Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1379. Balsa II napisao je na narodnom jeziku povelju Dubrovcanima, odobravajuci slobodno kretanje dubrovackih trgovaca po njegovoj zemlji – kupovanje, prodaju i placanje carine, onako, kako su to cinili za zivota njegovog brata gospodara Durda I.

1789 – Vladika Petar I uputio je poslanicu Gluhodoljanima kojom ih je posavjetovao da <> jer, porucio im je Vladika, <>.

1847 – Umro je srpski pisac, prevodilac i glumac Joakim Vujic, otac srpskog pozorista, osnivac i direktor “Knjazevsko-serbskog teatra” u Kragujevcu (1833). Putovao je po evropskim zemljama, sticao pozorisno iskustvo i osnivao pozorisne grupe. Bio je pristalica “slavenoserbskog jezika” i protivnik Vuka Karadzica.

1894 – Umro je ruski kompozitor i pijanista Anton Grigorjevic Rubinstajn, osnivac Konzervatorijuma u Petrogradu, jedan od najvecih pijanista 19. vijeka. Komponovao je operu “Demon”, klavirske kompozicije, solo pjesme (ciklus “Persijske pjesme”).

1910 – Umro je ruski pisac i mislilac plemickog porijekla Lav Nikolajevic Tolstoj, jedan od velikana ruske i svjetske knjizevnosti. Romanom “Rat i mir” stvorio je tip romana “vremena i prostora” (roman-epopeja). Kao umjetnik i analiticar bio je zaokupljen moralno-etickim i socijlnim problemima, a kao knjizevni esteticar zalagao se za didakticku umjetnost za narod. Zbog kritickog odnosa prema drustvu i crkvi, dolazio je u sukob s vlastima, a Ruska pravoslavna crkva ga je 1901. ekskomunicirala. Ucestvovao je u Krimskom ratu kao mlad oficir, a potom se povukao na imanje u Jasnu Poljanu. U Jasnoj Poljani i Moskvi zivio je do svoje 82. godine, kada je napustio porodicu i kucu i umro na zeljeznickoj stanici Astapovo, odbivsi da se izmiri s crkvom. Pisao je protiv svih institucija koje su onemogucavale drustveni zivot, protiv braka zasnovanog na interesu, protiv nepravednih sudova, protiv crkve i njenog licemjerja, protiv rata, eksploatatorske plemicke klase, te carskog samodrzavlja i terora. Poznata djela:uz “Rat i mir””Ana Karenjina”, “Sevastopoljske price”, “Narodne price”, “Sta je umjetnost”.

1918 – Na osnovu posrednog, javnog i kolektivnog glasanja, sprovedenog po pravilima Centralnog odbora za ujedinjenje, koji nije bio zakonodavno tijelo, povjerenici Cetinjske kapetanije izabrali su poslanike za nelegalnu Podgoricku skupstinu. Povodom takvog nacina izbora poslanika, gradani Cetinja koji su bili protiv bezuslovnog ujedinjenja, podnijeli su zalbu Podgorickoj skupstini.

1925 – Rodena je ruska balerina Maja Pliseckaja, zvijezda Boljsoj teatra gotovo pola vijeka. S jedanaest godina pocela je da igra u baletskom horu, 1943. postala je solista, a potom primabalerina ostvarivsi niz glavnih uloga u klasicnom i modernom baletu.

1945 – U Nirnbergu je pred Medunarodnim vojnim sudom pocelo sudenje nacistickim ratnim zlocincima u Drugom svjetskom ratu, na kojem je prvi put u istoriji jedan medunarodni forum osudio agresiju kao zlocin protiv covjecanstva i kaznio vinovnike. Poslije deset mjeseci, 12 optuzenih osudeno je na smrt, trojica na dozivotnu robiju, cetvorica na zatvor od 10 do 20 godina, a petorica su oslobodena.

1955 – U Baru je, u crkvi Sv. Nikole, sahranjen dr Nikola Dobrecic, nadbiskup barski i primas Srbije. Od postavljenja 1912. propovijedao je vjersku i nacionalnu toleranciju, mir i ljubav medu ljudima, istrajno se zalazuci za humanisticke vrijednosti. Govorio je vise stranih jezika i bavio se knjizevnim radom. Bio je pristalica bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije, i u Vatikanu je 1919. trazio priznanje za Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca zbog cega je kod Svete stolice tuzen od strane crnogorske emigrantske vlade.

1959 – Generalna skupstina UN usvojila je Deklaraciju o pravima djeteta, kojom su proklamovana jednaka prava za svu djecu, bez obzira na rasu, vjeru, porijeklo i pol.

1975 – Umro je spanski diktator Fransisko Franko, koji je 36 godina diktatorski upravljao Spanijom. Dva dana kasnije Huan Karlos postao je kralj Spanije.

2006 – Ustavni odbor Skupstine Crne Gore poceo je izradu najviseg pravnog akta razmatranjem ekspertskog teksta predloga ustava, koji je sacinio Savjet za ustavna pitanja na celu s akademikom Mijatom Sukovicem.

2006 – U 82. godini umro je u Los Andelesu americki reditelj Robert Altman, jedan od najznacajnih savremenih svjetskih filmskih reditelja. Altman je snimio 87 filmova i pet puta je nominovan za Oskara za filmove “Gosford park” , “Nesvil”, “Igrac”, i “Kratki rezovi”. Na dodjeli Oskara 2006. dobio je nagradu za zivotno djelo.

2008 – Crnogorska Vlada usvojila je predlog zakona o zastiti podataka licnosti, kojim je regulisan nacin zastite podataka u posjedu drzavnih i opstinskih organa, preduzeca i fizickih lica.

2008 – Svjetske novinske agencije prenijele su vijest da su naucnici analizom DNK iz dvije vlasi i jednog zuba uspjeli da identifikuju posmrtne ostatke Nikole Kopernika, tvorca heliocentricne teorije Suncevog sistema. ,,U iskopavanjima u katedrali u Fromborku u Poljskoj 2005. nadena je lobanja za koju je utrdeno da je Kopernikova”, izjavio je poljski aheolog Jezi Gasovski, cime je uspjesno okoncano dvovjekovno traganje poljskih, francuskih i njemackih strucnjaka za Kopernikovim grobom.

2012 – Zupanijski sud u Zagrebu osudio je bivseg premijera Hrvatske Iva Sanadera na jedinstvenu kaznu od deset godina zatvora za primanje mita i ratno profiterstvo. Sudija je citajuci optuznicu naveo da je Sanader funkciju iskoristio za, kako je kazao, ,,vlastito bogacenje, a ne za opste dobro”.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1602 – Roden je njemacki fizicar i pronalazac Oto fon Gerike, koji je prvi demonstrirao vakuum i prikazao cuveni eksperiment o vazdusnom pritisku (“magdeburske polulopte”).

1873 – Dva grada na desnoj i lijevoj obali Dunava, Budim i Pesta spojeni su u jedan i formirali madarsku prijestonicu Budimpestu.

1923 – Garet A. Morgan patentirao je prvi automatski semafor.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Na izbore sa 16 godina: Sada je politika samo za starce
    on 19/05/2024 at 08:33

    Kada ovih dana u Nemačkoj16-godišnjaci i 17-godišnjaci ulaze u voz, na peronu primećuju mnogo plakata koji su, u neku ruku, samo za njih.

  • UN: 800.000 Palestinaca pobjeglo iz Rafe
    on 19/05/2024 at 08:12

    Ujedinjene nacije su saopštile da je 800.000 Palestinaca bilo primorano da pobjegne iz Rafe usred izraelske vojne ofanzive u tom gradu na jugu Pojasa Gaze.

  • Počela adaptacija u OŠ "Oktoih"
    on 19/05/2024 at 08:02

    U Osnovnoj školi "Oktoih" u Podgorici su počeli radovi na adaptaciji dijela krova, kancelarija PP službe, toaleta i kanalizacione mreže, saopšteno je iz Ministarstva prosvjete.

  • Rusija pleni imovinu tri evropske banke
    on 19/05/2024 at 07:54

    Prema dokumentima suda u Sankt Peterburgu, Dojče bank je pogođena zaplenom vrednosnih papira, nekretnina i sredstava u iznosu do 238 miliona evra, uključujući imovinu same banke i njene ruskepodružnice.

  • Obustave saobraćaja na više mjesta
    on 19/05/2024 at 07:53

    U Crnoj Gori jutros se saobraća nesmetano, kazali su iz Auto moto saveza Crne Gore (AMSCG) i upozorili da su na dionicama kroz usjeke mogući sitniji odroni.

  • Nova sezona, stari problemi
    on 19/05/2024 at 07:32

    Iako se i ove godine najavljuje odlična turistička sezona, Crna Gora se i dalje suočava sa dugogodišnjim problemima koji se odnose na infrastrukturu i ponudu tržišta, kazao je za Gradsku RTV profesor ekonomije i turizma Ivo Županović.

  • Svjedok sedmice: Bogdan Božović
    on 19/05/2024 at 07:14

    Sedmicu u znaku političkih dešavanja analizira poslanik Socijalističke narodne partije (SNP) Bogdan Božović.

  • U Harkovu eksplozije; Zelenski: Ukrajinske snage odbile ruski juriš
    on 19/05/2024 at 06:45

    U Harkovu su sinoć odjekivale eksplozije zbog, kako su navele lokalne vlasti, vazdušnih udara. Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski odbacio je predlog o primirju tokom Olimpijskih igara za koje se zalaže francuski predsjednik Emanuel Makron. Zelenski je poručio da su ukrajinske snage odbile ruski juriš na Časov Jar.

  • Medresa ispratila još jednu generaciju maturanata
    on 19/05/2024 at 06:36

    Svečanom akademijom u KIC-u Budo Tomović u Podgorici medresa "Mehmed Fatih" sinoć je ispratila 13. generaciju maturanata i 9. generaciju maturantkinja.

  • Đalovića pećina: Još pet miliona i dvije godine radova
    on 19/05/2024 at 06:24

    Projekat valorizacije Đalovića pećine odavno je trebalo da bude završen, a država da ubira prihode od tog značajnog turističkog resursa. Do prvih turista koji će poželjati da vide jedinstveni prirodni potencijal i skrivena blaga Đaloviće pećine, dijele nas pet miliona eura i još dvije godine radova, procjenjuju u opštini.

  • Kako je S. Makedonija reformisala penzioni sistem?
    on 18/05/2024 at 18:59

    Crna Gora dobar je primjer Sjevernoj Makedoniji, kada su u pitanju evropske integracije, kaze za TVCG premijer te države Talat Džaferi. Briselska vrata zvaničnom Skoplju dugo vremena su samo odškrinuta, zbog sporova sa susjedima, ali i rasprostranjene korupcije. Džaferi kaže da je to slaba tačka cijelog regiona.

  • Promet porastao zbog prodaje akcija ŽPCG i OŽVS
    on 18/05/2024 at 18:47

    Značajan rast prometa obilježio je na Montenegroberzi sedmicu u kojoj je država otkupila dio akcija manjinskih akcionara Željezničkog prevoza (ŽPCG) i Održavanja željezničkih voznih sredstava (OŽVS), za oko 1,4 miliona eura.

  • Unija poslodavaca protiv eliminacije iz savjeta lokalnih emitera
    on 18/05/2024 at 16:58

    Iz Unije poslodavaca Crne Gore negodovali su zbog predloga zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama.

  • CBCG ulaže napore u cilju harmonizacije nacionalnih propisa sa regulativom EU
    on 18/05/2024 at 12:01

    Centralna banka Crne Gore (CBCG) posvećena je reformskoj agendi i ostalim aktivnostima koje doprinose konvergenciji regulatornog i supervizorskog okvira sa EU, poručila je guvernerka Irena Radović na konferenciji na visokom nivou „Finansijski sistemi u regionu centralne, istočne i jugoistočne Evrope“ koja je u organizaciji Međunarodnog monetarnog fonda i Banke Slovenije, održana u Portorožu.

  • EPCG i Eko-fond potpisali sporazum o realizaciji projekat Solari 5000+
    on 18/05/2024 at 10:54

    Izvršni direktori Elektroprivrede (EPCG) i Eko-fonda, Ivan Bulatović i Draško Boljević, potpisali su Sporazum o zajedničkom finansiranju i realizaciji projekta Solari 5000+ (70 MW) za građane i preduzeća.

  • "Vlada će intezivirati saradnju sa lokalnim samoupravama"
    on 18/05/2024 at 10:46

    Vlada će intenzivirati saradnju sa lokalnim samoupravama na izradi njihovih strateških planova razvoja, kako bi realno prikazali razvojne potencijale, ali i probleme koje bi trebalo prevazići u opštinama, saopšteno je iz Ministarstva ekonomskog razvoja.

  • Rovčanin: Po 12.000 eura obeštećenja za bivše radnike drvoprerađivačke industrije
    on 18/05/2024 at 09:43

    Poslanik Demokratske Crne Gore Nikola Rovčanin kazao je da očekuje da će svi poslanički klubovi u Skupštini Crne Gore podržati njihov Predlog zakona da se izdvoji po 12.000 eura obeštećenja za bivše radnike drvoprerađivačke industrije. Rovčanin je kazao da to očekuje jer se većina poslanika sa sjevera države iz različitih političkih subjekata, godinama borila za ova prava.

  • Inflacija u EU stabilna u aprilu
    on 18/05/2024 at 07:53

    Inflacija u EU u aprilu se zadržala martovskom nivou, dok je Hrvatska, uz Rumuniju i Belgiju, imala najveći rast potrošačkih cijena u poređenju s istim periodom prošle godine, saopšteno je iz Eurostata.

  • U EU porasle cijene usluga, hrane, alkohola i duvana
    on 17/05/2024 at 18:39

    Godišnja inflacija u eurozoni u aprilu iznosila je 2,4 odsto, isto kao i u martu, saopštio je Eurostat, statistička agencija Evropske unije.

  • Država otkupila akcije manjinskih akcionara ŽPCG i OŽVS
    on 17/05/2024 at 09:58

    Vlada je danas na Montenegroberzi otkupila akcije manjinskih akcionara Željezničkog prevoza (ŽPCG) i Održavanja željezničkih voznih sredstava (OŽVS) za skoro 1,4 miliona EUR.