Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1805. Petar I, vladika i gospodar Crne Gore, uputio je pismo Dositeju Obradovicu u kojem je izrazio zahvalnost zbog novih knjiga koje mu je Dositej poslao.Vladika je pohvalio i podrzao Dositejev prosvjetiteljski rad i izvijestio ga kako se trudi da i u Crnoj Gori bude uvedena tzv. mala skola, te da ce Dositeja, o ponudi da radi kod njega na Cetinju, obavijestiti u narednom pismu.

1847 – Umro je njemacki kompozitor i dirigent Feliks Mendelson, osnivac konzervatorijuma u Lajpcigu, istaknuti predstavnik muzickog romantizma. Kao pijanista debitovao je u devetoj godini, u 15. je napisao prvu simfoniju, a u 16. majstorsko djelo, scensku muziku za “San ljetnje noci”. Zasluzan je za budenje interesovanja za Bahovu muziku, koja je bila skoro zaboravljena na prelazu iz 18. u 19. vijek, kao i za djelo Franca Suberta. Privlacila ga je mnogo vise muzika prethodnika, nego svojih savremenika, o cemu je i Nice pisao:”Muzika Feliksa Mendelsona je muzika dobrog ukusa za sve ono sto nam je proslost ostavila: ona stalno gleda unazad.” Komponovao je pet simfonija, scensku muziku, oratorije, kantate i solo pjesme.

1912 – Crnogorska vojska zauzela je Dakovicu. U oslobodilackom marsu Istocnog odreda kroz Sandzak i Metohiju, trupe brigadira Radomira Vesovica usle su u grad. Postavljen je oblasni upravitelj, predsjednik suda i sef policije. Dan kasnije, da bi se sklonile od nevremena, uz dozvolu Vesovica, usle su i srpske trupe s pukovnikom Paunovicem. Paunovic je svojevoljno postavio predsjednika opstine, a komandant ibarske vojske, general Mihailo Zivkovic trazio je da se Crnogorci povuku iz Dakovice. Da bi zastitili svoja prava, Janko Vukotic i Radomir Vesovic stavili su crnogorske trupe u stanje pripravnosti. Zategnutost oko Dakovice rijesena je razmjenom telegrama izmedu Cetinja i Beograda, a spor je okoncan tek 1913. prilikom razgranicenja Crne Gore i Srbije.

1918 – Cetinje su, bez oruzanih incidenata, poceli da napustaju i posljednji vojnici austrijske vojske. Nakon odlaska austrijske, ostala je srpska vojska u Crnoj Gori. Cilj njenog zadrzavanja bila je priprema “terena” za odrzavanje nelegalne Podgoricke skupstine.

1956 – Sovjetske trupe ugusile su pobunu u Madarskoj, a za novog premijera postavljen je Janos Kadar. Dotadasnji premijer Imre Nad sa jos nekoliko saradnika sklonio se u jugoslovensku ambasadu u Budimpesti. I pored garancija novih vlasti da nece progoniti politicke zatvorenike, Nad je poslije napustanja ambasade 22. novembra uhapsen i nakon montiranog procesa pogubljen u junu 1958.

1995 – U Tel Avivu je ubijen izraelski premijer Jicak Rabin, koji je po dolasku na vlast 1992. poceo proces pomirenja s Arapima. Atentat je izvrsio izraelski ekstremista Jigal Amir, nakon mirovnog skupa na kojem je ucestvovao premijer.

2008 – Nakon dvogodisnje kampanje, u Sjedinjenim Americkim Drzavama odrzani su predsjednicki izbori na kojima je za 44. predsjednika izabran demokratski senator iz Ilinoisa Barak Husein Obama. Cetrdesetsedmogodisnji Obama prvi je crnac na predsjednickoj funkciji u Sjedinjenim Americkim Drzavama, a njegov protivkandidat na izborima, koji se ocjenjuju kao najznacajniji u modernijoj americkoj istoriji, bio je republikanac Dzon Mekejn.

2008 – U 67. godini umro je jedan od najpoznatijih americkih pisaca bestselera, autor romana “Park iz doba Jure” i “Sfera” Majkl Krajton. Vrlo rano se zainteresovao za kriminalisticke i horor price, koje je poceo da pise u svojim dvadesetim godinama i koje su mu dvaput donijele nagradu ,,Edgar Alan Po”. Tokom sedamdesetih rezirao je nekoliko kultnih filmova: ,,Zapadni svijet” (1973), ,,Koma” (1976) i ,,Velika pljacka voza” (1978). Njegov roman ,,Izlazece sunce” (1991) izazvao je burne reakcije zbog ,,antijapanskog” tona. Kasnija filmska verzija donekle je ublazila originalnu pricu.

2009 – Predstavnici partija i nevladina organizacija “Green Home” osnovali su u Podgorici zelenu parlamentarnu grupu u koju su svoje predstavnike delegirale sve crnogorske parlamentarne stranke.

2009 – U Madridu je, u 104. godini, umro spanski pisac, sociolog i esejista Fransisko Ajala. Prvu knjigu “Tragikomedija covjeka bez duha” objavio je 1925, a jedno od njegovih najpoznatijih djela je zbirka prica o spanskom ratu “Ovnujska glava “.

2009 – Premijeri Slovenije i Hrvatske Borut Pahor i Jadranka Kosor potpisali su pod pokroviteljstvom Evropske unije u Stokholmu sporazum kojim su medunarodnom arbitraznom sudu prepustili rjesavanje granicnog spora izmedu te dvije zemlje.

2011 – Drzavni sekretar za politicka pitanja u Ministarstvu vanjskih poslova Crne Gore Nebojsa Kaluderovic urucio je ambasadoru Srbije u Crnoj Gori Zoranu Lutovcu ostar protest povodom mijesanja Vlade te zemlje u spor Srpske pravoslavne crkve s Crnom Gorom pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu, koji je Srpska crkva pokrenula 2004. radi povracaja imovine za koju tvrdi da joj pripada. Srbija se, u formi prijatelja suda, tuzbi pridruzila u septembru, i u svom podnesku iznijela nekoliko klasicnih politickih kvalifikacija, ocijenjeno je u protestu. Crnogorska pravoslavna crkva naziva se ,,takozvanom”, sto znaci neuvazavanje prava na vjerski identitet gradana Crne Gore koji pripadaju Crnogorskoj crkvi, kao i vrijedanje slobode vjeroispovijesti. Srpske vlasti osvrcu se, takode, i na Temeljni ugovor Crne Gore i Vatikana, potpisan u septembru, dakle sedam godina nakon sto je Srpska crkva tuzila Crnu Goru. Govori se zatim i o istorijskim spomenicima srpskog naroda u Crnoj Gori, cime se indirektno negira crnogorski nacionalni identitet. U Vladi Crne Gore, koja je na sjednici 3. novembra razmatrala informaciju zastupnika drzave u sporu pred sudom u Strazburu Zorana Pazina, ocijenjeno je da pojedini elementi podneska srpske Vlade tom sudu, predstavljaju, kako je ocijenjeno, ,,direktno mijesanje u unutrasnje stvari suverene drzave Crne Gore”. Tim povodom generalni sekretar Matice crnogorske Marko Spadijer zatrazio je od predsjednika Crne Gore Filipa Vujanovica da reaguje.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1878 – U Baru je osnovana opstenarodna osnovna skola koju su pohadali ucenici svih vjeroispovijesti.

1890 – Knjaz Nikola obratio se narodu i naredio da je svaki vojnik iz, kako je navedeno, “onijeh mjesta de moze rodit loza, duzan da iste godine usadi 200 korijena loze, svaki brigadijer 20 korijena maslina, komandijer 10, a oficijer pet korijena”.

1890 – U Londonu je otvorena prva linija podzemne elektricne zeljeznice u svijetu.

1918 – Na Cetinju je objavljen prvi broj dnevnog biltena “Novo doba”, koji je donosio vijesti raznih pres-biroa i dnevne vijesti. Izdavac lista bila je knjizara “Rajnvan”.

1922 – U dolini kraljeva kod Luksora u Egiptu, engleski arheolog Hauard Karter otkrio je grob faraona Tutankamona.

1946 – Osnovan je UNESKO (Organizacija UN za obrazovanje, nauku i kulturu).

2004 – Sjedinjene Americke Drzave priznale su Republiku Makedoniju pod njenim ustavnim imenom umjesto dotadasnjeg privremenog imena Bivsa jugoslovenska republika Makedonija.

2009 – U Podgorici je otvoren prvi bridz klub.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Zeleno svjetlo za nadogradnju zgrade tehničkih fakulteta
    on 25/06/2024 at 09:03

    Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Direktorat za sprovođenje državnih smjernica u oblasti arhitekture, prema zahtjevu Univerziteta Crne Gore (UCG), izdalo je saglasnost na idejno arhitektonsko rješenje za rekonstrukciju i nadogradnju dijela objekta tehničkih fakulteta (Lamela C).

  • Četiri radna dana nedeljno: kakva su iskustva u Nemačkoj?
    on 25/06/2024 at 09:02

    Kompanija za čišćenje tepiha, građevinska firma, marketinška agencija… To su samo neka od preduzeća koja učestvuju u do sada najvećem istraživanju u Nemačkoj u vezi s uvođenjem četvorodnevne radne sedmice. „Četiri dana“ je radni naziv tog eksperimenta. A kako i u kojem obliku će smanjiti radno vreme zaposlenima, to je od početka bilo prepušteno samim firmama, odnosno njihovom rukovodstvu.

  • "Obrazovanje jedini preduslov za uspjeh u životu"
    on 25/06/2024 at 08:52

    Predsjednik države Jakov Milatović upriličio je u Vili Gorica prijem za istaknute učenike i đake srednjih škola generacije 2023/2024. On je istakao, da posvećenost obrazovanju i želja za napredovanjem koju je ova generacija pokazala, služe kao inspiracija ne samo njihovim vršnjacima, već i svima nama.

  • Džulijan Asanž na slobodi posle nagodbe sa Amerikom
    on 25/06/2024 at 08:45

    Posle pet godina provedenih u zatvoru u Londonu, Asanž na slobodi posle nagodbe sa američkim vlastima koje su tražile njegovo izručenje.

  • Abazović: Rekordna je prošla a ne 2019. godina
    on 25/06/2024 at 08:39

    Iako je nova Vlada do sada uspješno izbjegavala da izađe javno sa podacima, sada je zvanično stigla potvrda onoga što smo stalno najavljivali, a to je da je prošla sezona bila najbolja kada je riječ o turističkom prometu u istoriji Crne Gore, kazao je predsjednik Građanskog pokreta URA Dritan Abazović.

  • Upravni sud: Vlada nezakonito razriješila Brđanina
    on 25/06/2024 at 08:39

    Upravni sud usvojio je žalbu bivšeg direktora Uprave policije Zorana Brđanina, saznaje Portal RTCG.

  • Pronađeni Izraelci za kojima se tragalo na Biogradskoj gori
    on 25/06/2024 at 08:30

    Službi zaštite i spašavanja Kolašin sinoć je oko 21 sat i 30 minuta prijavljeno da je troje izraelskih državaljana izgubljeno u Nacionalnom parku Biogradska gora. Brzom intervencijom vatrogasaca - spasilaca i dva nadzornika oni su pronađeni u reonu Strugovi, kazao je Portalu RTCG Boško Šuković iz Službe zaštite i spašavanja Kolašin.

  • Poništeno rješenje Vlade o smjeni Valentine Pavličić
    on 25/06/2024 at 08:24

    Upravni sud usvojio je tužbu bivše zastupnice Crne Gore pred Evropskim sudom za ljudska prava Valentine Pavličić i poništio rješenje Vlade kojim je prestao njen mandat. Vlada se obavezuje da isplati Pavličić 400 eura na ime nadoknade troškova.

  • Pojačana frekvencija saobraćaja na važnim putevima
    on 25/06/2024 at 08:08

    U Crnoj Gori danas se očekuju visoke temperature i pojačana frekvencija vozila na važnim putevima, saopštili su iz Auto moto saveza (AMSCG) i savjetovali opreznu vožnju prilagođenu vremenskim i saobraćajnim uslovima.

  • Diskografske kuće u SAD tuže muzičke AI servise
    on 25/06/2024 at 08:07

    Velike američke diskografske kuće odlučile su u ponedjeljak da zbog kršenja autorskih prava tuže Suno i Udio, firme koje generišu pjesme uz pomoć vještačke inteligencije, navodeći da ovi muzički startapi iskorišćavaju snimljena djela poznatih umjetnika - od Čaka Berija do Maraje Keri.

  • "Od strateške je važnosti da Crna Gora otpočne ključne infrastrukturne projekte"
    on 25/06/2024 at 13:47

    Od strateške je važnosti da naša zemlja otpočne i nastavi ključne infrastrukturne projekte poput nove dionice auto-puta Bar-Boljare, rekonstrukcije pruge Beograd-Bar i valorizacije Luke Bar, kako bi se stvorili uslovi za što bolju povezanost i privredni razvoj Crne Gore i cijelog regiona, saopštio je predsjednik Skupštine Andrija Mandić.

  • DPS: Kriza vlasti u Danilovgradu
    on 25/06/2024 at 12:21

    Ukupna situacija u Crnoj Gori, a posebno kriza vlasti u Podgorici direktno se odražava i na funkcionisanje vlasti u Danilovgradu, tvrde iz Demokratske partije socijalista u tom gradu.

  • Spajić: Od “rak rane” do povratka na put uspjeha
    on 25/06/2024 at 12:06

    Komentarišući jučerašnje optimistične izjave zvaničnika u Briselu o Crnoj Gori, premijer Milojko Spajić kazao je da evropski partneri prepoznaju i vrednuju napredak Vlade.

  • "Crna Gora tradicionalno posvećena izbjeglim i raseljenim licima"
    on 25/06/2024 at 11:58

    Crna Gora je tradicionalno posvećena izbjeglim i raseljenim licima, želeći da na svaki mogući način ublaži patnje i probleme sa kojima se oni suočavaju. To je, u razgovoru sa predstavnikom UNHCR-a u Crnoj Gori Žan-Ivom Bušardijem, poručio predsjednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić.

  • Brzina zatvaranja poglavlja zavisi isključivo od Podgorice
    on 25/06/2024 at 11:45

    Međuvladina konferencija koja će sjutra biti održana sa Crnom Gorom znak je da je zemlja značajno napredovala tokom posljednjih godina u ispunjavanju zahtjeva EU i dobar je signal za cijeli region. To je dopisniku iz Brisela saopštio jedan visoki EU diplomata, koji je zahtijevao anonimnost.

  • Istorijski trenutak koji Crna Gora i EU moraju iskoristiti
    on 25/06/2024 at 10:17

    Na sastanku sa ministrom turizma, ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Vladimirom Martinovićem, ministar za savezne, evropske i međunarodne poslove, debirokratizaciju i opunomoćenik savezne pokrajine Hesen na saveznom nivou, Manfred Pentz, istakao je da će Crna Gora predstavljati obogaćenje za Evropsku uniju i da je došao istorijski trenutak koji Crna Gora i EU moraju zajedno iskoristiti.

  • "Relaksirano čekam razvoj situacije, sjednica u Beranama u narednih 10 dana"
    on 25/06/2024 at 10:11

    Sjednica lokalnog parlamenta u Berana danas definitivno neće biti nastavljena, već se to desiti u narednih sedam do deset dana, kazao je odbornik Demokrata Damjan Ćulafić, koji je prema koalicinom sporazumu, trebao da zamijeni dosadašnjeg predsjednika Opštine Berane.

  • Do jeseni možemo očekivati dva do tri nova politička subjekta
    on 25/06/2024 at 09:56

    Programski direktor Udruženja za odgovorni i održivi razvoj Marko Pejović smatra da do jeseni možemo očekivati dva do tri nova politička subjekta.

  • Ništa od sjednice u Beranama, nije bilo kvoruma
    on 25/06/2024 at 09:26

    Današnja sjednica lokalnog parlamenta u Beranama nije održana zbog nedostatka kvoruma. Kako je kazao predsjednik SO Berane Milun Rmuš, na današnjoj sjednici se nisu pojavili odbornici parlamentarne većine.

  • Saglasnost sa zvaničnicima EU oko važnosti političke stabilnosti Crne Gore
    on 25/06/2024 at 09:15

    Delegacija Bošnjačke stranke, predvođena predsjednikom Ervinom Ibrahimovićem, učestvovala je na sjednici političke Skupštine Evropske narodne partije (EPP) koja je održana u sjedištu EPP-a u Briselu.