SAOPŠTILI ASTRONOMI

Cio tok Mjesečevog prolaska kroz Zemljinu polusjenku moći će da se prati sjutra veče iz Evroazije i većeg dijela Afrike.

Pojava se ne prati golim okom, već posebnim instrumentima i, naravno, samo ako bude vedro, poručili su iz Astronomskog društva “Ruđer Bošković” iz Srbije.

Početak “pomračenja” je u 18 sati i 8 minuta, sredina u 20 sati i 10 minuta a kraj u 22 sata i 12 minuta.

Zemlja je hladno tijelo. Obasjana Suncem ima konusnu sjenku. Iz sjenke se Sunce ne vidi. Oko sjenke se nalazi polusjenka iz koje posmatrač vidi samo dio Sunca i to sve veći što se više približava rubu polusjenke.

Interesantno je da će ove godine sa Zemlje moći da se vide četiri pomračenja Mjeseca i to samo polusjenkom, a ona će se dogoditi 10. januara i 5. juna kada će biti “vidljiva” i sa Balkana, dok ona koja će se dogoditi 5. jula i 30. novembra neće biti vidljiva odavde.

2019. BILA NAJTOPLIJA

Prošla godina bila je najtoplija godina na Aljasci, navodi se u vladinom izvještaju o američkoj klimi.

Prosječna temperatura na Aljasci bila je 0,1 stepen Celzijusa, što je 14 stepeni iznad dugoročnog prosjeka, navodi se u godišnjem izvještaju Nacionalnih centara za informacije o okolini Nacionalne agencije za okean i atmosferu.

Prosječne temperature na Aljasci neprestano rastu posljednjih godina, pri čemu je u četiri od posljednjih šest godina zabilježena rekordna toplota.

Prethodni rekordni prosjek na Aljasci zabilježen je 2016. godine.

U Enokridžu, najvećem gradu na Aljasci, temperatura je u julu, prvi put, dostigla 32,2 stepena Celzijusa.

Inače, SAD su u posljednjoj deceniji zabilježile vremenske i klimatske katastrofe koje su donijele 119 milijardi dolara štete, što je više nego dvostruko više od 59 milijardi, koliko je šteta iznosila u prethodnoj deceniji, navodi se u ovom izvještaju.

TESTIRANJE TEHNOLOGIJA

Kompanija Tojota će u Japanu izgraditi prototip “grada budućnosti” koji će se koristiti za razvoji i testiranje budućih tehnologija. Grad će biti nazvan Woven City, a nalaziće se u blizini vulkana Maunt Fudži.

U njemu za početak živjeti 2.000 stalnih stanovnika i istraživača. Kada je riječ o vozilima, koristiće samo autonomna vozila bez emisije CO2.

Tojota će grad koristiti za testiranje tehnologije na polju autonomnije, robotike, prevoza, “pametnih” domaćinstava i vještačke inteligencije.

Projekat je najavio šef Tojote Akio Tojoda.

“Grad je unikatna prilika za razvoj budućih tehnologija. Dobrodošli su svi oni koji su inspirisani da unaprijede način življenja te da iskoriste ovaj unikatni istraživački ekosistem i pridruže nam se u namjeri da kreiramo bolji način života i kretanja za sve nas”, izjavio je Tojoda.

GUGL HELT

Kompjuterski program može da otkrije rak dojke na mamografskim snimcima tokom rutinske kontrole sa većom tačnošću od radiologa i onkologa, tvrdi tim istraživača koji se nada da će ovo biti novi iskorak u borbi protiv ovog globalnog ubice.

Rak dojke jedan je od najčešćih karcinoma kod žena. Samo tokom prošle godine postavljeno je više od dva miliona novih dijagnoza.

Redovan skrining je od vitalne važnosti za otkrivanje prvih znakova bolesti kod pacijenata koji nemaju očigledne simptome.

U Velikoj Britaniji se ženama starijim od 50 godina savetuje da rade mamografsko snimanje na svake tri godine, a rezultate analiziraju dva nezavisna stručnjaka. Ali, tumačenje snimaka ostavlja prostora za greške. Dešava se da se kod zdravih pacijenata posumnja na rak ili pak, da se na vrijeme ne uoče promjene koje upućuju na bolest. Zato su istraživači “Gugl helta” unijeli u kompjuterski program vještačke inteligencije za otkrivanje raka dojke više hiljada snimaka žena iz Velike Britanije i Sjedinjenih Država.

Sve snimke su već pregledali onkolozi, ali za razliku od kliničkog okruženja, u program nije unošena kompletna anamneza pacijenta koja bi mogla da utiče na postavljanje dijagnoze.

Istraživački tim je utvrdio da njihov AI model može da utvrdi rak dojke sa snimaka sa sličnim nivoom preciznosti kao radiolozi. Nadalje, AI je pokazao mnogo manji procenat pogrešnih dijagnoza koji se u Americi kreću oko 5,7 odsto, odnosno 1,2 u Velikoj Britaniji.

“Što se ranije otkrije rak dojke, to je, naravno, bolje za pacijenta. O ovoj tehnologiji razmišljamo kao o načinu da pomognemo stručnjacima ili pacijentima, da na kraju, budu postavljene što preciznije dijagnoze”, kaže za AFP Dominik King iz Velike Britanije, rukovodilac “Gugl helta”.

Računar daje ‘drugo mišljenje’

U Velikoj Britaniji snimke tumače dva radiologa, što je neophodan, ali naporan proces.

Tim iz “Gugl helta” je sproveo eksperimente, poredeći dijagnoze računara sa odlukom prvog čitača mamografskih snimaka. Ako bi se dijagnoze poklopile, ti slučajevi su označavani kao riješeni.

Ukoliko bi dijagnoze bile različite, onda su poređeni sa odlukom drugog radiologa.

Studija koju su sproveli King i njegov tim, objavljena u časopisu “Nejčer”, pokazala je da se korišćenjem kompjuterskog programa za potvrđivanje dijagnoze jednog radiologa, može uštedjeti do 88 odsto radnog opterećenja drugog ljekara.

Ken Jang, ljekar koji vodi arhivu mamografskih snimaka u istraživačkim projektima raka u Velikoj Britaniji, doprinio je ovom istraživanju. Naglašava da je ovaj program jedinstven po tome što su u njega unijeti svi naknadni podaci do kojih se došlo u kliničkoj praksi od skoro 30.000 pacijenata.

“Imamo uzorak koji je reprezentativan za sve žene koje dolaze na mamografske skrininge. To uključuje netipične i jedinstvene slučajeve, veoma teške slučajeve i sve ostale koji su prošli kroz kliničku praksu”, dodao je Jang.

Tim naglašava da su potrebna dodatna istraživanja, ali da se nadaju kako će tehnologija jednog dana sigurno moći da se koristi kao ‘drugo mišljenje’ prilikom postavljanja dijagnoze raka dojke.