Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1121. papa Kalikst II u autenticnoj buli (zvanicnoj povelji) potvrdio je postojanje Dukljanske arhiepiskopije. Dukljansko-barska biskupija podignuta je na stepen arhiepiskopije (nadbiskupije) bulom pape Klimenta III 1089.

1632 – Roden je francuski kompozitor italijanskog porijekla Zan Batist Lili, tvorac klasicne francuske opere, s baletom, horovima, arijama i scenskim efektima. S Molijerom je stvorio novu dramsko-muzicku vrstu – comedie ballet. Bio je glavna licnost muzickog zivota na dvoru Luja XIV i cijelog Pariza. Pripisuje mu se prva upotreba palice za dirigovanje.

1757 – Roden je engleski slikar, bakrorezac i pisac Vilijam Blejk, pjesnik intuicije i maste. Knjizevnu slavu stekao je zbirkama pjesama “Pjesme iskustva” i “Pjesme nevinosti”, a kao slikar poznat je po 21 ilustraciji za “Knjigu o Jovu” i ilustracijama Coserovih “Kanterberijskih prica”. Blejkova poezija postala je poznata i cijenjena tek krajem XIX vijeka i znatno je uticala na brojne pjesnike, posebno nadrealiste. Pored velikih religioznih i filozofskih poema, napisao je i odreden broj lakih i neposrednih lirskih pjesama.

1820 – Roden je njemacki filozof Fridrih Engels, jedan od osnivaca naucnog socijalizma i najblizi saradnik Karla Marksa. S Marksom je i jedan od najangazovanijih zastupnika osnivanja Medunarodnog udruzenja radnika – “Prve internacionale”. Osnovne postavke materijalistickog poimanja svijeta izlozio je u djelu “Anti-Diring”, a u saradnji s Marksom napisao je “Njemacku ideologiju” i “Manifest komunisticke partije”. Nakon Marksove smrti napisao je i objavio jos dva vazna djela: “Porijeklo porodice, privatne svojine i drzave” (1884) i “Ludvig Fojerbah i kraj njemacke klasicne filozofije” (1886).

1829 – Roden je ruski klavirski virtuoz i kompozitor Anton Grigorjevic Rubinstajn, osnivac Konzervatorijuma u Petrogradu. Pripadao je tzv. kosmopolitskom pravcu, nasuprot “Velikoj petorici”. Komponovao je operu “Demon”, klavirske kompozicije, solo pjesme (ciklus “Persijske pjesme”).

1830 – Na Cetinju je odlukom narodnog zbora lisen guvernadurskog cina Vuko Radonjic, zbog sumnji da je organizovao zavjeru protiv Njegosa. Premda je bio osuden na smrt, Radonjica je tek ustoliceni gospodar postedio te kazne.

1878 – Umro je Dura Jaksic najveci liricar srpskog romantizma i jedan od najdarovitijih srpskih slikara 19. vijeka. Pored poezije, koja je najvrednija u njegovom knjizevnom opusu, pisao je pripovijetke i herojske poeme, od kojih su najpoznatije: “Na Liparu”, “Ponoc”, “Padajte braco”.

1907 – Roden je Alberto Moravija, jedan od najistaknutijih i najplodnijih italijanskih knjizevnika 20. vijeka. Autor “Cocare”, “Rimljanke”, “Rimskih prica”, slavu je stekao vec prvim romanom “Ravnodusni ljudi” (1929).

1908 – Crnogorska vlada uvela je maksimalne tarife za uvoz svih vrsta robe iz zemalja s kojima Crna Gora nije imala trgovinske ugovore, sto je prouzrokovalo prekid trgovinskih odnosa i s Austrougarskom.

1912 – Nakon 400 godina turske vladavine Albanija je proglasila nezavisnost, koja je priznata na konferenciji ambasadora velikih sila u Londonu 20. decembra i Londonskim ugovorom o miru 30. maja 1913. U mjestu Valona formirana je prva privremena vlada.

1920 – Dvije godine nakon prisajedinjenja Crne Gore Srbiji odrzani su u Crnoj Gori izbori za Konstituantu, odnosno Ustavotvornu skupstinu prve Jugoslavije, na kojima protivnicima bezuslovnog ujedinjenja nije bilo dozvoljeno stranacko organizovanje, niti kandidovanje; Velike sile povukle su akreditovane predstavnike pri crnogorskoj vladi u egzilu, koju su zavanicno priznavale dvije godine nakon nelegalne Podgoricke skupstine.

1920 – U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca odrzani su prvi izbori za Ustavotvornu skupstinu. Najvise glasova dobili su demokrate osvojivsi 92 od 419 mandata i radikali sa 91 mandatom, a iznenadenje su priredili komunisti sa 50 poslanickih mjesta. Zene, vojnici i oficiri, kao i pripadnici nacionalnih manjina, nijesu imali pravo glasa.

1945 – Umro je americki teniser i politicar Dvajt Dejvis, koji je 1900. osnovao tenisko takmicenje nacija “Dejvis kup”.

1952 – U Monpeljeu je, u osamdesetoj godini, umrla crnogorska princeza i posljednja italijanska kraljica Jelena Savojska, jedna od devet kceri kralja Nikole, zena italijanskog kralja Vitoria Emanuela III. U ranoj mladosti boravila je na ruskom carskom dvoru, a Vitorija Emanuela upoznala je na prijemu povodom vjencanja cara Nikolaja II. Na italijanskom dvoru vodila je povucen i uzoran zivot posvetivsi se dobrotvornom radu i pomoci najugrozenijima. Svoj humanizam posebno je pokazala nakon zemljotresa u Mesini 1908, spasavajuci postradale iz rusevina. U znak sjecanja na te dane, u Mesini joj je, jos za zivota, podignut spomenik. Nakon pada fasizma u Italiji (1943) sa svojim je muzem, s kojim je imala cetiri kceri i sina, otisla u egzil u Aleksandriju, da bi se nakon njegove smrti 1947. vratila u Francusku i nastanila u Monpeljeu. Iako je titulu kraljice nosila 46 godina, sahranjena je bez pompe na groblju Sen Lazar, uz prisustvo 5.000 Francuza.

2000 – Holandski parlament odobrio je zakon kojim se dopusta eutanazija i samoubistvo uz pomoc ljekara. Time je Holandija postala prva zemlja koja je legalizovala takvu praksu.

2006 – Papa Benedikt XVI posjetio je Tursku, sto je njegova prva posjeta jednoj islamskoj zemlji. U razgovoru s turskim zvanicnicama papa Benedikt je podrzao napore te zemlje da ude u Evropsku uniju i rekao da je islam religija mira, cime je ublazio nezadovoljstvo muslimana zbog njegove izjave u Regensburgu 2005, kada je citirao vizantijskog imperatora iz XIV vijeka koji je tvrdio da je islam nasilan i iracionalan.

2012 – Vojnom paradom i dijeljenjem torte teske 18 tona, na trgu Skenderbeg u Tirani, u prisustvu nekoliko stotina hiljada Albanaca, proslavljena je stogodisnjica nezavisnosti Albanije. Zbog izjave premijera Saljija Berise da se ,,albanska zemlja” prostire od Preveza u Grckoj do Preseva u Srbiji, i od Skoplja u Makedoniji do Podgorice u Crnoj Gori, grcki sef diplomatije Dimitris Avramopulos otkazao je ranije najavljeno prisustvo, kao i makedonski predsjednik Dorde Ivanov zbog izgreda prema premijeru Nikoli Gruevskom u Albaniji, ciji je automobil gadan jajima prilikom posjete koja je prethodila proslavi. Proslavi su prisustvovali predsjednik Crne Gore Filip Vujanovic, premijeri Madarske, Hrvatske i Slovenije, kao i zvanicnici Kosova i Italije.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1905 – Irski politicar Artur Grifit osnovao je u Dablinu partiju Sin fejn, koja je okupila pobornike irske nezavisnosti od Velike Britanije.

1994 – Norvezani su na referendumu odbili da se prikljuce Evropskoj uniji.

2005 – Ronaldinjo, zvijezda Barselone i brazilske reprezentacije, dobio je “Zlatnu loptu”, prestiznu nagradu koju svake godine ugledni francuski magazin “Frans fudbal” dodjeljuje najboljem fudbaleru Evrope.

2007 – Evropska unija, Sjedinjene Drzave i Rusija pozvale su Srbe i Albance da sprijece izbijanje nasilja nakon neuspjeha pregovora o statusu Kosova.

2010 – U 84. godini umro je slavni holivudski komicar Lesli Nilsen.