Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1694. roden je francuski filozof, pisac i istoricar Fransoa Mari Arue, poznat kao Volter, jedan od najznacajnijih mislilaca evropskog prosvjetiteljstva u 18. vijeku. Veliki protivnik crkvenog mracnjastva i klerikalizma, ali ne i ateist. Saradnik cuvene ,,Enciklopedije”. Svi vazni idejni i umjetnicki pravci u francuskoj knjizevnosti prve polovine 18. vijeka nalaze se, skoncentrisani, u njegovom djelu. Dugo je zivio u izgnanstvu u Engleskoj, Njemackoj i Svajcarskoj. Poznata djela: “Kandid”, “Esej o obicajima i duhu nacija”, “Filozofska pisma”, “Traktat o metafizici”.

1840 – U Beogradu je roden Dragutin-Dragisa Milutinovic, sin Sime Milutinovica Sarajlije. Kao arhitekta, dosao je na poziv knjaza Nikole u Crnu Goru, gdje je tokom dvogodisnjeg boravka trebalo da realizuje nekoliko projekata: plan za jednu gimnaziju, sabornu crkvu, knjazev konak, senat crnogorski, tamnicu, barutanu i na kraju, plan za novu varos u Bjelopavicima. Zajedno sa Josipom Sladom i inzenjerom Paklerom, Dragisa Milutinovic je usao u anale crnogorske arhitekture i urbanizma. Umro je u Pancevu 3. decembra 1900.

1844 – Umro je ruski pisac Ivan Andrejevic Krilov. Izdavac humoristickih casopisa i autor satiricnih “pisama”, najvecu popularnost stekao je basnama, koje je pisao po uzoru na Ezopa inspirisuci se i ruskim folklorom. Pisao je izvornim narodnim jezikom, a mnoga njegova “naravoucenija” postala su poslovice. Poznata djela: zbirke basni, komedije “Modna trgovina”, “Lekcija kcerima”, “Knjizevnik u predsoblju”, komicne opere “Histericna porodica”, “kafana”.

1861– U obracanju ruskom konzulu Konstantinu Petkovicu, crnogorski knjaz Nikola naglasio je da se “granice Crne Gore prostiru de facto od Skadra do Trebinja i od Gacka do Ulcinja”, jer je citavo stanovnistvo ustanickih krajeva slusalo jedino njegovu rijec.

1869 – Roden je srpski pravnik i istoricar Slobodan Jovanovic, profesor Beogradskog univerziteta, predsjednik Srpske kraljevske akademije, najznacajniji srpski pravni pisac i teoreticar drzave u 20. vijeku. Tokom Drugog svjetskog rata bio je predsjednik jugoslovenske emigrantske vlade u Londonu (1942-43), a poslije rata komunisticke vlasti su ga u odsustvu osudile na 20 godina zatvora.

1897– Ucitelji Moracke nahije osnovali su u Kolasinu prvo uciteljsko udruzenje u Crnoj Gori. Za prvog predsjednika udruzenja izabran je Aleksa Cukic.

1911– Na Cetinju je roden Aleksandar Leso Ivanovic, poznati crnogorski pjesnik. Pored poezije, koju je poceo da objavljuje kao sesnaestogodisnjak, posjedovao je i dar za slikarstvo. Bio je liricar elegicnih preokupacija, melodicnog stiha izvanredne prefinjenosti i impresionistickih minijatura. Prve pjesme objavio je u casopisu <> 1929, a zbirku <> 1950. i <> 1960. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i drugih priznanja. Umro je 1965.

1916 – Umro je Franc Jozef I, austrijski car od 1848, a od 1867. car i kralj Austrougarske monarhije. Godine 1878. okupirao je, a potom anektirao Bosnu i Hercegovinu. Atentat na njegovog sinovca nadvojvodu Franca Ferdinanda u Sarajevu 1914. iskoristio je za obracun sa Srbijom. Smatra se da je taj atentat bio i neposredan povod za pocetak Prvog svjetskog rata. Naslijedio ga je Karlo I, posljednji vladar carstva koje se nakon rata raspalo.

1994 – Avijacija NATO-a je sa 36 bombardera iz baza u Italiji izvrsila napad na aerodrom Udbine. Napad je uslijedio nakon pisma Franje Tudmana Ujedinjenim nacijama u kojem je predsjednik Hrvatske optuzio krajiske Srbe da sa tog aerodroma vrse napade na Bosnu i Hercegovinu. To je bila najveca vazdusna operacija Sjevernoatlantskog pakta od njegovog osnivanja 1949.

1995 – Nakon tronedjeljnih pregovora, u vojnoj bazi Rajt Peterson u americkom gradu Dejtonu predsjednici Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije, Franjo Tudman, Alija Izetbegovic i Slobodan Milosevic parafirali su mirovni sporazum kojim je okoncan rat u Bosni.

2005 – Sefovi diplomatija Evropske unije podrzali su u Briselu pokretanje pregovora Evropske unije i Bosne i Hercegovine o sporazumu o stabilizaciji i pridruzivanju te republike Evropskoj uniji.

2006 – U Beogradu je umrla kompozitorka i pijanistkinja Ksenija Zecevic. Bila je asistent na Fakultetu muzicke umjetnosti u Beogradu i umjetnicki direktor Pozorista na Terazijama. Napisala je oko 100 muzickih djela razlicitih formi, a autor je i muzike za veliki broj filmova i pozorisnih predstava.

2009 – U 83. godini umro je sovjetski astronaut i konstruktor svemirskih letjelica Konstantin Feoktisov. Feoktisov, cije ime nosi jedan od kratera na Mjesecu, ucestvovao je 1964. u prvoj grupnoj kosmickoj misiji kao jedan od clanova posade svemirskog broda “Vashod” i jedan od njegovih glavnih konstruktora. Feoktisov je jedini astronaut iz Sovjetskog Saveza koji nije bio clan Komunisticke partije.

2010 – U Bijelom Polju je, u 81. godini, umro pjesnik i dugogodisnji dopisnik Radio Titograda Ljubo Milicevic. Milicevic je autor trideset knjiga poezije i cetiri knjige za djecu. Objavio je i nekoliko antologijskih izbora iz slovenacke, makedonske i kosovske poezije. Dobitnik je nagrada ,,Risto Ratkovic”, ,,Blazo Scepanovic”, ,,Branko Miljkovic” i nagrade ,,Oslobodenja Bijelog Polja”.

2010 – U Podgorici je promovisan prvi digitalni filmski casopis u Crnoj Gori pod nazivom ,,Camera Lucida”. Casopis je pokrenula Maja Bogojevic, predsjednica crnogorskog ogranka svjetskog udruzenja filmskih kriticara i profesorka na Fakultetu dramskih umjetnosti na Cetinju. Prvi broj casopisa bio je posvecen poznatom crnogorskom reditelju Zivku Nikolicu.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1877 – Tomas Edison objavio je pronalazak fonografa.

1963 – Rimokatolicki Vatikanski koncil odobrio je upotrebu domicilnog jezika u crkvenim obredima umjesto latinskog.

1982 – Poceo je da emituje program Radio Tivat, u okviru opstinskog centra za informativnu djelatnost.

1987– Startovao je Radio Kotor, koji je u pocetku emitovao 10 sati programa dnevno. Prvi urednik Radio Kotora bio je Todor Pekovic.

2005 – Izraelski premijer Arijel Saron napustio je stranku Likud i zatrazio od predsjednika drzave Mose Kacava da raspise prijevremene izbore, kako bi na njima ucestvovao na celu novoformirane stranke centra.

2011 – Egipatska prelazna vlada podnijela je ostavku vladajucem vojnom savjetu zbog protesta protiv tog savjeta.