Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1282. umro je car Mihailo VIII, osnivac posljednje vizantijske dinastije Paleologa (1259) i obnovitelj carstva nakon 57 godina latinske okupacije. Premjestio je prijestonicu iz Nikeje u Carigrad, koji je osvojio 1261. i uspjesno se odupirao namjerama Karla Anzujskog i Mlecana da uspostave Latinsko Carstvo. Naslijedio ga je sin Andronik II.

1475 – Roden je italijanski svestenik Dovani de Medici, papa Lav X od 1513. do smrti 1521. Kao veliki zastitnik umjetnosti ucinio je Rim centrom evropske kulture. Uprkos naporima, ukljucujuci ekskomunikaciju osnivaca protestantske crkve u Njemackoj Martina Lutera, nije uspio da suzbije takozvanu jeres – pokret vjerske reformacije zapocet tokom njegovog pontifikata, i sprijeci stvaranje protestantske crkve.

1803 – Roden je francuski kompozitor Hektor Berlioz, tvorac romanticarske programske muzike i utemeljitelj modernog orkestra. Poznata djela: “Fantasticna simfonija”, “Romeo i Julija”.

1810 – Roden je francuski pisac Alfred de Mise. Nesrecna ljubav s knjizevnicom Zorz Sand inspirisala ga je za pjesme “Noci”, a u autobiografskom romanu “Ispovijest jednog djeteta ovog vijeka” opisao je “bolesti vijeka” i sumrak ideala. Njegovim najboljim dramskim djelima smatraju se “Marijanine cudi” i “Ne sali se s ljubavlju”.

1843 – Roden je njemacki bakteriolog Robert Koh, jedan od osnivaca bakteriologije, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1905. Otkrio je 1882. bacil tuberkuloze (Kohov bacil), izolovao je bacil antraksa i pronasao izazivaca kolere.

1845 – Petru II Petrovicu Njegosu, zainteresovanom za tehnicke izume, stigao je iz Dubrovnika odgovor od ruskog konzula Gagica o mogucnosti koriscenja dagerotipa – pretece foto aparata, koji je Vladika ubrzo i nabavio. Uredaj je zivo zainteresovao Cetinjane, a nazvan je “spravom za skidanje obraza”.

1864 – Rodena je knjeginja Zorka, prvo dijete kralja Nikole i kraljice Milene. Udala se 1883. za srpskog kneza Petra Karadordevica. Umrla je 4. marta 1890.

1898 – U Tusini, u Drobnjaku, roden je Stojan Cerovic, publicista, novinar i profesor niksicke Gimnazije. Filozofski fakultet zavrsio je u Beogradu, gdje je uredivao list “Pijemont”, a kao pristalica bezuslovnog ujedinjenja Srbije i Crne Gore pokrenuo je list “Jugoslovenski Pijemont”. Od 1922. do 1941. uredivao je u Niksicu list “Slobodna misao” i casopise “Razvrsje” i “Valjci”. Objavio je nekoliko turistickih publikacija o Durmitoru i tri knjige anegdota pod naslovom “Crnogorci o sebi i zivotu”. Bio je pripadnik Srpske zemljoradnicke stranke, a saradivao je i s komunistima. Poslije okupacije 1941. bio je interniran u Albaniju, a nakon povratka u Niksic presao je na oslobodenu teritoriju i prikljucio se NOP-u.Ucestovao je na I zasjedanju AVNOJ-a, 1942. u Bihacu. Umro je u Odzacima 1943, od rana zadobijenih tokom IV neprijateljske ofanzive.

1918 – Roden je ruski pisac Aleksandar Solzenjicin, koji je zbog ostre kritike staljinizma u svojim djelima, postao najpoznatiji sovjetski disident krajem sezdesetih. Pripovijetkom “Jedan dan Ivana Denisovica” u knjizevnost je uveo temu Staljinovih logora, u kojima je sam proveo devet godina. Emigrirao je 1974, a u Rusiju se vratio poslije dvije decenije. Dobitnik je Nobelove nagrade za knjizevnost 1970. Poznata djela: “Odjel za rak”, “U prvom krugu”, “Arhipelag gulag”.

1961 – Uredbom Narodne skupstine Crne Gore osnovan je Zavod za biologiju mora sa sjedistem u Kotoru. Prvi direktor Zavoda bio je akademik dr Vladimir Lepetic. Zavod, odnosno Institut za biologiju mora, kao samostalna naucna ustanova, jedan je od suosnivaca i clanica Univerziteta Crne Gore.

1997 – U Kjotu je poslije maratonskih pregovora potpisan Protokol o zastiti zivotne sredine koji predvida smanjenje proizvodnje ugljen-dioksida i drugih stetnih gasova za koje se smatra da izazivaju efekte “staklene baste” i globalno zagrijavanje. SAD nijesu stavile svoj potpis, uz objasnjenje da bi to nanijelo stetu njihovoj privredi.

1999 – Umro je Franjo Tudman, predsjednik Republike Hrvatske od aprila 1990, nakon prvih visestranackih izbora u SFRJ i prvi predsjednik nezavisne Hrvatske. Bio je lider Hrvatske demokratske zajednice, politicke stranke koja se zalagala za izdvajanje Hrvatske iz SFRJ. Njegovom zaslugom Hrvatska je 25. juna 1991. proglasila samostalnost, a u januaru 1992. stekla je medunarodno priznanje.

2006 – U Skoplju je umro crnogorski knjizevnik, novinar i publicista Dragan Nikolic. Roden je 1933. u Ozrinicima kod Niksica. Gimnaziju je zavrsio u Niksicu, a jugoslovensku knjizevnost na Filozofskom fakulteteu u Beogradu, nakon cega je radio kao profesor. Od 1960. bavio se novinarstvom: bio je dopisnik “Borbe” iz Skoplja, a potom urednik “Nase borbe” do njene zabrane. Objavio je romane “Spasenje”, “Dim”, “Kuce” i “Uliste”. Sa bratom Zivkom Nikolicem napisao je scenarija za vise igranih filmova s tematikom iz crnogorskog zivota. Bio je clan Matice crnogorske, Crnogorskog drustva nezavisnih knjizevnika i Crnogorskog PEN- centra.

2009 – U zvanicnu posjetu Crnoj Gori stigao je predsjednik Turske Abdulah Gul. Ta posjeta ocijenjena je istorijskom jer je jedan turski predsjednik prvi put nakon 130 godina od uspostavljanja medudrzavnih odnosa izmedu Knjazevine Crne Gore i Turske posjetio Crnu Goru.

2011 – Ucesnici konferencije o klimatskim promjenama u Durbanu postigli du dogovor koji je obavezao najvece svjetske zagadivace da preduzmu akcije za smanjenje emisije stetnih gasova koji stvaraju efekat staklene baste.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1946 – Generalna skupstina UN osnovala je UNICEF – Medunarodni fond Ujedinjenih nacija za pomoc djeci u zemljama razorenim ratom.

1983 – Izasao je prvi broj lista “Sutjeska”, istoimenog fudbalskog kluba iz Niksica. Odgovorni urednik lista bio je Milorad Durkovic.

1991 – U Mastrihtu je potpisan Sporazum o monetarnoj i politickoj uniji clanica Evropske zajednice.

1992 – Savjet bezbjednosti UN je, na zahtjev Makedonije, odobrio upucivanje 800 vojnika UN u tu bivsu jugoslovensku republiku.

2007 – Ministarstvo odbrane Crne Gore raspisalo je konkurs za skolovanje sest studenata na vojnim akademijama u Sjedinjenim Americkim Drzavama, koji bi o trosku Ministarstva sticali obrazovanje za potrebe Vojske Crne Gore.

2008 – Jedna od najvecih knjizevnih nagrada u Hrvatskoj, nagrada “Kiklop” za prozno djelo godine, dodijeljena je Mirku Kovacu za roman “Grad u zrcalu”.

2012 – U svajcarskim Alpima, na 3.000 metara nadmorske visine, otvoren je najvisi viseci most u Evropi, dug 100 i sirok jedan metar, s pogledom na 500 metara dubok ponor.