STANO

Evropska unija spremna je da pomogne Crnoj Gori u borbi protiv lažnih vijesti, saopštio je u intervjuu Televiziji Crne Gore portparol Evropske komisije za vanjsku politiku i bezbjednost, Peter Stano. On naglašava da je “fake news” globalni fenomen koji zahtijeva odlučan odgovor, te da u borbu protiv te pojave treba da se uključe svi činioci društva.

Stano navodi da EU pažljivo prati sva dešavanja u Crnoj Gori i sprema je da pomogne u borbi protiv sve češćeg širenja dezinformacija.

“Svjesni smo problema u CG i radimo sa crnogorskim partnerima ne samo na političkom nivou, već takođe i na nivou medija i civilnog društva, kako bismo se zajdedno borili protiv lažnih vijesti i pružili našu pomoć. To je veliki izaov, zadovoljni smo sto vam možemo pomoći, ali i vi morate da odradite vaš domaci zadatak kako biste se u Crnoj Gori borili protiv dezinformisanja, jer je to pitanje političkog uticaja, kako iznutra, tako i iz vani, i vi morate da izgradite otpornost i da budete spremi da se borite. To je takođe i uloga medija, ne samo političara koji su dužni da obezbijede sredinu koja je produktivna za profesionlne medije”, rekao je Stano.

Dezinformacija i lažna vijest se smatraju jednom od hibridnih prijetnji,koja, naglašava Stano, pored političara i medija zahtijeva učešče i ostalih aktera u društvu- civilnog sektora, bezbjednosnih službi, sudstva…

“Važno je uticati i na edukaciju javnosti kako da prepoznaju lažnu vijest, i kako da kritički čitaju informacije na medijima, u portalima, u onlajn svijetu koji je novi prostor za regulaciju.Vaše društvo je posebno osjetljivo,jer nije završen proces kako bi mediji bili slobodni od uticaja politike i finansijskih faktora, to je dodatni izazov. EU je tu da pomogne, ali odgovornost je i na CG da pruži dodatne napore”, navodi Stano.

A kako bi se održali i primijenili evropski standardi, jedan dio napora je, kaže Stano, i doprinos u stvaranju okruženja za rad novinara, u skladu sa profesionalnim principima, kao i borba protiv autocenzure.

“Drugi nivo su dobri zakoni i zakonodavni okvir, kako bi se novinari zaštitili od svake vrste napada, pritisaka i zastrašivanja. Vidjeli smo da su u CG ali i u drugim državama, uključujući i moju državu, Slovačku, novinari bili mete napda, prijetnji, nekad i ubistva, što je užasno. To se događa u Slovačkoj, Malti u drugim zemljama članicama”, kaže on.

No, i pored velikih izaozva, u vremenu kada svi imaju pristup informacijama i mogu objavljivati sadžaje koje žele, borba prtiv fake newsa, uz ocuvanje slobode govora, naglašava sagovornik TVCG, nije nemoguća misija. Tako su na nivou Eu i u zemljama clanicama formirani posbni timovi i službe koji se bave tim fenomenom u smislu razbijanja mitova..

“Mi polazimo od informacije koja je objavljena i onda predstavljamo činjenice koje pokazuju javnosti da ta vijest nije tačna. To je borba protiv mitova, i pružanje alternatve zasnovane na činjenicama. To je slično borbi protv krivičnog djela- uvijek ste jedan korak iza počinilaca, jer morate da slijedite pravila. Oni ne moraju, zato su uvijek u prednosti. Koriste sve nove IT tehnologije i to je proces koji se mijenja, i mi stalno učimo kako da odgovrimo. Najboljni način je da se mitovi sruše je da se javnosti ponude činjenice i da se stanovnistvo edukuje da postoje akteri kojima je u interesu da šire lažne vijesti”, navodi Stano.

Portparol EK za vanjsku politiku i bezbjednost ističe i da veliki broj lažnih informacija dolazi od aktera kojima nije u interesu stabilnost EU, pa je, kaže, od izuzetne važnosti, vijest provjetiti iz više izvora, konsultujući medije koji su kredibilni i sigurni.

Ivan Mijanović