JEDAN OD NAJVEĆIH UMOVA

Jedan od najvećih umova 20. vijeka, naučnik Nikola Tesla, umro je na današnji dan, na Božić 1943. u Njujorku, u 87. godini.

Rođen je 10. jula 1856. godine u Smiljanu, u Lici, a umro na Menhetnu, u hotelu Njujorker, u kojem je živio posljednjih 10 godina svog života.

Po Tesli su nazvane jedinica za mjerenje visokog napona i jedinica jačine magnetnog polja, a njegova zaostavština upisana je 2003. godine u registar Uneska.

Od 1994. godine, u Njujorku se ugao 40. ulice i 6. avenije, gdje je bila njegova laboratorija, zove Ugao Nikole Tesle.

Zaslužan je za 700 patenata od kojih je više od 300 zaštićeno u 27 zemalja na pet kontinenata.

Gradonačelnik Njujorka Fjorelo la Gvardija, po kome se zove jedan od tri glavna njujorška aerodroma, na sahrani Nikole Tesle pročitao je oproštajni govor, koji je napisao Luj Adamič, slovenački pisac, esejista i prevodilac.

“Ovdje, u Njujorku, prošle srijede je u svojoj hotelskoj sobi preminuo jedan čovjek. Zvao se Nikola Tesla. Umro je siromašan, ali je bio jedan od najuspješnijih ljudi koji su ikad živjeli.”

“Njegova dostignuća su ogromna, a kako vrijeme prolazi postajaće sve veća”.

Pred opijelo Lagvardija je na radiju za Teslu rekao da je mogao postati najbogatiji čovjek u Americi, ali da to jednostavno nije želio.

“Želio je uspjeh, koji je namijenio drugima. Volio je ljude, bio je naučnik – genije, pjesnik nauke. Novac ga nije zanimao i sve što je učinio, učinio je u skladu sa svojim prirodnim darom, koji mu je u njegovoj rodnoj zemlji podarila majka”, rekao je tadašnji gradonačelnik Njujorka.

Prijatelji su mu bili i pisac Mark Tven i francuska glumica Sara Bernar.

O njemu je snimljeno više filmova, a u “Prestižu” Teslin lik tumači Dejvid Bouvi.

Karijeru je počeo u Mariboru kao pomoćni inženjer 1878. godine, ali je te godine, zbog očeve smrti, da bi ispunio njegovu želju, upisao fakultet.

Nakon studija u Pragu počinje da radi u Budimpešti u Centralnom telefonskom odjeljenju, a potom u Parizu u Edisonovom kontinentalnom društvu.

Dvije godine kasnije stigao je do samog Tomasa Edisona, koji je tada bio najznačajnija ličnost na polju tehnike u Americi.

Prvi patent podnio je u SAD, 1884. godine, poslije odlaska iz Edisonove kompanije i osnivanja “Tesla Electric Light & Manufacturing”.

Stvorio je i veliki broj pronalazaka koje nikada nije pokušao da zaštiti, kao što je, primjena visokofrekventnih struja za medicinske svrhe.

Nezvanični arhivar hotela “Njujorker” Džozef Kini, koji je posljednjih decenija vodio posjetioce kroz “Teslin hotel” od 1933. do 1943. godine, govorio je da skoro da nema dana da neko ne dođe i zatraži da vidi sobu 3327 i 3328 na 33 spratu, gdje je živeo Tesla…

Jedna je bila spavaća, a druga radna. Hotelski život je izabrao da ne bi brinuo o sređivanju kuće, pranju odjeće, spremanju obroka, a zahvaljujući tome dragocjeno vrijeme mogao je da posveti ostvarenju svojih naučnih ciljeva.

“Njujorker” je izabrao zato što je bio blizu njegove laboratorije, ali i zato što je to bio hotel sa najsavremenijim tehnološkim rješenjima toga doba, o čemu je 1930. godine pisano na četiri strane magazina “Popularna nauka”, govorio je Kini.

Urna sa Teslinim pepelom iz Njujorka je prenijeta u Beograd 1951. i nalazi se u njegovom Muzeju u Krunskoj ulici.