Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1598. roden je spanski slikar Fransisko de Surbaran, zvani “spanski Karavado”, cije delo, uz stvaralastvo Velaskeza, predstavlja vrhunac spanskog baroknog slikarstva. Bio je dvorski slikar kralja Filipa IV (1638), a njegovi najbolji radovi nalaze se u samostanima u Sevilji. Slikao je portrete poboznih likova, svestenike i svece u meditaciji i molitvi, kao i mrtve prirode u kojima majstorsku upotrebu boje naglasava intenzitet svjetlosti. Njegove dramaticne misticno-religiozne kompozicije iz zivota svetaca i svestenika (ciklusi slika iz zivota sv. Bonaventure u Sevilji, 1629.) istovremeno su idealizovani i realisticni, a svakodnevni predmeti prozeti osjecanjem svetosti.

1714 – Odlazeci u Rusiju nakon rusilackog pohoda Numan-pase Cuprilica na Crnu Goru, vladika Danilo Petrovic prenio je ovlascenja na Opstecrnogorski i Glavarski zbor da u njegovom odsustvu preuzmu upravljanje zemljom i savjetovao Crnogorce da prevazidu unutrasnje razmirice, medusobna trvenja i ubijanja.

1861 – U okviru vojnih operacija koje je knjaz Nikola preduzimao da podstakne i pomogne oslobadanje okolnih oblasti, odred vasojevickih ustanika uz pomoc crnogorske vojske, pod komandom Novice Cerovica, izveo je udar na podrucje gornjeg Kolasina. Napad zbog lose pripreme nije dao ocekivani rezultat, a crnogorski odred, uz znatne gubitke, bio je prisiljen da se povuce.

1882 – Mitrofan Ban postavljen je za administratora zahumsko-raske eparhije, a na Cetinje je pozvan Visarion Ljubisa. Bilo je to prvo znacajnije unapredenje Mitrofana Bana, posljednjeg autokefalnog mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve.

1867 – Rodena je poljska naucnica Marija Sklodovska Kiri, prva zena koja je stekla akademsku titulu pariske Akademije medicine i postala sef katedre za fiziku na Sorboni. Radeci sa suprugom Pjerom na istrazivanju radioaktinosti, otkrila je radijum (1898) i polonijum. Supruznici Kiri su 1903. podijelili Nobelovu nagradu za fiziku sa Bekerelom, a 1911. Marija Kiri je dobila Nobelovu nagradu za hemiju.

1879 – Roden je ruski revolucionar Lav Davidovic Bronstejn, poznat kao Lav Trocki, jedna od kljucnih licnosti u obje ruske revolucije, 1905. i 1917. Bio je clan Politbiroa boljsevicke partije, predsjednik uticajnog Petrogradskog sovjeta, sef diplomatije u prvoj sovjetskoj vladi. Nakon sukoba sa Staljinom, iskljucen je 1927. iz partije, 1929. je protjeran iz SSSR-a, a u avgustu 1940. po Staljinovom nalogu ubijen u Meksiku. Ideja Trockog o permanentnoj revoluciji, kao jedinom nacinu za pobjedu socijalizma u svijetu, nasla je sljedbenike u pokretu trockista.

1913 – Roden je francuski pisac i filozof Alber Kami, dobitnik Nobelove nagrade za knjizevnost 1957. Kao publicist, kriticar i urednik lista “Borba” (Le Combat), pokrenutog 1940. u Parizu, bio je jedan od istaknutih i uticajnih licnosti u francuskom pokretu otpora. Nakon II svjetskog rata napusta “Borbu” i posvecuje se knjizevnosti i filozofiji. Razvijajuci u svojim djelima (romani, novele, eseji, drame) ideju apsurda i pobune kroz propitivanje ljudske egzistencije i odnosa pojedinca i svijeta, Kami je stvorio literaturu koja ga je ucinila jednim od najangazovanijih pisaca druge polovine XX vijeka. Poginuo je u saobracajnoj nesreci 4. januara 1960.Poznata djela: “Stranac”, “Kuga”, “Mit o Sizifu”, “Pisma njemackom prijatelju”, “Pobunjeni covjek”.

1917 – U Petrogradu je pod vodstvom vode boljsevika Vladimira Iljica Lenjina pocela Oktobarska socijalisticka revolucija. Crvena Garda zauzela je sve znacajne punktove u gradu, srusena je privremena vlada Aleksandra Kerenskog i formirana prva sovjetska vlada s Lenjinom na celu.

1948 – U Titogradu je osnovan Atletski savez Crne Gore. Prvi predsjednik Atletskog saveza Crne Gore bio je Veselin Duranovic, potpredsjednik Drago Prelevic, a sekretar Alija-Aljo Sarkic.

1992 – Umro je slovacki drzavnik Aleksander Dubcek, voda reformistickog pokreta u Cehoslovackoj krajem sezdesetih godina 20. vijeka nazvanog “Prasko proljece”, promoter “socijalizma s ljudskim likom”. U januaru 1968. izabran je za generalnog sekretara Centralnog komiteta Komunisticke Partije Cehoslovacke, a u avgustu iste godine je smijenjen nakon vojne intervencije Varsavskog pakta. Poslije pada komunistickog rezima 1989. izabran je za predsjednika cehoslovackog parlamenta.

1997 – U Beogradu je umro crnogorski slikar, akademik Branko Filipovic-Filo, jedan od najistaknutijih i najdosljednijih predstavnika apstraktnog ekspresionizma. Roden je na Cetinju 1924. Likovnu akademiju zavrsio je u Beogradu. Pocetna Filipoviceva ostvarenja nosila su neizbjezne tragove lokalnog, koje je kasnije ukljucio u tokove evropske avangarde. Filipovicevo slikarstvo osobene lirske fantazije sazimaju tri ciklusa: Planine, Oluje, Horizonti. Svaki od njih je specificna, zaokruzena cjelina. Branko Filipovic-Filo imao je veliki broj domacih i inostranih izlozbi. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i mnogih drugih znacajnih priznanja za slikarstvo. Bio je clan Crnogorske akademije nauka i umjetnosti.

2008 – Spanski pravosudni organi blokirali su iskopavanje masovnih grobnica nastalih tokom vladavine generala Franka. Iskopavanje je naredio sudija Baltazar Garson, koji je 16. oktobra pokrenuo krivicnu istragu u Spaniji o vise desetina hiljada ljudi koji su nestali za vrijeme Spanskog gradanskog rata.

2010 – U Evropskom centru za nuklearna istrazivanja kod Zeneve uspjesno je kreiran ,,Veliki prasak u malom”. Sudaranjem jona olova, umjesto protona, fizicari su kreirali uslove kakvi su vladali u prvim trenucima svemira za koji se smatra da je nastao Velikim praskom (eng. Big Bang) prije 13,7 milijardi godina.

2012 – Nakon najduze i najskuplje kampanje u jednoj demokratskoj zemlji, za predsjednika Sjedinjenih Americkih Drzava drugi put je izabran Barak Husein Obama. Obamin rival na izborima bio je republikanski kandidat Mit Romni.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1944 – Frenklin Ruzevelt izabran je cetvrti put za predsjednika SAD, sto je jedinstven slucaj u americkoj istoriji.

1946 – Zavrsena je prva savezna radna akcija omladine Jugoslavije na zeljeznickoj pruzi Brcko-Banovici. Oko 70.000 mladih iz cijele zemlje i 2.000 iz inostranstva izgradilo je za 190 dana prugu, dugu 90 kilometara.

1972 – Ricard Nikson izabran je drugi put za predsjednika SAD, ali je u avgustu 1974. bio prisiljen da podnese ostavku zbog afere Votergejt u kojoj je otkriveno da su pristalice republikanaca uoci tih izbora, radi spijunaze provalile u glavno sjediste Demokratske stranke. To je bilo prvi put da americki predsjednik podnese ostavku.

1990 – Meri Robinson je, na prvim predsjednickim izborima poslije 17 godina, postala prva zena predsjednik Irske.

2008 – Slovenacki parlament izabrao je lidera Lijevog centra Boruta Pahora za novog premijera te zemlje.

2009 – Ministri finansija grupe 20 vodecih svjetskih ekonomija dogovorili su na samitu u Skotskoj podrsku globalnom ekonomskom oporavku, slozivsi se da je rano da se ukinu drzavni paketi stimulativnih mjera.