Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1558. umrla je engleska kraljica Meri I Tjudor, kcerka Henrija VIII. Tokom vladavine od 1553. kao supruga spanskog kralja Felipea II pokusala je da Englesku vrati pod uticaj pape, a zbog zestokog progona protestanata (anglikanaca) dobila je naziv Krvava Meri. Poslije njene smrti na prijesto je dosla njena sestra Elizabeta I, koja je postavila temelje buducoj britanskoj imperiji.

1858 – Umro je velski filantrop Robert Oven, socijalista utopista i socijalni reformator, industrijalac koji je svoje bogatstvo utrosio pokusavajuci da ostvari projekte socijalnih reformi. Zahvaljujuci njemu i njegovim pristalicama uveden je u upotrebu izraz “socijalisti”. Poznata djela: “Novi pogled na drustvo”, “Skica racionalnog sistema drustva”, “Knjiga o novom svjetskom moralu”.

1912 – Tokom Prvog balkanskog rata u pohodu crnogorske vojske na Skadar pod komandom Nika Kusovca, cetinjski, ceklinski i ceklinsko-dobrski bataljoni zauzeli su visove prema Ljesu. Nakon jakog okrsaja i podrske artiljerije, a potom i borbe bajonetima, odredi turske vojske potisnuti su do Ljesa.

1917 – Umro je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvecih umjetnika s kraja 19. i pocetka 20. vijeka. Njegovo djelo objedinilo je romanticarski duh i moderne teznje i presudno uticalo na evropsko vajarstvo. Odbacivao je idealizam, apstrakciju i dekorativnost, i u radu koristio dotad nepoznatu slobodu forme s prepoznatljivom sposobnoscu da postigne snazan izraz i harmoniju duhovnog i tjelesnog na svojim skulpturama. Poznata djela: “Mislilac”,”Poljubac”,”Balzak”,”Gradani Kalea”, “Vrata pakla”, “Vjecni idol”.

1920 – Na arhijerejskom saboru za crnogorsko-primorskog mitropolita izabran je Gavrilo Dozic. Nakon smrti Mitrofana Bana, posljednjeg mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, Gavrilo Dozic je tu funkciju obavljao u sklopu Srpske pravoslavne crkve do 1937. kada je izabran za srpskog patrijarha.

1938 – Umro je hrvatski politicar Ante Trumbic, koji je uz Franu Supila i Ivana Mestrovica bio glavni zastupnik ujedinjenja Hrvatske sa Srbijom i Crnom Gorom u zajednicku drzavu. Bio je predsjednik Jugoslovenskog odbora od osnivanja 1915. do njegovog raspustanja u decembru 1918, kada je formirana Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1988 – Smjenjivanje visokih funkcionera u Pokrajinskom komitetu Saveza komunista – Kacuse Jasari i Azema Vlasija, izazvalo je masovne demonstracije Albanaca na Kosovu, ukljucujuci i strajk oko 1.000 rudara u rudniku Stari trg, koji je poceo u februaru 1989.

1990 – U Kotoru je umro poznati crnogorski istoricar i knjizevnik Risto Kovijanic. Roden je u Durdevini, kod manastira Moraca. Bio je profesor srpskohrvatskog jezika i knjizevnosti u Bratislavi, Beogradu i Kotoru, gdje je bio i direktor gimnazije, clan Istorijskog drustva Crne Gore od 1948. i clan Udruzenja knjizevnika od 1967. Jedan je od osnivaca Drzavnog arhiva u Kotoru, gdje je radio kao visi naucni saradnik. Proucavajuci arhivsku gradu, obradio je kulturni zivot starog Kotora od 14. do 18. stoljeca. Poznati radovi Rista Kovijanica: “Vita Kotoranin – neimar Decana”, “Pomeni crnogorskih plemena u kotorskim spomenicima od 14. do16. vijeka” , i “Kotorski medaljoni”, prema kojima je napravljena predstava Gradskog pozorista u Podgorici “Novela od ljubavi”. Risto Kovijanic dobitnik je Trinaestojulske nagrade i Zlatne medalje Slovacke Akademije.

1993 – Sudije iz 11 zemalja polozile su zakletvu na inauguralnom zasjedanju suda UN za ratne zlocine pocinjene u Jugoslaviji, prvog takvog suda poslije Nirnberskog i Tokijskog, koji su bili osnovani nakon Drugog svjetskog rata.

2001 – Na Kosovu su odrzani prvi parlamentarni izbori od dolaska medunarodnih snaga u tu pokrajinu u junu 1999. Ubjedljivu pobjedu odnio je Demokratski savez Kosova Ibrahima Rugove osvojivsi 45,6 odsto glasova. Srpska koalicija “Povratak” osvojila je 11,34 odsto glasova. Na izbore je izaslo 63 odsto Albanaca i 56 odsto Srba.

2006 – U Budimpesti je umro Ferenc Puskas, legenda svjetskog fudbala , najpoznatiji clan tzv. lake konjice, proslavljene madarske generacije fudbalera 50-ih godina 20. vijeka.

2007– Posmrtni ostaci vojvode Masa Vrbice preneseni su poslije 109 godina iz Banja Luke u Crnu Goru i sahranjeni ispred crkve Svete Petke u selu Vrba na Njegusima.

2010 – Crnogorska fudbalska reprezentacija pobijedila je u prijateljskoj utakmici u Podgorici reprezentaciju Azerbejdzana 2:0, i tako po broju dobijenih utakmica trijumfalno zavrsila najuspjesniju godinu.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1629 – U Perastu je donesena odluka o zabrani odlaska stanovnistva s tog podrucja Boke u podrucje tadasnje turske Albanije zbog pojave kuge. Krsenje odluke bilo je sankcionisano globom, paljenjem barki i kucnim, odnosno, porodicnim karantinom.

1800 – Kongres SAD sastao se prvi put u novoj prijestonici Vasingtonu, a americki predsjednik Dzon Adams postao je prvi stanar zgrade, kasnije nazvane Bijela kuca.

1855 – Skotski istrazivac Dejvid Livingston otkrio je vodopade na rijeci Zambezi, nazvane po engleskoj kraljici Viktorijini vodopadi.

1869 – Poslije vise od deset godina rada pod rukovodstvom Francuza Ferdinana de Lesepsa , otvoren je Suecki kanal, kojim je Sredozemno more povezano s Indijskim okeanom.

1947 – Pustena je u saobracaj zeljeznicka pruga Samac-Sarajevo, duga 242 kilometra, u cijoj su izgradnji ucestvovale omladinske brigade iz cijele SFR Jugoslavije.

2007 – Na Kosovu su odrzani parlamentarni izbori, na kojima je pobijedila opoziciona Demokratska partija Kosova Hasima Tacija.

2008 – Nakon sto je Grcka sprijecila poziv Makedoniji da ude u NATO, Makedonija je pokrenula pravni postupak pred Medunarodnim sudom pravde u Hagu protiv Grcke.