CEKAJU DOZVOLU

Boing 737 Maks, prizemljen od sredine marta poslije dvije tragedije u kojima je poginulo 346 ljudi, nece poceti ponovo da leti prije 2020. godine, rekao je danas Sef americke savezne agencije za avijaciju (FAA) Stiv Dikson.

“Ima jedan broj procedura, vaznih etapa koje treba preci i ako proracunate da svaka etapa uzima vrijeme, to ce se produziti u 2020. godinu”, rekao je Dikson za americku finansijsku televiziju CNBC.

On je odgovarao na pitanje da li ce njegova agencija ove godine izdati potvrdu za modifikovan Boing 737 Maks.

FAA je na meti kritika zato sto je dao certifikat za odredene kljucne sisteme Boingovog Maksa, ukljucujuci softver MCAS, koji se smatra odgovornim za nesrece, i ne namjerava da se zuri dok dubinski ne provjeri izmjene koje je Boing uveo u avion, rekao je Dikson.

Prvo treba da odobri novi sistem MCAS, zatim da sprovede test let da utvrdi da svi sitemi funkcionisu korektno i zatim da odobri potrebnu obuku za pilote.

“Pozvacemo medunarodne pilote da nam pomognu u tom procesu i zatim cemo objaviti izvjestaj i traziti od javnosti komentare i primjedbe”, rekao je sef americkog regulatornog tijela.

Upitan da li to moze biti krajem januara ili krajem februara 2020. on je rekao da je tesko reci i da nema kristalnu kuglu.

On je dodao da je vazno da timovi FAA blisko saraduju sa medunarodnim regulatornim tijelima i Boingom da osiguraju da se sve radi kako treba.

Neizvjesnost oko datuma vracanja u rad aviona 737 Maks, koji predstavljaju gotovo 80 odsto narudzbi Boinga, predstavlja tezak udarac za tog konstruktora aviona, koji se nadao da ce tokom decembra dobiti odobrenje da ponovo leti u SAD.

Dikson treba danas da bude saslusan u americkom Kongresu oko bliskih veza izmedu FAA i Boinga i navodnim propustima tokom prvobitnog odobravanja Maksa.

U KAMERUNU

Ekstremisti Boko Harama ubili su ove godine najmanje 275 ljudi na krajnjem sjeveru Kameruna, uprkos tvrdnjama vlade s pocetka godine da je ta islamisticka grupa oslabila u toj oblasti, objavio je danas Amnesti internesnal.

Vise od 80 odsto zrtava, koje su ubijene izmedu januara i novembra su civili, navela je medunarodna organizacija za zastitu ljudskih prava poslije dvonedjeljne misije u toj oblasti.

V.d. regionalnog direktora za zapadnu i centralnu Afriku AI Samira Daud je rekla da ljudi u tom dijelu Kameruna “zive pod terorom”.

“Mnogi od njih su bili svjedoci napada Boko Harama i izgubili su clanove porodice ili prijatelje. Oni se vise ne pitaju da li ce biti novih napada, vec kada ce se dogoditi. Osecaju da su ih vlasti potpuno napustile”, kazala je ona.

Deceniju duga pobuna Boko Harama, zapoceta na sjeveroistoku Nigerije, prelila se preko granica u Kamerun, kao i Niger i Cad.

Ta islamisticka grupa je ubila desetine hiljada ljudi i primorala milione da napuste domove, prenosi AP.

Prethodnih godina pojedini borci Boko Harama su se priklonili Islamskoj drzavi, stvorivsi tako novu prijetnju, napominje americka agencija.

Ta grupa odgovorna je za kidnapovanje skoro 300 nigerijskih ucenika iz Ciboka 2014, od kojih je vecina oslobodena.

OSTAR KOMENTAR

Brazilski predsjednik Zair Bolsonaro nazvao je 16-godisnju svedsku aktivistkinju Gretu Tunberg “malim deristem”.

Tunberg je u svom govoru govorila kako je zabrinuta zbog krcenja sume u Amazonu, a spomenula i ubistva domorodackih stanovnika u prasumi, prenosi klix.ba

“Greta je rekla da su Indijanci umrli jer su branili Amazon. Impresivno je kako mediji daju prostor takvom deristu”, izjavio je Bolsonaro koristeci rijec “pirralha”.

Svedska tinejdzerka komentarisala je smrt autohtonog stanovnistva u vrijeme UN-ove medunarodne konferencije o klimatskim promjenama na kojoj je brazilska politika zastite okolisa bila predmet kritika.

Krcenje suma Amazona poraslo je do jula za gotovo 30 odsto.

“Autohtono stanovnistvo doslovno ubijaju zbog pokusaja zastite suma od ilegalnog krcenja”, porucila je. “Sramotno je da svijet o tome suti”.

NOVI SISTEM

Penziona reforma francuskog predsjednika Emanuela Makrona u potpunosti ce se primjenjivati na nove zaposlene od 2022. godine, ali prelazak na univerzalan sistem za penzionisanje za one koji vec rade mogao bi da se odlozi do 2035. godine, pisu francuski mediji.

Premijer Eduar Filip danas ce iznijeti nacrt reforme penzionog sistema, koji trenutno sadrzi neke od najvecih beneficija u idustrijalizovanom svijetu.

Zbog reforme radnici u javnom sektoru strajkuju vec sedam dana. Mnogi gradani jutros su izrazili negodovanje zbog neredovnog zeljeznickog i metro prevoza. I skole su zatvorene zbog masovnih protesta.

Filip je juce rekao poslanicima vladajuce stranke da ne postoje magicna saopstenja koja bi mogla da ubijede “natvrdoglavije” sindikate da odustanu od svojih zahtjeva.

Radio “Frans Inter” izvijestio je da ce novi sistem uticati na mlade ljude koji zapocinju novi posao od 1. januara 2022. i da ce od tog datuma biti odredena minimalna penzija od 1.000 eura mjesecno za one koji su odradili pun radni staz.

Makron je odlucan da pojednostavi sistem koji obuhvata vise od 40 posebnih penzijskih planova, isticuci da bi jedinstveni sistem koji se zasniva na bodovima bio pravedniji, dajuci svakom penzioneru ista prava za svaki euro doprinosa.
j
Najvece protivljenje predlogu novog penzionog sistema dolazi od zaposlenih koji imaju posebne beneficije, ukljucujuci radnike u zeljeznici, lucke radnike i pjevace iz Pariske opere koji imaju pravo na punu penziju prije prosjecne starosne dobi od 62 godine.

“NEPRIJATELJI DRZAVE”

Najmanje 250 novinara je iza resetaka u svijetu, a po tome je na prvom mjestu Kina, jedan od autoritarnih rezima koji ne tolerisu nezavisnost medija, saopstila je americka nevladina organizacija za slobodu stampe “Komitet za zastitu novinara” (CPJ).

Mnogi od ovih novinara optuzeni su da su “neprijatelji drzave” ili da su objavljivali “lazne vesti”, primetio je CPJ sa sedistem u Njujorku.

Naveo je Tursku, Saudijsku Arabiju, Eritreju, Vijetnam i Iran kao zemlje u kojima je to zanimanje takode posebno rizicno.

CPJ je identifikovao najmanje 48 novinara zatvorenih u Kini, jedan vise nego 2018. godine.

Turska slijedi sa 47 sto jeste manje nego 2018. godine (68), ali nije i stvarno poboljsanje, jer je vlada u Ankari uspjela da zatvori vise od stotinu medija i pokrene krivicno gonjenje zbog “opravdavanja terorizma”, te su mnogi novinari izgubili posao ili su zastraseni.

“Desetine novinara u Turskoj cekaju sudenje, dok su drugi osudeni u odsustvu i prijeti im hapsenje ako se vrate u svoju zemlju”, naglasio je Komitet.

Na neslavnom podijumu su i Saudijska Arabija i Egipat, sa po 26 novinara u zatvorima.

U Saudijskom kraljevstvu je zatvoreno 18, a da ne znaju za sta su okrivljeni, a CPJ je zabrinut i zbog tamosnjih slucajeva “premlacivanja, paljenja i nedovoljne ishrane politickih zatvorenika, ukljucujuci cetiri novinara”.

Ukupno 250 novinara u svijetu i dalje je preveliki broj, smatra CPJ, cak i ako je manji nego 2018. (255) i 2016. godine (273).

Medu karakteristicnim slucajevima, ta NVO je navela Kineskinju Huang Secin, uhapsenu u oktobru posle reportaze o svom ucescu u pro-demokratskim povorkama u Hongkongu, i Egipcanina Mohamada Mosaeda, kaznjenog jer je poslao jedan “tvit” tokom zabrane koriscenja interneta kojom je vlast ogranicila sirenje vijesti o demonstracijama zbog poskupljenja cijena goriva.

TAJM

Americki casopis Tajm proglasio je svedsku aktivistkinju, tinejdzerku Gretu Tunberg za licnost godine. Ona je za licnost 2019. godine proglasena zbog svog zalaganja u borbi protiv klimatskih promjena.

Svedanka se istakla svojom borbom za zastitu zivotne sredine i pozivima svjetskim liderima da se bore protiv klimatskih promjena.

Zato je ove godine ugledni magazin “Tajm” Gretu proglasio za licnost godine. “Greta Tunberg – moc mladosti” pise na naslovnici lista.

Ona je ujedno i najmlada osoba koja je dobila to prestizno priznanje.

5,3 PO RIHTERU

Snazan zemljotres jacine 5,3 stepena registrovan je u moru u blizini ostrva Krit i Kasos. Za sada nema izvjestaja o eventualnoj steti ili povrijedenima, javila je grcka agencija ANA.

Zemljotres je registrovan nesto prije ponoci, na dubini od 27 kilometara.

Epicentar je zabiljezen na 75 kilometara istocno od mesta Agios Nikolaos, odnosno na 377 kilometara jugoistocno od Atine.

Zemljotres jacine 6,1 stepen zabiljezen je kod Krita 27. novembra.

NOVI ZELAND

Vulkan na Novom Zelandu u srijedu je izbacio jos pare i blata u porastu geotermalne aktivnosti.

To je ponovo odlozilo potragu za tijelima zrtava smrtonosne erupcije koja se dogodila prije dva dana.

Vulkanska podrhtavanja na Bijelom ostrvu porasla su jutros, pracena izbacivanjem jos pare i blata, kakva nijesu videna od erupcije 2016. godine, saopstila je agencija za nadzor seizmickog pracenja GeoNet.

“Mi tumacimo ove signale kao dokaz stalnog visokog pritisaka gasa unutar vulkana”, navela je agencija, dodajuci da je situacija i dalje neizvjesna u pogledu buducih aktivnosti i da je vjerovatno da ce u naredna 24 sata doci do jos erupcija.

Novozelandska agencija za seizmicko pracenja GeoNet podigla je nivo upozorenja za vulkan 18. novembra sa jedan na dva na skali od pet jer je primjetila porast sumpor-dioksida koji potice iz magme duboko u vulkanu.

U ponedjeljak nakon erupcije nivo upozorenja podignut je na cetiri, ali je smanjen na tri kako su se aktivnosti smanjivale.

Ardernova je rekla da je Bijelo ostrvo veoma nepredvidiv vulkan i da ce biti rijeci o tome da li turisti treba da ga posjecuju, medutim da je sada fokus na ljudima koji su pogodeni u tom, kako je navela, uzasnom dogadaju.

PRVI PUT NA BERZI

Naftna kompanija Saudijske Arabije “Aramko” je danas prvi put izasla na berzu i zapocela je trgovanje na saudijskoj berzi “Saudi Tadavul” uz mamutsku inicijalnu javnu ponudu dionica od 25,6 milijardi dolara koja je postavila rekord kao najveca u istoriji.

“Aramko” je u prvim trenucima na trzistu povecao vrijednost za 10 odsto i ona je premasila ukupno tesko zamislivih 1.880 milijardi dolara, sto ga cini najvrjednijom kompanijom na svijetu.

Naftni gigant u drzavnom vlasnistvu zapoceo je trgovanje na saudijskoj berzi Tadavul poslije pocetne javne ponude od 25,6 milijardi dolara, rekordno velike u istoriji.

Kompanija je najavila prodaju 1,5 odsto svojih akcija za 32 saudijska rijala po akciji, odnosno 8,53 dolara.

Vrijednost akcija “Saudi Aramka” koja je odmah dostigla maksimalni rast od 10 odsto, odnosno 35,2 rijala (9,39 dolara) po akciji, cini “Aramko” vrijednijim od najvecih pet naftnih kompanija svijeta zajedno: “Ekson Mobil”, “Total”, “Rojal Dac Sel”, “Sevron” i BP.

“Aramko” prodaje 0,5 odsto svojih dionica pojedinacnim investitorima – od kojih su vecina saudijski drzavljani, i 1,0 odsto institucionalnim investitorima, od kojih su vecina Saudijci ili imaju sjediste u Zalivu.

Ta kompanija ima ekskluzivna prava na proizvodnju i prodaju energetskih rezervi Saudijskog kraljevstva. Osnovana je 1933. godine sa americkom “Standard Oilom”, a Saudijska Arabija je u potpunosti postala vlasnica 1980. godine.

Saudijski prestolonasljednik Mohamed bin Salman planira da novac prikupljen prodajom tog dragulja kraljevine upotrebi za diversifikaciju ekonomije svoje zemlje i finansiranje glavnih nacionalnih projekata kojima se stvaraju radna mjesta za milione mladih Saudijaca.

U SAD

U oruzanom obracunu na ulicama americkog grada Dzersi Sitija poginulo je sest osoba, medu kojima su policajac i troje prolaznika, saopstile su vlasti.

U jucerasnjoj razmjeni vatre u saveznoj drzavi Nju Dzersi stradala su i dva napadaca, navela je policija.

Ubijeni policajac Dzozef Sils predvodio je brojne operacije zapljene ilegalnog oruzja prethodnih godina, i moguce je da je pokusavao da sprijeci oruzani incident kada je pogoden u pucnjavi, navele su vlasti.

Oruzani obracun je potom nastavljen u prodavnici koser hrane udaljenoj oko 1,5 kilometara, gdje je pronadeno jos pet tijela.

Vlasti vjeruju da je na meti napadaca bila ta jevrejska prodavnica, napisao je sinoc na Tviteru gradonacelnik Dzersi Sitija Stiven Fulop, ne precizirajuci zasto vlasti vjeruju da je supermarket bio meta.

U incidentu su ranjena dva policajca koja su kasnije pustena iz bolnice.