Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1395. poginuo je Marko Kraljević, najstariji sin i nasljednik kralja Vukašina, najpopularnija ličnost srpskih narodnih pjesama. Prema nepouzdanim podacima poginuo je kao turski vazal u borbi protiv vlaškog vojvode Mirče na Rovinama. U narodnim pjesmama idealizovan je kao uzor junaštva i zaštitnik sirotinje od zuluma i nasilja.

1424 – Sklopljen je ugovor o pokroviteljstvu Venecije nad Paštrovićima, kojim je Venecija nudila Paštrovićima zaštitu i utočište u slučaju napada iz susjedstva. Nalazeći se na granici između Otomanskog carstva i Mletačke Republike, Paštrovići su se u strahu od islamizacije priklonili Veneciji. Odredili su 14 predstavnika koji su pregovarali s admiralom Frančeskom Bembom, vrhovnim zapovjednikom mletačke flote. Tim ugovorom Paštrovići su dobili široku autonomiju i ostali vjerni Mletačkoj Republici do njenog pada 1797. Jedan od potpisnika ugovora, koji je potvrdio i mletački dužd, bio je  i paštrovački plemić  Kanjoš Macedonović. 

1453 – Na zahtjev Stefana Crnojevića i uz angažovanje zetskog mitropolita Josifa, đakon Damjan završio je prepis Vlastareve sintagme – značajnog vizantijskog pravnog zbornika, djela monaha Matije Vlastara. Vlastareva sintagma je iscrpna enciklopedija cjelokupnog vizantijskog, crkvenog i svjetskog prava. Prepis sintagme urađen je u Koporinji, mjestu za koje se pretpostavlja da je postojalo u tadašnjoj Zeti.

1510 – Umro je italijanski slikar Sandro Botičeli. Botičelijeva djela “Proljeće” i “Rođenje Venere” smatraju se ovlapoćenjem renesansnog duha. Djelo mu je prožeto melanholijom i lirskim raspoloženjem. Po narudžbi Lorenca Medičija, Botičeli je prvi među italijanskim slikarima uradio ilustracije za Danteovu “Božanstvenu komediju”.

1838 – Umro je francuski svještenik i političar  Moris de Taljeran Perigor, jedan od najvještijih diplomata u istoriji. Zahvaljujući Taljeranovoj vještini Francuska je, mada poražena strana, na Bečkom kongresu 1814/1815. uspjela da zadrži granice iz 1792.

1853 – Crnogorski knjaz Danilo Petrović izdao je naredbu kojom je, kako je zapisano, pod prijetnjom “žestokim kastigom” bilo zabranjeno stupanje u brak do određenog doba zrelosti, a očevima i majkama onemogućeno je da udaju kćeri, ili žene sinove bez njihovog pristanka.

1949 – Velika Britanija priznala je nezavisnost Republike Irske i potvrdila pripadnost Sjeverne Irske Ujedinjenom kraljevstvu. Istoga dana 2011. britanska kraljica Elizabeta odala je počast Ircima, stradalim u borbi za nezavisnost Republike Irske od Velike Britanije. Kraljičina posjeta, prva od strane nekog britanskog suverena  toj zemlji otkako je 1921. stekla nezavisnost, ocijenjena je istorijskom i snažnim gestom pomirenja.

1973 – Specijalni komitet američkog Senata počeo je istragu o aferi Votergejt u kojoj su pristalice republikanske stranke bile optužene da su pred predsjedničke izbore 1972. radi špijunaže provalile u sjedište Demokratske stranke. Administracija tadašnjeg predsjednika SAD Ričarda Niksona optužena je da ometa istragu pa je pokrenut postupak za opoziv predsjednika. Nikson je u avgustu 1974. dao ostavku, a predsjednički položaj preuzeo je dotadašnji potpredsjednik Džerald Ford.

1988 – Institut za matematiku i fiziku, formiran u Titogradu (današnja Podgorica) 1979, prerastao je u Prirodnomatematički fakultet  s odsjekom za matematiku  i računarske nauke i odsjekom za fiziku. Dvije godine nakon toga na Prirodnomatematičkom fakultetu otvoren je i odsjek za bilogiju.

2007 – U Skupštini Crne Gore usvojen je Zakon o državnim praznicima, kojim je predviđeno da se Dan nezavisnosti – 21. maj i Dan državnosti – 13. jul proslavljaju sa po dva neradna dana.

2007 – Patrijarh Ruske pravoslavne crkve Aleksij Drugi i lider Ruske pravoslavne crkve u rasijanju, mitropolit Lavr, potpisali su u hramu Hrista Spasitelja u Moskvi dokument o ujedinjenu dvije crkve, kojim je nakon osamdeset godina podjela obnovljeno jedinstvo ruske crkve.

2010 –  Teheran je, uz posredovanje Brazila i Turske, pristao da najveći dio obogaćenog uranijuma šalje u Tursku, a da u zamjenu dobija nuklearne cilindre pogodne za korišćenje u reaktoru za medicinska istraživanja. Iran je time oživio nacrt plana Ujedinjenih nacija o razmjeni, ali je jasno stavio do znanja da ne namjerava da suspenduje obogaćivanje uranijuma. Dan kasnije zvaničnici SAD-a  saopštili su da je taj dogovor manevar Irana da odloži dodatne sankcije Ujedinjenih nacija.

2011 – Miropolija crnogorsko-primorska okarakterisala je programsku  inicijativu Demokratske partije socijalista o jedinstvenoj pravoslavnoj crkvi u Crnoj Gori štetnom i deplasiranom.

2011 – Povodom  predloga Zakona o dinastiji Petrović–Njegoš, predsjednik Crne Gore Filip Vujanović ocijenio je da je zakonska odredba da je dinastija Petrović detronozovana aktom nasilne aneksije države iz 1918. nepotrebna i poručio da se nada da ga Skupština neće dovesti u poziciju da potpiše nešto sa čim se ne slaže. Ja tu normu ne bih stavio u Zakon, kazao je Vujanović. U predlogu zakona o dinastiji Petrović navedeno je da je dinastija detronizovana protivno Ustavu Crne Gore aktom nasilne aneksije države iz 1918. Predsjednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić izjavio je prethodno da je termin „nasilna aneksija“ u predlog Zakona unesen na insistiranje Socijaldemokratske partije.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1749 – Rođen je engleski ljekar Edvard Džener, pronalazač vakcine protiv velikih boginja.

1814 – Norveška je proglasila nezavisnost od Švedske i usvojila novi ustav.

2006 – Pobijedivši Arsenal  na finalnoj utakmici Lige šampiona u Parizu  2:1, Barselona je postala evropski prvak u fudbalu. Bila je to druga pobjeda Barselone u klupskoj istoriji, a prva nakon 1992.

2008 – U finalu crnogorske fudbalske lige „Budućnost“ je savladala „Dečić“ 4:0 i osvojila istorijsku titulu – prvo mjesto u crnogorskoj ligi.

2009 – “Tamilski tigrovi” priznali su poraz nakon 25-godišnjeg građanskog rata na Šri Lanki. Istoga dana na parlamentarnim izborima u Kuvajtu, u parlament te zemlje prvi put u istoriji izabrane su i četiri žene, a na Kubi je prvi put održana gej parada koju je ulicama Havane predvodila kćerka Fidela Kastra – Marijela Kastro.

2011 – Predsjednici teniskih saveza Crne Gore i Srbije Dimitrije Rašović i Slobodan Živojinović potpisali su u Podgorici sporazum o poslovno-tehničkoj saradnji.