Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1053. prvi put se u jednoj papskoj poslanici na latinskom jeziku pominje Crna Gora kao oblast, odnosno region u okviru velikodukljanske drzave ili Kraljevstva Slovena.

1798 – Petar I Petrovic, kao dobitnik visokog odlikovanja od ruskog cara Pavla I – ordena Aleksandra Nevskog, uputio je pismo austrijskom caru Francu I, izrazivsi negodovanje zbog nasilja koje su austrijski general Bradi i njegovi cinovnici vrsili nad crnogorskim stanovnistvom u Boki Kotorskoj.

1818 – Roden je Ivan Sergejevic Turgenjev, jedan od najznacajnijih predstavnika ruskog realizma i jedan od prvih ruskih pisaca cija su djela prodrla na Zapad. Za zivota je uzivao mnogo veci ugled u francuskim, nego u ruskim knjizevnim krugovima. Likovi u njegovim djelima uglavnom su ruski seljaci, cije je pozitivne osobine naglasavao, ali i intelektualci suoceni s izazovima drustvene stvarnosti njegove epohe. Otkrio je tip >>nihiliste<<, gradanskog intelektualca sukobljenog s konzervativizmom tradicionalne plemicke kulture. Predstavljajuci ga kroz apstraktno promisljanje o sudbini domovine, na jednoj strani, i kroz angazovan odnos prema stvarima progresa, na drugoj, predskazivao je novu revolucionarnu epohu u Rusiji. Autor je romana "Ocevi i djeca", "Lovcevi zapisi", "Uoci novih dana", "Proljecne vode", a poznata je i njegova drama "Mjesec dana na selu".

1835 – Roden je Davorin Jenko, jedan od najznacajnijih kompozitora romanticara u slovenackoj i srpskoj muzici. Autor je srpske himne “Boze pravde” i slovenacke “Naprej, zastava slave”. Kao dirigent beogradskog Narodnog pozorista (1871-1902) komponovao je muziku za vise od 80 pozorisnih komada. Autor je prve srpske operete “Vracara”.

1875 – U Ceklicima kod Cetinja roden je dr Stanko Matanovic. Medicinski fakultet zavrsio je u Hajdelbergu, gdje je odbranio i doktorsku tezu, i kao specijalista hirurg vratio se u domovinu 1903. Ljekarsku karijeru zapoceo je u Bolnici “Danilo I”, da bi ubrzo, ukazom knjaza Nikole bio postavljen za upravnika Bolnice, a 1905. imenovan je za clana Prosvjetnog savjeta. U vrijeme austrijske okupacije interniran je u Madarsku. Stanko Matanovic nosilac je znacajnih crnogorskih odlikovanja, a umro je 28. maja 1932. godine.

1913 – Na kraju Drugog balkanskog rata kralj Nikola je uputio proglas narodu Crne Gore u kojem je, nakon teritorijalnog prosirenja Kraljevine i definisanja njenih novih granica, izrazio zadovoljstvo nastalim stanjem i istakao da ce on i njegova vlada uloziti sve svoje staranje da novim podanicima osiguraju licnu i imovinsku bezbjednost, dobro sudstvo, savremeno skolstvo, i uslove za bolju buducnost. Proglas su potpisali predsjednik Ministarskog savjeta Janko Vukotic i ministri crnogorske vlade.

1938 – Tokom noci nacisti su u Njemackoj demolirali vise od 7.000 jevrejskih kuca i prodavnica i spalili stotine sinagoga. Ubijeno je preko 90 Jevreja, a 30 hiljada odraslih muskaraca i djecaka odvedeno je u koncentracione logore. Ovaj pogrom Jevreja dobio je naziv “Kristalna noc” jer su ulice njemackih gradova bile prekrivene razbijenim staklom. U berlinskoj sinagogi, jednoj od hiljadu unistenih u pogromu Jevreja, obiljezena je 2008. sedamdesetogodisnjica “Kristalne noci”. Povodom tog obiljezavanja njemacka kancelarka Angela Merkel izjavila je da se u borbi protiv antisemitizma ne smije biti popustljiv i da je popustljivost prvi korak ka ugrozavanju osnovnih vrijednosti demokratije.

1952 – Umro je izraelski drzavnik i hemicar Haim Vajcman, prvi predsjednik novoformirane drzave Izrael 1948, predsjednik Svjetske cionisticke organizacije (1920-31) i Jevrejske agencije (1929-31 i 1935-46). Kao hemicar pronasao je postupak za proizvodnju acetona i butanola.

1970 – Umro je francuski drzavnik i general Sarl de Gol, voda pokreta “Slobodna Francuska” u Drugom svjetskom ratu kojim je rukovodio iz Londona, prvi poslijeratni premijer, osnivac i prvi predsjednik Pete republike od 1958. do 1969, kada se povukao jer nije dobio vecinu na referendumu o regionalizaciji zemlje i ukidanju Senata. Suprotstavljao se prestizu SAD u Evropi, povukao francuske snage iz NATO pakta, a americkim snagama onemogucio da drze svoje baze u Francuskoj (1966). Okoncao je sedmogodisnji rat u Alziru nakon cega je ta zemlja stekla nezavisnost. Napisao je “Ratne memoare”.

1989 – Stotine hiljada Istocnih Njemaca krenulo je prema Zapadnoj Njemackoj, a veliki broj Zapadnih Njemaca krenuo je u suprotnom pravcu, samo nekoliko sati nakon sto je vlada objavila da je otvorena granica prema Zapadu. Pad “Berlinskog zida”, simbola podjele Evrope poslije Drugog svjetskog rata, bio je prvi korak ka ponovnom ujedinjenju dvije Njemacke.

1993 – U muslimansko-hrvatskim sukobima u Bosanskom ratu, Hrvati su srusili Stari most na rijeci Neretvi u Mostaru, simbol grada sagraden u vrijeme Otomanskog carstva u 16. vijeku.

2004 – Slovenacki Drzavni zbor (parlament) izabrao je tajnim glasanjem predsjednika Slovenske demokratske stranke Janeza Jansu za novog predsjednika Vlade. Na parlamentarnim izborima 3. oktobra Jancina SDS osvojila je najvise glasova.

2007 – Predsjednik Crne Gore Filip Vujanovic primio je na Cetinju akreditivna pisma novoimenovanih ambasadora Francuske, Velike Britanije, Egipta i Argentine.

2009 – Na Rijeci Crnojevica otvoren je rekonstuisani pogon fabrike “Ribarstvo” i pusten u rad kolektor, u koji je Evropska komisija 2004. preko Evropske agencije za rekonstrukciju, ulozila 960.000 eura.

2010 – Evropski komesar za prosirenje Stefan File predstavio je u Briselu sedam uslova koje je Crna Gora morala da ispuni da bi pocela pristupne pregovore s Evropskom unijom. Prvi od tih sedam uslova bio je uskladivanje izbornog zakona s preporukama OEBS-a, ODIHR-a i Venecijanske komisije, kao i jacanje zakonodavne i nadzorne funkcije parlamenta.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1953 – Umro je kralj Abdul-Aziz Ibn Saud, koji je 1932. osnovao kraljevinu Saudijsku Arabiju, osvojivsi prije toga citavu centralnu Arabiju.

1985 – Ruski velemajstor Gari Kasparov je u 23. godini postao najmladi svjetski prvak u istoriji saha. U mecu za titulu pobijedio je ruskog velemajstora Anatolija Karpova rezultatom 13:11.

2005 – Evropska komisija preporucila je Makedoniju kao kandidata za clanstvo u Evropskoj uniji.

2008 – U crkvi Svetog groba u Jerusalimu, najsvetijem hriscanskom hramu, podignutom na mjestu gdje je, kako se vjeruje, Isus Hristos razapet, sahranjen i vaskrsnuo, posvadali su se grcki i jermenski monasi. Kontrola nad crkvom Svetog groba podijeljena je medu sest hriscanskih vjera, pa cesto zbog prevlasti izbijaju nesporazumi.

2009 – U Berlinu je obiljezena 20-godisnjica pada Berlinskog zida, koji je oznacio kraj Hladnog rata i pocetak ujedinjene Njemacke.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Na izbore sa 16 godina: Sada je politika samo za starce
    on 19/05/2024 at 08:33

    Kada ovih dana u Nemačkoj16-godišnjaci i 17-godišnjaci ulaze u voz, na peronu primećuju mnogo plakata koji su, u neku ruku, samo za njih.

  • UN: 800.000 Palestinaca pobjeglo iz Rafe
    on 19/05/2024 at 08:12

    Ujedinjene nacije su saopštile da je 800.000 Palestinaca bilo primorano da pobjegne iz Rafe usred izraelske vojne ofanzive u tom gradu na jugu Pojasa Gaze.

  • Počela adaptacija u OŠ "Oktoih"
    on 19/05/2024 at 08:02

    U Osnovnoj školi "Oktoih" u Podgorici su počeli radovi na adaptaciji dijela krova, kancelarija PP službe, toaleta i kanalizacione mreže, saopšteno je iz Ministarstva prosvjete.

  • Rusija pleni imovinu tri evropske banke
    on 19/05/2024 at 07:54

    Prema dokumentima suda u Sankt Peterburgu, Dojče bank je pogođena zaplenom vrednosnih papira, nekretnina i sredstava u iznosu do 238 miliona evra, uključujući imovinu same banke i njene ruskepodružnice.

  • Obustave saobraćaja na više mjesta
    on 19/05/2024 at 07:53

    U Crnoj Gori jutros se saobraća nesmetano, kazali su iz Auto moto saveza Crne Gore (AMSCG) i upozorili da su na dionicama kroz usjeke mogući sitniji odroni.

  • Nova sezona, stari problemi
    on 19/05/2024 at 07:32

    Iako se i ove godine najavljuje odlična turistička sezona, Crna Gora se i dalje suočava sa dugogodišnjim problemima koji se odnose na infrastrukturu i ponudu tržišta, kazao je za Gradsku RTV profesor ekonomije i turizma Ivo Županović.

  • Svjedok sedmice: Bogdan Božović
    on 19/05/2024 at 07:14

    Sedmicu u znaku političkih dešavanja analizira poslanik Socijalističke narodne partije (SNP) Bogdan Božović.

  • U Harkovu eksplozije; Zelenski: Ukrajinske snage odbile ruski juriš
    on 19/05/2024 at 06:45

    U Harkovu su sinoć odjekivale eksplozije zbog, kako su navele lokalne vlasti, vazdušnih udara. Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski odbacio je predlog o primirju tokom Olimpijskih igara za koje se zalaže francuski predsjednik Emanuel Makron. Zelenski je poručio da su ukrajinske snage odbile ruski juriš na Časov Jar.

  • Medresa ispratila još jednu generaciju maturanata
    on 19/05/2024 at 06:36

    Svečanom akademijom u KIC-u Budo Tomović u Podgorici medresa "Mehmed Fatih" sinoć je ispratila 13. generaciju maturanata i 9. generaciju maturantkinja.

  • Đalovića pećina: Još pet miliona i dvije godine radova
    on 19/05/2024 at 06:24

    Projekat valorizacije Đalovića pećine odavno je trebalo da bude završen, a država da ubira prihode od tog značajnog turističkog resursa. Do prvih turista koji će poželjati da vide jedinstveni prirodni potencijal i skrivena blaga Đaloviće pećine, dijele nas pet miliona eura i još dvije godine radova, procjenjuju u opštini.

  • Kako je S. Makedonija reformisala penzioni sistem?
    on 18/05/2024 at 18:59

    Crna Gora dobar je primjer Sjevernoj Makedoniji, kada su u pitanju evropske integracije, kaze za TVCG premijer te države Talat Džaferi. Briselska vrata zvaničnom Skoplju dugo vremena su samo odškrinuta, zbog sporova sa susjedima, ali i rasprostranjene korupcije. Džaferi kaže da je to slaba tačka cijelog regiona.

  • Promet porastao zbog prodaje akcija ŽPCG i OŽVS
    on 18/05/2024 at 18:47

    Značajan rast prometa obilježio je na Montenegroberzi sedmicu u kojoj je država otkupila dio akcija manjinskih akcionara Željezničkog prevoza (ŽPCG) i Održavanja željezničkih voznih sredstava (OŽVS), za oko 1,4 miliona eura.

  • Unija poslodavaca protiv eliminacije iz savjeta lokalnih emitera
    on 18/05/2024 at 16:58

    Iz Unije poslodavaca Crne Gore negodovali su zbog predloga zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama.

  • CBCG ulaže napore u cilju harmonizacije nacionalnih propisa sa regulativom EU
    on 18/05/2024 at 12:01

    Centralna banka Crne Gore (CBCG) posvećena je reformskoj agendi i ostalim aktivnostima koje doprinose konvergenciji regulatornog i supervizorskog okvira sa EU, poručila je guvernerka Irena Radović na konferenciji na visokom nivou „Finansijski sistemi u regionu centralne, istočne i jugoistočne Evrope“ koja je u organizaciji Međunarodnog monetarnog fonda i Banke Slovenije, održana u Portorožu.

  • EPCG i Eko-fond potpisali sporazum o realizaciji projekat Solari 5000+
    on 18/05/2024 at 10:54

    Izvršni direktori Elektroprivrede (EPCG) i Eko-fonda, Ivan Bulatović i Draško Boljević, potpisali su Sporazum o zajedničkom finansiranju i realizaciji projekta Solari 5000+ (70 MW) za građane i preduzeća.

  • "Vlada će intezivirati saradnju sa lokalnim samoupravama"
    on 18/05/2024 at 10:46

    Vlada će intenzivirati saradnju sa lokalnim samoupravama na izradi njihovih strateških planova razvoja, kako bi realno prikazali razvojne potencijale, ali i probleme koje bi trebalo prevazići u opštinama, saopšteno je iz Ministarstva ekonomskog razvoja.

  • Rovčanin: Po 12.000 eura obeštećenja za bivše radnike drvoprerađivačke industrije
    on 18/05/2024 at 09:43

    Poslanik Demokratske Crne Gore Nikola Rovčanin kazao je da očekuje da će svi poslanički klubovi u Skupštini Crne Gore podržati njihov Predlog zakona da se izdvoji po 12.000 eura obeštećenja za bivše radnike drvoprerađivačke industrije. Rovčanin je kazao da to očekuje jer se većina poslanika sa sjevera države iz različitih političkih subjekata, godinama borila za ova prava.

  • Inflacija u EU stabilna u aprilu
    on 18/05/2024 at 07:53

    Inflacija u EU u aprilu se zadržala martovskom nivou, dok je Hrvatska, uz Rumuniju i Belgiju, imala najveći rast potrošačkih cijena u poređenju s istim periodom prošle godine, saopšteno je iz Eurostata.

  • U EU porasle cijene usluga, hrane, alkohola i duvana
    on 17/05/2024 at 18:39

    Godišnja inflacija u eurozoni u aprilu iznosila je 2,4 odsto, isto kao i u martu, saopštio je Eurostat, statistička agencija Evropske unije.

  • Država otkupila akcije manjinskih akcionara ŽPCG i OŽVS
    on 17/05/2024 at 09:58

    Vlada je danas na Montenegroberzi otkupila akcije manjinskih akcionara Željezničkog prevoza (ŽPCG) i Održavanja željezničkih voznih sredstava (OŽVS) za skoro 1,4 miliona EUR.