PISE MIODRAG VLAHOVIC

Ideja o tzv. “Malom Sengenu” je neuvjerljivi nadomjestak za zaustavljeni proces evropskih integracija za zemlje Zapadnog Balkana. Neubjedljivi surogat, dakle.

Sirenje EU, projekcija koja je u samim temeljima i u logici ideje o “ujedinjenoj i slobodnoj Evropi”, je u najozbiljnijoj krizi od vremena kada je stvorena, poslije iskustva globalne i evropske kataklizme u Drugom svjetskom ratu. Necemo trositi prostor na nijansiranje i “precizno podesavanje” misli sto se sa Evropom cini posljednjih godina, sa haosom, ili bez njega, na americkoj strani Atlantika – mada je ugodnije napisati ili procitati da smo svjedoci “izvjesnog zastoja”, a ne posmatraci i kolateralna steta istorijske razgradnje bazicnih mehanizama i rezona postojanja evropskog saveza naroda i drzava, pa i atlantske zajednice u cjelini.

Htjeli to da vidimo ili ne, nesaglasje koje postoji, i u Briselu i van njega, u vezi mogucnosti, tempa i nacina prikljucenja Zapadnog Balkana (a koje bi, nekad, bilo razlog za brigu i prvi pokazatelj krize), je postalo posljednja linija optimizma za one koji jos zele da vjeruju da nije sve izgubljeno i da cemo se svi, jedan po jedan, (saglasno drustvenom i politickom napretku svake zemlje ponaosob – po tzv. “regata-principu”, ako se toga ko jos sjeca), jednoga dana, biti dio EU.

Na Balkanu opstaju problemi koje nam je u nasljedje ostavio “omanji rat”, kako je taj zlocin i tragediju nedavno nezgrapno (zaustavicemo se na tom pridjevu) nazvao jedan od lokalnih promotera najnovijeg evropskog eksperimenta. To je sustina objasnjenja zasto nas Evropa (sadasnja EU, sa clanicama i problemima koje su je ophrvale) ne zeli, tj. ne moze da primi u svoje drustvo.

Malena Crna Gora, pri tome, ima sve razloge da vjeruje kako je prva na spisku onih koje novi planovi ozbiljno ugrozavaju, ne samo zbog toga sto smo najvise napredovali u ispunjavanju EU kriterijuma. Ta situacija malo koga brine.

Dakle, sumarno: (a) balkanski problemi nisu rijeseni; pa (b) zbog toga Zapadni Balkanci ne mogu/ne treba da budu u EU; te onda (c) hajde da napravimo jednu “Balkansku ligu”; i to tako sto cemo (d) ignorisati sve one probleme pod (a), a praviti se da nismo shvatili one pod (b) – a i da jesmo, ne smijemo to da javno recemo – pa cemo zaludno i nepovratno procerdati istorijsko vrijeme i sudbine na (c). Nase iskreno saucesce!

Ovaj plan je izvanredan u svojoj nejasnoci i neprozirnosti, cak i ako se svi potrudimo da ignorisemo da u geografskom sredistu te skalamerije postoji Kosovo. Plan bi bio jos i pitkiji u svojoj uzaludnosti kada bi svi drugi vanbalkanski cinioci sjedjeli skrstenih ruku, iskreno i bratski zamisljeni nad otvorenim i skrivenim porukama predsjednika Makrona i cekali nas, koji cekamo Brisel, koji ceka …

Plan bi, uz to, bio idealan u svojoj metafizickoj dimenziji, kada bi regionalni lideri (zapravo, oni koji sebe tako vide), odustali od zadnjih misli o prekrajanju teritorija, etnickom grupisanju stanovnistva i marginalizaciji i utapanju u jednu od dvije zamisljene “velike drzave”.

Politicke realnosti i istorijsko iskustvo na nasim prostorima obavezuju sve nas, sve zemlje i politicke snage kojima prekrajanje granica nije ideja vodilja i osnovni razlog postojanja, da se ovoga puta uzdrzimo od poteza koji bi nas opet doveli u opasne konfrontacije – iz kojih smo se velikom mukom i sa brojnim tragicnim zrtvama i stradanjima tek izvukli.

Diplomatska uzdrzanost obavezuje da se ostavi prostor i za formulacije tipa “vrijeme ce pokazati u kojim dimenzijama i na koji nacin ova inicijativa moze funkcionisati”. Eto, i to napisasmo, za svaki slucaj. Ali, jednom se utisku ne mozemo oteti, ma koliko on bio neprijatan i ruzan: predlozeni model daje sansu onima kojima ni ratna sredstva nisu bila dovoljna da uspostave “velike drzave”, da sada to ostvare – “mirnim putem”.

Uzgred ce dobro doci i malo “zavrtanja ruku” i raznorazni pritisci na zemlje i politike koje u toj novoj konfiguraciji ne mogu imati dominantnu ulogu – prema Crnoj Gori i Makedoniji, prije svih. Mada ni Bosna i Hercegovina, u pretpostavljenom razvoju dogadjaja, ne treba da brine za svoju zajednicku i cjelovitu buducnost – jer je ne bi ni bilo.

Za Kosovo – neka se dogovore Srbija i Albanija! Tako ispada. Da li se mogu dogovoriti, a da se o tome Kosovo ne pita? Valjda zbog toga, po pozivu predsjednika Makrona, stvar ce prvo srediti srpski predsjednik i njegov kosovski kolega? Nisu se mogli dogovoriti do sada, pa ce to biti lakse uz Albaniju, BiH, Crnu Goru i Sjevernu Makedoniju? Unutrasnje konsenzuse da ne pominjemo …

Balkanska istorija nije uciteljica zivota.

(Autor je nekadasnji ministar vanjskih poslova Crne Gore i aktuelni crnogorski ambasador pri Svetoj Stolici. Iznijeti stavovi i misljenja ne odrazavaju nuzno zvanicne pozicije Crne Gore.)

* Tekst je prenijet iz pristinskog dnevnika Koha Ditore

PODODBOR

Crna Gora pozvana je da nasta-vi sa napornim radom i ispunjavanjem oba-veza iz Procesa stabilizacije i pridruzivanja, zakljucak je 12. sastan-ka Pododbora za ekonoms-ka i finansijska pit-anja i statistiku.

Predstavnici Minista-rstva finansija kao vodece institucije u ovoj oblasti, kao i ostale nadlezne institucije, predstavi-li su kolegama iz Ev-ropske komisije azur-irane i detaljne inf-ormacije o postignut-om napretku u oblast-ima pokrivenim pogla-vljima 17 – Ekonomska i mon-etarna unija, 18 – Statistika, 32 – Finansijski nad-zor i 33 – Finansijske i budzetske odredbe.

Glavni pregovarac Aleksandar Drljevic je istakao da je Cr-na Gora poziciju regionalnog lidera stekla napornim radom i zalaganjem.

“Ta nas pozicija istovrem-eno obavezuje u dalj-em procesu priblizav-anja EU, za koji smo svjesni da ce biti sve zahtjevniji. Sa zadovoljstvom dije-limo stecena znanja i iskustva sa susjed-nim zemljama, jer sa-mo stabilan Zapadni Balkan moze biti pos-matran kao respektab-ilan cinilac u konte-kstu evropske perspe-ktive i punopravnog clanstva u Uniji”, porucio je on.

Drljevic je ocijenio da su kroz sva pogl-avlja pokrivena ovim Pododborom postignu-ti znacajni rezultat-i, posebno se osvrnu-vsi na sprovedene ak-tivnosti Ministarstva finansija tokom protekle godine.

Sastankom je u ime Vlade Crne Gore ko-predsjedavala generalna direktorica u Ministarstvu finansija Bojana Boskovic, a u ime Evropske komisije sef Jedinice u Generalnom direktoratu Evropske komisije za ekonomska i finansijska pitanja Uve Stam.

Uve Stam je ohrabrio Crnu Goru da nastavi proces fiskalne konsolidacije, reformu poreskog sistema i strukturne reforme. Pozdravio je preduzete aktivnosti u pravcu uspostavljanja fiskalnog savjeta i izrazio ocekivanje da ce uskoro biti usvojen novi Zakon o radu, koji ce biti uskladen sa evropskim zakonodavstvom i da ce se implementirati dodatne mjere u pravcu reforme trzista rada. Takode, Stam je ohrabrio nastavak napora na fiskalnoj konsolidaciji u cilju jacanja javnih finansija.

Zamjenica sefa Jedi-nice za Crnu Goru u Generalnom direktora-tu za prosirenje Barbara Hesus-Zimeno je podvukla da u okviru EU postoji sn-azna politicka podrs-ka procesu prosirenj-a, podsjecajuci na nedavnu odluku zema-lja clanica da kroz programe nacionalne i visekorisnicke IPA 2019-2020 odobre ne-sto vise od milijardu eura zemljama Zapa-dnog Balkana.

VUJOVIC SAOPSTIO

Neformalni dokument EU o stanju u oblasti vladavine prava tzv. non paper, koji se ovih dana usvaja u Briselu pokazuje da je Crna Gora blokirana u procesu EU integracija iskljucivo zahvaljujuci nepostojanju unutrasnje politicke volje a ne iz bilo kojih drugih razloga, saopstio je generalni sekretar SDP-a Ivan Vujovic.

“Rezultata nema a ni nakon sest godina od pocetka pregovora u ovim oblastima Crna Gora nema jos uvijek zavrsna mjerila sto upucuje na to da nijesmo ni na polovini puta kada su u pitanju pregovori u 23. i 24. poglavlju. I zato djeluju vise nego blijedo vapaji iz vrha vlasti kojim se za soptveni deficit rezultata optuzuje neko drugi, odnosno Evropska unija. Ta alibi igra je vise nego prozirna a o tome upravo govori non paper Evropske unije kojim se targetiraju kljucne oblasti gdje Crna Gora jasno stagnira ili cak nazaduje”, kazao je Vujovic.

Kako je naglasio, od stanja u pravosudu, Sudskog savjeta, trecih mandata sto je u Crnoj Gori postala pravilo “jos od kandidature za predsjednika drzave, djelovanja Agencije za sprjecavnje korupcije, raznih vladinih politika kojima se utice na nezavisnost pravosudja, pa do nedjelotvornih finansijskih istraga i ukupnog izostanka rezultata u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala”.

“I, naravno, opet posebno mjesto zauzima operacija partijskog preuzimanja Javnog servisa kako su uostalom u vise navrata ocijenili najvise adrese EU, SAD i brojne medunarodne organizacije. Sa takvim tzv. rezultatima i odsustvom politicke volje za reformama nije nikakvo cudo sto nas je ova vlast dovela u blokadu pregovora sa EU”, istakao Vujovic.

PAZIN U BERLINU

Njemacka veoma cijeni i podrzava istrajnost Crne Gore u vodenju proevropske politike na Zapadnom Balkanu, saopsteno je danas u Berlinu tokom susreta potpredsjednika Vlade Zorana Pazina sa visokim zvanicnicima izvrsne i zakonodavne vlasti Savezne Republike Njemacke.

Pazin je izrazio postovanje za strog, ali pravican pristup Njemacke politici prosirenja Evropske unije, dodajuci da ovakav principijelan stav Berlina predstavlja ohrabrenje Crnoj Gori da ce njen dalji napredak ka punopravnom clanstvu u EU biti zasnovan na realnom vrednovanju ostvarenih rezultata.

U razgovoru sa predsjednikom Odbora za EU poslove njemackog Bundestaga Ginterom Krihbaumom i clanovima Odbora, potpredsjednik Pazin je ukazao da Crna Gora moze Evropskoj uniji posluziti kao primjer uspjesnog usvajanja evropskih vrijednosti i pravila u regionu Zapadnog Balkana.

“U tom kontekstu, podsjetio je da je Crna Gora danas punopravna clanica NATO, lider u procesu evropskih integracija i jedna od najbrze rastucih evropskih ekonomija”, navodi se u saopstenju.

Krihbaum je saopstio da Njemacka ima veliki interes da Crna Gora nastavi put ka clanstvu u Evropskoj uniji.

,,SR Njemacka podrzava Crnu Goru na njenom putu ka EU. Mi zelimo da Crna Gora ude u EU i postignut je napredak u brojnim oblastima. Naravno jos nijesmo stigli do cilja i naravno ima mnogo toga da se uradi. Ali i nasa savezna kancelarka Angela Merkel je u protekloj godini imala veoma konstruktivan susret sa Vasim premijerom Markovicem kada se, naravno, radi o borbi protiv kriminala ili korupcije. Mi ovdje smo veoma odlucni, isto kao i Vlada Crne Gore. Mi imamo veoma partnerski, veoma prijateljski odnos i to ce se sigurno nastaviti i u buducnosti,” naglasio je Krihbaum.

Pazin je naglasio da ce Crna Gora odlucno nastaviti da vodi evropsku politiku, bez obzira na trenutnu fokusiranost Evropske unije na unutrasnja pitanja i bez obzira na aktuelne razlike unutar Unije u pogledu vizije buducnosti procesa prosirenja.

Pozdravio je veoma uravnotezen stav Njemacke kada je u pitanju tzv. ,,Mini Sengen”, za kojeg je jasno da to ne moze biti zamjena za punopravno clanstvo zemalja regiona u Evropskoj uniji.

“Sustina evropske politike Crne Gore je svakako da nasim gradanima obezbijedimo visi zivotni standard i da gradimo drustvo koje funkcionise po pravilima koja vaze u najrazvijenijim evropskim demokratijama. Mi nastavljamo evropske reforme i necemo svoju dugorocnu politiku bazirati na trenutnim odlukama pojedinih clanica EU. Imamo jasan evropski kurs i nastavicemo odlucno i istrajno sa promovisanjem vrijednosti i standarde na kojima pociva i sama Evropska unija,” zakljucio je Pazin.

Tokom susreta u njemackom Saveznom ministarstvu vanjskih poslova, specijalna izaslanica i direktorka za Jugoistocnu Evropu, Tursku i EFTA Suzan Sic i direktor za politiku EU Tomas Osovski izrazili su punu spremnost Njemacke da podrzi Crnu Goru u daljem napretku ka punopravnom clanstvu u Evropskoj uniji, prije svega na bazi rezultata ostvarenih u oblasti vladavine prava.

Pazin i njemacka ministarka pravde Kristin Lambreht potpisali su danas u Berlinu Sporazum o saradnji izmedu Saveznog ministarstva pravde Njemacke i Ministarstva pravde Crne Gore.

“Potpisivanjem ovog Sporazuma stvoreni su uslovi za redovnu razmjenu informacija i iskustava izmedu dvije zemlje u najznacajnijim oblastima vladavine prava, ukljucujuci uskladivanje nacionalnog zakonodavstva sa pravom Evropske unije, borbu protiv organizovanog kriminala, korupcije i privrednog kriminala, finansijske istrage i oduzimanje imovine stecene kriminalnom djelatnoscu, pravosudnu saradnju u krivicnim, gradanskim i trgovinskim stvarima i druge oblasti”, saopsteno je iz Vlade.