Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1463. proglašen je Statut Bratovštine pomoraca Boke, i taj datum Bokeljska mornarica proslavlja kao svoj dan. Bokeljska, ranije Kotorska mornarica, formirana je u XI vijeku; prvi arhivski podaci o njoj datiraju iz XIV, a njen prvi sačuvani Statut potiče iz XV vijeka, što tu asocijaciju pomoraca svrstava među najstarije na svijetu. Srednjovjekovni pomeni godišnjih proslava Bokeljske mornarice vezani su za dan Svetog Tripuna (3. februar), zaštitnika grada  Kotora. Bokeljska mornarica 26. juna nastupa s cjelokupnim odredom, i uz predaju raporta admiralu, prima ključeve grada Kotora i igra tradicionalno kolo na Trgu od oružja.

1876 – Srpska vlada zatražila je od Crne Gore da se hitno – telegrafski obrati Porti i zahtijeva da Srbija uđe u Bosnu, a Crna Gora u Hercegovinu i da ta područja ostanu u njihovom sastavu, ali pod patronatom Turske. Na taj zahtjev vlada Crne Gore odgovorila je istoga dana da prijedlog Srbije ne može biti prihvaćen, jer je rat protiv Turske bio obostrano planiran, a budući da je Crna Gora bila nezavisna,  nije bilo prihvatljivo tražiti teritoriju Hercegovine koju je i dalje trebalo da kontroliše Turska.

1881  – Srpski knez Milan Obrenović zaključio je s Ausrougarskom tajnu konvenciju kojom se Srbija obavezala da će prestati s agitacijom u Bosni i Hercegovini i da neće zaključiti ni jedan međunarodni sporazum suprotan interesima Beča.  Zauzvrat je dobio podršku za proglašenje kraljevine i nezavisnost Srpske pravoslavne crkve od Carigradske patrijaršije.

1892 – Rođena je američka književnica Perl Bak, koja je u svojim romanima opisala život u Kini, gdje je odrasla kao kćerka misionara. Nobelovu nagradu za književnost Perl Bak je dobila 1938, a u njena najpoznatija djela ubrajaju se romani “Paviljon žena”, “Dobra zemlja” i “Istok-zapad”.

1899 – Na Cetinju  su se vjenčali prijestolonasljednik Danilo Petrović i princeza Juta Meklenburg koja je prelaskom u pravoslavlje dobila ime Milica. Vjenčanju su prisustvovali predstavnici dvorova brojnih evropskih država.

1936 – U organizaciji komunista i crnogorskih federalista, na Cetinju su organizovani masovni antirežimski protesti motivisani socijalnom i nacionalnom nepravdom u Jugoslaviji  pod vlašću Karađorđevića, poznati kao Belvederske demonstracije. Proteste u kojima je učestvovalo oko tri hiljade ljudi, u krvi su rasturile vojska i žandarmerija.

1945 –  U San Francisku, predstavnici 50 zemalja, uključujući i Jugoslaviju, potpisali su povelju o osnivanju Ujedinjenih nacija, koja je stupila na snagu 24. oktobra.

1965 – Formirano je poslovno udruženje javnog drumskog saobraćaja i remonta – Zetatrans, koje se kasnije razvilo u poznatu specijalizovanu firmu čije su osnovne djelatnosti bile međunarodna i unutrašnja špedicija, transport, javna i carinska skladišta, spoljna i unutrašnja trgovina.

1992 – Tokom rata u Bosni, generalni sekretar Ujedinjenih nacija Butros Gali pozvao je bosanske Srbe da u roku od 48 sati zaustave ofanzivu na Sarajevo, a bosanske Muslimane  da deblokiraju sarajevski aerodrom.

2000 – Naučnici iz 18 zemalja dekodirali su 85 odsto ljudskog genoma, čime je otvorena nova era u ljudskoj medicini. U naučnim krugovima u svijetu ocijenjeno je da dešifrovanje ljudskog genoma predstavlja najveće otkriće u istoriji čovječanstva.

2001 – Predstavnici sedam zemalja Balkana (Savezne Republike Jugoslavije, BiH, Albanije, Bugarske, Hrvatske, Makedonije i Rumunije) potpisali su u okviru Pakta za stabilnost Jugoistočne Evrope Memorandum o razumijevanju i slobodnoj trgovini. BIH, Savezna Republika Jugoslavija i Hrvatska potpisale su sporazum kojim se obavezuju da riješe problem milion i 200 hiljada izbjeglih i raseljenih lica tokom ratova u bivšoj SFRJ od 1991. do 1995. godine.

2006 – Srpski predsjednik Boris Tadić doputovao je u prvu zvaničnu posjetu nezavisnoj Crnoj Gori. Tadića je na podgoričkom aerodromu, uz najviše državne počasti, dočekao predsjednik Crne Gore Filip Vujanović. Povodom Tadićeve posjete prvi put je postrojena počasna jedinica Vojske Crne Gore u svečanim bijelim i plavim uniformama s crnogorskim grbom i zastavom, koja broji 60 pripadnika iz svih rodova vojske na teritoriji države. Počasnu jedinicu – gardu čine podoficiri iz mornarice, vazduhoplovstva i kopnene vojske. Uz počasnu gardu bio je postrojen i vojni orkestar koji je intonirao himne “Bože pravde” i “Oj svijetla majska zoro”.

2008 – Vlada Crne Gore usvojila je predlog zakona o zaštiti prirode, koji sadrži nova i sveobuhvatnija rješenja za očuvanje prirode i praćenje bio-diverziteta u odnosu na prethodni zakonski akt, usvojen prije više od trideset godina.

2009 – U Tivtu je svečano otvoren prvi dio marine za mega jahte “Porto Montenegro”, čiji je glavni investitor većinski vlasnik kompanije “Adriatic marinas”, kanadski biznismen Piter Mank. Novouređeni gat I ima 85 vezova za jahte duge od 12 do 100 metara, a prva koja se vezala bila je luksuzna “ploveća palata” – “Queen K” ruskog biznismena Olega Deripaske, vrijedna 60 miliona eura. Istoga dana u Boku je uplovila i jedna od najspektakularnijih mega jahti na svijetu “Malteški soko”, koja je ujedno i jedna od najvećih privatnih jedrilica na planeti, vlasništvo američkog biznismena Toma Perkinsa.

2010 – U Zagrebu je, u 74. godini, umro jedan od najznačajnijih hrvatskih konceptualnih umjetnika, performer i filmski stvaralac Tomo Gotovac. Gotovac je svoj najpoznatiji i s aspekta malograđanskog morala najskandalozniji performans izveo 1981. pod imenom „Zagreb, volim te“, kada je potpuno go hodao po Zagrebu i ljubio ulice i pločnike.

2011 – U Bijelom Polju je, u 68. godini, umro doktor Milija Pavićević, istaknuti neurolog, psihijatar i predavač na Visokoj medicinskoj školi u Beranama. Bio je predsjednik Društva ljekara i Neuropsihijatrijske sekcije Crne Gore, osnivač i predsjednik crnogorskog Udruženja za multipla sklerozu. U Opštoj bolnici u Bijeom Polju formirao je neuropsihijatrijsko odjeljenje i bio direktor bolnice.

2012 – Savjet ministara Evropske unije u Luksemburgu donio je odluku o otvaranju pregovora s Crnom Gorom, bez posebnih uslova, izuzev predloga švedskog šefa diplomatije Karla Bilta da se uz izvještaj Evropske komisije o skriningu za 23. i 24 poglavlje, ugradi i izvještaj Europola o organizovanom kriminalu. Izvještaj Europola o organizovanom kriminalu biće važna stavka u pregovorima Crne Gore ali i ostalih zemalja regiona, izjavio je Bilt. Sporazum o saradnji i pridruživanju potpisan je u oktobru 2007; aplikaciju za članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji premijer Đukanović predao je u Parizu 2008; evropski komesar za proširenje Oli Ren predao je upitnik Vladi Crne Gore 2009, a Vlada odgovore u decembru iste godine. Crna Gora postala je kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, uz postavljanje sedam uslova za otvaranje pregovora od strane Evropske komisije u decembru 2010, a  Savjet Evropske unije na osnovu pozitivnog mišljenje Evropske komisije o ispunjenju uslova otvorio pregore u oktobru 2011, dok je Evropska komisija usvojila izvještaj o napretku i preporučila pristupne pregovore. Početak pregovora obezbijeđen je inicijativom Njemačke, koja je smatrala da je Crna Gora „učinila dovoljno“. Premijer Igor Lukšić ocijenio je da je otvaranje pregovora najznačajniji dan za Crnu Goru od obnavljanja njene nezavisnosti. „Naš put tek počinje i biće vrlo zahtjevan, ali sam uvjeren da ćemo naći formulu uspjeha za našu posljednju integracionu fazu“, kazao je Lukšić na vanrednoj konferenciji za novinare.

2013 – Na Cetinju je obilježena 77-godišnjica demonstracija na Belvederu (1936.) na kojima je učestvovalo više hiljada građana, od kojih je šestoro poginulo, a dvadesetoro povrijeđeno. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1810 – Umro je francuski pronalazač Žozef Mišel Mongolfje koji je s bratom Žakom Etjenom 1783. konstruisao  prvi vazdušni balon napunjen zagrijanim vazduhom.

1836 – Umro je francuski oficir Klod Žozef Ruže de Lil koji je 1792. napisao tekst i melodiju francuske himne “Marseljeza”.

1876 – S Beogradske tvrđave skinuta je turska zastava koja se četiri vijeka vijorila nad gradom. Tri mjeseca ranije Turci su predali ključeve Beograda knezu Mihailu Obrenoviću, ali je  na beogradskoj tvrđavi pored srpske ostala turska zastava.

1898 – Rođen je njemački konstruktor aviona i industrijalac Vilhelm Meseršmit, koji je napravio prvi avion na svijetu, brzine 1.000 kilometara na sat.

1917 – Na Solunskom polju strijeljani su generalštabni pukovnik srpske vojske Dragutin Dimitrijević Apis i majori Ljubo Vulović i Rade Malobabić, koji su pred vojnim sudom osuđeni na kaznu smrti zbog navodnog atentata na regenta Aleksandra Karađorđevića.

2007 – Evropu je zahvatio talas tropskih vrućina, od kojih je u Rumuniji umrlo 25 osoba; u Bukureštu je temperatura premašila 40 stepeni Celzijusa, što je prema saopštenju meteorologa bila najveća temperatura u toj zemlji u zadnjih 90 godina. U Grčkoj, pak, temperature su dostizale i do 46 stepeni Celzijusa, zbog čega je Vlada za sve javne službe uvela skraćeno radno vrijeme, kako bi se smanjila potrošnja struje.

2008 – Američki vrhovni sud odbacio je kao neustavnu 30-godišnju zabranu nošenja pištolja u Vašingtonu i potvrdio pravo pojedinca u Sjedinjenim Američkim Državama da posjeduje oružje. To je u 70 godina prva i najdalekosežnija odluka najvišeg sudskog organa u SAD o pravu pojedinca da posjeduje oružje. Zabrana nošenja oružja u Vašingtonu bila je na snazi od 1976. kako bi se smanjila stopa kriminala u gradu.

2009 – U italijanskom gradu Peskari svečano su otvorene 16. Mediteranske igre. Crnogorske sportiste u defileu predvodila je rukometašica Marija Jovanović.