BOGDANOVIĆ

Podrška Ministarstva kulture Dukljanskoj akademiji nauka ni ubuduće neće izostati, kazao je ministar Aleksandar Bogdanović i dodao da u potpunosti prepoznaje dragocjenu i zapaženu ulogu DANU u oblastima od obostranog značaj.

Bogdanović je uputio čestitku predsjedniku Dukljanske akademije nauka i umjetnosti, Sretenu Peroviću povodom dvadesetogodišnjice osnivanja DANU.

“Ovaj važan jubilej, prije svega, podsjeća nas na rad i doprinos DANU svim krucijalnim procesima u Crnoj Gori tokom minule dvije dekade, kojim su njeni članovi – kao već ostvareni i upečatljivi akteri društvenih procesa – ostavili posebno znakovit trag”, kazao je Bogdanović u častitki.

 Od obnove nezavisnosti, preko kontinuiranog rada na jačanju crnogorskog identiteta, sve do neumornih aktivnosti na polju kulture i nauke, kako je kazao, DANU je svojim doprinosom zavrijedila status institucije čiji je značaj u savremenim crnogorskim okvirima nemjerljiv.

“Iz tog razloga, nemam sumnju kako ćemo u vremenu koje slijedi svjedočiti jednako intenzivnom i posvećenom djelovanju DANU i njenih članova. Na tom putu, ni ubuduće neće izostati podrška Ministarstva kulture, koje u potpunosti prepoznaje dragocjenu i zapaženu ulogu DANU u oblastima od obostranog značaja”, zaključeno je u čestitki Peroviću.

CETINJE

Izložba Narodnog muzeja Crne Gore pod nazivom “I bi slovo”, vajara Milivoja – Miška Babovića, otvorena je sinoć u Crnogorskoj galeriji umjetnosti “Miodrag Dado Đurić” na Cetinju. Babovićevim autorskim projektom Narodni muzej obilježava 500 godina štamparstva Božidara Vukovića Podgoričanina i rukopečaćenje prvih crkvenih knjiga – Psaltira i Služabnika, 1519. godine u njegovoj radionici u Veneciji.

Na izložbi su prikazane skulpture, reljefi, grafike, fotomontaže maketa spomenika u eksterijeru i fotografije.

“Da slovo može biti i umjetničko djelo govore nam inventivni umjetnički radovi Miška Babovića, u različitim tehnikama i materijalima, namjenski rađeni povodom izložbe slovu, riječi u čast. Pisana, tiskana ili ondašnjim jezikom rečeno – rukopečaćena, sačuvana riječ s kraja petnaestog vijeka ostala je u amanet i nazaborav u prvim štampanim djelima ljudi s ovdašnjih prostora” ,  kazala je, otvarajući izložbu, direktorica Narodnog muzeja, istoričarka umjetnosti i likovna kritičarka Anastazija Miranović.

Ona je istakla da pisana riječ, pored  fundamentalne, komunikativno-interaktivne uloge prenosioca značenja poruke, prosvjećenja i edukacije, ima i vrlo značajnu esetsku, i u te svrhe primjenljivu vrijednost, što pokazuje Miško Babović svojim umjetničkim djelima.

“Artikulišući Božidarova slova u različitim medijima – skulpturi, grafici, fotografiji, inastalaciji ljepota likovnosti inicijala i drugih slova, ornamentalnih ukarasa, vinjeta, lozica, kao i ostalih dekorativnih elemanta očituje se u Babovićevim radovima, kroz stari/novi kontekst i ambijent “, kazala je Miranović i dodala da kada Babović inpostira Božidarova monumetnalana slova u mjesta njihovog izvorišta – na oblale Skadarskog jezera, Rijeke Crnojevića, pored manastira, on ih vraća prapočecima, tvoreći identitetske bilborde današnjice.

Babović, prema njenim riječima, svoja slova smješta u glinenu ravan, vraća ih zemlji, ali i kači na zid, kao slike, ikone, grafike i pozicionira kao trodimenzionalne skulpture od metala, kojima poput epitafa daje simboličku i dekorativnu, konstruktivno – strukturalnu ulogu.

Majstorstvo izrade potvrđuju njegovu zanatsku umješnost, a poznavanje i iskustvo u radu s različitim materijalima, lakoća i domišaljatost egzekucije, uz raskošan talenat, produkuje umjetnost visokih kvalitativnih vrijednosti.

“Znani i neznani praoci naše pismenosti ostavili su nam u zalog identitetske stigmate kontinuiteta, koji nas snažnije i trajnije od svih ostalih inicijacija mapiraju na kulturološkoj civilizacijskoj karti svijeta. Jedan od njih čije nam ime pronosi slavu pismenosti je Božidar Vuković Podgoričanin. Narodni muzej je uz radove Miška Babovića želio podsjetiti na te krucijalne identiteske međaše i makar u godini jubileja otkriti ih ispod vela istorije”, zaključila Miranović.

Umjetnik Milivoje Miško Babović kazao je da je ideja za izložbu nastala prije dva mjeseca zahvaljujući Anastaziji Miranović, Narodnom Muzeju i njegovim prijateljima sa fakulteta. Takođe je istakao da njegova ideja, koja je stara preko 25 godina, da svaki grad i glavne institucije kulture u Crnoj Gori dobiju po jedan znak iz naših starih štamparija koji ih određuje, još nije realizovana.

Milovoje Miško Babović rođen je 1953. godine u Petnjiku kod Berana. Godine 1979. diplomirao na Vajarskom odsjeku FLU Beograd u klasi prof. Nikole Jankovića. Četiri godine kasnije magistrirao je na istom odsjeku u klasi prof. Vojina Stojića. Član je ULUCG. Redovni je profesor na Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju. Dobitnik je velikog broja nagrada i priznanja.

Kustosi izložbe, koja će biti otvorena do 25. marta naredne godine, su Anastazija Miranović, Ljiljana Karadžić i Slobodan Vušurović.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan  1375. umro je italijanski pisac Đovani Bokačo, autor zbirke od sto novela “Dekameron”, remek djela koje je postalo izvor nadahnuća i nenadmašni uzor italijanske proze.

1804 – Rođen je engleski državnik i pisac Bendžamin Dizraeli, osnivač i vođa konzervativaca, premijer i  jedan od tvoraca britanskog imperijalizma.

1879 – Rođen je sovjetski diktator, porijeklom iz Gruzije, Josif Visarionovič Džugašvili (Staljin). Kao generalni sekretar Komunističke partije od 1922. do smrti 1953. bio je neprikosnoveni vladar Sovjetskog Saveza i lider komunističkog svijeta. U “čistkama” koje je sprovodio da bi se održao na vlasti stradalo je nekoliko miliona ljudi, među kojima su bili istaknuti političari, generali, intelektualci. Hegemonističkom politikom doprinio je zaoštravanju međunarodnih odnosa u vrijeme hladnog rata i okrnjio ogroman ugled Sovjetskog Saveza, stečen značajnom ulogom u slamanju fašizma u Drugom svjetskom ratu. Rezolucijom Informbiroa pokušao je 1948. da SFR Jugoslaviju stavi pod sovjetsku zonu uticaja.

1892 – Rođena je engleska književnica Sesili Izabel Ferfild, poznata kao Rebeka Vest, koja je poslije boravka u Jugoslaviji 1937. i 1941. napisala opsežno putopisno-istorijsko djelo “Crno jagnje i sivi soko”.

1905 – Na Cetinju je potpisan sporazum o uslovima ostvarivanja koncesije za izgradnju i eksploataciju barskog pristaništa i željeznice od Bara do Skadarskog jezera. Između crnogorske vlade i “Barskog društva”, odnosno italo-crnogorskog udruženja, dogovoreno je da crnogorska vlada ustanovi barsko pristanište kao slobodno, sa dodatnom slobodnom zonom, a da izgradnja željeznice otpočne kad se vlada i “Barsko društvo” sporazumiju o trasi, te da Društvo ima pravo plovidbe po Jezeru, isključivo mehaničkim sredstvima, s obavezom izgradnje pristupnih skela.

1917 – Rođen je njemački pisac Hajnrih Teodor Bel, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1972, majstor kratke priče, najprevođeniji njemački pisac poslije Drugog svjetskog rata. Prvi roman “Gdje si bio, Adame?”, objavio je 1951. i od tada se potpuno posvetio književnosti. U početku je pisao o nepodnošljivosti i ispraznosti vojničkog života, a kasnije o odnosima i pojavama u modernom njemačkom društvu. Bio je predavač na Frankfurtskom univerzitetu, a aktivno je učestvovao i u političkom životu Njemačke. Poznata djela: “Mišljenja jednog klovna”, “Grupna slika s damom”, “Izgubljena čast Katarine Blum”.

1918 – U mjestima u okolini Cetinja počelo je organizovanje protivnika bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore sa Srbijom, koji su namjeravali da se suprotstave sprovođenju odluka tzv. Velike podgoričke skupštine. Bio je to uvod u događaje poznate kao “Božićna pobuna”.

1918 – Formirana je prva vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca na čelu sa Stojanom Protićem. U vladu je ušao i  poslanik nelegitimne Podgoričke skupštine Milosav Raičević, prethodno crnogorski ministar. Formiranjem te vlade smanjena je mogućnost da kralj Nikola i emigrantska vlada značajnije utiču na rješavanje tzv. “crnogorskog pitanja” u novoj državi.

1940 – Umro je američki pisac Frensis Skot Ficdžerald. Proslavio se već prvim djelima u kojima je opisao “godine džeza”, a njegov roman “Veliki Getsbi” smatra se jednim od remek djela o “izgubljenoj generaciji”. U njemu se na svojevrstan način pominje i Crna Gora preko ordena za izvanrednu hrabrost “Orderi Di Danilo”, čiji je nosilac glavni junak romana major Džej Getsbi. “Unaprijeđen sam u čin majora, i svaka me je saveznička vlada odlikovala – pa čak i Crna Gora, mala Crna Gora, tamo negdje dolje na Jadranskom moru!” – kaže u romanu Getsbi.

1948 – U Irskoj je potpisan zakon o konstituisanju Irske Republike. Irska je 1949. proglasila punu nezavisnost od Velike Britanije i istupila je iz Komonvelta.

1972 – Istočna i Zapadna Njemačka potpisale su ugovor o dobrosusjedskim odnosima i uspostavile diplomatske veze, formalno završivši neprijateljstvo koje je trajalo više od dvije decenije. Time je otvoren put i za međunarodno priznanje Istočne Njemačke.

1993 – Predsjednik Rusije Boris Jeljcin raspustio je Ministarstvo bezbjednosti (bivši KGB) jer ga nije blagovremeno upozorilo na opasan razvoj događaja u zemlji i zato što, kako je rekao, instituciju koja je decenijama zastrašivala građane, nije moguće reformisati.

2004 – Skupština Srbije usvojila je, na prijedlog Srpskog pokreta obnove, izmjene zakona o pravima boraca, vojnih invalida i članova njihovih porodica kojim se izjednačavaju prava četnika i partizana i ustanovljava “Ravnogorska spomenica 1941. godine”, pandan “Partizanskoj spomenici”.

2007 – Devet novih članica Evropske unije ušlo je u šengensku zonu, koja je uz postojećih 15 obuhvatila 24 zemlje bez kontrole na unutrašnjim granicama. U šengensku zonu ušle su Poljska, Slovačka, Mađarska, Češka, Slovenija, Malta, Letonija, Litvanija i Estonija, čime je za više od 400 miliona Evropljana omogućeno putovanje bez pasoša u zemlje obuhvaćene šengenskom zonom. U zemljama istočne Evrope proširenje šengenske zone označeno je kao posljednja etapa rušenja „gvozdene zavjese“ iz vremena hladnog rata.

2010 – Premijer Crne Gore Milo Đukanović podnio je ostavku na tu funkciju. Đukanović, koji je za dvije decenije na čelu Vlade bio šest puta, prvu ostavku podnio je u oktobru 2006. a na istu funkciju se vratio u februaru 2008. Na konferenciji za novinare kazao je da odluku o ostavci nije donio ni pod čijim pritiskom, te da mirne savjesti odlazi iz Vlade ne plašeći se eventualnih optužnica. Istoga dana glavni odbor Demokratske partije socijalista jednoglasno je za Đukanovićevog nasljednika podržao člana te partije, ministra finansija i potpredsjednika Vlade, doktora ekonomskih nauka Igora Lukšića.

2010 – Ministri zdravlja Srbije i Crne Gore Tomica Milosavljević i Miodrag Radunović potpisali su Sporazum o saradnji u oblasti zdravstva i medicinskih nauka, koji podrazumijeva  direktnu komunikaciju institucija, razmjenu kadra, kao i praćenje primjene Sporazuma o socijalnom osiguranju između dvije države.

2011 – Iz štampe je izašao prvi broj časopisa “Komuna”, koji je, s grupom novinara i entuzijasta, pokrenuo rukovodilac NVO “Svjetlost” Vildan Ramusović, u cilju očuvanja i zaštite istorijske, kulturne i naučne baštine Crne Gore. Časopis (u štampanoj i elektronskoj formi) izlazi, četiri puta godišnje, u crno-bijeloj tehnici, na 28 strana. Ima veliki broj eminentnih saradnika i tematski obuhvata cjelokupan crnogorski prostor. Karakterističnog je dizajna kome poseban pečat daju brojne raritetne fotografije, i u tom smislu podsjeća na časopise s početka prošlog vijeka. Prvi urednik “Komune” je Amer Ramusović.

2011 – Evropska komisija uvela je strogu kontrolu izvoza ljekova koji se koriste za ubrizgavanje smrtonosnih injekcija. Kompanije u Evropskoj uniji koje žele da izvezu ljekove kao što je sedativ natrijum tiopental prvo moraju da garantuju da njihovi proizvodi neće biti upotrijebljeni za izvršenje smrtne kazne, čime bi moglo biti usporeno izvršavanje smrtnih kazni u SAD-u, gdje se natrijum tiopental koristi za spravljanje smrtonosnih injekcija. Smrtna kazna u Evropskoj uniji je zabranjena, dok je u trideset četiri američke države, u kojima se i dalje izriče, natrijum tiopental zakonski obavezan kao prva od tri supstance koje se koriste za smrtonosne injekcije prilikom pogubljenja i čija je namjena da osobu uspava prije nego joj se ubrizga smrtonosni koktel. Natrijum tiopental proizvodi se u Britaniji, Italiji, Austriji i Danskoj. Odluka o zabrani izvoza tog lijeka dovela je do njegovog deficita u SAD-u a time i do znatnog pada broja izvršenih pogubljenja.

2012 – Za novog državnog sekretara Sjedinjenih Američkih Država imenovan je senator iz Demokratske stranke Džon Keri, koji je funkciju preuzeo od Hilari Klinton.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1937 – U Holivudu je održana premijera filma Volta Diznija “Snežana i sedam patuljaka”, prvog cjelovečernjeg crtanog filma u filmskoj istoriji.

1958 – General Šarl de Gol, izabran je za prvog predsjednika Pete republike.

1967 – Luis Vaškanski, prvi čovjek kojem je presađeno tuđe srce, umro je u južnoafričkom gradu Kejptaunu 18 dana poslije operacije.

2009 – U izboru Fife za najboljeg igrača u 2009. izabran je fudbaler Barselone Lionel Mesi.

PRIZNANJE NARODNE KNJIGE

Istaknuta pjesnikinja Margaret Atvud dobitnica je ovogodišnje međunarodne nagrade Književni plamen, koja će biti uručena na proljeće, saopšteno je iz izdavačke kuće Nova knjiga.

Žiri za dodjelu te nagrade jednoglasno je odlučio da Književni plamen ode u ruke Atvud, koja je istaknuta kanadska i svjetska pjesnikinja, prozaistkinja i esejistkinja.

Atvud je književnica koja se ostvarila u velikoj raznolikosti žanrova, napuštajući okvire tradicionalne beletristike da bi se oprobala i u poljima distopije, konceptualne fikcije, pa čak i grafičkih novela.

“Ona je smjela vizionarka čiji je potez da kao književno zavještanje već napisano književno djelo namjeni da se objavi u dalekoj budućnosti krajnje neobičan i jedinstven eksperiment, u isti mah je pjesnikinja i autorka romana koji su ostavili pečat u savremenoj angloameričkoj književnosti”, navodi se u saopštenju.

Peta nagrada Književni plamen biće uručena na proljeće, kada će biti organizovan akademski okrugli sto posvećen njenom književnom djelu.

Kako se navodi, žiri za dodjelu nagrade održao je više sjednica i razmatrao veliki broj izuzetnih kandidata.

Navodi se da je ovo peta godina otkako je žiri za dodjelu međunarodne književne nagrade Književni plamen Marija Vargasa Ljose počeo s radom, što je prvi mali jubilej.

“Žiri predvodi čuveni svjetski pisac Mario Vargas Ljosa, a članovi su izdavač Predrag Uljarević i profesori književnosti i esejistike Aleksandar Jerkov, Sonja Tomović Šundić i Siniša Jelušić, dočekali i prethodni dobitnici – Klaudio Magris, Orhan Pamuk i Adam Zagajevski”, dodaje se u saopštenju.

Prve godine nagradu je dobio nobelovac Mario Vargas Ljosa, koji je prihvatio da sa izdavačkom kućom Nova knjiga bude suosnivač nagrade, da nagradi dâ svoje ime i da kao predsjednik vodi žiri u odabiru nagrađenih autora.

„Posjeta slavnog peruanskog i svjetskog pisca Crnoj Gori prije pet godina, prvi susret Crne Gore s jednim dobitnikom Nobelove nagrade, još je u pamćenju kao kulturnoistorijski događaj bez presedana, s redovima koji su se protezali stotinu metara dok su čitaoci čekali na potpis slavnog književnika i rječitog kritičara posvećenog širenju slobode i ideji napretka i ravnopravnosti – jednom humanističkom idealu koji je oličen i u nazivu nove nagrade”, navodi se u saopštenju.

Dodaje se da je za ovih pet godina nagrada koja ima istaknuto mjesto u Crnoj Gori i regionu našla mjesto i na širokoj internacionalnoj sceni svjetske književnosti.

VALORIZACIJA KULTURNIH DOBARA

Plan davanja koncesija za valorizaciju kulturnih dobara za 2020. godinu i Predlog plana i Izvještaj sa javne rasprave po tom pitanju usvojen je na sjednici Vlade Crne Gore.

Kako se navodi u saopštenju Vlade, Planom je predviđeno davanje koncesija za tvrđave Besac i Goražda i zadužbinu Ljubatovića, kao oblika podsticaja privatnih investicija u obavljanju djelatnosti od javnog interesa, a radi obezbjeđivanja zaštite i očuvanja kulturnog dobra.

Na ovaj način će se postići optimalna turistička valorizacija izuzetno vrijednih prirodnih resursa i kulturnog nasljeđa.

“Glavni cilj davanja koncesija je obezbjeđenje adekvatnog tretmana nepokretnih kulturnih dobara, koji podrazumijeva sprovođenje mjera na zaštiti i unapređenju stanja, funkcionisanje i upravljanje na održivoj osnovi, ali i obezbjeđivanje eksternih izvora finansiranja za zaštitu kulturne baštine. Osim toga, na ovaj način se poboljšava turistička privreda i izgrađuje mreža turističkih destinacija, van uobičajenih ruta na primorju”, navodi se u saopštenju Vlade.

SVEČANOST U PIPERIMA

Kulturno-umjetničko društvo “Ljubo Božanović” iz Pipera organizuje Godišnji koncert u subotu, 21. decembra, sa početkom u 19 časova na Drezgi u Piperima.

Kulturno-umjetnički program biće obogaćen i muzičkim programom za koji će biti zaduženi vokalni kvartet “Veselice” i Novak Laketić.

Voditelj programa je crnogorski novinar, publicista, hroničar i dokumentarista Dragan Mitov Đurović.

Kulturno-umjetničko društvo “Ljubo Božanović”, osnovano je 1972. godine u Piperima – Podgorica, a kako su kazali, ideja osnivača je bila i ostala do današnjih dana, obnavljanje i izučavanje starih igara i pjesama koje su pratile život piperskog naroda i drugih krajeva Crne Gore.

Dobitnici su brojnih nagrada i priznanja sa svih velikih festivala širom stare Jugoslavije među kojima su nagrada Glavnog grada Crne Gore povodom njegovog oslobođenja, “Znanje imanje” koju je dodjeljivala Radio Televizija Beograd, Zlatna plaketa sa Sabora kulturnog stvaralaštva u Kosovskoj Mitrovici, “Dani amaterizma” u Crnoj Gori, kao i Orden zasluga za narod sa srebrnim zracima koju je dodijelio Predsjedništvo SFRJ.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1795. rođen je njemački istoričar Leopold fon Ranke, osnivač moderne građanske istoriografije, profesor Berlinskog univerziteta i član Pruske akademije nauka. Bavio se uglavnom istorijom zapadne Evrope. Modernoj istoriografiji dao je tri načela: treba pisati „onako kao što se dogodilo“; osnova rada je u arhivskim istraživanjima; istoriografija nije samo nauka nego i umjetnost. Poznata djela: „Istorija Francuske“, „Istorija Engleske“, „Rimske pape“, „Njemačka istorija za vrijeme reformacije“, „Srpska revolucija“ (Istorija I srpskog ustanka napisana prema podacima dobijenim od Vuka Karadžića).

1834 – U Cavtatu je rođen Valtazar Bogišić, doktor filozofije i prava. Na zahtjev knjaza Nikole, a po odobrenju ruske vlade, Bogišić je kao  redovni profesor Univerziteta u Odesi došao u Crnu Goru 1872. da sačini Opšti imovinski zakonik za Knjaževinu Crnu Goru. Zakonik je radio do 1. jula 1888, kada je počela  njegova primjena. Samo na stilsko-jezičkim korekcijama tog pravnog akta, radio je četiri godine. Nakon penzionisanja 1. januara 1890, bio je ministar pravde u Knjaževini Crnoj Gori, ali se zbog bolesti, sa te dužnosti i iz javnog života, povukao 1897. Umro je na Rijeci 1908.

1912 – U Londonu je počela mirovna konferencija Turske i balkanskih zemalja, poslije pobjede balkanskih saveznika i osvajanja gotovo svih turskih posjeda u Evropi. Konferencija je završena potpisivanjem Londonskog mirovnog ugovora 30. maja 1913, kojim se Turska odrekla evropskih provincija do linije Enos-Midija, ali su sukobi među balkanskim saveznicima oko razgraničenja vodili u novi rat.

1918 – Crnogorska vlada uputila je notu savezničkim državama, u kojoj je navedeno da “srpski teror može dovesti do oružanog sukoba u Crnoj Gori” i zatraženo da “srpske trupe napuste Crnu Goru, a da u nju uđu savezničke, te da se izvrši restauracija Crne Gore i tako narodu omogući da se slobodno izjasni o svojoj budućnosti preko parlamenta koji će odmah biti sazvan, a prisustvo saveznika biće garancija da će svačija sloboda biti poštovana”.

1919 – Srpski ministar vojni, general Stevan Hadžić uputio je ministru unutrašnjih djela Srbije prijedlog vrhovne komande srpske vojske da u cilju sređivanja prilika u Crnoj Gori, pored vojničkih mjera, treba bez odlaganja pristupiti raseljavanju porodica pojedinih odmetnika, pa i čitavih sela koja su se pokazala nelojalnim i nepokornim. Tu akciju trebalo je da vrše policijske vlasti uz pomoć vojnih, koje bi iseljenike iz Crne Gore privremeno razmjestile po pojedinim mjestima Makedonije i kumanovskog kraja.

1920 – Francuska je prekinula diplomatske odnose s Crnom Gorom. Poslije potpisivanja Rapalskog ugovora između Kraljevine SHS i Italije 12. novembra 1920. i izbora za Konstituantu, šef diplomatske misije pri crnogorskom dvoru u egzilu Delaroš Verne predao je 28. novembra, u ime francuske vlade, tu odluku ministru spoljnih poslova Crne Gore Jovanu Plamencu. Stav Francuske bio je da je u novim okolnostima prisajedinjenje Crne Gore pomenutoj kraljevini svršen čin, te otuda ne uviđa razloge zbog kojih bi nastavila održavanje diplomatskih odnosa s njegovim veličanstvom   kraljem Nikolom. Za primjerom Francuske pošle su i ostale velike sile.

1968 – Umro je američki pisac Džon Stejnbek, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1962. Proslavio se tridesetih godina 20. vijeka romanima koji se bave posljedicama velike ekonomske krize i pobunom nekonformističke mlade generacije. Poznata djela: “Kvart Tortilja”, “Plodovi gnjeva”, “Zima našeg nezadovoljstva”, “Istočno od raja”.

1974 – Umro je poznati vajar Risto Stijović, rođen u Podgorici 1894. Studije je započeo na Umjetničkoj školi u Beogradu, a nastavio u Parizu, gdje prvi put izlaže 1919. na Jesenjem salonu. Autor je mnogih spomenika, izvanredno stilizovanih životinja i ptica u kamenu, a najbolja djela ostvario je u drvetu koje je obrađivao virtuoznom vještinom. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade 1972. i brojnih drugih nagrada i priznanja. Živio je i radio u Beogradu.

1982 – U 95. godini umro je Artur Rubinštajn, američki pijanista poljskog porijekla, jedan od najčuvenijih u 20. vijeku, posebno poznat po interpretacijama Šopena i novije španske klavirske muzike. Napisao je autobiografiju “Moje mlade godine”.

1991 – Predsjednik reformske vlade SFR Jugoslavije Ante Marković podnio je ostavku, zbog opstrukcije reformskog programa savezne vlade koju su sprovodili republički politički lideri. Marković nije htio da prihvati savezni budžet koji je nazvao “ratnim budžetom”. Nakon njegove ostavke reforme su zaustavljene, a Jugoslavija se ubrzo raspala u krvavom ratu.

1992 – U Crnoj Gori su održani prijevremeni parlamentarni i predsjednički izbori na kojima je učestvovalo 19 političkih partija i udruženja građana, i devet kandidata za mjesto predsjednika Crne Gore. Od  951-og  kandidata na poslaničkim listama za republički parlament birano je samo 85. Po proporcionalnom izbornom modelu glasalo se, ne za pojedince, već za stranačke liste. Najviše mandata osvojila je Demokratska partija socijalista 46, Narodna stranka 14, Liberalni Savez Crne Gore 13, Srpska radikalna stranka osam i  Socijaldemokratska partija reformista četiri mandata. U prvom krugu izbora za predsjednika Republike, u kome su najviše glasova osvojili Momir Bulatović, Branko Kostić, Slavko Perović i Novak Kilibarda, nije bilo konačnog pobjednika, a u drugom krugu najviše glasova dobio je Momir Bulatović.

2005 – Na Univerzitetu Crne Gore predstavljen je servis elektronskog učenja ( E – Learning ) koji omogućava kvalitetan i brz transfer znanja korišćenjem ICT ( aj si ti) tehnologije, bez obzira na prostorne, vremenske i druge prepreke.

2008 – U Bostonu je, u 54. godini, umro profesor doktor Zlatan Čolaković, jedan od naboljih poznavalaca epske književnosti balkanskih naroda. U izdanju podgoričkog Almanaha objavio je 2004. knjigu iz oblasti bošnjačke epike “Mrtva glava, jezik progovara”, a 2007. dvotomno kritičko izdanje pjesama znamenitog sandžačkog guslara iz Bijelog Polja  Avda Međedovića, autora čuvenog epa “Ženidba Smailagić Meha”.

2009 – U 87. godini umro je Hosein Ali Montazeri, idejni tvorac islamske revolucije iz 1979. i “vjerski otac” iranskih reformista. S Homeinijem, čiji je nasljednik bio, razišao se 1989. zbog neslaganja oko državne politike, za koju je Montazeri tvrdio da narušava slobode i negira ljudska prava.

2011 – U Beogradu je, u 84. godini, umro filmski reditelj Miomir Miki Stamenković, jedan od pionira srpskog filma. Poznati filmovi: „Vuk sa Prokletija“, „Opasni trag“, „Klopka za generala“, „Devojački most“, „Lager Niš“.

2012 – U izboru Fudbalskog saveza Crne Gore za najbolje igrače u 2012. proglašeni su kapiten reprezentacije i napadač Juventusa Mirko Vučinić (šesti put), zatim fudbaler Prve crnogorske lige Blažo Igumanović, a za najboljeg trenera Slavoljub Bubanja, koji je predvodio „Čelik“ do pobjednika KUP-a Crne Gore.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1987 – U najtežoj mirnodopskoj nesreći na moru, sudar filipinskog feribota “Dona Paz” i jednog tankera preživjelo je samo 11 od 4.397 putnika i članova posade feribota. Feribot “Dona Paz” bio je registrovan za prevoz najviše 1.500 ljudi.

2003 – U Tripoliju je objelodanjena odluka o odustajanju Libije od programa razvoja zabranjenog oružja.

2004 – Iz sjevernoirske “Nordern banke” u centru Belfasta opljačkano je 22 miliona funti, što je do tada bila najveća pljačka u istoriji Ujedinjenog kraljevstva.

2006 – Ajman al Zavahri, drugi čovjek Al Kaide, zaprijetio je na snimku koji je emitovala Al Džazira novim napadima na zapadne mete.

U CNP-U

Predstava “Šćeri moja” Maje Todorović, u adaptaciji i režiji Ane Vukotić, biće izvedena u petak 20. decembra na Velikoj sceni u 20 sati.

U predstavi igraju Vanja Jovićević, Mirko Vlahović, Varja Đukić, Dejan Ivanić, Slavko Kalezić, Goran Vujović, Stevan Radusinović, Slobodan Marunović, Danilo Čelebić, Zoran Vujović i Mišo Obradović.

Scenograf predstave je Aleksandar Vukotić, kostimograf Leo Kulaš, asistentkinja kostimografa Lina Leković, kompozitor Aleksandar Radunović Popaj, koreografkinja Sonja Vukićević, Balša Poček je saradnik na dramaturgiji, a izvršna producentkinja predstave je Nela Otašević.

Kako se ističe u CNP-zu, iako su junaci drame “Šćeri moja” istorijske ličnosti, ovo nije istorijska drama. Istorijska građa je samo polazišna tačka za bavljenje aktuelnim temama, a to je, prije svega, pitanje položaja žene i odnosa prema ženskom djetetu.

RADIO DRAMA “NAŠE BRDO”

U produkciji Radija Crne Gore (RCG) premijerno je emitovana drama “Naše brdo”. To je ljubavna priča koja spaja istorijske činjenice sa ljudskom dimenzijom i vrijednostima poput: časti, odanosti, istrajnosti i lojalnosti. Ekipa RCG realizovala je tako petu radio dramu, a sljedeću najavljuje već za januar 2020.

“Naše brdo” je metafora za Crnu Goru i 75 godina postojanja radija. Na njemu se rađa ljubav, obnavljaju prijatljestva, bude se strahovi i sjećanja. Priča je smještena u period Drugog svjetskog rata, ali ne govori o ideološkim razlikama.

Drama šalje jasnu poruku: “možemo i treba da budemo bolji”. Time su se vodili glumci i ekipa Radija u procesu oživaljavanja teksta.

Mnogi smještaju radio dramu u prošlost, a na Radiju Crne Gore se ne slažu sa tim. Stoga, najavljuju još ovakvih projekata.

Ekipa Radija slušaocima je ostavila dovoljno prostora da dožive “Naše brdo”.

Reprizu najavljuju za ponedjeljak, 30. decembra.

Milica Kapa, TVCG

NA CETINJU SJUTRA

Godišnja izložba radova studenata završne 2018/2019 godine Fakulteta likovnih umjetnosti, biće otvorena sjutra, 20 decembra, u Galeriji 42 na cetinju u 20 sati.

Na izložbi će biti predstavljeni radovi studenata sa I, II, III i završne-specijalističke godine.

Na otvaranju izložbe, najboljim studentima će biti dodijeljenje nagrade za “Najboljeg studenta završne godine”, nagrada “Jovana Karadžić i Anita Bućin” za studiju na I godini i nagrada za “Slobodan crtež” studentu sa II ili III godine osnovnih studija.

Uz godišnje nagrade fakulteta, studentima će biti uručene i Otkupne nagrade Ministarstva kulture Crne Gore, Univerziteta Crne Gore, Fondacije “Ćano Koprivica”, kao i poklon-nagrade Narodnog muzeja Crne Gore i Opštine Cetinje.

U okviru ove manifestacije, biće dodijeljenje i Zahvalnice za razvoj i doprinos fakultetu: prof Iliji Branku Buriću, prof Branislavu Sekuliću i prof Rajku Todoroviću.

U pratećem katalogu izložbe dr Tatjana Koprivica ističe da od osnivanja 1988. godine, Fakultet likovnih umjetnosti UCG ima značajnu misiju u kulturnom životu Crne Gore.

“Rad akademije na obrazovanju novih kadrova daje nam za pravo da sa više povjerenja gledamo u budućnost crnogorskih institucija koje se bave istraživanjem i valorizacijom crnogorske kulturne baštine, kao i njenom prezentacijom u domaćem i evropskom kulturnom prostoru. Ovom značajno doprinose i programi mobilnosti, odnosno uspostavljene veze sa renomiranim evropskim obrazovnim institucijama i kulturnim centrima”, navela je Koprivica.