Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1558. umrla je engleska kraljica Meri I Tjudor, kcerka Henrija VIII. Tokom vladavine od 1553. kao supruga spanskog kralja Felipea II pokusala je da Englesku vrati pod uticaj pape, a zbog zestokog progona protestanata (anglikanaca) dobila je naziv Krvava Meri. Poslije njene smrti na prijesto je dosla njena sestra Elizabeta I, koja je postavila temelje buducoj britanskoj imperiji.

1858 – Umro je velski filantrop Robert Oven, socijalista utopista i socijalni reformator, industrijalac koji je svoje bogatstvo utrosio pokusavajuci da ostvari projekte socijalnih reformi. Zahvaljujuci njemu i njegovim pristalicama uveden je u upotrebu izraz “socijalisti”. Poznata djela: “Novi pogled na drustvo”, “Skica racionalnog sistema drustva”, “Knjiga o novom svjetskom moralu”.

1912 – Tokom Prvog balkanskog rata u pohodu crnogorske vojske na Skadar pod komandom Nika Kusovca, cetinjski, ceklinski i ceklinsko-dobrski bataljoni zauzeli su visove prema Ljesu. Nakon jakog okrsaja i podrske artiljerije, a potom i borbe bajonetima, odredi turske vojske potisnuti su do Ljesa.

1917 – Umro je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvecih umjetnika s kraja 19. i pocetka 20. vijeka. Njegovo djelo objedinilo je romanticarski duh i moderne teznje i presudno uticalo na evropsko vajarstvo. Odbacivao je idealizam, apstrakciju i dekorativnost, i u radu koristio dotad nepoznatu slobodu forme s prepoznatljivom sposobnoscu da postigne snazan izraz i harmoniju duhovnog i tjelesnog na svojim skulpturama. Poznata djela: “Mislilac”,”Poljubac”,”Balzak”,”Gradani Kalea”, “Vrata pakla”, “Vjecni idol”.

1920 – Na arhijerejskom saboru za crnogorsko-primorskog mitropolita izabran je Gavrilo Dozic. Nakon smrti Mitrofana Bana, posljednjeg mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, Gavrilo Dozic je tu funkciju obavljao u sklopu Srpske pravoslavne crkve do 1937. kada je izabran za srpskog patrijarha.

1938 – Umro je hrvatski politicar Ante Trumbic, koji je uz Franu Supila i Ivana Mestrovica bio glavni zastupnik ujedinjenja Hrvatske sa Srbijom i Crnom Gorom u zajednicku drzavu. Bio je predsjednik Jugoslovenskog odbora od osnivanja 1915. do njegovog raspustanja u decembru 1918, kada je formirana Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1988 – Smjenjivanje visokih funkcionera u Pokrajinskom komitetu Saveza komunista – Kacuse Jasari i Azema Vlasija, izazvalo je masovne demonstracije Albanaca na Kosovu, ukljucujuci i strajk oko 1.000 rudara u rudniku Stari trg, koji je poceo u februaru 1989.

1990 – U Kotoru je umro poznati crnogorski istoricar i knjizevnik Risto Kovijanic. Roden je u Durdevini, kod manastira Moraca. Bio je profesor srpskohrvatskog jezika i knjizevnosti u Bratislavi, Beogradu i Kotoru, gdje je bio i direktor gimnazije, clan Istorijskog drustva Crne Gore od 1948. i clan Udruzenja knjizevnika od 1967. Jedan je od osnivaca Drzavnog arhiva u Kotoru, gdje je radio kao visi naucni saradnik. Proucavajuci arhivsku gradu, obradio je kulturni zivot starog Kotora od 14. do 18. stoljeca. Poznati radovi Rista Kovijanica: “Vita Kotoranin – neimar Decana”, “Pomeni crnogorskih plemena u kotorskim spomenicima od 14. do16. vijeka” , i “Kotorski medaljoni”, prema kojima je napravljena predstava Gradskog pozorista u Podgorici “Novela od ljubavi”. Risto Kovijanic dobitnik je Trinaestojulske nagrade i Zlatne medalje Slovacke Akademije.

1993 – Sudije iz 11 zemalja polozile su zakletvu na inauguralnom zasjedanju suda UN za ratne zlocine pocinjene u Jugoslaviji, prvog takvog suda poslije Nirnberskog i Tokijskog, koji su bili osnovani nakon Drugog svjetskog rata.

2001 – Na Kosovu su odrzani prvi parlamentarni izbori od dolaska medunarodnih snaga u tu pokrajinu u junu 1999. Ubjedljivu pobjedu odnio je Demokratski savez Kosova Ibrahima Rugove osvojivsi 45,6 odsto glasova. Srpska koalicija “Povratak” osvojila je 11,34 odsto glasova. Na izbore je izaslo 63 odsto Albanaca i 56 odsto Srba.

2006 – U Budimpesti je umro Ferenc Puskas, legenda svjetskog fudbala , najpoznatiji clan tzv. lake konjice, proslavljene madarske generacije fudbalera 50-ih godina 20. vijeka.

2007– Posmrtni ostaci vojvode Masa Vrbice preneseni su poslije 109 godina iz Banja Luke u Crnu Goru i sahranjeni ispred crkve Svete Petke u selu Vrba na Njegusima.

2010 – Crnogorska fudbalska reprezentacija pobijedila je u prijateljskoj utakmici u Podgorici reprezentaciju Azerbejdzana 2:0, i tako po broju dobijenih utakmica trijumfalno zavrsila najuspjesniju godinu.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1629 – U Perastu je donesena odluka o zabrani odlaska stanovnistva s tog podrucja Boke u podrucje tadasnje turske Albanije zbog pojave kuge. Krsenje odluke bilo je sankcionisano globom, paljenjem barki i kucnim, odnosno, porodicnim karantinom.

1800 – Kongres SAD sastao se prvi put u novoj prijestonici Vasingtonu, a americki predsjednik Dzon Adams postao je prvi stanar zgrade, kasnije nazvane Bijela kuca.

1855 – Skotski istrazivac Dejvid Livingston otkrio je vodopade na rijeci Zambezi, nazvane po engleskoj kraljici Viktorijini vodopadi.

1869 – Poslije vise od deset godina rada pod rukovodstvom Francuza Ferdinana de Lesepsa , otvoren je Suecki kanal, kojim je Sredozemno more povezano s Indijskim okeanom.

1947 – Pustena je u saobracaj zeljeznicka pruga Samac-Sarajevo, duga 242 kilometra, u cijoj su izgradnji ucestvovale omladinske brigade iz cijele SFR Jugoslavije.

2007 – Na Kosovu su odrzani parlamentarni izbori, na kojima je pobijedila opoziciona Demokratska partija Kosova Hasima Tacija.

2008 – Nakon sto je Grcka sprijecila poziv Makedoniji da ude u NATO, Makedonija je pokrenula pravni postupak pred Medunarodnim sudom pravde u Hagu protiv Grcke.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • "Budva da bude perspektivnije i bolje društvo"
    on 26/05/2024 at 19:06

    Potpredsjednica Demokrata i druga na izbornoj listi Dragana Kažanegra Stanišić iskoristila je danas svoje biračko pravo u Pržnu, pozivajući građane Budve da učine isto.

  • "OSI onemogućeno samostalno ostvarivanje biračkog prava"
    on 26/05/2024 at 13:53

    Niti jedno od svih 28 posmatranih biračkih mjesta u Budvi nije u potpunosti pristupačno osobama oštećenog vida što znači da na biračkom mjestu nije dostupan šablon za glasanje koji je izrađen u tamnoj boji od čvršćeg, postojanog materijala sa prorezima gdje su brojevi izbornih lista, te da etison trake nijesu pravilno postavljene, saopštio je izvršni direktor NVO Savez slijepih Crne Gore Goran Macanović.

  • "Ne odustajemo od programa Evropa Sad 2"
    on 25/05/2024 at 18:10

    PES sigurno neće povlačiti predloge čiji je idejni tvorac i autor, a neće odustajati ni od ekonomskog programa Evropa Sad 2, koji je osnova za bolji život i ekonomski prosperitet svih naših građana, poručio je poslanik Pokreta Evropa sad (PES) Darko Dragović.

  • PES neće povući iz procedure rezoluciju o Jasenovcu
    on 25/05/2024 at 17:10

    Poslanički klub PES je podržao rezoluciju o Jasenovcu i neće je povlačiti iz skupštinske procedure, kategoričan je generalni sekretar Pokreta Evropa sad Boris Pejović.

  • Reakcija Kneževića očekivana, dogovoriti brzu rekonstrukciju Vlade
    on 25/05/2024 at 15:05

    Odluka Demokratske narodne partije (DNP) o suspenziji dalje podrške Vladi Milojka Spajića do ispunjena njihovih zahtjeva za politikologa Vladmira Pavićevića je očekivana. Kao najbolji način da se izađe iz nastale situacije vidi dogovor i relativno brzu rekonstrukciju Vlade.

  • "Politički odgovorno da DNP i NSD prekinu podršku Vladi"
    on 25/05/2024 at 14:31

    Nakon izglasavanja Rezolucije o Srebrenici postalo je jasno da Pokret Evropa sad (PES) baštini sve političke prioritete Demokratske partije socijalista (DPS) i politički je odgovorno da Demokratska narodna partija (DNP) i Nova srpska demokratija (NSD) prekinu podršku Vladi i da se organizuju vanredni parlamentarni izbori, poručio je lider Pokreta za promjene (PzP) Nebojša Medojević.

  • DNP: Suspenzija podrške Vladi do ispunjenja zahtjeva
    on 25/05/2024 at 11:28

    Predsjedništvo Demokratske narodne partije (DNP) najoštrije je osudilo odluku Vlade Crne Gore da u Generalnoj Skupštini UN–a glasa za Rezoluciju o genocidu u Srebrenici i zato jednoglasno donijelo odluku o suspenziji podrške Vladi Milojka Spajića do ispunjenja zahtjeva a saopštili su i da neće podržati rekonstrukciju Vlade najavljenu za jun mjesec.

  • Nastavak podrške SAD od vitalnog značaja za stabilnost Crne Gore
    on 25/05/2024 at 10:28

    Nastavak podrške SAD od vitalnog značaja za bezbjednost i stabilnost Crne Gore, kazao je ministar pravde Andrej Milović.

  • "Spajić pokazao da će opet prevariti srazmjerne penzionere"
    on 24/05/2024 at 20:41

    Iako je najavio povećanje minimalnih penzija za srazmjerne penzionere, odbijanjem predloga poslanika Građanskog pokreta URA kojim je predviđeno povećanje i srazmjernih penzija na 450 eura, Spajić i njegova Vlada su pokazali da će opet prevariti korisnike srazmjernih penzija, kazao je šef poslaničkog kluba Građanskog pokreta URA Miloš Konatar.

  • "Vlada posvećena izgradnji ekonomskog, društvenog, političkog i kulturnog ambijenta"
    on 24/05/2024 at 20:09

    Vlada Crne Gore posvećena je izgradnji ekonomskog, društvenog, političkog i kulturnog ambijenta koji će omogućiti da se mladi ljudi koji se obrazuju u inostranstvu vrate u Crnu Goru, kako bi u u svojoj zemlji nastavili da rade i stvaraju. To je poručio ministar vanjskih poslova Filip Ivanović na panel diskusiji „Upoznajmo Evropsku uniju iz perspektive Erasmus plus korisnika“.

  • Mujović sjutra u radnoj posjeti Trebinju
    on 26/05/2024 at 20:04

    Ministar energetike i rudarstva Saša Mujović, boraviće sjutra u radnoj posjeti Trebinju, na poziv kolege iz Republike Srpske, Petra Đokića.

  • ASP: Ministarstvo energetike već dvije godine krši zakon
    on 26/05/2024 at 14:25

    Ministarstvo energetike i rudarstva već pune dvije godine krši Zakon o energetici i ne donosi Nacionalni klimatski i energetski plan, kao strateški dokument iz ove oblasti, dok zapisnici sa sjednica radne grupe zadužene za njegovu izradu pokazuju da se budući rad Termoelektrane (TE) Pljevlja prikazuje kao jedno od ključnih pitanja, jer se mora planirati postepeno ukidanje proizvodnje električne energije na ugalj, ocijenili su u NVO Akcija za socijalnu pravdu.

  • Fabrika peleta i briketa - kratko poslovanje, prazni pogoni i oštećeni radnici
    on 26/05/2024 at 09:12

    Vijest da će se u Pljevljima proizvoditi pelet i briketi od uglja optimistično je, prije nešto više od godinu, dočekana u tom gradu. Pogoni su, međutim, radili svega nekoliko mjeseci.

  • U ICT oblasti radi 9,8 miliona stručnjaka širom EU
    on 25/05/2024 at 20:50

    U oblasti informacione i komunikacione tehnologije (ICT) širom Evropske unije u prošloj godini radilo je 9,8 miliona stručnjaka, objavio je Eurostat.

  • Peranović: Ne planira se povećanje opšte stope PDV-a
    on 25/05/2024 at 14:17

    VD direktora Poreske uprave Sava Laketić naglasio je značaj računovodstveno-revizorske profesije u implementaciji poreskih propisa, poručujući da se intezivno radi na reforemi sveobuhvatnog poreskog sistema. On je to kazao na zatvaranju Simpozijuma Računovođa i revizora, koji je minula tri dana održan u Ulcinju.

  • Likvidna aktiva banaka u februaru 1,49 milijardi eura
    on 25/05/2024 at 13:19

    Likvidna aktiva banaka u februaru je iznosila 1,49 milijardi eura, što je 2,69 odsto manje nego u januaru.

  • Kvadrat stana skuplji za 630, plate veće 315 eura
    on 25/05/2024 at 11:13

    Od prvog kvartala 2019. godine do aprila ove godine prosječna tržišna cijena metra kvadratnog stana u novogradnji u Crnoj Gori porasla je za skoro 630 eura, pokazuje zvanična statistika.

  • Spajić: Trajekt Crna Gora – Italija kreće 3. jula
    on 25/05/2024 at 08:47

    Trajekt Crna Gora – Italija kreće 3. jula, najavio je premijer Milojko Spajić.

  • Reformom upisa radnog staža uštedjela bi i država i privreda
    on 25/05/2024 at 08:46

    Privredna komore Crne Gore organizovala je studijsku posjetu institucijama u Srbiji, a cilj posjete bilo je upoznavanje sa reformom upisa radnog staža koja je sprovedena u toj susjednoj državi.

  • Za 11 bivših "dakićevaca" po 2.000 eura
    on 25/05/2024 at 06:32

    Ustavni sud Crne Gore donio je Odluku kojom obavezuje Ministarstvo finansija da bivšim radnicima fabrike "Radoje Dakić" isplati po dvije hiljade eura na ime nematerijalne štete zbog povrede prava iz člana 32. Ustava i člana 6. stav 1. evropske Konvencije. To se navodi u informaciji koju je Vlada usvojila na jučerašnjoj sjednici u vezi izvršenja odluke Ustavnog suda od 24. oktobra 2023. godine.