CEDIS

Potrebe za promjenama i uvodenje novih tehnologija, osnovni su pokretaci razvoja drustva. Modernizacija velikih sistema dovodi do bolje iskoriscenosti postojecih resursa a zadovoljstvo korisnika podizu na visi nivo.

U Crnogorskom elektrodistributivnom sistemu CEDIS u toku je realizacija AMM projekta za srednjenaponska mjerenja.

On podrazumijeva ugradnju brojila sa daljinskom komunikacijom na 1.800 mjernih mjesta srednjenaponske mreze i instalaciju centralnog sistema za upravljanje brojilima.

To ce omoguciti potpuni uvid u tokove energije na srednjenaponskoj distributivnoj mrezi. AMM sistemom za mjerna mjesta na srednjem naponu obuhvacena su sva obracunska mjerna mjesta korisnika i proizvodaca na tom naponskom nivou – ukupno 600 mjernih mjesta, kao i 1.200 kontrolnih mjernih mjesta na deset i 35 kilovolti (kV).

Srednjenaponski AMM sistem imace funkcije daljinskog prikupljanja obracunskih stanja, dijagrama potrosnje (load profile), kontrolu pristupa obracunskim mjernim mjestima i stanja prekidaca na svim srednjenaponski izvodima u trafostanicama (evidencija ispada napajanja).

Centralni sistem ce biti integrisan u postojeca i buduca MDM (meter data management) rjesenja za validaciju i isporuku mjernih podataka, kao i softver za vizualizaciju uklopnih stanja na srednjenaponskoj mrezi u Dispecerskom centru za upravljanje mrezom CEDIS-a.

Projekat je poceo u novembru 2018. godine inspekcijama elektroenergetskih objekata u kojima se izvode radovi, dok je sama instalacija brojila i opreme pocela sredinom marta 2019. Plan za zavrsetak je mart 2020. godine.

Do 1. decembra opremljeno je vise od 1.330 od planiranih 1.800 mjernih mjesta na srednjem naponu.

“Srednjenaponski AMM sistem ce obezbijediti potpuno pracenje tokova energije i snage na citavoj distributivnoj mrezi sa evidencijom ispada srednjenaponskih prekidaca. Sva obracunska mjerna mjesta korisnika i proizvodaca bice ukljucena u novi sistem kojim ce se daljinski prikupljati obracunska stanja registara i dijagrami potrosnje koj i su i zakonska obaveza CEDIS-a. Pored toga, bice realizovan i alarmni sistem za kontrolu pristupa svim obracunskim mjernim mjestima na 10kV i 35kV naponskom nivou.

Nabavka sistema bice realizovana po sistemu ‘kljuc u ruke, odnosno sa obavezom isporucioca da isporuci, ugradni i stavi u funkciju citav sistem (commissioning). Realizacija daljinske komunikacije sa brojilima bice ostvarena preko mobilne mreze ili mreznih (LAN) modula, zavisno od raspolozivosti racunarske mreze CEDIS-a”, kazala je sefica Sluzbe za kontrolu i monitoring u Sektoru za mjerenje Ljiljana Adzic.

U sistem se ugraduju brojila sa daljinskom komunikacijom proizvodaca Landis+Gyr, cije je sjediste u Svajcarskoj, dok je izvodac radova i isporucilac mjerne opreme za komunikaciju i softvera konzorcijum kompanija Mezon iz Danilovgrada i Enterdat iz Slovenije, po sistemu “kljuc u ruke”.

Zaposleni u Sluzbi za kontrolu i monitoring u Sektoru za mjerenje vrse obezbjedivanje uslova za bezbjedan i efikasan rad, nadzor i kontrolu izvrsenih radova. Bitno je istaci da je ovaj kompleksan i slozen projekat svojim znanjem i iskustvom iznijela ekipa od sedam inzenjera i montera koji, zajedno sa konzorcijumom, posao bez greske privode kraju.

Dnevne novine posjetile su ekipu CEDIS-a koja je protekle sedmice radila na ugradnji mjerenja sa daljinskom komandom u trafostanici 35/10 kV “Golubovci”.

Prema rijecima glavnog inzenjera za mjerenje, kontrolu, odrzavanje i prijem mjernih mjesta u Sektoru za mjerenje Miljana Nenadica, posao nije bio nimalo lak. Bilo je perioda kada se mjesecima samo vikendom dolazilo kuci ali, zadovoljni su rezultatima svoga rada.

“Posao je bio veoma zahtjevan. Uskoro zaokruzujemo godinu od pocetka rada, a za to vrijeme smo svakodnevno bili na terenu i uspjeli da dodemo do brojke od 1.330 opremljenih mjernih mjesta. Ove nedjelje zavrsavamo ugradnju mjerenja u trafostanicama 35/10 kV u Crnoj Gori”, kazao je Nenadic.

On dodaje da sistem ima niz funkcionalnosti koje doprinose boljem pracenju tokova energije.

“Brojila se koriste u AMM sistemu u kome se komunikacija izmedu brojila i centralnog sistema AMM obavlja na dnevnom nivou. Brojilo cuva 15-minutne podatke za sest razlicitih mjernih velicina zbog mogucnosti utvrdivanja i uporedivanja podataka u centralnom sistemu AMM sa podacima u brojilu, i nakon duzeg vremenskog perioda. Brojilo ima mogucnost ‘pamcenja’ krive opterecenja i to za period od godinu dana. Brojila sadrze funkciju indikacije, registracije i narusavanja integriteta mjerenja, poput skidanja poklopca sa prikljucnice brojila, uticaja elekromagnetnog polja na brojlo, prisustvo napona, struje, nestanka faznog napona, itd”, dodao je on.

Sve ovo ce omoguciti da sistem bude laksi za pracenje, kontrolu i monitoring, a time ce i korisnicima napajanje biti i sigurnije i pouzdanije. Obracunska stanja ce se sa svih brojila uzimati posljednjeg dana u mjesecu u ponoc. Komunikacija centralnog sistema sa brojilima odvijace se preko 4G mobilne mreze, koja omogucava brz i pouzdan prenos podataka. Sistem je vazan i za buduce uvezivanje sa novim, planiranim sistemom daljinsko g pracenja i kontrole prekida na mrezi SCADA.