SRUŠEN U AVGANISTANU

Kada se avion američkih vazduhoplovnih snaga u ponedeljak srušio na zabačenoj ravnici južno od Kabula, uz pogibiju dva člana posade, guverner avganistanske pokrajine Gazni ga je opisao kao civilni putnički avion.

Od tada su ga međunarodni mediji različito opisivali: kao “modifikovan privatni poslovni mlaznjak”, “špijunski avion”, “avion za elektronski nadzor” i “čvorište za ViFi na nebu”, piše Radio Slobodna Evropa.

Niz pitanja je otvoren o ulozi tog aviona kanadske proizvodnje “Bombardije E-11A” (Bombardier) koji se srušio 150 kilometara od glavnog grada Avganistana.

Ričard Abulafia, potpredsjednik kompanije za analize vazduhoplovstva “Teal Group” u Virdžiniji, SAD, rekao je za RFE/RL da je taj avion bio mnogo značajniji od obične letjelice za nadzor ili komunikaciju.

Bio je to jedan od samo četiri “bombardijea E-11A” koje je kupilo Ratno vazduhoplovstvo SAD i “opremilo paketom opreme koji omogućava obavještavanje i prenos signala” – BACN (Battlefield Airborne Communications Node), rekao je Abulafia.

BACN je višemilionski komunikacioni sistem koji i prevodi i prenosi komunikacije na bojnom polju u stvarnom vremenu između kopnenih trupa i vazduhoplova koje koriste međunarodne koalicione snage u Avganistanu, predvođene sa SAD.

Taj “paket opreme” može da prenosi govornu komunikaciju, video, fotografske slike i druge podatke između vazduhoplova i kopnenih trupa koje često koriste raznorodne komunikacione mreže.

Abulafia je rekao da je E-11A “imovina veoma velike vrijednosti” jer obavlja “komandno i nadzorno upravljanje borbom”, kao i komunikaciju, zadatke elektronskog ratovanja i izvidjanje.

Sa nadmorske visine iznad dometa bilo kojeg talibanskog oružja, Abulafia kaže da bi E-11A izvodio “kombinaciju funkcija upravljanja borbama, komunikacijskih funkcija i nešto obaveštajnih signala – što uključuje i određeni nadzor”.

“U osnovi, jedan od načina da se to opiše je i ‘ViFi na nebu’ “, rekao je on, ali uz čitav niz aplikacija za to.

Građen za letjenje na visini iznad 40.000 stopa (iznad 12.000 metara), Abulafia je rekao da E-11A nije avion za nadgledanje talibanske radio ili komunikacije putem mobilnih telefona.

Rekao je da taj zadatak obično obavljalju manji avioni koji vrše “nadgledanje signala nižeg nivoa”, uključujući turbo-propelerske letjelice.

Ali, s mjesta visoko iznad ratišta i planina Avganistana, Abulafia je rekao da bi posada E-11A primala i prenosila obavještajne podatke koje su niželeteći nadzorni avioni ili osmatračnice na tlu izvlačile iz talibanskih komunikacija.

E-11A služi tome da se prikupi što više signala – bilo šta, od radija do mobilnih poziva – i prebace te informacije”, rekao je on. “Takođe prenosi komunikaciju između prijateljskih snaga. Taj avion je vrsta džinovskog procesora signala”.

Tehnički gledano, nazivanje E-11A “modifikovanim mlaznjakom za poslovne ljude” takođe je tačno – ali izostavlja značajne detalje o misiji aviona, piše Radio Slobodna Evropa.

Osnova E-11A je adaptacija “jednog od najskupljih aviona za poslovne ljude, koji može da se kupi – to je avion za velike visine koji obično prevozi osam do 12 ljudi”, u civilstvu poznat kao “Bombardier Global Express”, rekao je Abulafia.

Neke zemlje su modifikovale taj model aviona za vojnu avio-službu hitne pomoći, za prevoz tereta ili za specijalizovan vojni nadzor.

“GlobalSecurity.org” – centar za istraživanje bezbednosti u SAD, kaže da su američke vazduhoplovne snage razvile E-11A i sistem BACN kao odgovor na “komunikacione nedostatke” koji su u jednoj prilici doveli do potpune katastrofe američkih snaga na ratištu na severu Avganistana 2005. godine.

Ta operacija specijalnih snaga “Crvena krila” (Red Wings), imala je za cilj talibanske borce u pokrajini Kunar.

Ali planinski teren spriječio je izviđače da uspostave komunikaciju s komandnom, te su talibani pobili i njih i još 16 američkih vojnika kada su im srušili borbeni helikopter.

Markus Latrel, jedini preživjeli, detaljno je to opisao u svojoj knjizi “Lone Survivor” iz 2007. godine, na osnovu koje je holivudska filmska produkcija napravila film pod istim naslovom 2013. godine.

Ove nedelje, američka vojska odbacila je tvrdnje talibana da su oborili E-11A u provinciji Gazni, rekavši da se uzrok pada još istražuje, ali da nema znaka da je oboren.

Abulafia kaže da video-snimci olupine objavljeni na talibanskom veb-sajtu ubrzo nakon pada, podržavaju tu izjavu Pentagona: na snimcima se vidi da trup aviona nije raskomadan, već je povezan i uspravan, kao da je imao udes pri prinudnom sletanju, a ne kao da su ga oborili pogodak rakete ili požar.

Abulafia kaže da nije jasno da li se avion sam zapalio na tlu ili je neko od članova posade aktivirao mehanizam za samouništavanje poslije slijetanja, da bi se osiguralo da visokotehnološka oprema ne padne u ruke talibanskih boraca, od kojih je nekoliko stiglo do tog mjesta ubrzo poslije pada.

Ali, rekao je da je za Pentagon glavni prioritet da spriječi prenošenje sistema BACN u Iran ili Rusiju, gdje bi se zatim mogli razviti mehanizmi ometanja koji bi onemogućili njegove vitalne komunikacione veze na bojnom polju između američkih kopnenih trupa i njihovih komandnih centara.

Na snimcima u blizini olupine vide se dva spaljena tijela. Pentagon je u utorak, 28. januara rekao da su američke snage helikopterom izvukle tijela i dio opreme aviona nekoliko sati poslije pada.

Američko ministarstvo odbrane je dodalo je da su američke snage potom uništile ostatke aviona.

Portparol talibana Zabiulah Mudžahid rekao je istog dana da su talibanski borci izbrojali šest leševa na mjestu pada.

Neidentifikovani američki zvaničnici u početku su rekli da je u avionu pri padu bilo “manje od pet osoba”, a kasnije su američki vojni zvaničnici rekli da se cijela posada sastoji od dvije osobe koje su poginule, prenio je Radio Slobodna Evropa.

DAČIĆ SAOPŠTIO

Srbiji nije interes da se zaoštravaju odnosi sa Crnom Gorom, već da nema incidenata i hapšenja, rekao je ministar spoljnih poslova Srbije Ivica Dačić.

On je kazao da ne žele da se miješaju ko će u Podgorici vladati.

“Ali kada je riječ o problemima zbog pripadnosti srpskom narodu i zbog nekih akata poput pokazivanja tri prsta, crtanja trobojke, hapšenje porodica srpskih poslanika, to je sve uznemiravajuće”, kazao je Dačić.

On je beogradskoj TV Hepi rekao da izlaz vidi u dijalogu Ðukanovića sa srpskim narodom i Srpskom pravoslavnom crkvom (SPC). Dačić je istakao da “niko u Srbiji nikoga nije diskriminisao, niti vrši bilo kakvu diskriminaciju”, ali da sada mnogi to zloupotrebljavaju.

“Jer bi da nastave da uživaju sve privilegije u Srbiji, a da podržavaju režim Ðukanovića u Crnoj Gori koji vrši diskriminaciju Srba i oduzima imovinu SPC”, kazao je Dačić.

UPRAVA POLICIJE

Uprava policije ne ograničava svojim pripadnicima pravo na slobodu misli, savjesti i vjeroispovijesti, ali, kako se navodi, moraju biti svjesni dužnosti i osjetljivosti trenutka kada je bezbjednost građana i države u pitanju i prema tome se na na adekvatan način i ponašati.

“Činjenica jeste da se službenik Uprave policije nalazio na čelu litije održane u Baru, te da je ta okolnost bila dovoljna da različite strukture unutar države i van nje, u ovom osjetljivom trenutku, iskoriste to kao način podrivanja bezbjednosne službe i njenog integriteta i da predstave da unutar policije postoji osjećaj nesigurnosti i nejedinstva, što je apsolutno neutemeljeno, naprotiv, policija je u ovom trenutku jedinstvenija nego ikada”, navodi se u saopštenju.

Stav Uprave policije je, kako se navodi, da je ovaj službenik iskoristio svoje pravo koje mu po Ustavu Crne Gore pripada, ali da je i time dao povod zlonamjernim stranama da misle i plasiraju iskonstruisane afere da je bezbjednosni sistem poljuljan i da sada na jedan još opasniji način vrše podrivanje državnih institucija.

“Dakle, prema ovom službeniku nije pokrenut postupak odgovornosti, kako to pojednici vješto plasiraju, već se ovaj službenik trenutno nalazi na bolovanju i posle prestanka razloga za bolovanje biće angažovan na poslovima koje je do sada obavljao. Reakcija Uprave policije u vezi s disciplinskom i drugom odgovornošću konkretnog službenika, neće biti ni veća, ni manja, nego što je propisano crnogorskim zakonima, dakle, ista onakva kakva bi bila u bilo kojoj drugoj demokratskoj državi”, saopšteno je iz UP.

Uprava policije, kako se navodi, ne ograničava svojim pripadnicima pravo na slobodu misli, savjesti i vjeroispovijesti, “samo moraju biti svjesni svoje dužnosti i osjetljivosti trenutka kada je bezbjednost građana i države u pitanju te shodno tome na adekvatan način i ponašati”. 

“Bezbjednosni sistem ima kapacitete koji na valjan i efikasan način može da stane na put destrukcije države i zato smo stalno na meti perfidnih napada i konstruisanja različitih manipulacija u javnosti. Masovnost okupljanja i pritisci različite vrste neće nas spriječiti u namjeri očuvanja mira i bezbjednosti svih građana uz upotrebu svih raspoloživih sredstava i kapaciteta“, navodi se u saopštenju.

Iz Uprave policije kažu da je bezbjednosni sistem Crne Gore posljednjim dešavanjima izložen brojnim destruktivnim djelovanjima, pri čemu u ovoj delikatnoj situaciji, na upućene provokacije i prema aktuelnim dešavanjima pokazuju senzibilitet uz osud različitih vrsta pritisaka na policijske službenike i njihove porodice.

Djelovanje policije je usmjereno na očuvanje bezbjednosti svih građana naše države.

“Bezbjednost i mir čuvamo zakonitim ponašanjem uz uvjerenje da je odgovornost za bezbjednost na razboritom ponašanju svih građana”, navodi se u saopštenju i dodaje:

“Uprava policije, a vjerujemo i crnogorska javnost, svjesni su da je za očekivati različite vrste provokacija koje idu u pravcu izazivanja afera socijalno – demagoškog tipa, koje utiču na emocije građana i koje se aktivno koriste za stavaranje osjećaja nesigurnosti, panike i konfuzije. Policija ukazuje na odgovornost svih subjekata društvene zajednice o potrebi i obavezi saopštavanja tačnih i provjerenih informacija u cilju objektivnog informisanja javnosti uz upozorenje da drugačije ponašanje može imati nesagledive posljedice. “

PODACI ZA REGION

Odlukom da transformiše do sada jedinstvenu Specijalnu brigadu u zasebnu padobransku i brigadu za specijalne operacije Srbija postaje jedina država regiona koja se opredijelila za povećanje broja jedinica te vrste u oružanim snagama, piše portal Balkanska bezbjednosna mreža.

Zvaničnici Srbije u obrazloženju navode da su se odlučili na taj korak da bi nastavili tradicije nekadašnje 63. i 72 brigade, da bi se povećala brzina reagovanja, pojednostavio lanac komandovanja i odgovorilo savremenim izazovima, rizicima i prijetnjama.

“Druge armije regiona takodje pokazuju ambiciju da specijalne jedinice prilagode savremenim izazovima i prijetnjama, ali primjenjuju drugačiji pristup. Umjesto brojnosti, akcenat je stavljen na pooštravanje kriterijuma za odabir ljudstva, obuku i zajednički angažman u regionalnim i medjunarodnim okvirima”, navodi se u tekstu.

Taj portal navodi da Madjarska ima samo jednu brigadu za specijalne operacije “Vitez Arpad Bertalan” nastalu od istoimenog puka, čije jezgro čine 34. bataljon za specijalne operacije “Laslo Berčenji” i 88. laki mješoviti padobranski bataljon.

“Važnost koju Budimpešta pridaje specijalnim snagama ilustruje podatak da je u toj zemlji oktobra prošle godine formirana Regionalna komanda za specijalne operacije četiri geografski povezane članice NATO: Madjarske, Slovačke, Hrvatske i Slovenije”, dodaje se.

Rumunija, kao najveća i najmnogoljudnija zemlja ovog dijela Balkana, od 2011. godine ima brigadu za specijalne operacije “Mihail Vitezaul”. U okviru te jedinice nalazi se bataljon za specijalne operacije, dva padobranska bataljona i jedan logistički.

“Po uzoru na američke specijalne snage sa kojima postoji veoma razvijena saradnja specijalne jedinice Rumunije ne stavljaju akcenat na brojnost već na što rigorozniji odabir ljudi i obuku za dejstvo u timovima od najviše 12 ljudi”, piše u tekstu.

Portal dodaje da Bugarska ima brigadu “Specijalne snage” sa tri operativna bataljona, koja po strukturi najviše liči na dosadašnju Specijalnu brigadu Vojske Srbije, dok je Armija Sjeverne Makedonije u ovom momentu u procesu preformiranja svog Puka za specijalne operacije u jedinicu ranga bataljona.

Oružane snage Albanije takodje imaju dva bataljona specijalnih jedinica. Albanski specijalci su relativno nova formacija, a glavnu ulogu u ustrojstvu ovih specijalnih snaga imale su Turska i SAD.

“Vojska Crne Gore ima najmanju specijalnu jedinicu – četu specijalnih snaga. Jedinica je nastala poslije osamostaljivanja Crne Gore 2006. godine. Direktno je podredjena generalštabu, ali će po planu razvoja do 2028. godini biti dio bataljona za borbenu podršku”, dodaje se.

U analizi se navodi da Oružane snage Hrvatske imaju Komandu specijalnih snaga u kojoj se nalazi 257 ljudi ali imaju i obavještajno-izvidjački bataljon, čiji zadaci takodje spadaju u sektor specijalnih operacija.

“Bosna i Hercegovina je jedina zemlja u regionu, i jedna od rijetkih u svijetu koja nema specijalne vojne jedinice”, dodaje se u tekstu.

Balkanska bezbjednosna mreža podsjeća da su specijalne jedinice širom svijeta karakteristične po tome što imaju manji broj ljudi u odnosu na druge organizacione jedinice oružanih snaga.

ZA 1000 BOLESNIKA

Vlasti kineskog grada Vuhana izgradile su bolnicu sa hiljadu ležajeva za tretman bolesnika oboljelih od koronavirusa.

Gradonačelnik Vuhana Džou Sijanvang predao je jutros vojsci novu bolnicu Hušenšan, čijih će 1,4 hiljade zdravstvenih radnika početi da rade već u ponedjeljak.

Prema pisanju kineskih medija, nova bolnica je montažna, četvrtastog oblika i može da se izgradi za šest dana.

Gradi se još jedna bolnica – Leišenšen, i ona će biti otvorena 5. februara. Ove nove bolnice imaće ukupno 2,6 hiljade kreveta.

Kako se navodi, to nije prvi put da se u Kini grade bolnice u kratkom vremenskom periodu. Kada je izbila epidemija SARS-a, 2003. godine, sagrađena je bolnica za sedam dana.