LONDON SAVJETOVAO

London je danas savjetovao Britance da izbjegavaju odlazak u Irak i Iran nakon ubistva iranskog generala Kasema Solejmanija.

U saopštenju ministarstva spoljnih poslova Velike Britanije navodi se da je prioritet svake vlade bezbjednost Britanaca.

“S obzirom na povećane tenzije u regionu, Forin ofis savjetuje ljude da ne idu u Irak, osim u region Iračkog Kurdistana, i da razmisle da li je za njih ključno da otputuju u Iran”, rekao je britanski ministar spoljnih poslova Dominik Rab, navodi se u saopštenju.

Britancima je upućen apel da prate situaciju u regionu preko medija.

Teheran je obećao da će se osvetiti za ubistvo generala u napadu američkih snaga u kojem je stradalo ukupno 10 osoba, petoro Iračana i petoro Iranaca.

UZVIKIVALI “SMRT AMERICI”

Više hiljada Iračana uzvikivalo je danas “Smrt Americi” u posmrtnoj povorci pred sahranu i ispraćaj iranskog generala Kasema Solejmanija i njegovog poručnika u Iraku Abu Mehdija al-Muhandisa.

Pogrebna povorka bila je u bagdadskom kvartu Kazimija, gdje se nalazi šiitsko svetilište.

Al Muhandis biće sahranjen u Iraku u prisustvu brojnih iračkih zvaničnika, dok će ostaci ubijenog komandanta Revolucionarne garde biti ispraćeni u Iran.

U međuvremenu je iračka televizija javila da je došlo do još jednog vazdušnog udara, 24 sata nakon ubistva Solejmanija. U napadu na konvoj iračke milicije rano jutros ubijeno je pet osoba.

Koalicija predvođena SAD negirala je da je izvela napad.

ZAKLJUČIO BRITANSKI SUD

Britanski sud za radna prava je, u toku spora oko jednog otkaza, donio odluku da je veganstvo – način ishrane i života koji izbjegava bilo kakvu okrutnost nad životinjama i njihovo iskorišćavanje, etički predstavlja “filozofsko vjerovanje” zaštićeno zakonom od diskriminacije.

“Potpuno sam uvjeren da je etički gledano, veganstvo filozofsko vjerovanje”, rekao je sudija Robin Postl iz suda u Norviču, na istoku Engleske.

“Etički vegan” ne jede hranu životinjskog porijekla i odbija bilo kakvu eksploataciju životinja, te i korišćenje odjeće i obuće od kože, vune ili korišćenje kozmetike testirane na životinjama.

Britanski Zakon o jednakosti iz 2010. godine definiše “filozofsko vjerovanje” kao “autentično uvjerenje, a ne mišljenje ili gledište na osnovu trenutnog stanja dostupnih informacija”.

To “filozofsko vjerovanje” mora uz to biti “kompatibilno s ljudskim dostojanstvom” i ne smije biti u sukobu sa osnovnim pravima drugih.

Sudija je utvrdio da se Džordi Kasamitjana, 55-godišnji stanovnik Londona, koji vjeruje da je otpušten zbog svog veganskog vjerovanja, uklapa u tako opisano vjerovanje.

Ta odluka suda će “pomoći veganstvu jer ima vegana koji strahuju da govore o svom uvjerenju”, rekao je Kasamitjana novinarima.

To će imati “domino efekat”, nastavio je on: “uz više vegana, biće i više životinja, i bolje životne sredine, i više zdravlja”.

“Ovo je veoma važna odluka. Prvi put se priznaje da se etičko veganstvo (…) može zaštititi od diskriminacije”, rekao je njegov advokat Piter Deli.

Vrijeđanje etičkih vegana “može se shvatiti kao uznemiravanje na isti način kao i rasistička ili seksistička uvreda i diskriminacija”, dodao je on.

Sud će sada, pošto je definisao gdje veganstvo spada po zakonu, morati da utvrdi da li je Kazamitjana diskriminisao bivši poslodavac zbog tog njegovog vjerovanja, odnosno zbog ukazivanja da penzioni fond zaposlenih ulaže novac u kompanije koje vrše ispitivanja na životinjama.

Po anketi agencije “Ipsos Mori” koju je naručilo društvo “The Vegan Societi”, 2019. godine je u Velikoj Britaniji bilo skoro 600.000 vegana.

INDONEZIJA

Broj poginulih u poplavama u Indoneziji porastao je na 43 nakon što su spasioci našli najmanje deset ljudskih tijela kada se voda povukla, saopštili su danas zvaničnici.

Najmanje 182 naselja su uništena u glavnom gradu Džakarti nakon obilnih poplava izazvanim monsunskim kišama.

Voda je negdje narastala i do šest metara.

To je najveća poplava u Indoneziji od 2013. godine kada je poginulo 57 osoba.

Oko 397.000 ljudi potražilo je pomoć u skloništima širom grada.

Voda se u nekim djelovima grada povukla pa su ljudi mogli da se vrate kućama, a vlasti im pomažu u raščišćavanju blata i stvari koje je poplava donijela.

Struja koja je bila isključena vraćena je u više desetina hiljada domova i radnji.

Ove poplave su bacile svjetlo i na lošu infrastrukturu u Indoneziji.

Džakarta, u kojoj živi 10 miliona ljudi, sklona je zemljotresima i poplavama, a tlo sve više tone zbog nekontrolisanog ekspoatisanja podzemnih voda.

PLAN RASTEREĆENJA TOKIJA

Japan Airlines poklanja 50 hiljada besplatnih avio-karata za obilazak slabije posjećenih dijelova Japana.

U cilju rasterećenja Tokija, koji je ujedno i domaćin ovogodišnjih Olimpijskih igara, vlasti su u saradnji s aviokompanijom odlučile da daju karte svim međunarodnim turistima, koje će moći da se iskoriste već ovog ljeta, tačnije u periodu od 1. jula do 30. septembra.

Kako navodi CNN, putnici će po principu “najbrži prst” moći da biraju između četiri destinacije, a vrijeme polaska i odredište neće se znati sve do posljednjeg dana.

Ipak, u cijeloj ponudi postoji jedna caka.

Naime, aviokompanije finansira isključivo put s aerodroma u Tokiju, Osaki i Kasai do krajnjeg odredišta, dok će se sretni dobitnici morati da se pobrinu za karte iz vlastite države do nekog od tri japanska grada.

Zainteresovani turisti se na konkurs mogu prijaviti samostalno, u paru ili kao četveročlana grupa.

Inače, japanska Vlada očekuje kako će “efekat olimpijade” donijeti približno dodatnih deset miliona posjetilaca u zemlju ove godine. Godišnji dolasci stranih posjetilaca u Japan u periodu od 2013. do prošle godine gotovo su se udvostručili.

ANALITIČARI

Cijene nafte bi mogle da skoče na 80 dolara po barelu ukoliko eskalacija geopolitičkih tenzija poremeti isporuke sa Bliskog istoka, upozoravaju analitičari.

Prema njihovim riječima, akteri na energetskom tržištu sa velikom nervozom prate razvoj događaja nakon što su Sjedinjene Američke Države (SAD) u vazdušnom napadu na aerodrom u Bagradu ubile visokorangirane oficire iranske i iračke vojske, na šta je Iran žestoko reagovao i najavio odmazdu, prenosi Tanjug.

“Očekujemo da će sukobi umjerenog do niskog intenziteta trajati najmanje mjesec i vjerovatno će biti ograničeni samo na Irak. Cijene nafte će vjerovatno biti oko 70 dolara po barelu, ali bi mogle da skoče na 80 dolara ako se sukob proširi na naftna polja u južnom Iraku ili se pojačaju iranske prijetnje u vezi komercijalnog brodskog transporta”, kazali su analitičari.

Naftom brent, koja predstavlja međunarodnu cjenovnu referencu za tržište, trgovalo se za 68,65 dolara po barelu, odnosno u porastu od 3,6 odsto, nakon što je prethodno dostigla maksimalan nivo od 69,16 dolara.

Američka WTI nafta je ojačala 3,5 odsto na 63,38 dolara po barelu, pri čemu je u jednom trenutku tokom trgovanja zabilježila nivo od 63,84 dolara.

TRAMP

Sjedinjene Američke Države su ubile glavnog iranskog generala, odgovornog za upravljanje regionalnim operacijama Teherana, radi “zaustavljanja rata”, a ne kako bi ga započeli, izjavio je u američki predsjednik Donald Tramp.

“Ono što su Sjedinjene Američke Države uradile juče, trebalo je uraditi već odavno”, kazao je Tramp, aludirajući na ubistvo Kasema Solejmanija, koji je ubijen rano jutros u američkom vazdušnom napadu u Bagdadu.

“Nijesmo to uradili da započnemo, nego da zaustavimo rat”, rekao je američki predsjednik, prenosi Anadolija.

U prvom obraćanju novinarima od ubistva Solejmanija u napadu bespilotnom letjelicom na aerodrom kod Bagdada, Tramp je kazao da ne traži promjenu režima u Iranu, ali da Teheran “odmah mora da prestane” s korišćenjem iranskih savezničkih boraca za destabilizaciju susjednih država.

Naveo je da su utvrđene mete moguće odmazde Irana i da je “spreman da preduzme bilo koju neophodnu akciju”.

“Tramp nema ovlašćenja da uđe u rat sa Iranom bez odobrenja Kongresa”

Lider opozicionih demokrata u američkom Senatu Čak Šumer izjavio je da predsjednik SAD Donald Tramp nema ovlašćenja da uđe u rat sa Iranom bez odobrenja Kongresa.

Šumer je rekao da je Tramp trebalo da konsultuje čelnike Kongresa oko akcije američkih snaga u kojoj je ubijen iranski general , izvedene u Bagdadu u noći četvrtak na petak, objavika je Radio Slobodna Evropa, prenosi Beta.

“Operacija protiv Solejmanija u Iraku izvedena je bez posebnog odobrenja i prethodnog obavještenja ili konsultacije sa Kongresom. Ja sam član Grupe 8 koja se uobičajeno obavještava o operacijama ovog značaja, ali nijesam bio obaviješten”, kazao je Šumer.

Komandant Solejmani, koji je predvodio elitnu jedinicu Iranske revolucionarne garde, ubijen je u napadu u Bagdadu, a Ministarstvo odbrane SAD-a je saopštilo da su napad izvele američke snage po direktivi predsjednika te zemlje Donalda Trampa.

Pentagon je optužio Solejmanija da je planirao da izvede napade na američke diplomate i službenike u Iraku i regiji, istakavši da je ubijeni vođa odgovoran za smrt stotina Amerikanaca i koalicionih partnera.

Iranski vjerski lider Ali Hamenei najavio je oštar odgovor na američki napad, a u Iranu je proglašena trodnevna žalost.

VOJNI KAPACITETI

Iran je najavio osvetu nakon ubistva generala Kasema Sulejmanija u američkom napadu. BBC analizira kolika je zapravo prijetnja Irana sudeći po vojnim kapacitetima.

Veličina vojske

Procijenjeno je da je u iranskoj vojsci 523.000 aktivnog osoblja u različitim funkcijama, prema Međunarodom institutu za strateške studije. To uključuje 350.000 njih u redovnoj vojsci i 150.000 članova Islamske revolucionarne garde. Njih 20.000 je u mornarici, a iz ove grupe patroliraju u Ormuskom moreuzu, mjestu više sukoba, uključujući i one u kojima su zaplijenjeni strani tankeri. Islamska revolcionarna garda takođe kontroliše jedinicu Badidž, volontersku snagu koja pomaže da se suzbiju unutrašnji sukobi. Ova jedinica potencijalno može da mobiliše više stotina hiljada osoblja, piše BBC, prenosi B92.

Islamska revolucionarna garda (IRCG) ustanovljena je prije 40 godina da brani islamski sistem u Iranu i osamostalila se kao velika vojna, politička i ekonomska sila.

Uprkos tome što ima manje trupa u regularnoj vojsci, smatrana je za jednu od najautoritativnijih u Iranu.

Operacije van zemlje

Elitna jedinica Kuds, koju je vodio general Sulejmani, sprovodi tajne operacije na međunarodnom planu za IRCG i izvještaje podnosi vrhovnom vođi Irana, ajatolahu Aliju Hamneiju. Vjeruje se da ima 5.000 članova.

Jedinica je poslata u Siriju, gdje su savjetovali snage lojalne Bašaru el-Asadu i šiite.

U Iraku su podržavali dominantno šiitske paramilatarne snage koje su pomagale u pobjedi nad grupom Islamske države.

Ipak, SAD tvrdi da je Kudska jedinica imala veću ulogu u finansiranju, treniranju i obezbjeđivanju oružja i opreme organizacijama koje je Vašington označio kao terorističke na Bliskom istoku, poput Hezbolaha u Libiji i palestinskom Džihadu.

Ekonomski problemi i sankcije naškodili su uvozu oružja u Iran, koje je relativno malo u odnosu da druge zemlje u regionu. Vrijednost uvoza u oblasti odbrane između 2009. i 2018. godine je jednaka 3,5 odsto uvoza Saudijske Arabije u istom periodu, prema podacima Međunarodnog insituta za mirovne studije u Stokholmu.

Većina uvoza Irana je iz Rusije, a ostatak je iz Kine.

Da li Iran ima rakete?

Da, rakete su glavna dika vojske, s obzirom na manjak vazdušnih snaga u poređenju sa rivalima poput Izraela i Saudijske Arabije.

Ministarstvo odbrane SAD u izvještajima navodi da je Iran po pitanju raketa najveća snaga Srednjeg istoka, obuhvatajući rakete pretežno kratkog i srednjeg dometa. Takođe, navodi se da Iran testira svemirsku tehnologiju koja bi omogućila razvoj interkontinentalnih raketa.

Razvoj posljednjih zakočio je nukelarni sporazum iz 2015. godine, navodi kraljevski analitički centar Rusi. Ali, dodaje se da je to možda i prekinuto s obzirom na nepouzdanost tog dogovora.

U svakom slučaju mnoge mete u Saudijskoj Arabiji i Zalivu mogle bi da budu u dometu trenutnih iranskih raketa, potencijalno i u Izraelu.

U maju prošle godine, SAD je poslao Patriot, antiraketni odbrambeni sistem na Srednji istok usljed povećanja tenzija sa Iranom.

Nekonvencionalno oružje

Uprkos godinama pod sankcijama, Iran je razvijao dronove.

U Iraku, iranski dronovi su korišćeni od 2016. godine u borbi protiv Islamske države.

Iran je, takođe, ulazio dronovima sa naoružanjem u vazdušni prostor Izraela iz baza u Siriji, prema centru Rusi.

U junu 2019. Iran je oborio nadzorni dron SAD, tvrdeći da je narušio njihov vazdušni prostor u Ormuskom zalivu.

Drugi aspekt iranskog programa dronova je to što ih rado prodaju i šalju svojim saveznicima i zastupnicima u regionu, smatra Džonatan Markus, Bi-Bi-Sijev dopisnik za odbrambena i diplomatska pitanja.

U 2019. dronovima i raketnim napadima oštećena su dva ključna saudijska naftna postrojenja. I SAD i Saudijska Arabija to su povezale sa Iranom, iako Teheran demantuje.

Sajbernapadi

Nakon velikog sajbernapada 2010. godine na iranska nuklearna postrojenjam zemlja je počela da razvija sopstvene kapacitete u sajberprostoru.

Prema vojnom izvještaju SAD, meta Irana bile su vazduhoplovne kompanije, kompanije koje se bave energetikom i prirodnim resursima i firme za sajberšpijunaže širom svijeta.

Takođe, u protekloj godini Majkrosoft je saopštio da je hakerska grupa iz Irana povezana s tamošnjom vlašću, ciljala američku predsjedničku kampanju i pokušavala da provali u račune zvaničnika vlade SAD.

POTREBNA SUZDRŽANOST

Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš duboko je zabrinut nedavnim porastom tenzija na Bliskom istoku.

Generalni sekretar se založio za smanjenje tenzija u Persijskom zalivu, naveo je u saopštenju njegov portparol Farhan Hak i dodao da je Gutereš duboko zabrinut zbog nedavne eskalacije, preneo je Rojters.

Ovo je trenutak u kojem lideri moraju da ispolje maksimalnu suzdržanost, stoji u saopštenju, u kome se ističe da svet ne može sebi da priušti još jedan rat u Persijskom zalivu.

NAKON POŽARA

Zoološki vrt u gradu Krefeldu, na zapadu Njemačke, danas je ponovo otvoren poslije saniranja posljedica požara koji je usmrtio više od 30 životinja.

Policija vjeruje da su požar koji se dogodio u novogodišnjoj noći izazvali letjeći papirni lampioni.

Jedna žena i njene dvije ćerke ispitane su u vezi s tim slučajem.

Posjetioci su danas donosili cvijeće ispred paviljona s kavezima za majmune, u kojem je izbio požar.

Dvije šimpanze koje su preživele požar su stabilno, saopšteno je iz zoološkog vrta.