RACUNANJE

Istrazivaci Gugla su objavili clanak u kojem kazu da su “kvantnim racunarom” obavili proracun koji “tradicionalni racunar” nikada ne bi mogao da dovrsi.

Gugl kaze da je njegov eksperimentalni “kvantni procesor” za samo nekoliko minuta zavrsio proracun na kojem bi “tradicionalni superkompjuter” radio hiljadama godina.

To otkrice danas objavljeno u naucnom casopisu “Nejcr” (Nature) pokazuju da je “kvantno ubrzanje moguce postici u sistemu stvarnog svijeta i da ga ne sprjecavaju nikakvi neotkriveni zakoni fizike”, napisali su istrazivaci.

Kvantno racunanje je rastuca i donekle zbunjujuca tehnologija za drasticno ubrzanu obradu informacija. Kvantni racunari bi jednog dana mogli da iz temelja preobrate obavljanje zadataka za koje bi postojecim racunarima bile potrebne godine rada, ukljucujuci potragu za novim ljekovima i optimizaciju planiranja gradova i saobracaja.

Ta tehnika se oslanja na “kvantne bitove” ili “kjubitove” (qubits) koji mogu da istovremeno registruju podatke vrijednosti i nula i jedan, sto su vrijednosti racunarskog jezika. Velike tehnoloske kompanije Gugl, Majkrosoft, IBM i Intel zivo se bave tom tehnologijom.

Posto mogu imati viseznacnu prirodu, “kvantne stvari mogu biti na vise mjesta istovremeno”, rekao je Kris Monro, fizicar Univerziteta Merilend, osnivac preduzeca za kvantna istrazivanja “IonQ”. “Pravila su vrlo jednostavna, samo su zbunjujuca”, dodao je on.

Guglovi nalazi, medutim, vec nailaze na odbacivanje drugih istrazivaca. Jedna verzija Guglovog dokumenta se pojavila na internetu proslog mjeseca i istrazivaci su je zapazili prije no sto je povucena.

IBM se ubrzo osvrnuo na tvrdnju Gugla da je postigao “kvantnu nadmoc” sto znaci da se stiglo dotle da kvantni racunar moze da obavi proracun koji tradicionalni racunar ne moze ni tokom svog cijelog radnog vijeka. Dokument Gugla koji je nakratko bio na internetu, pokazao je da je racunanje za koje bi najbrzem superkompjuteru na svijetu bilo potrebno 10.000 godina, Guglov kvantni procesor “Sycamore”, zavrsio za svega tri minuta i 20 sekundi.

Ali istrazivaci IBM-a kazu da je Gugl potcijenio “konvencionalni super-racunar” koji se zove “Summit”, i da bi on mogao istu racunicu zavrsiti u roku od dva i po dana. “Summit” je delo IBM-a i radi u Nacionalnoj laboratoriji Ouk Ridz, u Tenesiju.

Gugle nije komentarisao te tvrdnje IBM-a.

Bez obzira na to da li je Gugl postigao “kvantnu nadmoc” ili ne, njegovo otkrice moze biti vazno konkurentima, a ukazuje i da rad na tom polju sazrijeva.

“Tacka ‘kvantne nadmoci’ koju je Gugl navodno postigao, kljucni je korak u potrazi za prakticno upotrebljivim kvantnim racunarima”, napisao je Dzon Preskil, profesor Instituta Kaltek iz Kalifornije koji je izvorno skovao termin “kvantne nadmoci”.

To znaci da istrazivanje “kvantnog racunanja” moze uci u novu fazu, napisao je on, iako ce do znatnijeg uticaja na drustvo “mozda proci i decenije”.

Od proracuna koji je obavio kompjuter Gugla, ima malo prakticne koristi, napisao je Preskil, dodajuci: osim za testiranje procesora.

I Monro je to rekao. “Zanimljivija tacka bice kada se napravi neka korisna aplikacija”, rekao je Preskil.