Broj porodaja obavljenih carskim rezom konstantno raste u posljednjih dvadesetak godina, a lani se gotovo svaka treca Crnogorka porodila na taj nacin, uprkos preporukama Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) da se ta metoda koristi samo u 15 odsto slucajeva.

Prema podacima Fonda zdravstvenog osiguranja, od ukupno 6.742 porodaja tokom prosle godine, 2.097 (31 odsto) obavljeno je carskim rezom. Odnosno, duplo vise od 15 procenata koliko je predvideno i Programom zdravstvene zastite za 2018.

U opstim bolnicama taj trend jos je izrazeniji – lani je obavljeno 3.658 porodaja, od cega 1.422 (38,87 odsto) carskim rezom.

Prednjaci Opsta bolnica u Pljevljima, gdje je vise od polovine porodaja, odnosno 54,55 odsto, obavljeno tom metodom.

Od 198 porodaja, koliko ih je prosle godine bilo u pljevaljskoj bolnici, 108 je obavljeno carskim rezom.

Najmanje porodaja carski rezom uradeno je u Klinickom centru Crne Gore, 22 odsto. U toj ustanovi, prema zvanicnim podacima, obavi se nesto manje od polovine svih porodaja u Crnoj Gori.

Od sedam Opstih bolnica, najmanje porodaja carskim rezom obavljeno je u Niksicu (34,2 odsto).

Veliki broj porodaja carskim rezom obavljen je u Opstoj bolnici u Baru, vise od 45 odsto, Beranama (38,57), na Cetinju (37,5), Bijelom Polju (36,22) i Kotoru (35,74 odsto).

Nacelnik Ginekolosko-akuserskog odjeljenja Opste bolnice u Pljevljima dr Milos Obradovic tvrdi da je broj porodaja carskim rezom u toj ustanovi realan, bez obzira na preporuke SZO.

“Ovaj broj u nekom postotku moze bit manji iz godine u godinu, ali sigurno u nekom doglednom periodu nece biti toliko nizak koliko zagovara SZO. Nijedna ustanova u svijetu, pa i razvijenim zapadnim sistemima, taj broj carskih rezova ne moze da zadovolji. Engleski kraljevski koledz ginekologa i akusera kazu da se taj procenat SZO odnosi samo na nuzne carske rezove. U Engleskoj je broj carskih rezova u posljednje dvije decenije porastao skoro 17 odsto”, rekao je Obradovic.

Tvrdi da ne rade carske rezove na zahtjev pacijentkinja vec da se odluka, da li ce se operativno ili prirodno obaviti porodaj, donosi na osnovu indikacija.

“Jedan od problema je sto imamo sve veci broj starijih prvorotki, a i sve su cesca oboljenja u trudnoci kao sto su dijabetes i druge anomalije. Sve su to neke stvari koje dodatno povecavaju procenat porodaja carskim rezom u razvijenim zemljama, pa i kod nas”.

Obradovic istice da su im najcesci pacijentkinje zene koje radaju drugi, treci ili cetvrti put.

“Uglavnom su to zene koje su imale prethodne carske rezove. Zene koje su imale prethodne carske rezove se po svim nekim stvarima poradaju i sljedeci put carskim rezom. Kaze se da moze da bude i vaginalni porodaj i nakon carskog reza, ali nasa iskustva kazu drugacije. Nama je najbitnije da majci na svijet donesemo zdravu bebu a ne da zadovoljimo neke procente”, rekao je Obradovic, jedan od dva ginekologa u pljevaljskoj bolnici.

Obradovic istice da su ove godine obavljena 163 porodaja, od kojih 80 carskim rezom.

U 42 slucaja radilo se o porodajima nakon dva prethodna carska reza. Ostali carski rezovi su uradeni zbog nekih apsolutnih ili relativnih komplikacija”.

U pljevaljskoj bolnici je tokom 2017. obavljeno 53,23 odsto porodaja carskim rezom, 11 odsto vise nego 2016.

Obradovic istice da se nijedna zena vise ne priprema psihofizicki za porodaj za vrijeme trudnoce.

Ocijenio je da bi u svakom gradu trebalo da postoje skole za trudnice, u ciji bi rad bile ukljucene babice ili neko strucno osoblje koje bi edukovalo trudnice.

Podgorica je, istice on, jedini grad koji ima skolu za trudnice.

Prema preporukama SZO, carski rez je primjeren u 10 do 15 odsto slucajeva. To navodno odgovara udjelu trudnoca u kojima se javljaju komplikacije koje se mogu prevazici carskim rezom.

Prema statistickim podacima, najvise porodaja carskim rezom obavi se u Dominikanskoj Republici (58,1 odsto), Brazilu i Egiptu (55,5), Turskoj (53,1) i Venecueli (52,4).

Ostale drzave imaju manje od 50 odsto porodaja carskim rezom. U SAD se svaka treca zena porodi na taj nacin.

Najmanje tih zahvata obavi se u africkim zemljama – Nigeru, Cadu, Etiopiji, Burkini Faso i Madagaskaru, gde je udio carskog reza ispod dva odsto. Te drzave spadaju u one sa najvecim prirodnim prirastajem i najmanjim BDP-om po glavi stanovnika.

UNICEF: Vrlo liberalne indikacije za operativni porod

Kontrolori UNICEF-a koji su 2011. obilazili crnogorska porodilista konstatovali su da je stopa porodaja carskim rezom za deceniju znacajno porasla. Tako je 2000. zabiljezeno 10 odsto porodaja carskim rezom, a 2010. 24 odsto.

“Cini se da je ovakvo stanje posljedica brojnih uzroka. Jedan od njih je postojanje vrlo liberalnih indikacija za carski rez u mnogim ustanovama. Osoblje preferira da obavi carski rez tokom dana ‘kako bi se izbjegao rizik od operacija tokom noci’. Cini se da je stopa primjene carskog reza u nekim ustanovama 35-40 odsto”, navedeno je u izvjestaju.

Konstatovano je da trenutno ne postoje nacionalne klinicke smjernice, niti lokalni protokoli o indikacijama i procedurama carskog reza. Porucili su da je rezultat toga ne samo visoka stopa tog nacina porodaja, vec i koriscenje rizicnih procedura kao sto je totalna anestezija, zatim nedovoljna komunikacija sa zenama o rizicima i posljedicama carskog reza, odvajanje beba od majki (nakon porodaja), sto dovodi do slabog prihvatanja dojenja.

U novom izvjestaju iz 2016. godine, UNICEF ponovo iznosi kritike na racun visoke stope carskih rezova. Navode da se ne prati dovoljno procenat carskih rezova “radi ocjenjivanja njegove primjenjivosti”.

“Ta stopa je relativno visoka u odnosu na ocekivane standarde SZO, koji kazu da je stopa od 15 odsto idealna”.

Obradovic: U KC manje slucajeva jer imaju bolje uslove za rad

Na pitanje zasto je procenat porodaja carskim rezom u Klinickom centru znacajno manji nego u Pljevljima, Obradovic kaze da je to vjerovatno zbog toga sto su vece klinike opremljenije kadrovski, imaju bolje uslove za rad i dodatak pomoci trudnicama sa epiduralnom anestezijom.

“Cesti su zahtjevi zena za porodaj carskim rezom, ali mi nikada nismo podlegli njihovom zahtjevu. Svakoj pacijentkinji savjetujemo prirodni porodaj. Ja sam zagovornik zdravog porodaja, kako bi majka na svijet donijela zdravo dijete, a ne bebu koja ce zarad statistickih podataka biti u nekom problemu. Londonski kraljevski institut ginekologa i akusera kaze da ce vise komplikacija biti tokom vaginalnog porodaja nego pri carskom rezu. Danas su napredovale tehnike carskog reza, unaprijedeni su savni materijali, anestezija i antibiotici. Tako da su komplikacije svedene na minimum minimuma”.

ZPM

Zene u Crnoj Gori i dalje se bore za ostvarivanje svojih politickih prava, zacrtanih 1919. godine, ocijenili su iz Zenske politicke mreze (ZPM).

ZPM danas pocinje kampanju pod nazivom Vijek borbe za politicka prava zena u Crnoj Gori.

Kako su naveli, politicka istorija zena u Crnoj Gori biljezi da je Komunisticka partija Crne Gore 1919. godine u svoj program upisala da “Bez slobodne, emancipovane, politicki izgradene i drustveno aktivne zene nema revolucije, nema drustvenog napretka i nema buducnosti”.

Tim su se, kako su navele, pridruzile talasu osnazene ljevice, radnickog pokreta i Internacionale i stale rame uz rame uz Klaru Cetkin i Rozu Luksemburg.

“Danas, 100 godina kasnije, zene u Crnoj Gori jos uvijek se bore za ostvarivanje svojih politickih prava, zacrtanih davne 1919. godine”, kazali su iz ZPM.

One su najavile da ce kampanju “Vijek borbe za politicka prava zena” obiljeziti niz aktivnosti, povodom njihovog zahtjeva da se unaprijedi izborno zakonodavstvo.

“Odnosno da se usvoji set normi, a medu kojima su i obavezujuce mjere ucesce najmanje 40 odsto zena na listama i vise sredstava za partije koje imaju vise izabranih politicarki”, naveli su iz ZKM.

Oni su podsjetili da Ustav garantuje ravnopravnost muskaraca i zena.

“Ustav garantuje da je Crna Gora potpisnica brojnih medunarodnih konvencija kojima se obavezala da sprovodi aktivne mjere da osigura potpunu ravnopravnost gradana i gradanki, kao i da je u svom krovnom dokumentu strateskog razvoja drustva, Nacionalnoj strategiji odrzivog razvoja, zacrtala upravo ove ciljeve”, kazali su iz ZPM.

Oni su naveli da sve politicke partije, svojim politickim programima i javnim obracanjima, snazno zastupanju ideju demokratizacije drustva.

“A najveci broj istih dao je punu podrsku predlozima ZPM na sastancima odrzanim u prisustvu visokih predstavnika UNDP-a i Delegacije EU, cime je obezbjedena neophodna vecina za usvajanje nasih predloga”, pise u saopstenju.

One su predstavile spot ZPM kojim su zapocele kampanju Vijek borbe za politicka prava zena u Crnoj Gori.

ZPM okuplja predstavnice 16 pozicionih i opozicionih partija u Crnoj Gori i ima za cilj uticaj na kreiranje politika koje ce doprinijeti stvaranju povoljnijeg drustvenog ambijenta i adekvatnih politika i mjera za postizanje ravnopravnosti zena u Crnoj Gori.

ODBOR ZA IZBORNU REFORMU

Na sjednici Odbora za izbornu reformu razmatran je opozicioni predlog za izmjenu Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore, sa posebnim osvrtom na biracki spisak. Predlazu ukidanje adrese bb i numerisanje svih kuca i zgrada. “bb adrese ne mogu da uticu na tacnost vodenja birackog spiska”, kazu u DPS-u. Pridruzeni clan Odbora, Dragan Koprivica ispred NVO sektora, predlozio je da se rad Odbora prolongira do 31. decembra jer, prema prethodnoj odluci, prestaje 15. novembra.

Nevenka Cirovic, TVCG

STANISIC – IZETBEGOVIC

Crna Gora i Bosna i Hercegovina imaju izuzetne prijateljske odnose koji predstavljaju primjer dobrosusjedske saradnje u regionu, ocijenili su ambasador Crne Gore u BiH Obrad Miso Stanisic i predsjednik Stranke demokratske akcije Bekir Izetbegovic.

Kako je saopsteno iz ambasade Crne Gore, “u tom kontekstu posebno je istaknuta vaznost stalnog politickog dijaloga dvije drzave na svim nivoima”.

Tokom sastanka, sagovornici su razmijenili misljenja i o aktuelnoj politickoj i situaciji i BiH, s akcentom na formiranje vlsti, te o zajednickim infrastrukturnim projektima koji bi bili znacajni za obje drzave.

“Takode je naglaseno da u narednom periodu pravci razvoja treba da budu u fokusu jacanja ekonomske saradnej kroz povecanje obima robne razmjene”, zakljucuje se u saopstenju.

SKUPSTINI CG

Predsjednik Crne Gore predlozio je Skupstini zamjenika ombudsmana Sinisu Bjekovica za kandidata za zastitnika ljudskih prava i sloboda.

“Nakon sto je Predsjednik Crne Gore obavio konsultacije sa ovlascenim predstavnicima naucnih i strucnih institucija, cija je osnovna djelatnost zastita ljudskih prava i sloboda i dodatno sa njima razmotrio zavidne biografije osam predlozenih kandidata, danas je uputio predlog Skupstini Crne Gore da za zastitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore bude imenovan Sinisa Bjekovic”, navodi se u saopstenju.

Dukanovic je siguran da Bjekovic bogatom radnom biografijom opravdava predlog.

“Iskazujuci uvjerenje da ce on biti istinski posvecen daljem unapredenju i afirmaciji rada institucije, u kojoj je obavljao poslove zamjenika zastitnika, te dati znacajan doprinos djelotvornoj i efikasnoj zastiti ljudskih prava i sloboda gradana nase drzave, znalacki postupajuci u skladu sa Ustavom Crne Gore, potvrdenim i objavljenim medunarodnim ugovorima i opstim pravilima medunarodnog prava.”

DEMOKRATE PLJEVLJA

Demokratska Crna Gora saglasna je sa Novom srpskom demokratijom da je neophodno sto prije zakazati vanrednu sjednicu u Skupstini opstine Pljevlja zbog stanja u zdravstvu, ali smatraju da je opozicionu inicijativu neophodno zakonito postaviti, saopsteno je iz te partije.

Demokrate smatraju da je stanje u pljevaljskom zdravstvu katastrofalno i da je posljednji cas da se preduzmu hitne mjere kako bi se unaprijedio nivo zdravstvene zastite gradana, a narocito usljed rapidnog rasta broja oboljelih zbog narusene zivotne sredine.

“U odnosu na saopstenje kluba odbornika Nove srpske demokratije jos jednom jasno saopstavamo da se slazemo sa potrebom odrzavanja vanredne sjednice u Skupstini opstine Pljevlja na ovu temu, ali da je opozicionu inicijativu neophodno zakonito postaviti”, navodi se u saopstenju.

Demokratska Crna Gora se, kako su kazali, zalaze za zakonitost i postovanje procedura koje ce dovesti do odrzavanja vanredne sjednice Skupstine.

“Uzalud je predavati opozicionu inicijativu, ako DPS-u dajemo osnova da istu osporava sa aspekta nadleznosti i zakonitosti. Na taj nacin bismo direktno pomogli DPS-u da pricu od zdravstvu zatvori zbog proceduralnih nedostataka”, navodi se u saopstenju.

Demokrate kazu da imaju odgovornost da vode racuna o o ozbiljnosti i strucnom pristupu prilikom sagledavanja svakog problema, pa tako i problema u zdravstvu.

“Cilj Demokratske Crne Gore je da se problemi u zdravstvu rijese, a ne da se koriste za jednokratnu raspravu ili cak unutaropozicionu borbu. Na taj nacin necemo pomoci niti zdravstvu, niti zaposlenima u zdravstvu niti ce bilo koja partija dobiti jedan glas vise”, navode iz te partije.

Zato je, kako su kazali, veoma vazno da, prije svega, dokazu da Ministarstvo zdravlja Crne Gore postupa nezakonito.

“Predlog Demokrata je da Skupstina opstine Pljevlja usvoji zakljucke kojima zahtjeva, u skladu sa clanom 175 stav 2 Zakona o lokalnoj samoupravi, da Ministarstvo zdrvalja Crne Gore dostavi Plan i program razvoja zdravstvenog sistema na teritoriji opstine Pljevlja, kao i izvjestaj o ostvarivanju plana i programa razvoja zdravstvenog sistema na teritoriji opstine Pljevlja za prethodne godine. Ove planove i izvjestaje Ministarstvo zdravlja je duzno da dostavi u skladu sa zakonom, ali ih godinama unazad krije, ne zato sto su dobri, vec zato sto sadrze porazavajuce podatke”, navodi ne u saopstenju.

“Na zalost, prepoznajemo da pojedinim kolegama nije cilj traganje za realnim rjesenjima, vec spustanje price o katastrofalnom stanju u zdravstvu na nivo jednokratne politicke upotrebe, bez ikakvih mogucnosti da se iko realno obaveze da nesto preduzme i pomogne ljekarima, medicinskom osoblju i pacijentima, da se unaprijede uslovi rada i tehnicki opremi medicinski centar.”

Demokratska Crna Gora se, ksko su zakljucili, snazno zalaze za vanrednu sjednicu Skupstine opstine Pljevlja, na kojoj ce se usvojiti konkretni zakljucci koji ce imati snagu da pokrenu rjesavanje alarmantnog stanja zdravstva u Pljevljima.