Izbor i priprema: Č. Đurđić

Danas je Nikoljdan, hrišćanski praznik posvećen Svetom Nikoli Čudotvorcu koji je umro 19. decembra 343. godine. Rođen je u nikejskom gradu Patari i bio je sin jedinac bogatih roditelja, čije je imanje razdijelio sirotinji. Još za života smatran je svetiteljem. Zaštitnik je putnika, a najčešće se prikazuje kao jahač na bijelom konju. Slave ga mornari i ribari, a kod pravoslavnih Srba i Crnogoraca Dan Svetog Nikole jedna je od najčešćih krsnih slava.

Na današnji dan 1741.  umro je ruski pomorac i istraživač danskog porijekla Vitus Bering, na dotad nepoznatom ostrvu koje je kasnije dobilo njegovo ime. Iste godine u avgustu Bering je otkrio poluostrvo Aljasku. Po njemu je sjeverni dio Tihog okeana nazvan Beringovo more, kao i prolaz koji spaja Sjeverno more s Tihim okeanom.

1851 – Umro je engleski slikar Džozef Malord Vilijam Tarner, jedan od najvećih pejzažista u istoriji slikarstva. Tarnerov slikarski postupak oslobođen akademizma i njegovo otkriće pune svjetlosti i čiste boje, kao i inspiracija prirodom, značajno su uticali na francuske impresioniste i poentiliste.

1900 – Prilikom proslave četrdesetogodišnjice vladavine, crnogorski knjaz Nikola dobio je titulu “Kraljevsko visočanstvo”. Na proslavi je iniciran i prijedlog nekoliko fakultetski obrazovanih ljudi da se u Crnoj Gori izvrše “temeljite reforme”, jer je država zapala u sveopštu krizu. Dvije godine potom, određene reforme počele su da se sprovode.

1902 – Rođen je glumac Ralf Ričardson, jedna od najznačajnijih ličnosti engleskog pozorišta. S jednako velikim uspjehom tumačio je uloge u Šekspirovim i modernim dramama, u komedijama i tragedijama, a proslavio se i na filmu, igrajući u filmovima: “Ričard III”, “Naš čovjek u Havani”, “Dr Živago”, “Kartum”, “Ana Karenjina”.

1905 – Na poznatoj Nikoljdanskoj skupštini usvojen je prvi Ustav Crne Gore, kojim je država konstituisana kao ustavna monarhija. Po tom ustavu Crna Gora je bila ustavna, ali ne i parlamentarna monarhija. Vlade nijesu zavisile od skupštine već od knjaza, koji je i dalje imao pravo da ih imenuje i smjenjuje. Za prvog predsjednika ustavne vlade, knjaz je imenovao Lazara Mijuškovića, koji je nakon raspuštanja Ustavotvorne skupštine raspisao izbore za redovnu Zakonodavnu skupštinu. Izbori su održani u septembru 1906.

1950 – Savjet NATO-a imenovao je američkog generala Dvajta Ajzenhauera vrhovnim komandantom snaga NATO-a u Evropi. Ajzenhauer je bio jedan od najznačajnijih savezničkih komandanata u Drugom svjetskom ratu i predsjednik SAD od 1952. do 1960.

1972 – Kapsula vasionskog broda “Apolo 17” spustila se u Tihi okean. Time je okončan američki program “Apolo” letova na Mjesec s ljudskom posadom.

1984 – Britanski i kineski premijeri Margaret Tačer i Džao Cijang potpisali su u Pekingu sporazum prema kojem je Hongkong od 1. jula 1997, poslije 99 godina britanske uprave, prešao pod suverenitet Kine.

1991 – Republika Srpska Krajina proglasila je Knin za glavni grad, a Milan Babić, dotadašnji predsjednik vlade, preuzeo je funkciju predsjednika Republike. Time su ujedinjene dvije teritorijalno nepovezane jedinice u Hrvatskoj pod kontrolom Srba – Krajina i Srpska oblast Slavonija, Baranja i Zapadni Srem. Republika Srpska Krajina je prestala da postoji u avgustu 1995, kad su hrvatske snage zauzele te teritorije, a oko 250.000 Srba izbjeglo je u Bosnu i SR Jugoslaviju.

1996 – Umro je Marčelo Mastrojani, zvijezda italijanske kinematografije. Poznati filmovi u kojima je igrao su: “Djevojke sa Španskog trga”, “Sladak život”, “Osam i po”, “Privatan život”, Leo posljednji”.

2003 – Monstat je saopštio zvanične rezultate popisa u Crnoj Gori od 1. do 15. novembra. Od ukupno 672.656 građana Crne Gore, Crnogoraca je prema tom popisu bilo 273.366 ili 40,64 odsto, Srba 201.892 ili 30,01 odsto, Bošnjaka 63.272 ili 9,41 odsto,  Albanaca 47.682 ili 7,09 odsto, Muslimana 28.714 ili 4,27 odsto, Hrvata 7.062 ili 1,05 odsto i Roma 2.875 ili 0,43 odsto. Da pripada nekoj drugoj naciji izjasnilo se 1,25 odsto stanovnika, dok se 4,29 odsto nije izjasnilo o nacionalnoj pripadnosti. Prema istom popisu srpskim jezikom u Crnoj Gori govorilo je 401.382 stanovnika ili 59,67 odsto, a crnogorskim jezikom 144.838 ili 21,53 odsto. Rezultati popisa po opštinama pokazali su da je najveći procenat građana koji govore srpski zabilježen u Plužinama 93,34 odsto, u Andrijevici 86,90 odsto i na Žabljaku 84,12 odsto. Na Cetinju, međutim, 70,69 odsto građana govori crnogorskim jezikom. Popisom su obuhvaćeni i naši građani na radu u inostranstvu kojih je 2003. bilo 54.816.

2004 – U 73. godini umro je doktor pravnih nauka, akademik DANU Slobodan Blagojević, profesor Pravnog fakulteta u Podgorici. Bio je predsjednik Ustavnog suda Crne Gore i sudija Ustavnog suda Jugoslavije, ministar pravde i poslanik u Skupštini Crne Gore.

2006 – Predstavnici zemalja regiona potpisali su u Bukureštu sporazum o regionalnoj zoni slobodne trgovine CEFTA. CEFTA okuplja zemlje, potencijalne članice  Evropske unije: Crnu Goru, Srbiju, Kosovo, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Makedoniju, Albaniju i Moldaviju. Evropski komesar za proširenje Oli Ren izjavio je povodom potpisivanja sporazuma da je CEFTA ambiciozan program za razvoj regiona na putu ka Evropskoj uniji.

2006 – U Podgorici je registrovan privatni univerzitet – “Univerzitats” DOO, čiji su osnivači  crnogorski premijer Milo Đukanović, doktor prof. Veselin Vukotić i doktor prof. Dragan Vukčević. Tomislav Čelebić, vlasnik istoimene građevinske kompanije, ustupio je zemljište u Donjoj Gorici za zgradu univerziteta.

2006 – Vaterpolo reperezentacija Crne Gore u svom prvom zvaničnom meču u istoriji, pobijedila je u Trstu italijansku reprezentaziju 11:10.

2008 – U Podgorici je između Milenijuma i Visećeg mosta na Morači otvoren pješački most – zvani Moskovski, poklon grada Moskve glavnom gradu Crne Gore. Most, dug 105 metara, otvorili su predsjednik Crne Gore Filip Vujanović i prefekt Centralnog administrativnog okruga grada Moskve Aleksej Olegovič Aleksandrov.

2009 – Stupila je na snagu odluka Savjeta ministara Evropske unije za ukidanje viza za građane Crne Gore, Srbije i Makedonije za sve zemlje Unije osim Velike Britanije i Irske. Vize su ukinute i za Island, Norvešku i Švajcarsku, koje nijesu dio Evropske unije, ali se nalaze u Šengen zoni.

2009 – Pregovori o klimi u Kopenhagenu, vođeni pod okriljem Ujedinjenih nacija, završeni su pravno neobavezujućim sporazumom. Dan ranije američki predsjednik Barak Obama dogovorio je s liderima glavnih sila u razvoju – Kine, Indije, Brazila i Južne Afrike sporazum o klimi. Ocijenjeno je da taj dogovor nije dovoljan za borbu protiv klimatskih promjena, ali je važan prvi korak nakon dubokih podjela između lidera bogatih i zemalja u razvoju. Obama je istakao da su prvi put u istoriji sve najveće ekonomije pristale da preuzmu odgovornost u borbi protiv globalnog zagrijavanja. Britanski mediji za neuspjeh samita u Kopenhagenu optužili su Sjedinjene Američke Države i Kinu.

2012 – Na predsjedničkim izborima u Južnoj Koreji pobijedila je Park Geun-haj, prva žena na toj funkciji u istoriji Južne Koreje, kćerka bivšeg vojnog lidera.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1863 – Engleski pronalazač Frederik Volton patentirao je u Londonu podni prekrivač – linoleum.

1958 – Predsjednik SAD Ajzenhauer uputio je, prvi put u svijetu, božićne čestitke preko satelita.

2005 – U prvom krugu predsjedničkih izbora u Boliviji pobijedio je Evo Morales, uzgajivač koke i prvi predsjednik  indijanskog porijekla jedne južnoameričke države.

2007 – SAD i Velika Britanija podržale su na sjednici Savjeta bezbjednosti UN plan Martija Ahtisarija o nadziranoj nezavisnosti Kosova.

2007 – Američki časopis “Tajm” proglasio je ruskog predsjednika Vladimira Putina za ličnost godine zato što je, prema obrazloženju urednika, vratio svoju zemlju iz haosa “među svjetske sile”, mada, kako je navedeno, po cijenu demokratskih principa. “Tajm” bira  ličnost godine od 1927, tako da je tu titulu u prošlosti dodijelio i Staljinu – čak dva puta, zatim Nikiti Hruščovu, Juriju Andropovu i Mihailu Gorbačovu.

2008 – Nakon slovenačkog veta, EU je pozvala Sloveniju i Hrvatsku na mirno rješenje spora oko granice, koji je usporio Hrvatsku na putu ka Evropskoj uniji.

2012 – Uticajni američki časopis „Tajm“ proglasio je predsjednika SAD Baraka Obamu za ličnost godine, ističući njegov istorijski reizbor u novembru kao simbol demografskog mijenjanja nacije i uspon mlađe, raznolikije Amerike. „Tajm“, u čijem je izboru Obama bio ličnost godine i 2008, nazvao ga je „arhitektom nove Amerike“.