Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1095. na crkvenom saboru u Klermonu, u Francuskoj, papa Urban II pozvao je crkvene velikodostojnike i svjetovne vladare na vjerski rat protiv turskog plemena Seldzuka, koje je zauzelo Svetu zemlju u Palestini. Time je pocela epoha krstaskih ratova.

1766 – Roden je francuski kompozitor, violinist, dirigent i profesor Konzervatorijuma u Parizu Rudolf Krojcer. Komponovao je opere, kamernu muziku i kompozicije za violinu. Bio je dvorski violinista Napoleona Bonaparte i Luja XVIII. Opcinjen njegovom virtuoznoscu, Betoven mu je posvetio sonatu za violinu i klavir br. 47, poznatu Krojcerovu sonatu, o kojoj govori istoimena pripovijetka Lava Tolstoja.

1831 – Umro je pruski general Karl Marija fon Klauzevic, jedan od najpoznatijih vojnih teoreticara 19. vijeka. U djelu “O ratu” teoretski je uoblicio iskustva nove strategije primijenjene u Napoleonovim ratovima. Prema Klauzevicu rat je sastavni dio opstih politickih odnosa i nastavak je politike uz primjenu drugih sredstava.

1900 – Na Cetinju je potpisana nagodba izmedu knjazevske crnogorske vlade i austrougarske vlade oko nacina isplate crnogorskog duga nastalog u postansko-putnickom saobracaju. Crnogorska vlada se obavezala da ce dug u iznosu od 586.621 forinte otplacivati, pocev od 1. decembra tekuce godine, u ratama od 70.000 forinti godisnje.

1912 – Uspostavljena je telegrafska veza izmedu Crne Gore i Srbije , osam godina nakon sto je ostvarena prva medunarodna radio-telegrafska veza izmedu Volujice kod Bara i italijanskog grada Barija.

1917 – Predsjednik srpske vlade Nikola Pasic obavijestio je cirkularnim pismom diplomatske predstavnike Srbije u inostranstvu, da mirnim putem pomazu unionisticki pokret u Crnoj Gori; da na planu ujedinjenja tzv. Crnogorski odbor treba da radi u sporazumu sa srpskom vladom i njenim predstavnicima na strani, te da se u tom poslu otvoreno ne ispoljavaju.

1918 – Ministar spoljnih poslova Francuske Pison, u ime velikih sila dao je garanciju kralju Nikoli da ce biti ocuvano ustavno ustrojstvo i suverenitet Crne Gore. Bila je to samo diplomatska obmana koja se razotkrila vec nakon okoncanja Podgoricke skupstine.

1941 – U Drugom svjetskom ratu pocela je druga njemacka ofanziva na Moskvu, koja je 5. decembra zavrsena porazom njemacke vojske. Nastavljajuci operacije, sovjetska Crvena armija je do marta 1942. odbacila njemacke trupe na 200 kilometara od Moskve. Ovaj njemacki poraz oznacio je kraj “blickriga” i nagovijestio preokret rata u korist antihitlerovske koalicije.

1960 – Umro je americki filmski glumac Klerk Gebl, koji je posjedovao nesvakidasnji magnetizam u vrijeme kada je prirodnost glume u holivudskim filmovima bila posljednji odraz americkog idealizma. Igrao je u vise od 70 filmova, a veliku popularnost stekao je kao Ret Batler u filmu “Prohujalo s vihorom”. Dobitnik je Oskara za film “Dogodilo se jedne noci”

1965 – SSSR je lansirao svemirski brod “Veneru III”, koji je u martu 1966. stigao na Veneru, kao prvi svemirski brod koji se spustio na neku drugu planetu. Venera je po redu druga, a po velicini sesta planeta u Suncevom sistemu. U nasem narodu je poznata kao Vecernjaca ili Zornjaca, a zovu je i zvijezda Danica. Prve detaljne povrsinske snimke Venere napravile su 1975. “Venera IX” i “Venera X”, na kojima je vidljivo da je njena povrsina suva i gola, pokrivena kamencicima i finom prasinom. Tlo je sastavljeno od stijena slicnih granitu i bazaltu, a atmosfera se sastoji od ugljendioksida 90 posto, azota sedam, i vodene pare 1,5 posto.

1995 – Medunarodni sud za ratne zlocine u Hagu optuzio je lidera bosanskih Srba Radovana Karadzica i vojnog komandanata Ratka Mladica za genocid nad muslimanskim civilima pocinjen tokom zauzimanja Srebrenice u julu 1995, kada je vise hiljada bosanskih Muslimana ubijeno i raseljeno.

1998 – Medunarodni sud za ratne zlocine u Hagu proglasio je krivim jednog bosanskog Hrvata i dvojicu Muslimana za ubijanje i zlostavljanje srpskih zatvorenika 1992. u logoru Celebici. To je bilo prvo sudenje za ratne zlocine pocinjene nad Srbima tokom Bosanskog rata.

2005 – U nedostatku dokaza, Pretresno vijece Haskog tribunala oslobodilo je optuznice generala armije Bosne i Hercegovine Sefera Halilovica za zlocine pocinjene nad hrvatskim civilima u Hercegovini 1993.

2006 – U Kvebeku su se sastali predsjednik Senata Kanade Noel Kinsjela i predsjednik Skupstine Crne Gore Ranko Krivokapic. Bio je to prvi susret zvanicnika Kanade i Crne Gore u istoriji crnogorskog parlamentarizma. U razgovoru Krivokapica i Kinsjele saopsteno je da ce Kanada do 2010. investirati u Crnu Goru preko 10 miliona dolara kroz programe obrazovanja, zdravstva i kulture.

2006 – Predsjednici Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Srbije, Filip Vujanovic, Nebojsa Radmanovic, Stjepan Mesic i Boris Tadic potpisali su na skupu Igmanske inicijative u Miloceru zajednicku izjavu kojom su se obavezali da ce predano i odgovorno raditi na suocavanju s istinom o dogadajima iz proslosti, posebno bliske, te ubrazano stvarati uslove za povratak izbjeglih i prognanih i za njihovu socijalnu i ekonomsku sigurnost.

2008 – U Podgorici je, u 83. godini, umro profesor doktor Vladimir Sekulic, osnivac i dugogodisnji dekan Instituta za strane jezike u okviru Univerziteta Crne Gore. Profesor Sekulic dao je znacajan doprinos crnogorskoj lingvistici, knjizevnosti i kulturi, a posebno metodici nastave engleskog jezika. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i brojnih drugih priznanja.

2008 – Lideri grupe dvadeset industrijskih najrazvijenijih zemalja i zemalja u razvoju izlozili su planove o poostravanju nadzora nad glavnim globalnim bankama, ogranicavanju bankarskih isplata i pokusaju da se do kraja godine ostvari veci napredak u pregovorima o globalnoj trgovini, u cilju da se obnovi finansijski sistem – bukvalno obogaljen kreditnom krizom.

2009 – Stupila je na snagu odluka Vlade Crne Gore, kojom je predvideno da je vlada u slucaju smrti pripadnika vojske, policije ili nekog drugog drzavnog sluzbenika dok je na zadatku u medunarodnim misijama duzna da isplati porodici 150.000 eura. To je predvideno za slucaj povrede, ranjavanja, bolesti ili smrti za vrijeme ucesca u medunarodnim snagama, mirovnim misijama i drugim aktivnostima u inostranstvu.

2011 – U Podgorici je, u 81. godini, umro od posljedica saobracajne nesrece doktor pravnih nauka, akademik Mijat Sukovic. Sukovic je bio javni tuzilac, a u dva mandata clan i potpredsjednik Izvrsnog vijeca Socijalisticke Republike Crne Gore. Od 1974. do 1982. bio je predsjednik Ustavnog suda Crne Gore, a potom i potpredsjednik Izvrsnog vijeca SFRJ. Ucestvovao je u osnivanju Drustva za nauku i umjetnost Crne Gore, koje je 1976. reorganizovano u CANU. Ucestvovao je i u osnivanju Pravnog fakulteta, ciji je profesor bio, i Univerziteta Crne Gore. Objavio je sedamnaest knjiga i oko 250 naucnih clanaka, rasprava i eseja. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i brojnih drugih nagrada i priznanja.

2011 – Na klinici za neurologiju Klinickog centra Crne Gore prvi put je primijenjena tromboliticka terapija kod pacijenta koji je dozivio mozdani udar. Tromboliza je terapijski postupak u kojem se pomocu lijeka – rekombinovanog tkivnog aktivatora – razbija ugrusak i ponovo uspostavlja krvotok kroz krvni sud.

2012 – Apelaciono vijece Haskog tribunala oslobodilo je hrvatske generale Anta Gotovinu i Mladena Markaca krivice za progon srpskog stanovnistva iz Kninske krajine 1995, i ponistilo prvostepenu presudu kojom je Gotovina 2011. bio osuden na 24, a Markac na osamnaest godina zatvora. Oslabadanje generala izazvalo je slavlje u Hrvatskoj, a u Srbiji ljutnju i gnjev. Generale su na zagrebackom aerodromu “Pleso” docekali hrvatski premijer Zoran Milanovic i presjednik Sabora Josip Leko.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1918 – Poslije propasti Austrougarske monarhije u Prvom svjetskom ratu, Madarska je proglasena nezavisnom republikom.

1933 – SSSR i SAD uspostavili su diplomatske odnose.

1970 – Pakistan je zvanicno saopstio da je broj mrtvih u ciklonu i ogromnim talasima koji su zapljusnuli obale Istocnog Pakistana i ostrva u Bengalskom zalivu dostigao pola miliona.

2007 – U Pljevljima je otvorena savremena pijaca za prodaju mlijeka i mlijecnih proizvoda, prva te vrste u Crnoj Gori.

2008 – U Kozenci, gradicu u srcu Kalabrije u Italiji, otvoren je prvi Univerzitet za tajne agente u Evropi.

2008 – Iracka vlada odobrila je bezbjednosni sporazum koji je omogucavao americkim vojnicima da ostanu u toj zemlji do 2011.

2010 – Kanadski milijarder Piter Mank i vlasnik marine Porto Montenegro dobio je zvanje pocasnog gradanina Tivta.