Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1813. na Njegusima je, po starom kalendaru 1, a po novom 13. novembra, roden Petar II Petrovic Njegos, crnogorski vladika, pjesnik, filozof i drzavnik. Kao drzavnik postavio je temelje moderne crnogorske drzave, ustanovio izvrsnu vlast i Senat, organizovao sudove, uveo poreze. Za njegove vladavine osnovana je prva stamparija na Cetinju 1834. i podignuta prva skola. Petar II Petrovic Njegos, jedna od najznacajnijih licnosti u istoriji crnogorske knjizevnosti i kulture, umro je po starom kalendaru 19. a po novom 31. oktobra 1851. Cetiri godine poslije smrti, po zelji izrazenoj za zivota, Njegosevi zemni ostaci pohranjeni su u kapelicu na Lovcenu, a 1974. preneseni u novopodignuti Mauzolej. Poznata djela: “Gorski vijenac”, “Luca mikrokozma”, “Lazni car Scepan Mali”.

Ostali datumi: 1782. roden je Esajas Tegner, jedan od najvecih svedskih pjesnika, autor cuvene “Sage o Fritjofu”.

1868 – Umro je italijanski kompozitor Doakino Antonio Rosini, autor 39 opera od kojih su nacuvenije “Seviljski berberin”, “Viljem Tel” i “Otelo”, a iz oblasti crkvene muzike “Stabat Mater”. Rosini je oplemenio i obogatio tradicionalnu italijansku komicnu operu i umnogome uticao na kasnije kompozitore, medu kojima i na Belinija i Verdija. Pored opera pisao je kantate, duhovnu i kamernu muziku.

1880 – Ambasadori evropskih drzava predali su Porti ultimatum da se Ulcinj s cijelom okolinom do rijeke Bojane mirno i bez otpora mora predati Crnoj Gori. Poslije duzih diplomatskih akcija, da bi se ispunile odredbe Berlinskog kongresa prema Crnoj Gori, velike sile su odlucile da se teritorije Grude, Hota i dijela Kastrata koje su pripale Crnoj Gori kompenziraju za Ulcinj, cemu se protivilo stanovnistvo pomenutih teritorija.

1912 – Roden je francuski pisac rumunskog porijekla Ezen Jonesko, koji se kao zacetnik teatra apsurda svojom antidramom suprotstavio klasicnom pozoristu odbacivsi svaku akciju, uzrocnu povezanost i tradicionalne seme klasicnih dramskih djela. Pored drama, koje su prozete humorom i satirom, i na granici tragedije i komedije, pisao je eseje o pozoristu, price i filmske scenarije. Poznata djela:”Celava pjevacica”, “Lekcija”, “Stolice”, “Nosorog”, “Magbet”.

1974 – Umro je italijanski filmski reziser i glumac Vitorio de Sika, jedan od tvoraca neorealizma. U svojim filmovima, u izvjesnu dozu humora i saosjecanja s radnickom klasom, prikazivao je gotovo dokumentaristicki stvarnost poslijeratne Italije. Prvi je poceo da angazuje glumce amatere. Dobitnik je cetiri Oskara za najbolji strani film.Poznati filmovi: “Kradljivci bicikla”, “Stanica Termini”, “Cocara”.

1981 – Na Cetinju je otvoren Kulturoloski fakultet s odsjecima za konzervaciju i restauraciju. U prvu godinu upisano je 46 studenata. Fakultet je do kraja 1985. radio u zgradi Centralne narodne biblioteke <>, kada je preseljen u restauriranu i adaptiranu zgradu bivseg Ruskog poslanstva.

2004 – U Podgorici je, u 65. godini umro novinar Bosko Dukic, dopisnik “Glasa Amerike ” iz Crne Gore. Bio je sekretar Centralnog komiteta SK Crne Gore do 1989, a potom dopisnik “Pobjede” i “Slobodne Dalmacije”, saradnik “Liberala” , “Monitora” i “Crnogorskog knjizevnog lista”.

2007 – U Skupstini Crne Gore jednoglasno je ratifikovan Sporazum o stabilizaciji i pridruzivanju Evropskoj uniji. Sporazum o stabilizaciji i pridruzivanju prvi je sveobuhvatni ugovorni odnos izmedu EU i Crne Gore koji regulise sve oblike privrednih djelatnosti i postavlja institucionalni osnov za jacanje politickog dijaloga i usaglasavanje crnogorskog s evropskim zakonodavstvom. Parlament je takode usvojio i Sporazum o olaksanom postupku izdavanja viza, kao i Sporazum o readmisiji.

2007 – U Visem sudu u Podgorici pocela su saslusanja osumnjicenih za ratni zlocin protiv civilnog stanovnistva u logoru Morinj od 3. oktobra 1991. do 2. jula 1992. Zahtjevom tuzilastva za otvaranje istrage obuhvaceno je sest pripadnika rezervnog sastava JNA, koji su osumnjiceni da su “postupali suprotno pravilima medunarodnog prava prema civilima i ratnim zarobljenicima s dubrovackog ratista”.

2008 – Crnogorska Vlada usvojila je predlog zakona o zbirkama podataka u oblasti zdravstva, cija je svrha dobijanje valjanih informacija o zdravstvenoj zastitit, obimu i kvalitetu zdravstvene sluzbe i zdravstvenom stanju stanovnistva u Crnoj Gori.

2009 – Knjizevniku Mirku Kovacu urucena je u Vladinom domu na Cetinju prva Njegoseva nagrada u nezavisnoj Crnoj Gori za knjigu pripovjedaka “Ruze za Nives Koen”, u izdanju hrvatske izdavacke kuce “Fraktura” (2005). U svojoj besjedi, Kovac je izrazio zadovoljstvo sto je prvi dobitnik tog prestiznog knjizevnog priznanja u samostalnoj Crnoj Gori. Nakon dvanaestogodisnje pauze, Njegoseva nagrada je obnovljena kao medunarodno priznanje i podrazumijeva vrednovanje knjizevnih djela iz nacionalnih kultura juznoslovenskih drzava.

2010 – U 76. godini umro je poljski kompozitor Henrik Gorecki, cija je Treca simfonija, poznata kao simfonija Tuznih pjesama, nastala 1976. (inspirisana nacistickim logorima u vrijeme Drugog svjetskog rata), svojevremeno postala najprodavanije izdanje nekog savremenog kompozitora.

2010 – Americka filmska akademija dodijelila je pocasne Oskare americkom filmskom reditelju i producentu Frensisu Fordu Kopoli, glumcu Ilaju Volaku, filmskom istoricaru i autoru Kevinu Braunlou i francusko-svajcarskom reditelju Zan-Lik Godaru.

2012 – U Podgorici je otvorena kancelarija Evropske jevrejske unije (EJU) za Crnu Goru i Jugoistocnu Evropu. Kancelariju je otvorio izvrsni direktor Evropske jevrejske unije Tomer Orni , a svecansti su prisustvovali predsjednica kancelarije Vesna Klajn, portparol Oleg Rabinovic, predsjednik jevrejske zajednice u Crnoj Gori Jasa Alfandari i savjetnik predsjednika Vlade Crne Gore Srdan Spaic. “Kancelarija u Crnoj Gori bice uporiste Evropske jevrejeske unije za cijelu jugoistocnu regiju, kazao je Orni, ocijenivsi da je Crna Gora pogodna drzava za otvaranje takve kancelarije jer je to, kao je naglasio, zemlja u kojoj vlada tolerancija i u kojoj nema rasne, niti nacionalne mrznje. Cilj je takode, kazao je Orni, da se promovise jevrejska zajednica i da se sve jevrejske zajednice ujedine u jednu, ali i da se pomogne Crnoj Gori u evropskim integracijama. Jevrejska zajednica u Crnoj Gori ima 107 clanova-Jevreja, a ukupno ih u Crnoj Gori ima preko trista.

2012 – U Podgorici je, u 50. godini, umro crnogorski slikar Pavle Rodoicic. Slikarstvo je studirao na Pedagoskoj akademiji u Niksicu i godinu dana proveo na studijskom programu u Londonu. Imao je desetak samostalnih izlozbi, a ucestvovao je i na pedesetak grupnih. Najcesce je radio portrete sa zenskim likovima, koje je sam svrstavao u “psiholosko izmastane – oniricke”.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1871 – Roden je Vladislav Ribnikar, osnivac lista “Politika” (1904), njen prvi direktor i glavni urednik. Jedan je od osnivaca TANJUG-a i prvi direktor te agencije (1943).

1980 – Americki svemirski brod “Vojadzer I” poslao je prve snimke Saturna napravljene iz blizine.

1985 – U erupciji vulkana Nevado del Ruis u centralnoj Kolumbiji razoren je grad Armero. Poginulo je oko 25.000 ljudi.

1991 – Pocelo je cetvorosatno emitovanje programa lokalne radio-stanice Radio Cetinja. Glavna i odgovorna urednica bila je Marina Radulovic.

1994 – Svedani su na referendumu s 52,2 odsto glasova odlucili da se njihova zemlja prikljuci Evropskoj uniji.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Milatović: Dušku Jovanoviću dugujemo istinu i pravdu
    on 27/05/2024 at 08:54

    Dušku Jovanoviću dugujemo istinu i pravdu, a sebi šansu da izgradimo društvo u kojem je slobodna riječ sigurna, poručio je predsjednik Crne Gore Jakov Milatović, povodom 20 godina od ubistva urednika "Dana".

  • EK šalje mišljenje o pravosudnim zakonima
    on 27/05/2024 at 08:35

    Sjednica Vlade danas neće biti održana, jer je Evropska komisija najavila mišljenje na niz zakona, prije svega iz oblasti pravde i pravosuđa, saznaje naš portal.

  • "Ruka EU ispružena prema Crnoj Gori više nego ikada"
    on 27/05/2024 at 07:44

    Povodom 18 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore NVO Građanska alijansa objavila je publikaciju pod nazivom "18 godina nezavisnosti, pogled naprijed, putokaz ka EU napretku". Milan Radović iz Građanske alijanse kazao je da se Crna Gora nalazi u jednom specifičnom momentu kada su više nego ikada do sada vrata Evropske unije otvorena, te da treba iskorisiti taj trenutak.

  • Specijalni sud mora imati najmanje sedam sudnica
    on 27/05/2024 at 06:42

    Bez specijalnog suda nezamisliva je borba protiv organizovanog kriminala i korupcije, i trebalo bi ga formirati u što kraćem vremenskom roku, poručuje advokat Zdravko Begović.

  • "Budva da bude perspektivnije i bolje društvo"
    on 26/05/2024 at 19:06

    Potpredsjednica Demokrata i druga na izbornoj listi Dragana Kažanegra Stanišić iskoristila je danas svoje biračko pravo u Pržnu, pozivajući građane Budve da učine isto.

  • "OSI onemogućeno samostalno ostvarivanje biračkog prava"
    on 26/05/2024 at 13:53

    Niti jedno od svih 28 posmatranih biračkih mjesta u Budvi nije u potpunosti pristupačno osobama oštećenog vida što znači da na biračkom mjestu nije dostupan šablon za glasanje koji je izrađen u tamnoj boji od čvršćeg, postojanog materijala sa prorezima gdje su brojevi izbornih lista, te da etison trake nijesu pravilno postavljene, saopštio je izvršni direktor NVO Savez slijepih Crne Gore Goran Macanović.

  • "Ne odustajemo od programa Evropa Sad 2"
    on 25/05/2024 at 18:10

    PES sigurno neće povlačiti predloge čiji je idejni tvorac i autor, a neće odustajati ni od ekonomskog programa Evropa Sad 2, koji je osnova za bolji život i ekonomski prosperitet svih naših građana, poručio je poslanik Pokreta Evropa sad (PES) Darko Dragović.

  • PES neće povući iz procedure rezoluciju o Jasenovcu
    on 25/05/2024 at 17:10

    Poslanički klub PES je podržao rezoluciju o Jasenovcu i neće je povlačiti iz skupštinske procedure, kategoričan je generalni sekretar Pokreta Evropa sad Boris Pejović.

  • Reakcija Kneževića očekivana, dogovoriti brzu rekonstrukciju Vlade
    on 25/05/2024 at 15:05

    Odluka Demokratske narodne partije (DNP) o suspenziji dalje podrške Vladi Milojka Spajića do ispunjena njihovih zahtjeva za politikologa Vladmira Pavićevića je očekivana. Kao najbolji način da se izađe iz nastale situacije vidi dogovor i relativno brzu rekonstrukciju Vlade.

  • "Politički odgovorno da DNP i NSD prekinu podršku Vladi"
    on 25/05/2024 at 14:31

    Nakon izglasavanja Rezolucije o Srebrenici postalo je jasno da Pokret Evropa sad (PES) baštini sve političke prioritete Demokratske partije socijalista (DPS) i politički je odgovorno da Demokratska narodna partija (DNP) i Nova srpska demokratija (NSD) prekinu podršku Vladi i da se organizuju vanredni parlamentarni izbori, poručio je lider Pokreta za promjene (PzP) Nebojša Medojević.

  • Mujović u Trebinju o Bilećkom jezeru
    on 27/05/2024 at 06:22

    Ministar energetike i rudarstva Saša Mujović, boraviće danas u radnoj posjeti Trebinju, na poziv kolege iz Republike Srpske, Petra Đokića.

  • ASP: Ministarstvo energetike već dvije godine krši zakon
    on 26/05/2024 at 14:25

    Ministarstvo energetike i rudarstva već pune dvije godine krši Zakon o energetici i ne donosi Nacionalni klimatski i energetski plan, kao strateški dokument iz ove oblasti, dok zapisnici sa sjednica radne grupe zadužene za njegovu izradu pokazuju da se budući rad Termoelektrane (TE) Pljevlja prikazuje kao jedno od ključnih pitanja, jer se mora planirati postepeno ukidanje proizvodnje električne energije na ugalj, ocijenili su u NVO Akcija za socijalnu pravdu.

  • Fabrika peleta i briketa - kratko poslovanje, prazni pogoni i oštećeni radnici
    on 26/05/2024 at 09:12

    Vijest da će se u Pljevljima proizvoditi pelet i briketi od uglja optimistično je, prije nešto više od godinu, dočekana u tom gradu. Pogoni su, međutim, radili svega nekoliko mjeseci.

  • U ICT oblasti radi 9,8 miliona stručnjaka širom EU
    on 25/05/2024 at 20:50

    U oblasti informacione i komunikacione tehnologije (ICT) širom Evropske unije u prošloj godini radilo je 9,8 miliona stručnjaka, objavio je Eurostat.

  • Peranović: Ne planira se povećanje opšte stope PDV-a
    on 25/05/2024 at 14:17

    VD direktora Poreske uprave Sava Laketić naglasio je značaj računovodstveno-revizorske profesije u implementaciji poreskih propisa, poručujući da se intezivno radi na reforemi sveobuhvatnog poreskog sistema. On je to kazao na zatvaranju Simpozijuma Računovođa i revizora, koji je minula tri dana održan u Ulcinju.

  • Likvidna aktiva banaka u februaru 1,49 milijardi eura
    on 25/05/2024 at 13:19

    Likvidna aktiva banaka u februaru je iznosila 1,49 milijardi eura, što je 2,69 odsto manje nego u januaru.

  • Kvadrat stana skuplji za 630, plate veće 315 eura
    on 25/05/2024 at 11:13

    Od prvog kvartala 2019. godine do aprila ove godine prosječna tržišna cijena metra kvadratnog stana u novogradnji u Crnoj Gori porasla je za skoro 630 eura, pokazuje zvanična statistika.

  • Spajić: Trajekt Crna Gora – Italija kreće 3. jula
    on 25/05/2024 at 08:47

    Trajekt Crna Gora – Italija kreće 3. jula, najavio je premijer Milojko Spajić.

  • Reformom upisa radnog staža uštedjela bi i država i privreda
    on 25/05/2024 at 08:46

    Privredna komore Crne Gore organizovala je studijsku posjetu institucijama u Srbiji, a cilj posjete bilo je upoznavanje sa reformom upisa radnog staža koja je sprovedena u toj susjednoj državi.

  • Za 11 bivših "dakićevaca" po 2.000 eura
    on 25/05/2024 at 06:32

    Ustavni sud Crne Gore donio je Odluku kojom obavezuje Ministarstvo finansija da bivšim radnicima fabrike "Radoje Dakić" isplati po dvije hiljade eura na ime nematerijalne štete zbog povrede prava iz člana 32. Ustava i člana 6. stav 1. evropske Konvencije. To se navodi u informaciji koju je Vlada usvojila na jučerašnjoj sjednici u vezi izvršenja odluke Ustavnog suda od 24. oktobra 2023. godine.