Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1788. predstavnik ruskog dvora u Veneciji Aleksandar Mordvinov ponudio je vladici Petru I saradnju Rusije u borbi protiv Otomanske imperije. Vladika je, uprkos lošem odnosu Rusije prema njemu, prihvatio prijedlog, smatrajući da je to u interesu Crne Gore.

1868 – U crnogorskoj prijestonici osnovana je Cetinjska čitaonica, prva u Crnoj Gori. Po povratku iz Moskve sa sveslovenskog kongresa, crnogorska delegacija koju su predstavljali Petar Vukotić i Ilija Plamenac pokrenula je inicijativu za formiranje čitaonice. U početku je imala 20 članova, među kojima su bili osnivači i tadašnje najznačajnije crnogorske ličnosti. Cetinjska čitaonica imala je izuzetan značaj u to vrijeme, jer je kao kulturno-prosvjetno društvo predstavljala centar narodnog kulturnog preporoda.

1900 –  Rođen je francuski pisac Žak Prever, pjesnik ljubavi, prijateljstva i sreće, autor čuvene «Barbare», veoma popularan među mladima 50-ih godina prošlog vijeka. Poznat je i po scenarijima za filmove Marsela Karnea: «Obala u magli», «Hotel Sjever» , «Djeca Raja» , «Ljubavnici iz Verone».

1914 – U Beogradu je rođen Vladimir Dedijer, jedan od najznačajnijih južnoslovenskih istoričara koji je, prema ocjeni savremenika, krčio nove puteve u istoriografiji, predsjednik Raselovog suda. Nakon Drugog svjetskog rata nalazio se na visokim funkcijama do pada Milovana Đilasa, kada je odbio da se pridruži njegovom linču. Izbačen je s Filozofskog fakulteta u Beogradu i, kako se tada govorilo, „odstranjen iz javnog života“. Nakon afere Đilas postao je profesor na najuglednijim univerzitetima u Evropi i Americi, a 60-ih godina uključio se s Bertrandom Raselom i Žan-Polom Sartrom u rad Raselovog suda, čiji će kasnije biti i predsjednik. U domaćoj i svjetskoj javnosti najpoznatiji je kao autor priloga za biografiju Josipa Broza Tita (1953; 1981; 1983). Napisao je četrdesetak knjiga i studija od kojih posebno mjesto zauzimaju „Sarajevo 1914.“, „Izgubljena bitka Josifa Visarionoviča Staljina“, „Interesne sfere“ i „Vatikan i Jasenovac“. Knjiga „Sarajevo 1914.“ smatra se jednim od najboljih ostvarenja koja se bave uzrocima Prvog svjetskog rata. U Americi je objavljen i njegov partizanski „Dnevnik 1941-1945.“ Vladimir Dedijer umro je u Bostonu 30. novembra 1990. Ne manje poznat je i njegov brat Stevan Dedijer (1911-2004), koji je bio nuklearni fizičar i socijalni teoretičar, prijatelj Crne Gore i član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti. I Vladimir i Stevan sinovi su Jevta Dedijera, jednog od prvih srpskih gegrafa, rođenog kod Bileće:“na puškomet od crnogorskih kuća“, kako je govorio. Odluku crnogorskih vlasti da se na Lovćenu podigne mauzolej Petru II Petroviću Njegošu i protivljenja toj ideji, koja su dolazila iz Srpske pravoslavne crkve i nacionalističkih intelektualnih krugova u Srbiji, Dedijer je, u listu “Borba” prokomentarisao na sljedeći način:”Aleksandrova zadužbina (kapelica na Lovćenu, podignuta 1925.-prim. Č.Đ.) je oličenje uništenja državnosti Crne Gore, oličenje prevlasti dinastije Karađorđević nad dinastijom Petrović i simbol uništenja nezavisnosti Crnogorsko-primorske mitropolije koju je ona čuvala vjekovima. Zbog ove simbolike nastoji se spasiti Aleksandrova kapela”.

1930 – U Podgorici je rođen književnik Borislav Pekić, autor značajnih romana, pripovijesti, drama i filmskih scenarija. Pekićev prvi roman «Vreme čuda» iz 1965. pobudio je pažnju brojne čitalačke publike. Nakon tog romana uslijedila su djela «Hodočašće Arsenija Njegovana», «Generali ili srodstvo po oružju», «Kako upokojiti vampira», «Besnilo», «Atlantida», «Godine koje su pojeli skakavci» i druga. Za kapitalno sedmotomno djelo «Zlatno runo», Pekić je 1987. dobio Njegoševu nagradu.

1945 – U mjestu Jalta na Krimu sastali su se britanski premijer Čerčil, predsjednik SAD  Ruzvelt i sovjetski lider Staljin, da bi se dogovorili o akcijama za završetak Drugog svjetskog rata i planovima u poslijeratnom periodu. Smatra se da je na toj konferenciji dogovorena podjela sfera uticaja tadašnjih svjetskih sila, što je kasnije dovelo do hladnog rata između komunističkog Istoka i kapitalističkog Zapada.

1994 – Tokom Bosanskog rata, u sarajevskom predgrađu Dobrinja devet ljudi je poginulo, a 15 ranjeno od artiljerijske granate. Među nastradalima, koji su čekali u redu za humanitarnu pomoć, bilo je i troje djece.

2003 – Nakon usvajanja Ustavne povelje u parlamentima Srbije i Crne Gore, Savezna skupština SRJ, na zajedničkoj sjednici oba doma, proglasila je Ustavnu povelju i zakon za njeno sprovođenje, čime je SRJ prestala da postoji. Umjesto SRJ formirana je nova državna zajednica Srbija i Crna Gora.

2004 – Osnivač pakistanskog nuklearnog programa Abdul Kadir Kan prihvatio je punu odgovornost za odavanje tajne nuklearne tehnologije Iranu, Libiji i Sjevernoj Koreji. U kratkom televizijskom obraćanju naciji “Otac pakistanske atomske bombe” izvinio se zbog svojih postupaka. Uz Kadir Kana osumnjičeno je još šest osoba za odavanje podataka.

2005 – U 99. godini umro je Maks Šmeling – bokserska legenda, prvi Evropljanin svjetski šampion u boksu. Titulu svjetskog prvaka Šmeling je osvojio 12. juna 1930. kada je pobijedio Džeka Šarkija i time postao prvi Njemac i Evropljanin koji je postigao to visoko priznanje. Iz ringa se povukao s 43 godine i s 56 pobjeda (39 nokauta), 10 remija i četiri poraza.

2012 – Rusija i Kina uložile su u Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija veto na arapsko-evropsku rezoluciju, kojom je traženo da sirijski predsjednik Bašar al Asad napusti vlast zbog krvavog gušenja narodnih protesta. 

2013 – Britanski arheolozi objavili su da  skelet s rascijepljenom lobanjom i krivom kičmom, pronađen 12. septembra 2012. ispod jednog parkinga u Lesteru pripada Ričardu III, čime je riješena petstogodišnja misterija o vječnom počivalištu posljednjeg engleskog kralja iz loze Plantagenet. Poginuo je u 32. godini, u pokušaju da sačuva krunu, u bici protiv Henrija VII kod Bosvortskog polja 1485, kojom je okončan krvavi sukob, poznat u istoriji kao tridesetogodišnji rat dviju ruža između dinastija Jork i Lankaster. Potvrda da pronađene kosti zaista pripadaju Ričardu III potvrđen je analizom DNK uzetom od Kanađanina Majkla Ibsena, direktnog potomka Ričardove sestre Ane od Jorka i još jednog njenog potomka. Ričardovi zemni ostaci sahranjeni su u Lesterskoj katedrali. Ričard III glavni je lik istoimene Šekspirove drame u kojoj je opisan kao grbavi tirjanin koji je ubio dvojicu prinčeva u London taueru.

2014 – U razgovoru sa srpskim patrijarhom Irinejem u Beogradu, lider „Nove“, opozicione prosrpske partije u Crnoj Gori, Andrija Mandić okarakterisao je poziv crnogorskog premijera Mila Đukanovića 10. decembra 2013. srpskim političarima u Crnoj Gori da uđu u Vladu, prevarom kojom, kako je rekao, želi da uvuče Srbe u svoju kriminalnu strukturu. „Sa postojećom kriminalizovanom i korumpiranom vlašću ne zelimo da imamo bilo šta zajedničko, pa čak ni vladu“, rekao je Mandić. Irinej je prema takvom stavu iskazao potpuno razumijevanje i poželio da se u najskorije vrijeme u Crnoj Gori zaustavi, prema njegovom viđenju stvari, progon crkve i diskriminacija nad srpskim narodom. O pozivu Đukanovića Srbima da uđu u Vladu oglasio se i poznati crnogorski slikar Rajko Todorović Todor koji je izjavio da je Đukanović umjesto Srbima da uđu u Vladu, poziv trebao da uputi Crnogorcima. „Pozdravljam poziv svim ljudima koji žele da doprinesu napretku Crne Gore, ali mislim da je poziv Đukanovića Srbima da uđu u Vladu suvišan, jer su naša vlada i državne institucije pune Srba i onih koji su pritajeno čekali rezultate referenduma da bi vidjeli kome će se prikloniti“, kazao je Todorović. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1972 – Velika Britanija i devet drugih zemalja priznalo je Istočni Pakistan kao nezavisnu državu Bangladeš.

2000 – Izbor nove austrijske koalicione Vlade s ekstremno desničarskom Slobodarskom strankom Jerga Hajdera izazvao je proteste u Beču i drugim mjestima u Austriji. Izraelski ambasador napustio je Beč, a Evropska unija je uvela političke sankcije Austriji.

2006 – Milorad Dodik, lider Saveza nezavisnih socijaldemokrata, imenovan je za  mandatara nove vlade Republike Srpske.

2007 – Pobjedom njemačke reprezentacije, koja je savladala Poljsku 29:24, u Njemačkoj je završeno 20. svjetsko prvenstvo za rukometaše.

2009 – Vatikan je naredio ultrakonzervativnom biskupu Ričardu Vilijamsonu  da “nedvosmisleno i javno” povuče svoju izjavu kojom je negirao holokaust ako želi da služi  kao biskup Rimokatoličke crkve.

2014 – Uprkos protivljenju konzervativnih i vjerskih organizacija, škotski parlament je većinom glasova usvojio novi Zakon o braku i građanskoj zajednici, kojim je legalizovao gej brakove. 

2014 – Američki ambasador u Rusiji Majkl Mek Fal objavio je da se povlači iz Moskve, navodno zbog razdvojenosti od porodice. Mek Fal je smatran zaslužnim za nastojanje predsjednika Baraka Obame da poboljša odnose s Rusijom. S pojačanjem antiameričkih osjećanja u Rusiji, Mek Fal se, međutim, suočio s kritikama ruskih zvaničnika.