Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 37. godine rođen je rimski car Neron, koji je 54. naslijedio cara Klaudija i u početku vladao umjereno da bi se kasnije njegova vladavina pretvorila u nečuveni teror, koji je kulminirao požarom Rima (64). Rimljani su za podmetanje požara optužili Nerona, a on hrišćane,  naredivši njihove krvave progone. Pripisuje mu se i niz zločina – ubistvo majke Agripine, žene Oktavije, najbližih saradnika i uglednih Rimljana. Izvršio je samoubistvo 68. nakon što ga je Senat proglasio neprijateljem rimskog naroda i osudio na smrt.

1420 – Gospodar Zete Balša III pokrenuo je vojni napad u pravcu Kotora, da bi zaštitio područja nastanjena njegovim podanicima, koja su osvajali Kotorani nakon priklanjanja Veneciji. Na ustanak su se digli i Grbljani, raskinuvši odnose s kotorskom vlastelom, a oružanom otporu potom se pridružilo i stanovništvo Svetomiholjske metohije.

1675 – Umro je holanski slikar Jan Vermer, jedan od najvećih holandskih majstora 17. vijeka. Nepriznat i neshvaćen za života, dva vijeka kasnije svrstan je među najveće umjetnike u istoriji slikarstva, a njegove slike dostigle su astronomske cijene. Poznata djela: “Pogled na Delft”, “Žena s pismom”, “Djevojka s đerdanom”.

1882 – Na mjesto glavnog školskog nadzornika, na Cetinje je došao Simo Matavulj, pisac i vaspitač sinova knjaza Nikole. U svom prosvjetnom radu nije bio pristalica krutih nastavnih šablona i primjene raznih disciplinskih postupaka. Smatrao je da se nastavnik nepotrebno troši u, kako je isticao, “tako uokvirenom jalovom radu”. Žalio je, što nije više mogao učiniti za unapređivanje prosvjete u Crnoj Gori, i to  pravdao “stanjem duha” koje je u njoj vladalo.

1914 – Oslobađanjem Beograda u Prvom svjetskom ratu završena je Kolubarska bitka. Pobjeda za koju izuzetne zasluge pripadaju komandantu Prve armije generalu Živojinu Mišiću, podigla je ugled Srbije među saveznicima i učvrstila samopouzdanje srpske vojske i naroda.

1941 – U Gostilju je izašao prvi broj “Omladinskog pokreta”, lista  crnogorske omladine. List, koji je bio organ Pokrajinskog Komiteta SKOJ-a, isticao je ulogu i jedinstvo narodne omladine u oslobodilačkoj borbi. Pored političkih članaka, “Omladinski pokret” donosio je i literarne tekstove, a kasnije je imao i rubriku za pionire. Urednik lista bio je Budo Tomović.

1961 – Bivši nacistički funkcioner Adolf Ajhman, organizator i izvršilac genocida nad Jevrejima u Drugom svjetskom ratu, osuđen je na smrt u Jerusalimu, a potom obješen. Poslije rata živio je pod lažnim imenom u Argentini do 1960, kada su ga otkrili i uhapsili pripadnici izraelske tajne službe.

1966 – Osnovana je u Herceg Novom  umjetnička galerija “Josip Bepo Benković”. Tokom višedecenijskog djelovanja, galerija je organizovala nekoliko stotina kolektivnih i samostalnih izložbi eminentnih likovnih stvaralaca: Petra Lubarde, Mila Milunovića, Dada Đurića, Rista Stijovića, Miće Popovića, Voja Stanića, Fila Filipovića. Galerija  ima i stalnu postavku značajnih umjetničkih djela stvaralaca s prostora bivše SFR Jugoslavije. Od 1967. djeluje u okviru Zavičajnog muzeja Herceg Novi, a od 1968. organizuje “Zimski likovni salon”, smotru savremenih likovnih ostvarenja.

1966 – Umro je američki režiser Volt Dizni, autor stripova, filmski animator i producent, tvorac modernog crtanog filma, dobitnik 29 Oskara. Put ka slavi otvorio mu je krajem dvadesetih godina 20. vijeka lik Mikija Mausa. Iz Diznijevog studija kasnije su izašli crtani filmovi poznati širom svijeta: “Snežana i sedam patuljaka”, “Pepeljuga”, “Petar Pan”, “Bambi”, “Pinokio”, “Alisa u zemlji čuda”.

1970 – U Beogradu je umro srpski slikar Leonid Šejka. Bio je član grupe “Mediala”, bavio se i likovnom esejistikom.

1999 – Šef UNMIK-a Bernar Kušner potpisao je u Prištini sporazum s predstavnicima kosovskih Albanaca o formiranju Prelaznog administrativnog vijeća Kosova (prelazna vlada). Srbi s Kosova odbili su da potpišu sporazum, ali su kasnije delegirali svog predstavnika u to tijelo.

2000 – Zatvorena je nuklearna centrala u Černobilju u Ukrajini u kojoj je krajem aprila 1986. eksplodirao jedan blok centrale i izazvao najtežu nuklearnu katastrofu otkako je počela upotreba nuklearnih centrala.

2004 – Međunarodni sud pravde u Hagu oglasio se nenadležnim za tužbu koju je rukovodstvo SR Jugoslavije podnijelo protiv osam zemalja NATO-a zbog genocida i nelegalne upotrebe sile tokom bombardovanja 1999. Tom odlukom, postupak po tužbi SRJ automatski je skinut sa spiska predmeta koji se vode pred Sudom pravde u Hagu.

2005  – Pošta Crne Gore izdala je prvi put poslije 1913. svoju poštansku markicu. Na markici od 25 centi nalazi se mapa Crne Gore, na markici od 40 centi  “Zetski dom”, na markici od 50 centi grb Crne Gore, a na markici od 60 centi crnogorska zastava.

2006 – Vlada Crne Gore potpisala je osnovne sporazume o saradnji s agencijama Ujedinjenih nacija – Visokim komesarijatom za izbjeglice (UNHCR), Fondom za djecu (UNICEF) i Programom za razvoj (UNDP).

2008 – Premijer Crne Gore Milo Đukanović predao je francuskom predsjedniku i predsjedavajućem Evropskoj uniji Nikoli Sarkoziju u Parizu zahtjev Crne Gore za sticanje statusa kandidata za članstvo u Evropskoj uniji. U delegaciji koju je Đukanović predvodio bili su potpredsjednica Vlade Gordana Đurović i ministar vanjskih poslova Milan Roćen. “Ovo je veliki dan za Crnu Goru, staru evropsku državu i najmlađu članicu UN i Savjeta Evrope, za Balkan i sve kandidate i potencijalne kandidate za članstvo u EU”, rekao je Đukanović novinarima ispred Jelisejske palate. “Crna Gora može računati na punu podršku Francuske u procesu pristupanja Evropskoj uniji”, kazao je Sarkozi, i dodao da “nema utvrđenog redosljeda, i ukoliko Crna Gora bude među prvim državama koje ispune uslove za članstvo, onda će  među prvima i pristupiti Evropskoj uniji”. Komesar za proširenje Oli Ren, koji je prisustvovao predaji zahtjeva u Jelisejskoj palati, takođe je podržao kandidaturu Crne Gore i istakao da ona označava njeno jasno evropsko opredjeljenje. U toku razgovora Đukanovića i Sarkozija policija je na ulazu u Jelisejsku palatu uhapsila dvadesetpetogodišnjeg muškarca koji je noseći ručno električno oružje, zvano šoker,  pokušao da uđe na glavni ulaz.

2010 – Put Risan – Žabljak, čija je izgradnja trajala deceniju i po i u koju je uloženo 90 miliona eura, pušten je u saobraćaj i predstavlja značajnu tačku povezivanja juga s centralnim i sjevernim dijelom Crne Gore. Put je otvorio crnogorski premijer Milo Đukanović.

2011 – Bivši predsjednik Francuske Žak Širak proglašen je krivim za zloupotrebu javnih fondova, čime je postao prvi osuđeni šef francuske države poslije nacističkog saradnika, maršala Filipa Petena 1945.

2011 – U Hjustonu je, u 63. godini, umro američki novinar i pisac britanskog porijekla Kristofer Hičens, poznati ateist, strastveni polemičar i provokativni kritičar društva. U knjizi “Bog nije veliki” (2007), Hičens je kazao da je religija izvor sve tiranije i da su mnoga zla u svijetu počinjena u njeno ime. Pisao je i o ratu u Bosni i kritikovao Klintonovu vladu što nije više pomogla ljudima u toj zemlji, a podjednaku odbojnost gajio prema Franju Tuđmanu i Slobodanu Miloševiću, čiji je režim nazivao fašističkim. Podržao je američku invaziju na Irak.

2012 – U 93. godini umro je poznati francuski alpinista Moris Hercog, prvi čovjek koji se popeo na 8.000 metara osvojivši himalajski vrh Anapurnu 1950. Tokom tog osvajanja izgubio je od promrzlina sve prste na rukama i nogama. Anapurnu je osvojio tri godine prije nego što su Edmund Hilari i Tencing Norgaj osvojili Mont Everest.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1840 – Kovčeg s posmrtnim ostacima francuskog cara Napoleona I položen je u “Dom invalida” u Parizu, 19 godina poslije njegove smrti u izgnanstvu na ostrvu Sveta Jelena.

1970 – Sovjetski vasionski brod “Venera 7” spustio se na planetu Veneru i počeo da šalje signale.

2007 – Uprkos protivljenju Srbije, Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija dozvolio je  da predstavnik kosovskih Albanaca Fatmir Sejdiju učestvuje na sjednici posvećenoj budućnosti Kosova.

2007 – Vlasti Sjedinjenih Američkih Država zatražile su da se ne istražuju snimci saslušanja osoba osumnjičenih za terorizam, koje je CIA snimila 2002, a uništila 2005.