Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na dašnji dan 1553.  datiran je izvještaj mletačkog predstavnika u Kotoru Đovanija Batiste Đustinina o broju žitelja Kotora, prema kojem je taj grad imao 4.000 stanovnika u to vrijeme, od kojih za vojsku sposobnih 800, pučana 600, a plemića 200.

1794 – U Parizu je, po nalogu revolucionarnog suda, giljotinom pogubljen francuski hemičar Antoan Lavoazije, osnivač moderne hemije. Formulisao je zakon o neuništivosti materije i otkrio proces oksidacije, i postavio Zakon o očuvanju mase.

1828 – U Švajcarskoj je rođen Anri Dinan, filantrop i osnivač Međunarodnog komiteta Crvenog krsta 1863. Cio život posvetio je ostvarenju svojih humanitarnih zamisli. Uprkos tome, pao je u zaborav i bijedu, i tek u dubokoj starosti dočekao je priznanje: dodijeljena mu je prva Nobelova nagrada  za mir 1901. Poznato djelo „Međunarodno bratsvo i milosrđe za vrijeme rata“ (1864).

1858 – Pet dana pred glavnu i odlučujuću bitku na Grahovcu, turske trupe ušle su u Grahovo, o čemu je knjaz Danilo izvijestio ruskog konzula u Dubrovniku. Istovremeno, izdao je naredbu odredima iz Katunske nahije da krenu ka Grahovu. Drugi dio crnogorskih trupa, sastavljenih mahom od vojnika iz Riječke nahije pod komandom vojvode Mirka Petrovića – glavnog zapovjednika crnogorskih snaga, stigao je na Grahovo u vrijeme kad su katunski odredi već započeli prve okršaje s vojskom Husein-paše.

1873 – Umro je engleski filozof i ekonimista Džon Stjuart Mil, jedan od osnivača političke ekonomije i zastupnik utilitarizma u etici. U logici je usavršio istraživanja uzročnih odnosa među pojavama. Poznata djela «Principi političke ekonomije, «Utilitarizam», «Sistem logike».

1880 – Umro je francuski pisac Gistav Flober, jedan od osnivača realizma u francuskoj književnosti, autor romana «Gospođa Bovari» zbog kojeg je bio optužen za povredu javnog morala. Flober je jedan od najvećih stilista u svjetskoj književnosti, nepristrasan posmatrač činjenica i protivnik građanskog licemjerja. Čitav život posvetio je umjetnosti, traganju za ljepotom i istinom, izraženim u savršenoj formi. „Proživio sam svoju epohu živaca, pisao je o sebi, svoju sentimentalnu epohu, i od nje još nosim, kao robijaš sa galija, trag na vratu. Svojom opečenom rukom imam sad pravo da pišem o prirodi vatre“. U poznata Floberova djela ubrajaju se i “Sentimentalno vaspitanje”, „Salambo“, „Iskušenje svetog Antonija“, a ostavio je i veoma značajnu i obimnu Prepisku.

1884 – Rođen je američki državnik Hari Truman, jedan od vođa Demokratske partije, 33. predsjednik Sjedinjenih Američkih Država. Predsjednik je postao poslije smrti Frenklina Ruzvelta. Uveo je doktrinu o vojnoj i ekonomskoj pomoći zemljama ugroženim ljevičarskim pokretima. Trumanova politika nakon Drugog svjetskog rata vodila je „hladnom ratu“ i monopolističkoj politici Sjedinjenih Američkih Država u svijetu. 

1900 – Srpski fizičar Mihailo Pupin patentirao je u Njujorku aparat za telefonske i telegrafske prenose na velike udaljenosti. Bio je profesor teorijske fizike na Kolumbija univerzitetu u Njujorku i predsjednik Instituta radio-inženjera. Od velikog broja pronalazaka najznačajniji su „Pupinovi kalemi“, kojima je omogućen prenos telefonskih razgovora na veoma velike daljine, bez kojih bi takav prenos dans bio nezamisliv. Za naučni rad odlikovan je Edisonovom medaljom 1920. Svoj život opisao je u djelu „Immigrant to Inventor“, nagrađenim Pulicerovom nagradom 1924. Na srpski jezik djelo je prevedeno pod naslovom „Od pašnjaka do naučenjaka“.

1903 – Na Tahitiju je umro francuski post-impresionistički slikar Pol Gogen. Njegov slikarski postupak karakterišu pojednostavljeni oblici i jaki kontrasti boja. Slikajući ljude, nastojao je istaći njihovu originalnu konstituciju i držanje. Najčešće je slikao žene; u odmoru njegovih „Tahićanki“ ima nešto od mirnoće i robusnosti „praistorijskih crteža ležećih jelena“. Tako nastala sintetička forma, natopljena je poezijom čiste čulnosti tema vezanih za egzotični svijet domorodaca s ostrva Tahiti, među kojima je dugo boravio. Vatrom svojih boja, Gogen je upalio senzibilitet cijele jedne generacije mladih slikara. Bavio se i skulpturom. Pred kraj života objavio je i knjigu poetičnih autobiografskih zapisa „Noa-Noa“ i svoje umjetničke bilješke (Prije i poslije). Poznata djela: „Materinstvo“, „Bijeli konj“, „Plemkinja“.

1912 – U Banjanima (nikšićka Opština) rođen je poznati prosvjetni radnik, pisac udžbenika i prevodilac  Jovan Koprivica. Napisao je s Milanom Cerovićem udžbenik istorije za treći  razred osnovne škole 1954, a nešto kasnije i bukvar za područje Bosne i  Hercegovine. Pokretač je prvog prosvjetnog lista u Nikšiću «Prosvjetni rad» koji je izašao 1. maja 1957, a 1969. i časopisa za kulturu, nauku, umjetnost i društveni život – nikšićkih «Spona». Jovan Koprivica umro je 22. septembra 1992. godine.

1949 – Stvorena je Savezna Republika Njemačka, u čiji sastav su ušle dotadašnje zone pod američkom, britanskom  i francuskom kontrolom, uspostavljene poslije Drugog svjetskog rata i poraza nacista. Formirana je privremena vlada na čelu s Konradom Adenauerom.

1980 – U Beogradu je sahranjen predsjednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije Josip Broz Tito. Sahrani su prisustvovali predstavnici više od 120 zemalja, kao  i predstavnici više od 200 partija u svijetu. Televizijski prenos sahrane preuzele su televizijske stanice iz više od 40 zemalja.

1999 – Pod nerazjašnjenim okolnostima ubijen je Fehmi Agani, najbliži saradnik lidera Demokratskog saveza Kosova Ibrahima Rugove. Njegovo tijelo pronađeno je kod Lipljana na Kosovu.

2001 – Papa Jovan Pavle II okončao je svoju istorijsku posjetu Siriji, čime je postao prvi papa koji je ušao u džamiju. Tu zemlju je napustio molitvom za mir između Jevreja i Arapa.

2003 – U američkom Senatu jednoglasno je usvojen prijedlog o proširenju NATO-a za sedam bivših istočno-evropskih komunističkih zemalja: Letoniju, Litvaniju, Estoniju, Sloveniju, Slovačku, Bugarsku i Rumuniju.

2008 – U Libanu su izbili najveći unutrašnji sukobi od građanskog rata (1975 –1990), nakon što je Hezbolah kojeg podržava Iran saopštio da je libanska vlada, koju podržavaju SAD, proglasila rat napadujući njihovu komunikacionu mrežu.

2009 – Županijski sud u Zagrebu osudio je jednog od osnivača HDZ-a, bivšeg sekretara narodne odbrane i poslanika u Saboru Branimira Glavaša na deset godina zatvora zbog hapšenja, maltretiranja i likvidacije srpskih civila u Osijeku 1991. Glavaš je prvi hrvatski visoki funkcioner osuđen za ratni zločin. Dan nakon izricanja presude Glavaš je iz Hrvatske pobjegao u Bosnu i Hercegovinu.

2011 – U Boburu, Muzeju moderne umjetnosti u Parizu, priređen je omaž slavnom crnogorskom slikaru Dadu Đuriću, koji u tom muzeju  ima svoj izložbeni paviljon. Istoga dana ministri klulture Crne Gore i Francuske Branislav Mićunović i Frederik Miteran potpisali su ugovor o saradnji između dvije zemlje u oblasti kulture. Ministar Miteran saopštio je tom prilikom da je Francuska spremna da Crnoj Gori ustupi arhivsku građu koja se odnosi na crnogorsku kraljevsku vladu u egzilu i filmsku građu o Crnoj Gori. 

2012 – Na konferenciji „Položaj i perspektive srpskog naroda u zemljama regiona“, koju je u Beogradu organizovalo srpsko Ministarstvo vjera i dijaspore, lider SNP-a Srđan Milić je izjavio da zvanična Srbija ne treba da dovodi u pitanje suverenitet Crne Gore, jer je to riješeno. „Baš na ovom mjestu želim da naglasim – nama u Crnoj Gori ne pomažu izjave iz Srbije kojima se negira postojanje crnogorske nacije, bez obzira s koje adrese da dolaze“, kazao je Milić.

2012 – Američka Federalna agencija za hranu i ljekove (FDA) objavila je da popularna pilula „truvada“, koja se koristi u borbi protiv HIV-a, može pomoći i zdravim ljudima da spriječe infekciju virusom side. Prvi put pomenuta 2010, preventivna sposobnost „truvade“ je ocijenjena kao prekretnica u 30-godišnjoj kampanji protiv epidemije side. Uprkos pohvalama nove pilule, pojedini istraživači smatraju da su kondomi još uvijek najbolja zaštita od bolesti.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1429–  Pobjedom francuske vojske nad Englezima završena je opsada Orleana u stogodišnjem ratu.

1921 – U Švedskoj je ukinuta smrtna kazna.

1952 – Umro je američki filmski producent Vilijem Foks, osnivač korporacije “Foks” (1915), kasnije “Tventin senčeri Foks”.

2007 – Stupio je na snagu Sporazum o podjeli vlasti između protestanata i katolika u Sjevernoj Irskoj.

2008 – Lider italijanskih konzervativaca Silvio Berluskoni položio je zakletvu za premijera Italije, treći put u toku svoje političke karijere, nakon što je oformio jedan od najviše desno orijentisanih kabineta od Drugog svjetskog rata.

2009 – Potpredsjednica Vlade Crne Gore za Evropske integracije Gordana Đurović izjavila je da će Evropska unija i Evropske integracije biti uvedeni kao izborni predmeti u nekim osnovnim školama

2009 – Papa Benedikt XVI na početku višednevne posjete Bliskom istoku izrazio je duboko poštovanje prema islamu, te pozvao na dijalog Hrišćane, Muslimane i Jevreje, kako bi se u tom dijelu svijeta podstakao mirovni proces.