Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1833. roden je ruski kompozitor, hemicar i ljekar Aleksandar Porfirijevic Borodin, jedan od “Velike petorice”, cije je djelo znacajno doprinijelo razvoju ruske simfonijske i kamerne muzike. Komponovao je pod uticajem ruskog i istocnjackog folklora. Na svom zivotnom djelu, operi “Knez Igor” radio je 18 godina, a dovrsili su ga Rimski-Korsakov i Glazunov, stvorivsi remek-djelo ruske romanticne opere. Aleksandar Porfirijevic Borodin autor je i znacajnih radova iz hemije i biohemije. Bio je doktor medicine, a kao hemicar proucavao je reakcije u organskoj hemiji i hemijske veze, od kojih su neke od reakcija dobile njegovo ime.

1840 – Roden je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvecih umjetnika s kraja 19. i pocetka 20. vijeka. Njegovo djelo objedinilo je romanticarski duh i moderne teznje i presudno uticalo na evropsko vajarstvo. Odbacivao je idealizam, apstrakciju i dekorativnost i u radu koristio dotad nepoznatu slobodu forme, s prepoznatljivom sposobnoscu da postigne snazan izraz i harmoniju duhovnog i tjelesnog na svojim skulpturama. Poznata djela: “Mislilac”, “Poljubac”, “Balzak”, “Gradani Kalea”, “Vrata pakla”, “Vjecni idol”.

1909 – U Kolasinu je zavrseno sudenje zavjerenicima koji su preko svoje tajne oraganizacije u svim plemenima i kapetanijama pokusali da organizuju ustanak protiv Knjaza Nikole i vlade, oslobode svoje drugove iz zatvora Jusovaca i dovedu za vladara knjazevog sina Danila. Pored glavnih zavjerenika, majora Nikole Mitrovica i potporucnika Petra Dinovica, jos pet je osudeno na smrt, a 33 osobe na vremenske kazne od jedne do dvadeset godina zatvora.

1920 – Potpisan je Rapalski ugovor kojim je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, pod pritiskom Velike Britanije i Francuske, ustupila Italiji Istru, Julijsku krajinu, Zadar i ostrva Cres, Losinj, Lastovo i Palagruzu, kasnije i Rijeku.

1955 – Umro je hrvatski pjesnik Avgustin Tin Ujevic, koji je svojom lirikom, ali i boemskim zivotom, obiljezio razdoblje izmedu dva rata u jugoslovenskoj knjizevnosti. Studirao je filozofiju u Zagrebu, Beogradu i Parizu, a zivio u Beogradu, Sarajevu i Splitu do 1940, kada se seli u Zagreb i u njemu ostaje do svoje smrti. Po prirodi povucen, od publiciteta se branio stavom da ,,javnost nema pravo da se bavi piscevim zivotom, no samo njegovim djelom”. Uprkos takvom misljenju, svojom je boemijom, neprestano, ali nenamjerno, izazivao paznju javnosti. Kao pjesnik formirao se na pozitivnim primjerima hrvatske moderne, s posebnom prepoznatljivoscu Matosevog pjesnickog koncepta. Iako pesimista, duboko je vjerovao u ljudski duh i tom je vjerom prozeta njegova poezija – originalna u izrazu, ispovjedna, misaona i senzibilna. Poezija usamljenosti, ocaja i patnje. Prevashodno pjesnik, znacajan je i kao pripovjedac, esejista, kriticar, novinar i publicista, prevodilac (s francuskog i engleskog) i polemicar. Poznata djela: ,,Lelek sebra”, ,,Kolajna”, ,,Auto na korzu”,”Zedan kamen na studencu”.

1962 – U Titogradu je osnovan Tehnicki fakultet, drugi novoosnovani crnogorski fakultet, nastao kao elektro-odsjek odjeljenja Elektrotehnickog fakulteta u Beogradu, iz kojeg je 1978. izrastao Elektrotehnicki fakultet u Titogradu, koji danas djeluje u okviru Univerziteta Crne Gore.

1989 – Umrla je spanska revolucionarka Dolores Ibaruri, legendarna La Pasionarija, predsjednica Komunisticke partije Spanije (od 1960). Pripisane su joj rijeci “No pasaran” (“nece proci”), parola pod kojom su republikanci u Spanskom gradanskom ratu branili Madrid od fasista. Poslije pada Republike provela je 38 godina u inostranstvu, najvise u SSSR-u. Vratila se u Spaniju 1977. i postala clan parlamenta.

1994 – Na Cetinju je zavrseno obiljezavanje 500. godisnjice osnivanja prve drzavne stamparije na Balkanu, iz koje su 1494. na Obodu, rijeckom gradu, i docnije na Cetinju izasle inkunabule – prve stamapane cirilicne knjige na slovenskom jugu: Oktoih prvoglasnik, Oktoih petoglasnik, Psaltir s posljedovanjem, Molitvenik, i Cetvorojevandelje…Obiljezavanje tog datuma, vezanog za izuzetno znacajan dogadaj kojim su stvoreni uslovi za brze i dalekoseznije sirenje pismenosti i kulture na nasim prostorima, pocelo je u januaru, kada je pola milenijuma ranije iz Crnojevica stamparije izasao prvi primjerak Oktoiha prvoglasnika. Proslavom 500 godina stamparstva u Crnoj Gori i svecanostima narednog dana – 13. novembra, obiljezen je i dan stamparije <> DD na Cetinju.

2001 – Jugoslovenski viceadmiral u penziji Miodrag Jokic, optuzen za ratne zlocine na podrucju Dubrovnika 1991, dobrovoljno se predao Medunarodnom sudu za ratne zlocine u Hagu.

2004 – U Podgorici je otvorena Kancelarija italijanskog instituta za kulturu, a u Kotoru ( dan kasnije) odjeljenje “Dante Aligijeri”.

2007 – U Podgorici je konstituisan Savjet za odbranu i bezbjednost, tijelo koje donosi odluke o komandovanju Vojskom Crne Gore.

2007 – U 79. godini umro je Ajra Leving, autor bestselera “Rozmarina beba” i “Momci iz Brazila”, pretocenih u istoimene uspjesne filmove.

2009 – U Plavom dvorcu na Cetinju otvoren je 31. Crnogorski likovni salon “13. novembar” na kome je Gran pri dobio slikar Drasko Dragas.

2010 – Zemni ostaci nekadasnjeg gospodara Zete i Crne Gore i osnivaca Cetinja Ivana Crnojevica prenijeti, su nakon 24 godine od otkopavanja, uz vojne pocasti, iz Narodnog muzeja u Dvorsku crkvu na Cipuru. Inhumaciji Ivana Crnojevica prisustvovali su Vladina radna grupa, ministar odbrane i pripadnici Vojske Crne Gore. Mermerni sarkofag je u zemlju spustio komandant pocasne jedinice, major Zeljko Radulovic, koji je zastavu kojom je bio prekriven sarkofag predao premijeru Crne Gore Igoru Luksicu.

2012 – Predstavnici crnogorske i italijanske vlade polozili su u Podgorici kamen temeljac za eko-zgradu, u kojoj ce biti smjesteno Ministarstvo odrzivog razvoja i turizma i Studijska jedinica za ekologiju Univerziteta Crne Gore. Izgradnjom eko-zgrade, Crna Gora svrstala se u red prvih drzava u Evropi cija ce administracija u oblasti zivotne sredine raditi u ekoloskim uslovima. Polaganju kamena temeljca prethodilo je potpisivanje sporazuma o saradnji u oblasti zastite zivotne sredine izmedu dvije vlade, koji su potpisali crnogorski ministar Predrag Sekulic i ministar zastite zivotne sredine, kopna i mora Italije Korado Klini.

Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:

1918 – Proglasena je prva austrijska republika, dan poslije kapitulacije Njemacke u Prvom svjetskom ratu i abdikacije cara Karla I.

1929 – Na Cetinju je poceo da izlazi <>, zvanicni organ Zetske banovine. Urednik Glasnika bio je Milan Ramadanovic, koji je u prvom broju obecao da ce osim zvanicnih akata list donositi i sve ono sto je od opsteg interesa za banovinu, a odnosi se na ekonomsku, socijalnu i privrednu problematiku.

1970 – U snaznom ciklonu i visokim talasima u Istocnom Pakistanu (Banglades) zivot je izgubilo najmanje 200.000 ljudi.

2007 – U danilovgradskom Domu zdravlja “Dimitrije-Dika Marenic” otvorena je skola za trudnice i roditeljstvo, prva te vrste u Crnoj Gori.

2007 – Na predsjednickim izborima u Sloveniji pobijedio je ljevicar Danil Tirk.

2010 – Ministarstvo kulture Crne Gore preselilo se iz Podgorice na Cetinje, u nekadasnju rezidenciju predsjednika drzave u Njegosevoj ulici, a predsjednik se nakon preseljenja Ministarstva uselio u Plavi dvorac.