Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1795. rođen je njemački istoričar Leopold fon Ranke, osnivač moderne građanske istoriografije, profesor Berlinskog univerziteta i član Pruske akademije nauka. Bavio se uglavnom istorijom zapadne Evrope. Modernoj istoriografiji dao je tri načela: treba pisati „onako kao što se dogodilo“; osnova rada je u arhivskim istraživanjima; istoriografija nije samo nauka nego i umjetnost. Poznata djela: „Istorija Francuske“, „Istorija Engleske“, „Rimske pape“, „Njemačka istorija za vrijeme reformacije“, „Srpska revolucija“ (Istorija I srpskog ustanka napisana prema podacima dobijenim od Vuka Karadžića).

1834 – U Cavtatu je rođen Valtazar Bogišić, doktor filozofije i prava. Na zahtjev knjaza Nikole, a po odobrenju ruske vlade, Bogišić je kao  redovni profesor Univerziteta u Odesi došao u Crnu Goru 1872. da sačini Opšti imovinski zakonik za Knjaževinu Crnu Goru. Zakonik je radio do 1. jula 1888, kada je počela  njegova primjena. Samo na stilsko-jezičkim korekcijama tog pravnog akta, radio je četiri godine. Nakon penzionisanja 1. januara 1890, bio je ministar pravde u Knjaževini Crnoj Gori, ali se zbog bolesti, sa te dužnosti i iz javnog života, povukao 1897. Umro je na Rijeci 1908.

1912 – U Londonu je počela mirovna konferencija Turske i balkanskih zemalja, poslije pobjede balkanskih saveznika i osvajanja gotovo svih turskih posjeda u Evropi. Konferencija je završena potpisivanjem Londonskog mirovnog ugovora 30. maja 1913, kojim se Turska odrekla evropskih provincija do linije Enos-Midija, ali su sukobi među balkanskim saveznicima oko razgraničenja vodili u novi rat.

1918 – Crnogorska vlada uputila je notu savezničkim državama, u kojoj je navedeno da “srpski teror može dovesti do oružanog sukoba u Crnoj Gori” i zatraženo da “srpske trupe napuste Crnu Goru, a da u nju uđu savezničke, te da se izvrši restauracija Crne Gore i tako narodu omogući da se slobodno izjasni o svojoj budućnosti preko parlamenta koji će odmah biti sazvan, a prisustvo saveznika biće garancija da će svačija sloboda biti poštovana”.

1919 – Srpski ministar vojni, general Stevan Hadžić uputio je ministru unutrašnjih djela Srbije prijedlog vrhovne komande srpske vojske da u cilju sređivanja prilika u Crnoj Gori, pored vojničkih mjera, treba bez odlaganja pristupiti raseljavanju porodica pojedinih odmetnika, pa i čitavih sela koja su se pokazala nelojalnim i nepokornim. Tu akciju trebalo je da vrše policijske vlasti uz pomoć vojnih, koje bi iseljenike iz Crne Gore privremeno razmjestile po pojedinim mjestima Makedonije i kumanovskog kraja.

1920 – Francuska je prekinula diplomatske odnose s Crnom Gorom. Poslije potpisivanja Rapalskog ugovora između Kraljevine SHS i Italije 12. novembra 1920. i izbora za Konstituantu, šef diplomatske misije pri crnogorskom dvoru u egzilu Delaroš Verne predao je 28. novembra, u ime francuske vlade, tu odluku ministru spoljnih poslova Crne Gore Jovanu Plamencu. Stav Francuske bio je da je u novim okolnostima prisajedinjenje Crne Gore pomenutoj kraljevini svršen čin, te otuda ne uviđa razloge zbog kojih bi nastavila održavanje diplomatskih odnosa s njegovim veličanstvom   kraljem Nikolom. Za primjerom Francuske pošle su i ostale velike sile.

1968 – Umro je američki pisac Džon Stejnbek, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1962. Proslavio se tridesetih godina 20. vijeka romanima koji se bave posljedicama velike ekonomske krize i pobunom nekonformističke mlade generacije. Poznata djela: “Kvart Tortilja”, “Plodovi gnjeva”, “Zima našeg nezadovoljstva”, “Istočno od raja”.

1974 – Umro je poznati vajar Risto Stijović, rođen u Podgorici 1894. Studije je započeo na Umjetničkoj školi u Beogradu, a nastavio u Parizu, gdje prvi put izlaže 1919. na Jesenjem salonu. Autor je mnogih spomenika, izvanredno stilizovanih životinja i ptica u kamenu, a najbolja djela ostvario je u drvetu koje je obrađivao virtuoznom vještinom. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade 1972. i brojnih drugih nagrada i priznanja. Živio je i radio u Beogradu.

1982 – U 95. godini umro je Artur Rubinštajn, američki pijanista poljskog porijekla, jedan od najčuvenijih u 20. vijeku, posebno poznat po interpretacijama Šopena i novije španske klavirske muzike. Napisao je autobiografiju “Moje mlade godine”.

1991 – Predsjednik reformske vlade SFR Jugoslavije Ante Marković podnio je ostavku, zbog opstrukcije reformskog programa savezne vlade koju su sprovodili republički politički lideri. Marković nije htio da prihvati savezni budžet koji je nazvao “ratnim budžetom”. Nakon njegove ostavke reforme su zaustavljene, a Jugoslavija se ubrzo raspala u krvavom ratu.

1992 – U Crnoj Gori su održani prijevremeni parlamentarni i predsjednički izbori na kojima je učestvovalo 19 političkih partija i udruženja građana, i devet kandidata za mjesto predsjednika Crne Gore. Od  951-og  kandidata na poslaničkim listama za republički parlament birano je samo 85. Po proporcionalnom izbornom modelu glasalo se, ne za pojedince, već za stranačke liste. Najviše mandata osvojila je Demokratska partija socijalista 46, Narodna stranka 14, Liberalni Savez Crne Gore 13, Srpska radikalna stranka osam i  Socijaldemokratska partija reformista četiri mandata. U prvom krugu izbora za predsjednika Republike, u kome su najviše glasova osvojili Momir Bulatović, Branko Kostić, Slavko Perović i Novak Kilibarda, nije bilo konačnog pobjednika, a u drugom krugu najviše glasova dobio je Momir Bulatović.

2005 – Na Univerzitetu Crne Gore predstavljen je servis elektronskog učenja ( E – Learning ) koji omogućava kvalitetan i brz transfer znanja korišćenjem ICT ( aj si ti) tehnologije, bez obzira na prostorne, vremenske i druge prepreke.

2008 – U Bostonu je, u 54. godini, umro profesor doktor Zlatan Čolaković, jedan od naboljih poznavalaca epske književnosti balkanskih naroda. U izdanju podgoričkog Almanaha objavio je 2004. knjigu iz oblasti bošnjačke epike “Mrtva glava, jezik progovara”, a 2007. dvotomno kritičko izdanje pjesama znamenitog sandžačkog guslara iz Bijelog Polja  Avda Međedovića, autora čuvenog epa “Ženidba Smailagić Meha”.

2009 – U 87. godini umro je Hosein Ali Montazeri, idejni tvorac islamske revolucije iz 1979. i “vjerski otac” iranskih reformista. S Homeinijem, čiji je nasljednik bio, razišao se 1989. zbog neslaganja oko državne politike, za koju je Montazeri tvrdio da narušava slobode i negira ljudska prava.

2011 – U Beogradu je, u 84. godini, umro filmski reditelj Miomir Miki Stamenković, jedan od pionira srpskog filma. Poznati filmovi: „Vuk sa Prokletija“, „Opasni trag“, „Klopka za generala“, „Devojački most“, „Lager Niš“.

2012 – U izboru Fudbalskog saveza Crne Gore za najbolje igrače u 2012. proglašeni su kapiten reprezentacije i napadač Juventusa Mirko Vučinić (šesti put), zatim fudbaler Prve crnogorske lige Blažo Igumanović, a za najboljeg trenera Slavoljub Bubanja, koji je predvodio „Čelik“ do pobjednika KUP-a Crne Gore.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1987 – U najtežoj mirnodopskoj nesreći na moru, sudar filipinskog feribota “Dona Paz” i jednog tankera preživjelo je samo 11 od 4.397 putnika i članova posade feribota. Feribot “Dona Paz” bio je registrovan za prevoz najviše 1.500 ljudi.

2003 – U Tripoliju je objelodanjena odluka o odustajanju Libije od programa razvoja zabranjenog oružja.

2004 – Iz sjevernoirske “Nordern banke” u centru Belfasta opljačkano je 22 miliona funti, što je do tada bila najveća pljačka u istoriji Ujedinjenog kraljevstva.

2006 – Ajman al Zavahri, drugi čovjek Al Kaide, zaprijetio je na snimku koji je emitovala Al Džazira novim napadima na zapadne mete.