Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1799. umro je francuski dramski pisac, vjesnik revolucije Pjer Bomarše, koji je oštro kritikovao podmitljivost sudija, pokvarenost društva i korupciju. Autor je komedija “Seviljski berberin” i “Figarova ženidba” koje su inspirisale Đoakina  Rosinija i Volfganga Amadeusa Mocarta da komponuju istoimene opere.

1832 – U Kotoru je umro Vuko Vukolaj Radonjić, posljednji crnogorski guvernandur. Za guvernadura je izabran 1802. nakon smrti svoga oca Jovana-Joka Radonjića. Poslije sukoba s Petrom I 1818. zvanje guvernadura mu je oduzeto, ali i vraćeno dvije godine kasnije. Zbog Radonjićevih tajnih veza s austrijskim vlastima, Njegoš i crnogorski glavari iznova su ga lišili toga čina 1830. da bi godinu dana kasnije Vuko i njegov brat Marko bili protjerani iz Crne Gore.

1868 – Rođen je ruski car Nikolaj drugi Aleksandrovič Romanov, posljednji monarh Rusije, najstariji sin Aleksandra III.  Zbačen je s prijestola u Oktobarskoj revoluciji 1917. a pogubljen je naredne godine s članovima porodice.

1870 – U Progonovićima u Lješanskoj nahiji rođen je crnogorski književnik i prosvjetni radnik Jovan Roganović. Bavio se leksikografijom, folkloristikom i prevodilaštvom. U saradnji s Đurom Popovićem napisao je dva udžbenika “Bukvar” i “Zemljopis Crne Gore”. Jovan Roganović ostavio je niz značajnih djela iz istorije, etnografije i politike, a upamćen je i po poznatoj polemici o autorstvu spjeva “Smrt Smail-age Čengića”. Umro je 26. jula 1920.

1872 – Rođen je britanski filozof i matematičar Bertrand Rasel, osnivač i predsjednik Međunarodnog suda za utvrđivanje ratnih zločina u Vijetnamu. Bio je angažovan i u borbi za mir i razoružanje zbog čega je dva puta hapšen. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1950. Jedan je od rodonačelnika analitičke filozofije, a s Alfredom Vajthedom autor „Principa matematike“, djela u kojem je matematika izvedena iz logike. Ogledao se u raznovrsnim oblicima filozofskog istraživanja, publicističkog rada, političkog i moralnog angažovanja.

1883 – Rođen je njemački arhitekta Valter Adolf Gropijus, jedan od začetnika moderne arhitekture, koji je 1919. u Vajmaru osnovao prestižnu arhitektonsku školu “Bauhaus”, odakle je uticao na ostvarenje moderne arhitekture na bazi funkcionalizma. Pored zgrade Bauhausa u Njemačkoj, osnivač je škola i stambenih blokova u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje je od 1938. bio profesor Harvardskog univerziteta. Napisao je značajno djelo “Sinteza u arhitekturi“.  

1903 – Na osnovu ugovora između crnogorske vlade i italijanskog “Anonimnog društva” formiran je monopol duvana, uz italijansku investiciju od dva miliona i 500 hiljada lira. Za monopol je ustanovljen naziv Crnogorsko anonimno  društvo. Do tada u Crnoj Gori nije postojao monopol duvana, već se duvan tretirao kao i svaka druga roba. Novoosnovani monopol obuhvatio je, kako je  u ugovoru stajalo, prodaju “svijeh vrsta domaćeg duvana, gajenje i preradu za pušenje ili za šmrkanje”, te pravo na njegov izvoz u inostranstvo.

1911 – Umro je poznoromantičarski  austrijski kompozitor i dirigent Gustav Maler, direktor Bečke opere koja je pod njegovom upravom doživjela zlatno doba. Pod Betovenovim i Vagnerovim uticajem stvorio je kompozicije izrazitog dramskog temperamenta i snažnih emocija. Poznata djela: deset simfonija, ciklusi solo-pjesme za glas i orkestar „Pjesma o zemlji“, „Pjesme mladića – putnika“, „Dječakov čudotvorni rog“, „Pjesme o mrtvoj djeci“.

1992 – Visoki komesarijat Ujedinjenih nacija za izbjeglice saopštio je da je zbog rata iz Jugoslavije izbjeglo milion i 300 hiljada ljudi, što je stvorilo najveću izbjegličku krizu u Evropi od Drugog svjetskog rata.

1994  – U San Francisku je osnovano Udruženje Crnogoraca Amerike koje okuplja Crnogorce i prijatelje Crne Gore, bez obzira na njihove etničke, religijske ili političke razlike, kako bi širili saznanje o duhovnom i istorijskom nasljeđu i savremenim društvenim tokovima u Crnoj Gori, te pospješili njen razvoj u smjeru nezavisne, demokratske, humanističke i ekonomski razvijene države  – otvorene ka susjedima i svijetu. Za prvog predsjednika Udruženja Crnogoraca Amerike izabran je Blažo Sredanović.

2008 – U Sportskom centru “Morača”, pred tri hiljade gledalaca, odigrana je utakmica ženske rukometne reprezentacije Crne Gore i selekcije Evrope, kojom se jedna od najboljih  crnogorskih rukometašica Maja Bulatović oprostila od rukometa, četiri godine nakon završetka karijere. Maja Bulatović ostaće upamćena kao neponovljivi kapiten „Budućnosti“ i jedna od najboljih igračica u istoriji podgoričkog kluba. 

2011 – Povodom programskog stava Demokratske partije socijalista da u Crnoj Gori treba da postoji jedna pravoslavna crkva reagovao je ministar vjera i dijaspore u Vladi Srbije Srđan Srećković. Srećković je kazao da ne vidi ni jedan razlog da se bilo ko miješa u unutrašnje odnose Srpske pravoslavne crkve. Takođe je rekao da Amfilohije nije zavnično tražio da se Mitropolija crnogorsko-primorska izbriše iz Registra vjerskih zajednica Ministarstva vjera Srbije. Amfilohije je prethodno u intervjuu emisije „Načisto“ TV „Vijesti“ obećao da će to učiniti. Istim povodom oglasio se i portparol DPS-a Rajko Kovačević. Kovačević je rekao da DPS nema ambiciju da se miješa u crkvena pitanja, ali da ne može zatvarati oči pred problemima dvije parvoslavne crkve u Crnoj Gori.

2011 – U crnogorskom parlamentu održana je sjednica Parlamentarnog odbora Skupštine Crne Gore i Evropskog parlamenta za stabilizaciju i pridruživanje. Nakon rasprave usvojena je zajednička Deklaracija u kojoj je konstatovan određeni napredak u oblasti antikorupcije i reforme pravosuđa, uz napomenu da to nije dovoljno. U Deklaraciji je istaknuto obezbjeđivanje nezavisnosti i jačanja kapaciteta za objektivan rad RTCG, kao i povećanje transparentnosti u finansijskom poslovanju javnog servisa. Ukazano je i na posebnu važnost vladavine prava, na jačanje saradnje Vlade i nevladinih organizacija, kao i na značaj pune primjene ustavnih odredbi o službenim jezicima u upotrebi, te istaknuto žaljenje zbog odlaganja Parade ponosa.

 

2013 – U blizini Njegoševe Biljarde na Cetinju otkrivena je skulptura Dimitrija Popovića „U čast Njegoševe misli“, a u Biljardi otvorena izložba Popovićevih radova „Misterijum Luče mikrokozma“. Popovićevim radovima obilježena je 200-godišnjica rođenja Petra II Petrovića Njegoša i međunarodni praznik „Noć muzeja“.

2013 – U 54. godini umro je ruski reditelj Aleksej Balabanov, koji je svojim filmovima slikao post-sovjetsko društvo, kriminal i rat u Čečeniji. Snimio je šesnaest filmova, od kojih su najveći uspijeh u Rusiji imali „Brat“ i „Brat II“, a među najpoznatijima su „Kargo 200“, „Rat“ i „Morfijum“. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1803 – Britanija je objavila rat Francuskoj zbog Napoleonovog uplitanja u unutrašnje stvari u Italiji i Švajcarskoj.

1804 – Napoleon Bonaparta proglašen je carem Francuske, a u decembru je krunisan kao Napoleon I.

1836 – Rođen je austrijski šahovski velemajstor Viljem Štajnic, prvi zvanični svjetski šampion. Titulu svjetskog šahovskog prvaka osvojio je 1886. pobjedom u meču s Johanesom Cukertortom.

1897 – Vjenčali su se crnogorska princeza Ana, kćer kralja Nikole, i knez Franc Josif Batemberg.

1920 – U Poljskoj blizu Prahova, rođen je Karol Vojtila, koji je 1978. postao papa Jovan Pavle II, prvi neitalijanski papa poslije 455 godina.

1944 – Počelo je u Sovjetskom Savezu protjerivanje više od 200 hiljada Tatara sa Krima, pod optužbom da su sarađivali s Nijemcima.

1945 – Stupila je na snagu Evropska konvencija o ljudskim pravima.

1974 – Indija je izvršila prvu nuklearnu probu i postala  šesta zemlja koja je izvela nuklearnu eksploziju.

1988 – Počelo je povlačenje sovjetskih vojnika iz Afganistana.

2009 – Dočekom uz najviše državne počasti, crnogorski predsjednik Filip Vujanović počeo je trodnevnu posjetu Srbiji.

2009 – Američki predsjednik Barak Obama izrazio je podršku stvaranju palestinske države u razgovoru s predsjednikom Izraela Benjaminom Netanjahuom.

2010 – U 80. godini umro je poznati italijanski pisac i prevodilac Eduardo Sangvineti, autor kod nas poznatog romana „Italijanski kapričo“.

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Prijem povodom Dana nezavisnosti SAD
    on 25/06/2024 at 20:56

    Ambasada Sjedinjenih Američkih Država organizovala je u Podgorici svečani prijem povodom Dana nezavisnosti, nacionalnog praznika te zemlje. Prijem je okupio veliki broj crnogorskih zvaničnika, članova diplomatskog kora, predstavnika političkih partija, pravosudnih, kulturnih i drugih institucija...

  • "Logično je da se rezolucija o Jasenovcu usvoji, biće sastanaka sa Spajićem"
    on 25/06/2024 at 18:41

    Demokratska narodna partija (DNP) ne ucjenjuje nikoga i ne uslovljava nikoga, ali bi bilo sasvim bilo prirodno i logično da se Rezolucija o Jasenovcu usvoji, smatra poslanik DNP-a Vladislav Bojović.

  • Berane: Rotacija ili vanredni izbori?
    on 25/06/2024 at 18:35

    Očigledna je kriza vlasti u Beranama. Sjednica lokalnog parlamenta nije održana zbog nedostatka kvoruma. Na sjednici je trebalo da se desi dogovorena rotacija na mjestu predsjednika opštine, te da umjesto Vuka Todorovića iz Nove srpske demokratije bude izabran Damjan Ćulafić iz Demokrata.

  • DPS Berane: Svjedočimo političkom mešetarenju i samovolji pojedinaca
    on 25/06/2024 at 17:56

    Predsjednik opštinskog odbora Berane Miro Nedić kaže da su ovih dana u Beranama na snazi političko mešetarenje, dominacija ličnih interesa i samovolja pojedinaca.

  • Spajić: Razmišljamo o rebalansu budžeta
    on 25/06/2024 at 17:11

    Realizacija tekućih projekata ide brže nego što je predviđeno, kazao je premijer Milojko Spajić i dodao da zbog toga razmišljaju o rebalansu budžeta kako bi dodatna sredstva opredijelili za kapitalne projekte.

  • Milatović traži mišljenje za pet ambasadora
    on 25/06/2024 at 16:47

    Skupštinski Odbor za međunarodne odnose i iseljenike trebalo bi početkom jula da se izjasni o petorici kandidata za ambasadore Crne Gore. Predsjednik države Jakov Milatović uputio je skupštinskom Odboru pet predloga kandidata za ambasadore, kako bi Odbor o njima dao mišljenje.

  • Mandić: Moj glavni zadatak na evropskom putu je očuvanje mira
    on 25/06/2024 at 15:14

    Svi čvrsto vjerujemo da je Crna Gora naredna članica EU, a to će biti biti snažna poruka ohrabrenja za ostale zemlje kandidate, a posebno za bivše republike Jugoslavije, saopštio je predsjednik Skupštine Andrija Mandić.

  • Mugoša: Optužbe Mandića na račun opozicije nekorektne i neutemeljene
    on 25/06/2024 at 14:00

    Objašnjenje razloga zbog kojih je sjednica parlamenta već četvrti put odgođena a koje je saopštio predsjednik Skupštine Andrija Mandića, šef Kluba poslanika SD-a u crnogorskom Parlamentu Boris Mugoša smatra nekorektnim i neutemeljenim.

  • "Od strateške je važnosti da Crna Gora otpočne ključne infrastrukturne projekte"
    on 25/06/2024 at 13:47

    Od strateške je važnosti da naša zemlja otpočne i nastavi ključne infrastrukturne projekte poput nove dionice auto-puta Bar-Boljare, rekonstrukcije pruge Beograd-Bar i valorizacije Luke Bar, kako bi se stvorili uslovi za što bolju povezanost i privredni razvoj Crne Gore i cijelog regiona, saopštio je predsjednik Skupštine Andrija Mandić.

  • DPS: Kriza vlasti u Danilovgradu
    on 25/06/2024 at 12:21

    Ukupna situacija u Crnoj Gori, a posebno kriza vlasti u Podgorici direktno se odražava i na funkcionisanje vlasti u Danilovgradu, tvrde iz Demokratske partije socijalista u tom gradu.