TAKMICARSKI PROGRAM

Takmicarski program Medunarodnog festivala glumca u Niksicu zatvorice veceras predstava Gospodska krv, tekstopisca Marka Kavaje, rezisera Slobodana Marunovica, u produkciji Niksickog pozorista.

U okviru zvanicnog, takmicarskog programa prethodnih dana izvedeno je pet predstava, a pretposlednje vece obiljezila je “Ay Carmela”, Sarajevskog ratnog teatra (SARTR), nastala po tekstu Jose Sanchis Sinissterra, a u rediteljskoj postavci Roberta Raponje.

Predstava Ay, Carmela, ubiljezila je 20 godina trajanja na scenama regiona i Evrope, a ta ziva, snazna prica, kazuje o pokusaju osvajanja slobode, o prkosu, ali i poziva da se ostane svoj, jer “uvijek imamo mogucnost izbora”.

Moderator okruglog stola, Vanja Kovacevic ocijenio je da predstava Ay, Carmela jasno pokazuje da je, iako izrasta iz zivota, umjetnost nerijetko snaznija od njega i uvijek mocnija, sto su mocnim igranjem posvjedocili i njeni protagonisti na sceni Niksickog pozorista.

Predstava je premijerno izvedena u Teatru Principaus u Saragosi 1987. godine, vrlo brzo je postala svjetski hit, a 12 godina kasnije na scenu su je postavili protagonisti SARTR-a, Dragan Jovicic i Selma Alispahic dok, kako je podsjetio Kovacevic, rane jos nijesu bile zalijecene, od svega loseg sto je rat donio u Bosni i Hercegovini.

“Glavno pitanje predstave je sta dobijamo ili gubimo cutanjem i da li smo ucesnici zlocina koji nam se desava pred ocima koji precutkujemo”, ukazao je Kovacevic.

Glumica Selma Alispahic ili Karmela, koja je u predstavi pokusala da se usprotivi zlocinu i nije pristala na cutanje i po cijenu vlastitog zivota, kazala je da je, bez obzira koliko je srecna zbog dugog pozorisnog zivota tog komada, nesrecna sto iz godine u godinu aktuelnost te price ne prestaje, iako su povod za njen nastanak davni dogadaji, spanski gradanski rat i znacajna vremenska distanca.

“Mi jos uvijek zivimo u latentnim fasizmima i ta borba protiv fasizma nije stala”, rekla je Alispahic i dodala da tu predstavu ne treba stavljati ni u kakvu geografsku, niti bilo koju drugu odrednicu.

To je predstava, kako je ukazala Alispahic, o snazi individualnog gesta, jer je sve na odluci svakog covjeka, a ne kolektivizama koje prezire i u njih ne vjeruje.

“Prezirem kolektivno i u dobru, i u zlu, jer ne moze se pravdati krenuli su, sve je individualni cin, i za ideju, krivicu. Ima i onih koji nisu krenuli, mozda po cijenu sopstvenog zivota, ali nisu krenuli da unistavaju drugi zivot”, rekla je Alispahic.

Glumica vjeruje, kako je kazala, da je svaki covjek odluco da cini u zivotu dobro ili zlo, bez obzira na okolnosti, istorijska desavanja, jer ima i onih koji su bili prisiljeni, pa su rekli – ne.

“Mislim da je jako vazno da smo obrazovani, da nam se ne pricaju price, da nas niko ne moze lagati nizasta, jer neobrazovanje stvara ignoraciju, a ona mrznju, koja stvara razne strahove, pa se taj strah generacijski prenosi sa koljena na koljeno”, rekla je Alispahic i dodala da ni sa kakvim takvim “koljenom” nema veze, niti zeli da ima.

Glumica je ukazala da je najvaznije sto se publika, koja prati njihovu predstvu, stalno obnavlja i sto puno mladih dolazi da ih gleda, sto joj daje “nadu, snagu i vjeru da teatar jos ima snagu u poplavi i medijskom okruzenju neukusa i uzasa”.

I glumac Dragan Jovicic i njen partner na sceni Paulino, ukazao je da je ta predstava krik i zapitao “zar su majke, zene radale tu celjad da se ubijaju, da zla cine jedni drugima”.

Jovicic je, govoreci o svom Paulinu objasnio, da on igrajuci, iako i za fasiste, pokusava nekako spasiti zivot.

“U svijetu je posijano i dobro i zlo sjeme. Za zlo je dovoljno samo da se nadubri nekim nacionalizmom, pa da bukne i da cinimo zlo jedni drugima”, upozorio je Jovicic.

Glumac je naveo da je cijelo vrijeme rata bio u Sarajevu i da nakon tog iskustva misli da je covjek greska evolucije.

“Kroz predstavu i dan danas mislim da lijecimo svoje te posttraume i pokusavamo da se odupremo”, povjerio se Jovicic.

Glumac Jasenko Pasic, treci akter koji je u predstavu, kako je rekao, uskocio prije 11 godina, upisao je Akademiju upravo zbog “Ay, Carmele”, koju je gledao 20 puta.

Gustavet, koga igra bez rijeci na sceni, je njihova susta suprotnost, jer se prilagodava svemu sto dode, moze da trpi.

“Nazalost mi smo Balkanci takvi, trpimo, dozvoljavamo, i stalno nam se dogada iznova da trpimo neke stvari, da se ne bunimo. Meni je ova Carmela, kad god je igramo, kao neka pobuna i svaki put imam potrebu da na njenom kraju, na poklonu publici, kao krenem u neku revoluciju”, rekao je Pasic.

Govoreci o iskustvima tokom igranja predstave, Pasic je predocio da im se desavalo da,kada na kraju salutira sa fasistickim pozdravom, podignutom rukom, neko iz publike ustane i pozdravi na isti nacin, i to u sred Sarajeva.

“Okruzeni smo tim, kako kaze Carmela da su oko nas fasisti, nekad vise, nekad manje, a sada najvise od kad ja pamtim i potpuno su razotkriveni, uopse se ne sakrivaju i na nama je da se borimo ako mozemo ikako, nadam se da mozemo”, rekao je Pasic i dodao da su korijen svega toga neznanje i neobrazovanost.

Dramaturgiju predstave potpisuje Dubravka Zrncic Kulenovic, scenografiju Vedran Hrustanovic, kostimgrafiju Lejla Hodzic, a autor muzike je Dusko Segvic.

Medunarodni festival glumca zavrsava se sjutra vece u Niksickom pozoristu dodjelom nagrada i svecanim koncertom u cast nagradenih Muzicke skole “Dara Cokorilo”.