POSTIGNUT DOGOVOR

Zemlje clanice NATO postigle su dogovor koji ce omoguciti da SAD smanje svoj doprinos budzetu Alijanse, sa izuzetkom Francuske koja je odbila da ucestvuje u novoj raspodjeli, reklo je danas vise zvanicnika tog saveza.

Dogovor je postignut nekoliko dana uoci samita NATO koji se odrzava 3. i 4. decembra u Londonu i gdje se ocekuje i predsjednik SAD Donald Tramp. Na prethodnom samitu 2018. Tramp je trazio smanjenje doprinosa svoje zemlje.

SAD trenutno placaju 22,1 odsto budzeta NATO, koji iznosi 2,5 milijardi dolara (2,37 miljardi evra) 2019. Njemacka daje 14,7 odsto prema formuli zasnovanoj na BDP-u svake zemlje. Francuska doprinosi 10,5 odsto budzeta.

Prema novoj metodologiji SAD ce smanjiti svoj doprinos na 16,35 odsto od ukupne sume, a Njemacka ce povecati svoj na isti nivo. Druge zemlje saveznice, izuzev Francuske, su prihvatile da placaju vise u budzet. Zbog odbijanja Francuske da prihvati ovo drugi saveznici su morali da revidiraju kljuc po kome se placa, rekli su zvanicnici.

Pariz odbija da ucestvuje u toj operaciji ocjenjujuci da se time rizikuje postavljanje presedana da se dozvoli SAD-u da smanji doprinos budzetima drugih medunarodnih organizacija, objasnio je jedan visokorangirani diplomata.

Taj sporazum nema veze sa raspravom o raspodjeli tereta vojnih troskova, ali se time uklanja jedna sporna tema pred samit iduce nedjelje, rekao je taj diplomata.

“Bilo je hitno da se postigne sporazum jer niko nije smio da kaze Donaldu Trampu da problem nije rijesen”, dodao je on.

Pitanje raspodele tereta vojnih izdataka ce biti sporna tema na samitu zato sto Amerikanci smatraju da drugi saveznici ne ulazu dovoljno, navode evropske delegacije.

Generalni sekretar NATO Jens Stoltenberg treba u petak da objavi nove cifre koje pokazuju koliko su saveznici potrosili od dolaska Trampa na vlast 2016. u pripremi za stastanak u Londonu.

Dvadesetdevet zemalja clanica NATO obavezale su se 2014. da ce podici svoje izdatke za odbranu na dva odsto svog BDP-a do 2024. U 2019. osam zemalja je na tom nivou vojne potrosnje – SAD, Grcka, Estonija, Litvanija, Letonija, Velika Britanija, Rumunija i Pojska. Francuska navodi da ce dostici cilj 2025.

Njemacka kaska ali se obavezuje da ce postici taj procenat pocetkom 2030-ih. Njen budzet za odbranu je povecan i treba da se podigne na 50,3 milijarde dolara 2020, odnosno 1,42 od njenog BD-a.