Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1630. umro je njemacki astronom, matematicar i fizicar Johan Kepler, koji je s tri fundamentalna zakona o kretanju planeta dokazao Kopernikovu hipotezu o heliocentricnom sistemu. U prvom zakonu objasnio je da se sve planete krecu po elipsama kojima je u jednom od zarista Sunce; u drugom, pak, da se planete krecu tako da radijus vektor (vektor koji spaja srediste Sunca i srediste planete) u jednakim vremenskim intervalima opisuje jednake povrsine, bez obzira na udaljenost planeta od Sunca; i u trecem – da se kvadrati vremena okretanja planeta oko Sunca (T) odnose kao kubovi velikih poluosa (a) njihovih elipticnih putanja. Izracunao je i povrsinu i zapreminu geometrijskih tijela koja do tada nijesu bila proucavana. Svojom pricom “Somnium” (San), pisanom na latinskom, koja izmedu ostalog govori o mogucnosti i opasnostima putovanja u svemir, zapoceo je, dvjesta godina prije drugih, naucno-fanstasticni zanr u knjizevnosti. Bavio se i astrologijom.

1787 – Umro je njemacki kompozitor i dirigent Kristof Vilibald Gluk, autor oko 100 opera od kojih je sacuvano cetrdeset. Reformisao je operu tako sto je muziku podredio tekstu i prilagodio je dramskoj radnji. ,,Nastojao sam da muziku ogranicim na njen pravi zadatak: da sluzi poeziji, da bi pojacavala izraz osjecanja i interesantnost situacije, ne prekidajuci radnju, niti joj slabeci intenzitet nekorisnim ukrasima”, pisao je Gluk. Komponovao je opere za becki dvor Marije Terezije, a potom zivio u Parizu, gdje su njegova djela bila predmet zustre polemike. Utro je put muzickoj drami. Poznata djela: “Orfej i Euridika”, ,,Alcesta”, “Paris i Helena”, “Ifigenija na Tauridi”.

1912 – U toku pohoda crnogorskih trupa na Skadar, kralj Nikola je s Rijeke Crnojevica uputio pismo generalu Mitru Martinovicu u kojem je, zbog mogucih diplomatskih rjesenja koja su u tom trenutku bila aktuelna u vezi sudbine Skadra, sugerisao da se za napad pripremi, ali da ga ne izvodi do druge naredbe. Objasnjavajuci okolnosti u kojima se odlucio za odlaganje napada, kralj Nikola je istakao da bi u trenucima kada se pregovara o definitivnom miru, koji od casa do casa moze biti zakljucen, bilo grehota izgubiti tri-cetiri hiljade ljudi zbog Skadra, koji ce nam – saopstio je kralj Nikola – pripasti jednim potezom pera. Ukoliko se to ne desi, napisao je kralj, napad ostaje kao vec planirana mogucnost.

1916 – Umro je poljski pisac Henrik Sjenkjevic, dobitnik Nobelove nagrade za knjizevnost 1905, koji je svjetsku slavu stekao istorijskim romanima “Quo vadis”, “Ognjem i macem”, “Kroz pustinju i prasumu”. Manje uspjesno od istorijskih, obradivao je i teme iz savremenog zivota. “Quo vadis”, njegovo najbolje ostvarenje, jedno je od najvise izdavanih i prevodenih poljskih knjizevnih djela.

1939 – U Podgorici je izasao iz stampe prvi broj lista <>, organa radnicko-seljacke stranke za Crnu Goru, umjesto dotadasnjeg ilegalnog lista <>. Stampan je petnaestodnevno, a odgovorni urednik bio je Budo Tomovic. U redakciji lista bili su Blazo Jovanovic, Bozo Ljumovic, Mirko Vesovic i knjizevnik Dorde Lopicic. Izasla su samo tri broja jer je list ubrzo ugusila cenzura.

1957 – Na Jezerskom vrhu na Lovcenu instalisan je prvi sistem za prijem TV signala iz susjedne Italije, za tada malobrojne vlasnike TV aparata u Crnoj Gori.

1976 – Umro je Zan Gaben, jedan od najpopularnijih i najdarovitijih francuskih filmskih i pozorisnih glumaca. Snimio je oko 90 filmova, najcesce s reziserima veteranima francuske kinematografije. Poznati Gabenovi filmovi su: “Obala u magli”, “Velika iluzija”, “Dan se rada”.

1990 – NATO i Varsavski pakt dogovorili su se u nacelu o drasticnom smanjenju konvencionalnog naoruzanja. To je bio prvi dogovor o konvencionalnom naoruzanju dva vojna saveza poslije Drugog svjetskog rata.

2008 – Lideri dvadeset najbogatijih drzava svijeta slozili su se na skupu u Vasingtonu da je potrebna tjesnja makroekonomska saradnja kako bi se povratio rast, izbjegla negativna prelivanja i podrzale trzisne ekonomije u usponu, kao i zemlje u razvoju. Mnogi lideri naglasili su i potrebu ukljucivanja strozije regulative za finansijski sektor, u kojem se ogroman rizik sa cijenama nekretnina, pogotovo u SAD-u, 2007. vratio kao bumerang i pokrenuo finansijsku krizu.

2009 – U Beogradu je, u 95. godini, umro patrijarh Srpske pravoslavne crkve Pavle. Zamonasio se 1948, a na vanrednom zasjedanju Svetog arhijerejskog sabora, zrijebom je 1990. izabran za 44. poglavara Srpske pravoslavne crkve.

2009 – Americki predsjednik Barak Obama poceo je trodnevnu posjetu Kini tokom koje je potencirao partnerske odnose Pekinga i Vasingtona i razgovarao s kineskim naucnicima o kontoverznim nuklearnim programima Sjeverne Koreje i Irana. Lideri SAD i Kine razgovarali su o klimatskim promjenama, trgovini i bezbjednosnim problemima.

2010 – Predstava Crnogorskog narodnog pozorista “Don Zuan”, u adaptaciji i reziji Ane Vukotic, osvojila je na XV Jugoslovenskom pozorisnom festivalu u Uzicu nagradu Ardalion za reziju. Za najbolju musku ulogu u istoj predstavi nagrada je pripala Draganu Micanovicu, a za najbolju kostimografiju Leu Kulasu.

2012 – U Kini, u kojoj se rukovodstvo zemlje bira svake desete godine, predstavljeni su novi lideri. Za predsjednika Stalnog komiteta Politbioroa Kine, vrhovnog tijela koje rukovodi drugom po velicini ekonomijom u svijetu, izabran je Si Dinping sa jos sest clanova komiteta.

2012 – Povodom Svjetskog dana filozofije instalirana je vremenska kapsula, koja je zakopana u sjedistu UNESKO-a u Parizu. Iz UNESKO-a je objasnjeno da je ideja bila da svi zainteresovani ostave poruku, predmet, knjigu, crtez, fotografiju, odnosno sve ono sto smatraju da je za danasnjeg covjeka od znacaja, a mozda nece biti dostupno buducim generacijama. Kapsula ce biti iskopana 2062.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1920 – U Zenevi je odrzana prva skupstina Lige naroda.

1923 – Galopirajuca inflacija u Njemackoj dostigla je vrhunac – osam milijardi maraka za jedan americki dolar.

1933 – Na Cetinju je izasao prvi broj nedjeljnog informativnog lista <>. Urednici lista bili su Dordije Gvozdenovic-Jezerac i Ilija Martinovic, dok je vlasnik bio Ilija Radulovic.

2006 – Hrvatska je saopstila da je prvi put od proglasenja nezavisnosti 1991. odobrila azil strancu, jednoj Afrikanki koja je iz domovine pobjegla od vjerskog i seksualnog proganjanja.

2008 – U Podgorici je otvoren veseraj “Wash & dry”, prvi te vrste u Crnoj Gori. Vlasnik veseraja je Ivan Dukanovic.

2010 – Njemacki automobilista Sebastijan Fetel postao je najmladi prvak u istoriji Formule jedan.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Socijalni savjet mora odlučivati o vraćanju radne nedjelje
    on 21/02/2024 at 06:18

    Ministarstvo ekonomskog razvoja spremilo je izmjene i dopune Zakona o unutrašnjoj trgovini, kojima je planirano da se ponovo uvede radna nedjelja u trgovinama tokom pet mjeseci sezone. Takav prijedlog prihvatljiv je poslodavcima, dok će iz Unije slobodnih sindikata zauzeti stav nakon sjednice Socijalnog savjeta koja je u ponedjeljak.

  • Prosvjetari štrajkuju dok se ne potpiše sporazum
    on 21/02/2024 at 06:09

    Prosvjetni radnici u Crnoj Gori i danas će štrajkovati. Iako je na sinoćnjem sastanku s predstavnicima Vlade dogovoreno povećanje zarada, iz Sindikata su kazali da štrajk neće prekidati dok ne dobiju pisanu ponudu i potpišu sporazum.

  • Životinje: Neobična užina jednog aligatora - u stomaku mu pronašli 70 novčića
    on 21/02/2024 at 06:07

    Radnici zoološkog vrta pronašli su novčiće tokom rutinskog pregleda i zamolili posetioce da ih ne bacaju u bazen u kojem boravi aligator.

  • Pljevljaci i u januaru disali vazduh lošeg kvaliteta
    on 21/02/2024 at 05:56

    Stanovnici Pljevalja su i u januaru udisali vazduh lošeg kvaliteta, jer su mjerni instrumenti pokazali da je čak 18 dana koncentracija praškastih, PM 10 čestica višestruko bila iznad dozvoljenih vrijednosti. Veća upotreba ekološki prihvatljivijih energenata za grijanje, peleta i struje, za nijansu je popravila situaciju, ali je za trajnije rješenje problema neophodna realizacija dugo čekanog projekta toplifikacije grada.

  • Hamas: Veto SAD zeleno svjetlo za Izrael da ubije još Palestinaca
    on 21/02/2024 at 05:47

    Rat Izraela i Hamasa – 138. dan. Sjedinjene Američke Države ponovo su uložile veto na predloženu rezoluciju Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija o momentalnom prekidu vatre u Pojasu Gaze. Hamas je osudio odluku SAD, poručivši da izraelska okupacija ima za cilj "ubijanje i raseljavanje" Palestinaca. Ruski ambasador pri Ujedinjenim nacijama Vasilij Nebenzja izjavio je da američki veto na rezoluciju o prekidu vatre u Gazi predstavlja "još jednu crnu stranicu u istoriji Savjeta bezbjednosti".

  • Traže da se i UNESCO uključi u spor o devastaciji Tare
    on 21/02/2024 at 05:37

    Sportski ribolovni kluba "Tara i Morača" predložio je na jučerašnjem suđenju u Osnovnom sudu u Podgorici da se kao svjedok u predmetu koji je to društvo pokrenulo protiv kineske kompanije China Road and Bridge Corporation (CRBR) sasluša Vladimir Pešić, profesor na Prirodno matematičkom fakultetu UCG u Podgorici. To su zatražili kako bi Pešić obrazložio koliko je vodenih organizama mimo riba u Tari uništeno od 2016. do danas.

  • Promjenljivo oblačno, na jugu sunčano i vjetrovito
    on 21/02/2024 at 05:34

    U Crnoj Gori danas će biti promjenljivo oblačno na sjeveru, dok će u južnim predjelima biti sunčano.

  • Mijajlović bio u poslu i sa malim hidroelektranama 
    on 21/02/2024 at 05:27

    Tek nakon hapšenja od prije dvije noći zbog sumnje da je bio na čelu kriminalne organizacije koja se bavila švercom cigareta, možda je jasnije zbog čega se Aleksandar Mijajlović formalno odrekao, odnosno nedavno prodao vlasništvo u kompaniji "Hidroenergija Montenegro“ čije sjedište je u Beranama.

  • Finska otvara nove streljane radi jačanja nacionalne odbrane
    on 20/02/2024 at 21:52

    Finska planira da otvori više od 300 novih streljana da bi podstakla više građana da poboljšaju svoje vještine gađanja u interesu nacionalne odbrane.

  • Asanžovi advokati iznijeli argumente protiv izručenja u SAD
    on 20/02/2024 at 21:46

    Advokati Džulijana Asanža počeli su danas izlaganje svojih argumenta na suđenju u Britaniji na kome pokušavaju da spriječe njegovo izručenje u SAD da mu se sudi za optužbe o špijunaži, ukazujući da američke vlasti nastoje da ga kazne zbog otkrivanja ozbiljnih kriminalin djela američke vlade.