Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan  1745.  rođen je francuski pronalazač Žak Etjen Mongolfje, koji je s bratom Žozefom Mišelom 1783. konstruisao prvi balon napunjen zagrijanim vazduhom.

1822 – Rođen je njemački arheolog Hajnrih Šliman, koji je svoje cjelokupno bogatstvo stečeno u mladosti trgovinom potrošio na arheološka istraživanja. Otkrio je 1868.Troju, koristeći se podacima iz Homerovih spjevova »Ilijada« i »Odiseja«, a potom i Mikenu, Orhomen i Itaku. Umro je 26. decembra 1890.

1829 – Umro je češki slavista Jozef Dobrovski, otac slavistike, tvorac češke gramatike i gramatike staroslovenskog jezika, glavna ličnost češkog narodnog preporoda. Crnogorsku kulturu zadužio je  radovima o crnogorskoj – Crnojevića štampariji i njenim izdanjima. Jozef Dobrovski čuo je prvi put za crnogorsku štampariju 1790, kada mu je protestantski pastor Jirži Ribai objelodanio svoja dva otkrića – knjigu koja je 1491. štampana u Krakovu i crnogorski Oktoih prvoglasnik iz 1494. godine.

1846 – Rođen je Jovo Dreč, prvi crnogorski državni, dvorski, a potom privatni apotekar i  jedan od osnivača Cetinjske čitaonice. Jovo Dreč, rodom iz Mostara, došao je u Crnu Goru kao dobrovoljac tokom Hercegovačkog ustanka. Umro je na Cetinju 5. decembra 1902. Prva apoteka  u Crnoj Gori radila je u okviru bolnice »Danilo I« na Cetinju.

1884 – Umro je češki sveštenik, biolog i botaničar Gregor Mendel. Prvi je došao do jasnih i preciznih formulacija o prenošenju nasljednih osobina i time postavio temelj modernoj genetici. Rezultate koji su potvrđeni 1900. izložio je 1865. u djelu »Eksperimenti s biljnim hibridima«.

1901– Održana je Osnivačka skupština prve nikšićke štedionice, na kojoj su usvojena pravila te finansijske ustanove, u početku nazvane Prva nikšićka novčana zadruga. Zagovornik osnivanja štedionice, zapravo, prve banke u Knjaževini Crnoj Gori, bio je poznati finansijski stručnjak Joco Petrović. Za prvog predsjednika privremenog upravnog odbora štedionice izabran je Mato Katurić. Osnovni kapital štedionice iznosio je 200.000 kruna, podijeljen na 2.000 akcija. Obavezna uplata akcija u toku četiri godine iznosila je 25 kruna godišnje.

1916 – Brod s crnogorskim dobrovoljcima, koji su krenuli iz Amerike da pomognu otadžbini  u ratu protiv Austrougarske, nakon što je 1. januara stigao u Napulj, naišao je pred Medovom na minu. Od 500 dobrovoljaca brodolom su preživjela sto šezdeset četvorica. Njima u slavu  podignut je na Cetinju spomenik »Lovćenska vila«, rad vajara Rista Stijovića.

1916 – U Prvom svjetskom ratu, tokom ofanzive Austrougarske na Crnu Goru, na desnoj obali Tare kod Mojkovca počela je petodnevna Mojkovačka bitka između crnogorske vojske pod komandom Janka Vukotića i 53. i 62. austro-ugarske divizije, koje su imale oko 20.000 vojnika. Crnogorci su odbili ofanzivu  znatno jačeg neprijatelja i time omogućili srpskoj vojsci odstupnicu prema Jadranu.

1919 – Kralj Nikola je iz izgnanstva uputio proglas Crnogorcima u kojem je, tri godine nakon odlaska iz zemlje i nakon sudbonosnih događaja, rekao:”Kada je neprijatelj slomljen silnim udarcima udruženih saveznika napustio našu malu Crnu Goru, okupirala ju je, u ime vlade Srbije njena vojska. Ona je ušla – ne sa grančicom mira i bratske ljubavi, nego da ruši najveće dobro svakog naroda i države – suverenitet njen da uništi, njeno državno biće koje je tekovina vjekovnih napora i krvavih borbi Crnogoraca. Skupila je tzv.Veliku narodnu skupštinu na jedan nasilnički način čije odluke nemaju nikakve važnosti, jer velika narodna skupština i ne postoji kao ustanova po našem ustavu, a kamoli da je nadležna da rješava o sudbini Crne Gore. Crna Gora je Crnogoraca. To je bilo, to će biti”, poručio je u proglasu Crnogorcima kralj  Nikola.

1919 – Umro je Teodor Ruzvelt, predsjednik SAD, čija je politika stvorila svjetsku silu od dotad izolacionističke Amerike. Sproveo je plan za izgradnju Panamskog kanala, a za posredovanje u rusko-japanskom ratu 1905. dobio je Nobelovu nagradu za mir 1906.

1929 – Jugoslovenski kralj Aleksandar I Karadorđević izvršio je državni udar i zaveo ličnu diktaturu.  Zabranjujući rad političkih stranaka, naciolnalnih i vjerskih organizacija, unitarizovao je zemlju, koja je tim činom promijenila i ime. U novoj Kraljevini Jugoslaviji, negirajući više nacija, kralj Aleksandar je obezbijedio sebi neograničenu izvršnu, zakonodavnu i vojnu vlast. Reorganizovao je državu u devet banovina (od kojih je jedna bila Zetska), koje su služile isključivo za ostvarenje ciljeva tadašnjeg monarho-fašističkog režima.

1941 – Predsjednik SAD Frenklin Ruzvelt, u govoru u Kongresu, definisao je američki cilj u »četiri slobode« – slobodu govora, slobodu religije, slobodu od straha i slobodu od siromaštva.

1949 – Umro je američki filmski reditelj Viktor Fleming, koji je svjetsku slavu stekao filmom »Prohujalo sa vihorom«.

1991 – Vjernici i pristalice vraćanja autokefalnosti Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, uprkos policijskoj zabrani, na Cetinju su obnovili stari običaj nalaganja badnjaka ispred Dvora kralja Nikole – tradiciju starih crnogorskih porodica Martinovića i Borilovića.

1993 – Umro je američki trubač, pjevač i kompozitor Džon Birks »Dizi« Gilespi, jedan od najboljih trubača i improvizatora u istoriji džeza. Odigrao je presudnu ulogu u stvaranju bi-bap muzike.

1993 – Umro je ruski baletski igrač Rudolf Hametovič Nurejev, zvijezda svjetske baletske scene, jedan od najvećih igrača 20. vijeka. Zatražio je politički azil u Parizu 1961.

2008 – U Tivtu je umro crnogorski pjesnik Vaso Stanišić, član Crnogorskog društva nezavisnih književnika. Rođen je 1931. na Njegušima, bio je učesnik narodnooslobodilačke borbe i golootočki zatočenik. Prvu zbirku pjesama “Tuga i talas” objavio je 1970, potom  zbirku “Prostori zvone”, koja je 1972. bila zabranjena. Nakon toga uslijedile su Stanišićeve zbirke “Ne”, “Nit u biću vihora”, “U olucima sunca noć”, “Kavern i lomače”. 

2011 – Mitropolit Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori Amfilohije prokleo je na Badnje veče u Baru sve one koji zagovaraju rušenje nelegalno postavljene metalne crkve na Rumiji. „Ko srušio taj hram, Bog ga srušio i njega i njegovo potomstvo i časni krst mu sudio“, kazao je Amfilohije. Rumija je vjekovima bila simbol ekumenizma gdje su se po tradiciji okupljali predstavnici sve tri zajednice. Godinama su na Trojčin dan pripadnici, pravoslavne, islamske i katoličke vjere zajednički iznosili krst Sv. Vladimira na Rumiju. Novopostavljena crkvica od strane Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, narušila je međunacionalni sklad i obred.

2012 – Mitropolit Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori Amfilohije ponovio je optužbe na račun Crnogorske pravoslavne crkve, ali i na račun medija i političara koji je podržavaju. „Crnogorska pravoslavna crkva, kazao je Amfilohije, nije crkva, nego otuđena sekta, s lažnim principima i načelima“. Na takve Amfilohijeve riječi reagovao je mitropolit Crnogorske pravoslavne crkve Mihailo rekavši da godine u Crnoj Gori tradicionalno počinju Amfilohijevim skrnavljenjem Božića.

2014 – U Lovćencu u Vojvodini održana je centralna manifestacija nalaganja badnjaka za crnogorsku dijasporu. Svečanosti je prisustvovalo više stotina Crnogoraca i prijatelja Crne Gore iz Srbije, Vojvodine i regiona. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1322 – Krunisan je u manastiru Žiča srpski kralj Stefan Dečanski (Nemanjić), sin kralja Milutina, koji je u Metohiji podigao manastir Dečani.

2009 – Rusija je drastično smanjila količinu gasa koju preko Ukrajine šalje Evropi zbog pogoršanja spora s tom zemljom oko cijena, što je u evropskim zemljama, pri temperaturama ispod nule, izazavalo velike nevolje.

2009 – Pogođen globalnom ekonomskom krizom, dnevni  list “Njujork tajms”, prvi put je u svojoj istoriji na naslovnoj strani objavio reklamu. Istoga dana 74-godišnji njemački milijarder Adolf Merkle, zbog nemogućnosti da spasi svoje poslovno carstvo, izvršio je samoubistvo – tako što se bacio pod voz. Mjesec dana ranije i 65-godišnji francuski biznismen Tjeri Magun de la Vilehuše, jedan od osnivača kompanije “Ases internešenel”, takođe je izvršio samoubistvo, presjekavši vene nakon što je zbog prevare Bernarda Madofa izgubio 1,4 milijarde dolara.

2010 – Međunarodni institut za bezbjednost medija sa sjedištem u Briselu saopštio je da su u 2009. ubijena ili poginula 132 novinara i pripadnika pomoćnog osoblja.

2011 – Predstavnica švedskog Nacionalnog veterinarskog instituta Marijan Elvander izjavila je povodom pomora ptica u toj zemlji da je urađena autopsija pet ptica kojima je otkriveno unutrašnje krvarenje, a da spoljnih povreda nije bilo. Tim povodom portparol Programa Ujedinjenih nacija za očuvanje okoline Nik Nutal kazao je da se naučnici bore da bi objasnili ove fenomene koji, kako je rekao, opominju kako priroda može da nas  iznenadi.