Broj porodaja obavljenih carskim rezom konstantno raste u posljednjih dvadesetak godina, a lani se gotovo svaka treca Crnogorka porodila na taj nacin, uprkos preporukama Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) da se ta metoda koristi samo u 15 odsto slucajeva.

Prema podacima Fonda zdravstvenog osiguranja, od ukupno 6.742 porodaja tokom prosle godine, 2.097 (31 odsto) obavljeno je carskim rezom. Odnosno, duplo vise od 15 procenata koliko je predvideno i Programom zdravstvene zastite za 2018.

U opstim bolnicama taj trend jos je izrazeniji – lani je obavljeno 3.658 porodaja, od cega 1.422 (38,87 odsto) carskim rezom.

Prednjaci Opsta bolnica u Pljevljima, gdje je vise od polovine porodaja, odnosno 54,55 odsto, obavljeno tom metodom.

Od 198 porodaja, koliko ih je prosle godine bilo u pljevaljskoj bolnici, 108 je obavljeno carskim rezom.

Najmanje porodaja carski rezom uradeno je u Klinickom centru Crne Gore, 22 odsto. U toj ustanovi, prema zvanicnim podacima, obavi se nesto manje od polovine svih porodaja u Crnoj Gori.

Od sedam Opstih bolnica, najmanje porodaja carskim rezom obavljeno je u Niksicu (34,2 odsto).

Veliki broj porodaja carskim rezom obavljen je u Opstoj bolnici u Baru, vise od 45 odsto, Beranama (38,57), na Cetinju (37,5), Bijelom Polju (36,22) i Kotoru (35,74 odsto).

Nacelnik Ginekolosko-akuserskog odjeljenja Opste bolnice u Pljevljima dr Milos Obradovic tvrdi da je broj porodaja carskim rezom u toj ustanovi realan, bez obzira na preporuke SZO.

“Ovaj broj u nekom postotku moze bit manji iz godine u godinu, ali sigurno u nekom doglednom periodu nece biti toliko nizak koliko zagovara SZO. Nijedna ustanova u svijetu, pa i razvijenim zapadnim sistemima, taj broj carskih rezova ne moze da zadovolji. Engleski kraljevski koledz ginekologa i akusera kazu da se taj procenat SZO odnosi samo na nuzne carske rezove. U Engleskoj je broj carskih rezova u posljednje dvije decenije porastao skoro 17 odsto”, rekao je Obradovic.

Tvrdi da ne rade carske rezove na zahtjev pacijentkinja vec da se odluka, da li ce se operativno ili prirodno obaviti porodaj, donosi na osnovu indikacija.

“Jedan od problema je sto imamo sve veci broj starijih prvorotki, a i sve su cesca oboljenja u trudnoci kao sto su dijabetes i druge anomalije. Sve su to neke stvari koje dodatno povecavaju procenat porodaja carskim rezom u razvijenim zemljama, pa i kod nas”.

Obradovic istice da su im najcesci pacijentkinje zene koje radaju drugi, treci ili cetvrti put.

“Uglavnom su to zene koje su imale prethodne carske rezove. Zene koje su imale prethodne carske rezove se po svim nekim stvarima poradaju i sljedeci put carskim rezom. Kaze se da moze da bude i vaginalni porodaj i nakon carskog reza, ali nasa iskustva kazu drugacije. Nama je najbitnije da majci na svijet donesemo zdravu bebu a ne da zadovoljimo neke procente”, rekao je Obradovic, jedan od dva ginekologa u pljevaljskoj bolnici.

Obradovic istice da su ove godine obavljena 163 porodaja, od kojih 80 carskim rezom.

U 42 slucaja radilo se o porodajima nakon dva prethodna carska reza. Ostali carski rezovi su uradeni zbog nekih apsolutnih ili relativnih komplikacija”.

U pljevaljskoj bolnici je tokom 2017. obavljeno 53,23 odsto porodaja carskim rezom, 11 odsto vise nego 2016.

Obradovic istice da se nijedna zena vise ne priprema psihofizicki za porodaj za vrijeme trudnoce.

Ocijenio je da bi u svakom gradu trebalo da postoje skole za trudnice, u ciji bi rad bile ukljucene babice ili neko strucno osoblje koje bi edukovalo trudnice.

Podgorica je, istice on, jedini grad koji ima skolu za trudnice.

Prema preporukama SZO, carski rez je primjeren u 10 do 15 odsto slucajeva. To navodno odgovara udjelu trudnoca u kojima se javljaju komplikacije koje se mogu prevazici carskim rezom.

Prema statistickim podacima, najvise porodaja carskim rezom obavi se u Dominikanskoj Republici (58,1 odsto), Brazilu i Egiptu (55,5), Turskoj (53,1) i Venecueli (52,4).

Ostale drzave imaju manje od 50 odsto porodaja carskim rezom. U SAD se svaka treca zena porodi na taj nacin.

Najmanje tih zahvata obavi se u africkim zemljama – Nigeru, Cadu, Etiopiji, Burkini Faso i Madagaskaru, gde je udio carskog reza ispod dva odsto. Te drzave spadaju u one sa najvecim prirodnim prirastajem i najmanjim BDP-om po glavi stanovnika.

UNICEF: Vrlo liberalne indikacije za operativni porod

Kontrolori UNICEF-a koji su 2011. obilazili crnogorska porodilista konstatovali su da je stopa porodaja carskim rezom za deceniju znacajno porasla. Tako je 2000. zabiljezeno 10 odsto porodaja carskim rezom, a 2010. 24 odsto.

“Cini se da je ovakvo stanje posljedica brojnih uzroka. Jedan od njih je postojanje vrlo liberalnih indikacija za carski rez u mnogim ustanovama. Osoblje preferira da obavi carski rez tokom dana ‘kako bi se izbjegao rizik od operacija tokom noci’. Cini se da je stopa primjene carskog reza u nekim ustanovama 35-40 odsto”, navedeno je u izvjestaju.

Konstatovano je da trenutno ne postoje nacionalne klinicke smjernice, niti lokalni protokoli o indikacijama i procedurama carskog reza. Porucili su da je rezultat toga ne samo visoka stopa tog nacina porodaja, vec i koriscenje rizicnih procedura kao sto je totalna anestezija, zatim nedovoljna komunikacija sa zenama o rizicima i posljedicama carskog reza, odvajanje beba od majki (nakon porodaja), sto dovodi do slabog prihvatanja dojenja.

U novom izvjestaju iz 2016. godine, UNICEF ponovo iznosi kritike na racun visoke stope carskih rezova. Navode da se ne prati dovoljno procenat carskih rezova “radi ocjenjivanja njegove primjenjivosti”.

“Ta stopa je relativno visoka u odnosu na ocekivane standarde SZO, koji kazu da je stopa od 15 odsto idealna”.

Obradovic: U KC manje slucajeva jer imaju bolje uslove za rad

Na pitanje zasto je procenat porodaja carskim rezom u Klinickom centru znacajno manji nego u Pljevljima, Obradovic kaze da je to vjerovatno zbog toga sto su vece klinike opremljenije kadrovski, imaju bolje uslove za rad i dodatak pomoci trudnicama sa epiduralnom anestezijom.

“Cesti su zahtjevi zena za porodaj carskim rezom, ali mi nikada nismo podlegli njihovom zahtjevu. Svakoj pacijentkinji savjetujemo prirodni porodaj. Ja sam zagovornik zdravog porodaja, kako bi majka na svijet donijela zdravo dijete, a ne bebu koja ce zarad statistickih podataka biti u nekom problemu. Londonski kraljevski institut ginekologa i akusera kaze da ce vise komplikacija biti tokom vaginalnog porodaja nego pri carskom rezu. Danas su napredovale tehnike carskog reza, unaprijedeni su savni materijali, anestezija i antibiotici. Tako da su komplikacije svedene na minimum minimuma”.