Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1626. rodena je svedska kraljica Kristina Augusta. Kraljica u sestoj godini (1632), krunisana 12 godina kasnije, jedna od najobrazovanijih zena Evrope, bila je mecena nauke i knjizevnosti i na dvoru je okupljala ucene ljude, medu kojima i francuskog filozofa Dekarta. Prisiljena da abdicira 1654. presla je u katolicanstvo i zivjela po evropskim gradovima. Sahranjena je u crkvi Svetog Petra u Rimu.

1638 – Umro je dubrovacki barokni pjesnik Ivan (Dzivo) Gundulic, najznacajniji pjesnik juznoslovenskog podrucja u XVII vijeku. Roden je u vlastelinskoj porodici u Dubrovniku, u kome je bio clan Velikog vijeca, knez u Konavlju, clan apelacionog suda, opstinski zastupnik, senator sudija i clan Malog vijeca. Pisao je mitoloske drame i romanticne tragikomedije, a najvrednija njegova djela su lirski ep “Suze sina razmetnoga”, junacki ep “Osman” i pastirska igra “Dubravka”, koja zavrsava cuvenom himnom slobodi. U najpoznatijem djelu “Osman”, koje ima dvadeset pjevanja (nedostaje 14. i 15. pjevanje), opjevao je hocimsku bitku i Osmanovu smrt 1621, najavljujuci preko tog dogadaja propast Osmanskog carstva i oslobadanje Juznih Slovena.

1824 – Roden je srpski pisac Jakov Ignjatovic, tvorac i najznacajniji predstavnik realistickog romana u srpskoj knjizevnosti. Nakon studija prava u Pesti i Keckemetu postao je advokat i najveci dio zivota proveo u rodnom mjestu. Zivio je, medutim, i u Sremskim Karlovcima, Novom Sadu, Pesti, Dalju i Beogradu. Jedno vrijeme bio je emigrant u Parizu, a umro je u Novom Sadu. Njegov roman “Milan Narandzic” prvi je realisticki roman u srpskoj knjizevnosti, a potom su uslijedili i drugi u kojima je uspjesno slikao pretezno zavicajnu – sentandrejsku sredinu i drustvene promjene u njoj. Poznata djela: “Trpen-spasen”, “Cudan svet”, “Vasa Respekt”, “Veciti mladozenja”.

1832 – Roden je norveski pisac Bjernstjerne Martinius Bjernson, dobitnik Nobelove nagrade za knjizevnost 1903, vodeca licnost norveskog i nordijskog kulturnog zivota u 19. vijeku. Knjizevnu slavu stekao je pripovijetkama “Sineve Sulbaken”, “Arne”, “Srecan djecak”, “Otac”, kojima je otvorio novu epohu norveske proze.

1865 – Roden je finski kompozitor Jan Sibelijus, cije djelo je inspirisano finskim folklorom, posebno epom “Kalevala”. Autor je sedam simfonija, popularnog violinskog koncerta, cuvene simfonijske poeme >>Finlandija<>Tuznog valcera<>Smrt<<. Studirao je kompoziciju u Berlinu i Becu, nakon cega je tri godine predavao violinu, a potom se, ziveci povuceno na svom poljskom imanju nedaleko od Helsinkija, potpuno posvetio komponovanju. Pored Finske, muzika Jana Sibelijusa izuzetno je cijenjena u Engleskoj i Americi. Uz simfonijsku poemu "Finlandija", poznata je i njegova uvertira "Karelija", "Tuzni valcer" i violinski koncert.

1908 – Na Cetinju je sklopljen ugovor o trgovini i plovidbi izmedu Kraljevine Crne Gore i Kraljevine Holandije. Clan 1 tog ugovora garantovao je holandskim gradanima najvisu povlascenost – da potpuno i bez ogranicenja mogu trgovati s Crnom Gorom, a zagarantovana je i povlastica za robu koja je iz Crne Gore odlazila u Holandiju.

1918 – Izvrsni narodni odbor, organ nelegalne Podgoricke skupstine, zatrazio je od vlade Kraljevine Srbije da u Crnu Goru uputi opremu za 10.000 vojnika i 600 oficira. Odbor je tih dana formirao i tzv. Narodnu gardu da, kako je zapisano, sprovede svim silama odluku Velike srpske narodne skupstine u Crnoj Gori i da odrzi novostvoreni pravni poredak u zemlji. Garda je bila smjestena uz srpske trupe u svim vaznijim mjestima Crne Gore, a njene starjesine imale su plate kao i srpski oficiri.

1924 – U Rijeci Marsenica roden je crnogorski pjesnik i esejista, dopisni clan Crnogorske akademije nauka i umjetnosti Radonja Vesovic. Skolovao se u Peci i Beranama. Ucesnik je Drugog svjetskog rata, a po njegovom zavrsetku radio je kao novinar i urednik u Tanjugu i “Pobjedi”; bio je upravnik Cetinjskog narodnog pozorista i urednik beogradske izdavacke kuce “Kultura”. Vesoviceva poezija vezana je tematski za revoluciju i rodni crnogorski pejzaz. Poznata djela: “Viorenje”, “Gajtan vode u dolini”, “Kolone i vidici”, “Krcag na vjetru”, “Radanje svjetla”.

1954 – Srpski i hrvatski pisci i lingvisti postigli su Novosadski dogovor o srpskohrvatskom knjizevnom jeziku, koji je potpisalo 25 uglednih strucnjaka za jezik. Zakljuceno je da je narodni jezik Srba, Hrvata i Crnogoraca jedan jezik s dva izgovora, da su oba pisma – cirilica i latinica – ravnopravna i da jezik ima zajednicki pravopis.

1956 – Pustena je u rad Hladna valjaonica, prvi proizvodni pogon u Zeljezari Niksic iz koga su ubrzo izasle prve tone celika. Zeljezara Niksic osnovana je rjesenjem vlade FNRJ, koje je potpisao Josip Broz Tito. Gradena je od 1951. do 1956. nakon cega je, tokom sljedecih sest godina, otvoreno devet njenih proizvodnih pogona. Osmi decembar, dan kada su u pogonu Hladne valjaonice proizvedene prve kolicine hladno valjanih traka, niksicka Zeljezara obiljezava kao svoj dan.

1978 – Umrla je izraelska drzavnica Golda Meir, prva zena premijer Izraela.

1980 – U Njujorku je ubijen bivsi clan “Bitlsa” Dzon Lenon. Ubio ga je mentalno poremeceni obozavalac Mark Dejvid Cepmen, koji je kasnije osuden na dozivotni zatvor.

1991 – Lideri Rusije, Bjelorusije i Ukrajine Boris Jeljcin, Leonid Kravcuk i Stanislav Suskevic potpisali su u Minsku Belovezski sporazum o formiranju Zajednice Nezavisnih Drzava. Time je prestao da postoji Sovjetski savez.

2000 – U Otavi je odrzan prvi svjetski samit posvecen kulturi i umjetnosti na kojem je osnovana Medunarodna federacija, agencija za podrsku umjetnosti.

2008 – Skupstinski odbor za prosvjetu, nauku i kulturu usvojio je predlog zakona o nacionalnim strucnim kvalifikacijama kojima se prvi put u Crnoj Gori priznaje neformalno obrazovanje. Zakonom je predvideno da se steceno znanje i vjestine potvrduju sertifikatima, koji njihovim vlasnicima omogucavaju da ravnopravno konkurisu za odredeno radno mjesto.

2008 – Vice admiral Vojske Crne Gore Dragan Samardzic izabran je za nacelnika Generalstaba crnogorske vojske. Za Samardzica su na sjednici Savjeta za odbranu i bezbjednost glasali predsjednik Crne Gore Filip Vujanovic i premijer Milo Dukanovic, dok je predsjednik parlamenta Ranko Krivokapic bio uzdrzan.

2009 – Socijaldemokratska partija Crne Gore primljena je u clanstvo Partije evropskih socijalista, a njen lider Ranko Krivokapic izabran za clana Predsjednistva, koje cine predstavnici socijalistickih partija zemalja Evropske unije.

2010 – Zalbeno vijece Haskog suda smanjilo je kaznu nekadasnjem oficiru JNA Veselinu Sljivancaninu sa 17 na deset godina zatvora. U tom procesu, to je bila treca i konacna presuda, ali i prva preinacena pravosnazna presuda u istoriji Haskog suda. Sljivancanin je bio osuden za pomaganje i podrzavanje mucenja hrvatskih zarobljenika na farmi Ovcara kod Vukovara u novembru 1991.

2012 – Na likovnom Salonu francuskih umjetnika u Parizu, medu dvije hiljade izlagaca, nagradu ,,Misel Dimon” dobio je crnogorski akademski vajar Miodrag Scepanovic za skulpturu ,,Opasne sjenke”. Scepanovic je ucestvovao i na Jesenjem slonu u Parizu, koji je prethodio Salonu francuskih umjetnika, i njegova skulptura ,,Strast” objavljena je na naslovnoj strani kataloga te najznacajnije manifestacije u oblasti likovne umjetnosti u Francuskoj. Na Jesenjem salonu 2006. Scepanovic je dobio prvu nagradu za skulpturu ,,Sigurnost”.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1854 – Papa Pije IX proglasio je dogmu o bezgresnom zacecu Bogorodice.

1925 – Objavljena je knjiga Adolfa Hitlera “Majn Kampf”, u kojoj je izlozena koncepcija “Novog poretka” i rasne supremacije Njemaca.

2008 – Hiljade mladih ljudi sukobilo se s policijom u centru Atine nakon sto je policija ubila jednog tinejdzera. Bio je to treci dan protesta u Grckoj, najvecih, kako je ocijenjeno, u posljednjih nekoliko decenija.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • "Da se kroz rezultat popisa Srbi potvrde kao državotvorni narod Crne Gore"
    on 14/07/2024 at 21:40

    Predsjednik Demokratske narodne partije i jedan od lidera koalicije “Za budućnost Crne Gore” Milan Knežević, ističe da se na rezultate popisa stanovništva u Crnoj Gori, posebno kada je riječ o nacionalnoj pripadnosti, jako dugo čeka te u svom stilu poručuje da bi “dosad bili objavljeni i u Indiji", samo se kod nas još prebrojavaju. Očekuje da broj onih koji su se nacionalno izjasnili kao Srbi bude veći u odnosu na popis iz 2011. godine i da se i kroz taj podatak, kako je rekao, potvrde kao državotvorni narod u Crnoj Gori.

  • "Slučaj u Beranama presedan najopasnije vrste"
    on 14/07/2024 at 16:50

    Iz Demokratske Crne Gore poručuju da je slučaj u Beranama presedan najopasnije moguće vrste, te da će nepoštovanje dogovora srušiti sve principe, izazvati nepovjerenje, nestabilnost i neizvjesnost na političkoj sceni tog grada. Pozivali su sve odgovorne aktere da se pridruže naporima za uspostavljanje stabilnosti i poštovanje datih dogovora.

  • Mandić: Ne plašim se rezultata popisa stanovništva
    on 14/07/2024 at 15:04

    Predsjednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić izjavio je danas u intervjuu za Politiku da se ne plaši rezultata popisa stanovništva u Crnoj Gori.

  • "Brz oporavak Trampu, napad zaslužuje najoštrije osude"
    on 14/07/2024 at 14:00

    Napad na bivšeg predsjednika SAD-a i kandidata za predsjednika Donalda Trampa zaslužuje najoštriju osudu, kazao je potpredsjednik Vlade za bezbjednost, unutrašnju politiku, evropske i vanjske poslove Aleksa Bečić.

  • "Rekonstrukcija samo komplikuje odnose, ulazak BS u Vladu je trgovina"
    on 14/07/2024 at 13:45

    Rekonstrukcija Vlade povećaće heterogenost i neusklađenost interesa njenih činilaca i neminovno će negativno uticati na ispunjavanje spoljnopolitičkih prioriteta Crne Gore, ocijenila je docentkinja na Univerzitetu Donja Gorica Nikoleta Đukanović.

  • Svjedok sedmice: Amina Cikotić
    on 14/07/2024 at 11:58

    Pročitajte šta je obilježilo sedmicu za nama iz ugla potpredsjednice Socijaldemokratske partije (SDP) Amine Cikotić.

  • "Rekonstrukcija Vlade neće doprinijeti stabilizaciji vlasti"
    on 14/07/2024 at 11:56

    Rekonstrukcija Vlade neće doprinijeti stabilizaciji parlamentarne većine i političkih prilika u državi, ocijenio je poslanik Socijaldemokrata (SD) Nikola Zirojević.

  • "Odreći ću se mjesta predsjednika opštine, samo da se riješi kriza"
    on 14/07/2024 at 11:37

    Bivši potpredsjednik opštine Berane Damjan Ćulafić saopštio je da je spreman da se odrekne mjesta predsjednika opštine koje ga je sledovalo po koalicionom sporazumu.

  • Milatović: Političko nasilje neprihvatljivo
    on 14/07/2024 at 10:59

    Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović snažno je osudio jučerašnji napad na bivšeg američkog predsjednika Donalda Trampa u Pensilvaniji.

  • Spajić: Najoštrije osuđujemo napad na Trampa
    on 14/07/2024 at 10:53

    Nasilje je neprihvatljivo na bilo kom mjestu, a posebno u političkoj areni, poručio je premijer Milojko Spajić.

  • U prvoj polovini godine prenijeto 6,6 hiljada brojeva
    on 14/07/2024 at 19:22

    Uslugu prenosivosti broja je u prvoj polovini ove godine iskoristilo 6,6 hiljada pretplatnika, većinom u mobilnoj telefoniji, saopšteno je iz Agencije za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost (EKIP).

  • Tunel Sozina opslužio 1,86 miliona vozila
    on 14/07/2024 at 14:55

    Tunel Sozina je od početka godine opslužio 1,86 miliona vozila.

  • EPCG će prekid rada TE koštati 70 miliona eura
    on 14/07/2024 at 08:43

    Procjenjuje se da će zbog višemjesečnog prekida rada Termoelektrane (TE) Pljevlja naredne godine Elektroprivreda (EPCG) za nabavku električne energije potrošiti 70 miliona eura, saopštio je ministar energetike i rudarstva, Saša Mujović.

  • Značajan rast prometa
    on 13/07/2024 at 15:26

    Različiti smjerovi indeksa i značajan rast prometa obilježili su na Montenegroberzi sedmicu u kojoj su objavljeni podaci prema kojima je u prvih šest mjeseci ove godine za kapitalne projekte potrošeno 61,2 miliona eura ili 26 odsto planiranog iznosa.

  • "Dobro je da nema rasta cijena struje, ali standard života nije porastao"
    on 13/07/2024 at 12:12

    Nepostojanje informacija o primjeni programa Evropa sad 2 predstavlja značajan problem privredi, ali i državnim organima, ocijenio je ekonomski analitičar Mirza Mulešković u intervjuu za Minu biznis.

  • Za dvije godine od auto-puta zaradili 20 miliona eura
    on 13/07/2024 at 12:00

    Za dvije godine funkcionisanja auto-puta Princeza Ksenija, Monteput je od naplate putarine zaradio skoro 20 miliona eura. Za to vrijeme dionicom od Smokovca do Mateševa prošlo je skoro pet miliona vozila, saopšteno je iz Monteputa. U posljednjoj godini ta tom putu život je izgubila jedna osoba.

  • Raste broj turista iz Kine
    on 13/07/2024 at 09:51

    Crna Gora je kao destinacija sve privlačnija za kineske turiste, čiji je broj porastao 42,4 odsto u poređenju sa 2019. godinom, saopštio je predsjednik izvršnog odbora Nacionalne turističke organizacije (NTO), Miško Rađenović.

  • Zbog cijena na primorju vlasnici trgovinskih lanaca "trljaju ruke"
    on 13/07/2024 at 06:11

    Porast cijena u marketima na primorju ne odgovara ni domaćima, ni gostima, ali zato vlasnici crnogorskih trgovinskih lanaca "trljaju ruke". Potrošači se pitaju kako su moguće te cjenovne oscilacije, dok nadležni, konkretno iz Tržišne inspekcije poručuju da je sve u skladu sa Zakonom o unutrašnjoj trgovini, prema kojem se cijene slobodno formiraju.

  • EU odobrila 100 miliona za drugu dionicu auto-puta
    on 12/07/2024 at 17:48

    U okviru Ekonomskog i investicionog plana (EIP) za zapadni Balkan, Evropska komisija je usvojila Odluku o finansiranju u iznosu od 100 miliona eura granta za podršku izgradnji dionice Mateševo-Andrijevica auto-puta Bar-Boljare.

  • Fokus Foruma visoke tehnologije i inovacije
    on 12/07/2024 at 14:42

    Privredna komora Crne Gore u saradnji s Ambasadom Italije i Ministarstvom vanjskih poslova, regijom Fruili Venecija Đulija i Centralnoevropskom inicijativom organizovala je 12. jula prezentaciju Big Science Business Forum 2024 - velikog naučno-poslovnog foruma koji će se održati u Trstu od 1. do 4. oktobra.