Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 809. napisana je poznata Andreacijeva povelja, dokument koji govori o tome kako je kotorska porodica Andreaci od Mlečana otkupila mošti Svetog Tripuna i na mjestu gdje je svečevo tijelo zaustavilo povorku koja ga je nosila, odlučila da  sagradi crkvu koja nosi njegovo ime. U Kotoru je 2009. nizom svečanosti obilježeno 12 vjekova od donošenja moštiju svetog Tripuna iz Carigrada u Kotor, čiji je sveti Tripun zaštitnik. Istovremeno je obilježeno i 12 vjekova Bokeljske mornarice.

1378 – Umro je u Skadru Đurađ I  Balšić, srednji sin Balše I, osnivača druge  crnogorske dinastije. Najsposobniji  i najuticajniji  među  braćom, vladao  je Zetom od 1362, dvije godine nakon što ju je njegov otac  Balša I  ponovo osamostalio  i proširio  na nekadašnji  prostor  Duklje, odnosno Zete iz vremena dukljanskog kralja Bodina – do 1378. Smrću Đurađa I Balšića  nastala je kriza u državi  Balšića,  jer je bilo otvoreno pitanje nasljednika i stvorena prilika susjedima da nestabilnu  situaciju u zemlji  iskoriste  za otimanje posjeda Balšića.

1806 – Rođen je srpski pisac Jovan Sterija Popović, prvi srpski komediograf, “otac” srpske drame. Učestvovao je u organizovanju prvog beogradskog teatra (pozorište na Đumruku) koji je 1841. otvoren njegovom tragedijom “Smrt Stefana Dečanskog”. Sterijine drame “Laža i paralaža”, “Pokondirena tikva”, “Kir Janja”, “Rodoljupci”, na pozorišnim repertoarima su više od jednog vijeka.

1844 – Njegoš  je stigao u Dubrovnik  da bi posredstvom  ruskog vicekonzula Jeremije Gagića  pokušao s  tamošnjim brodograditeljima  da ugovori gradnju pet brodova topovnjača, kojima je planirao  da povrati Lesendro i Vranjinu.

1852 – Velika  narodna skupština na  Cetinju osnažila je Njegošev testament i potvrdila za novog gospodara Crne Gore  Danila Petrovića,  koji je ozakonio odvajanje  svjetovne od crkvene vlasti, karakteristično  za vrijeme kratkotrajne  vladavine Šćepana Malog. Danilovo knjaževstvo priznala je Rusija i prećutno Austrija.

1853 – U toku prvog pohoda Omer-paše Latasa  na  Crnu Goru  vojvoda Mirko Petrović i Novica Cerović s grupom  crnogorskih ratnika utvrdili su  se u Ostroškom manastiru da bi spriječili turski udar na Gornji manastir i  sačuvali  mošti  Sv. Vasilija.  U Gornjem manastiru izdržavali  su  opsadu  devet  dana kada  su im u pomoć  stigli  borci  pod vođstvom  Pera Tomova, brata Njegoševog i serdara Mila Martinovića  iz Bjelopavlića, s kojima su uspjeli  da se prebace preko rijeke Zete i prenesu  svečeve  mošti  na  Cetinje odakle su ponovo  vraćene  pod Ostrog na Đurđevdan iste godine.

1898 – Francuski pisac Emil Zola je pod naslovom »Optužujem« objavio u listu »Zora« otvoreno pismo predsjedniku Republike u kojem je ukazao na mahinacije najviših vojnih krugova i zatražio oslobađanje kapetana Alfreda Drajfusa, koji je na procesu 1894. osuđen na doživotnu robiju zbog navodnog odavanja vojnih tajni Njemačkoj. Drajfus je na obnovljenom procesu oslobođen optužbi i 1906. rehabilitovan, vraćen u vojsku i unaprijeđen u čin majora.

1906 – Umro je ruski fizičar i elektroinžinjer Aleksandar Stjepanovič Popov, jedan od pionira radio-tehnike, izumitelj antene. Godine 1896. ostvario je prenos signala pomoću radio-talasa na udaljenosti od 250 metara i utvrdio da se radio-talasi reflektuju od većih objekata.

1916 – Austrougarske  trupe ušle su bez otpora u Cetinje.  Po naredbi  vlade, na Cetinju su ostali  mitropolit Mitrofan Ban, predsjednik  Opštine Vuko Vuletić i maršal  Dvora  Slavo Ramadanović.  Istoga   dana Austrijanci su naložili da se  iz  kapelice na lovćenskom vrhu, oštećene u bombardovanju, na Cetinje prenesu  Njegoševi posmrtni ostaci, a kralj Nikola je naredio  da se u punoj  tajnosti kovčeg  s moštima Svetog Petra  Cetinjskog  iz Cetinjskog manastira prenese u njegov  dvorac u Nikšiću.

1941 – Umro je irski pisac Džejms Džojs, koji je eksperimentima u narativnoj tehnici i strukturi romana i primjeni toka svijesti dao nov pravac modernoj književnosti. Džojsov roman »Uliks« smatra se biblijom  evropskog proznog modernizma. Uprkos vrlo oštroj i ekstremističkoj polemici oko Džojsovog književnog djela, izvan svake sumnje je njegov ogroman uticaj na razvoj književne proze 20. vijeka. Poznata djela: »Portret umjetnika u mladosti«, »Fineganovo bdjenje«, pjesme »Kamerna muzika«, pripovijetke »Dablinci«, drama »Izgnanici«.

1944 – Na Balšića pazaru na Cetinju izvršena je smrtna kazna vješanjem nad Gojkom Markovim Kruškom, cetinjskim rodoljubom, koga je četnička policija 24. decembra 1943.  uhapsila sa još dvojicom patriota. Nakon saslušanja i užasne torture, predati su njemačkom Gestapou.  Gojko Kruška je pogubljen pred velikim brojem četnika i građana Cetinja, među kojima su bile i njegove majka i sestra. Tek tri dana nakon izvršenja kazne, njemačke vojne vlasti su dozvolile da njegovo tijelo bude skinuto s vješala kako bi ga porodica mogla sahraniti.     

1946 – U Moskvi je umro narodni heroj Radoje Dakić – Brko.

1955 – Predsjednik Narodne skupštine Jugoslavije Milovan Đilas podnio je pismenu ostavku na tu dužnost. U ostavci je obrazložio da se više ne smatra članom SKJ i da po svojoj volji istupa iz članstva. Godinu ranije (1954)  isključen je iz CK SKJ, udaljen sa svih funkcija u Partiji i kažnjen posljednjom opomenom. Uprkos opomenama, Đilas je nakon toga objavio djelo “Nova klasa i analiza komunističkog sistema”.

1977 – Umro je francuski reditelj i scenarista Anri Žorž Kluzo, dobitnik Zlatnog lava za film »Kej Orfevr« i Zlatne palme za film »Misterija Pikaso«. Poznat je i po filmovima »Nadnica za strah«, »Gavran«, »Istina«.

2008 – Predsjednik Interpola Džeki Selebi podnio je ostavku na tu funkciju, nakon što je suspendovan s mjesta direktora policije u Južnoj Africi zbog optužbi za korupciju i ometanje pravde.

2009 – Za novog vojnog atašea SAD u Crnoj Gori imenovan je potpukovnik Gregori Breker. Breker je zamijenio prethodnog izaslanika, majora Dejvida Niča i treći je imenovani vojni izaslanik u Podgorici od sticanja nezavisnosti Crne Gore 2006.

2009 – U 75. godini umro je poznati francuski reditelj, glumac i producent Klod Beri. Za kratki film “Pile” dobio je sredinom 60-ih godina prošlog vijeka Oskara, a proslavio se i filmom “Žan de Floret”.

2011 – Miropolit Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori Amfilohije, govoreći nakon dočeka nove godine po julijanskom kalendaru pred podgoričkom crkvom Sveti Đorđe, kazao je da je njegova kletva povodom crkve na Rumiji uoči Božića „jezik ljubavi“ i narugao se crnogorskom jeziku nazivajući ga „čirgilica“, aludirajući na doktora Adnana Čirgića, jednog od autora pravopisa i gramatike crnogorskog jezika.

2011 – U Njujorku je, u 91. godini, umrla Elen Stjuart, svjetska ikona alternativnog teatra. Započela je karijeru kao modna kreatorka, a potom je 1961. u Njujorku osnovala eksperimentalni pozorišni klub, koji je po njoj prozvan „La mama“ i jedna je od najuticajnijih nezavisnih institucija. Legendarna La mama  gostovala je 1997. na podgoričkom festivalu alternativnog teatra FIAT-u.

2012 – U Beogradu je, u 82. godini, umro nekadašnji proslavljeni fudbaler, trener Crvene zvezde i Reala, selektor fudbalske reprezentacije SFRJ i predsjednik Fudbalskog saveza SR Jugoslavije Miljan Miljanić. Autor je nekoliko knjiga, a pojedine, kao što su „Praktikum za fudbalske sudije“, „Fudbalski trening“ i „Jugoslovenska škola fudbala, obavezna su literatura u specijalizovanim  školama za edukaciju fudbalskih stručnjaka. Za izuzetna dostignuća u oblasti fudbala, Miljanić je, na predlog predsjednika FIFE Sepa Blatera, dobio Orden zasluga svjetske kuće fudbala, kao i brojna domaća priznanja.

2013 – Na prezentaciji investicionih potencijala Crne Gore u Privrednoj komori u Abu Dabiju, crnogorski premijer Milo Đukanović pozvao je investitore iz Ujedinjenih Arapskih Emirata da ulažu u Crnu Goru, a crnogorske kompanije da iskoriste mogućnosti investiranja u tu zemlju. U okviru posjete  Ujedinjenim Arapskim Emiratima, Đukanović je učestvovao i u radu Skupštine Međunarodne agencije za obnovljivu energiju u Abu Dabiju. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1910 – Emitovan je prvi radio prenos opere uživo iz njujorške  »Metroploliten opere«, Leonkavalovi »Pajaci« i Maskanjijeva »Kavalerija rustikana«.

2008 – Predsjednik SAD Džordž Buš izjavio je u Abu Dabiju da Iran predstavlja prijetnju za bezbjednost u svijetu i da SAD i arapske zemlje moraju da se ujedine kako bi se suprotstavile toj opasnosti “prije, kako je Buš rekao, nego bude prekasno”.

2010 – Haiti, najsiromašniju državu zapadne hemisfere, pogodio je najjači zemljotres u posljednjih dvjesta godina. U zemljotresu, jačine sedam stepeni Rihterove skale, poginulo je preko 200.000 ljudi, a tri četvrtine glavnog grada Porto Prensa je do temelja porušeno.