ČEKIĆ ZA PORTAL

U Filmskom centru Crne Gore zadovoljni su rezultatima u godini za nama, a za ovu godinu imaju veći budžet za konkurse, što ih ohrabruje da nastave sa inovacijama koje uvode u filmski sektor. Direktor Filmskog centra Sehad Čekić, u intervjuu za Portal RTCG, sumirao rad u 2019, te, između ostalog, govorio o dostignućima crnogorske kinematografije i uslovima za snimanje fimova u našoj zemlji.

Filmski centar je osnovan 2017. godine i u posljednje dvije godine crnogorski filmovi su imali izuzetnih uspjeha na inostranim festivalima. Čekić nam je saopštio da je FC u 2019. godini opredijelio preko milion eura za projekte, a premijera određenih filmova može se očekivati ove godine.

Takođe, istakao je značaj učlanjenja u fond Eurimaž (Eurimages), uspjehe na regionalnim fondovima, kao i učešće crnogorskih filmova na međunarodnim festivalima.

• Šta je obilježilo prošlu godinu u crnogorskoj kinematografiji i radu Filmskog centra?

Teško je izdvojiti jedan konkretan događaj, ali bih istakao, prije svega, učlanjenje u Eurimaž i uspjehe tri crnogorske koprodukcije, koje su povukle 310.000 eura od ovog uticajnog fonda Savjeta Evrope. Zatim, uspjehe crnogorskih filmova na regionalnim fondovima koji su podržani sa skoro 350.000 eura ukupno.

Tokom 2019. godine je Crna Gora imala i predstavnike na filmskim platnima na najvećem filmskom festivalu u Kanu, preko projekta SEE Factory. Posebno treba istaći program Spotlight: Montenegro, u okviru jednog od najznačajnijih festivala posvećenom isključivo filmovima iz Istočne Evrope – festivalu u Kotbusu, što dovoljno govori o ugledu koji svakodnevno stičemo. Tu su i fokusi na našu kinematografiju u Molizeu (Italiji) i festivalu Braća Manaki u Bitolju, svakako.

Svako malo stižu informacije o uspjesima naših projekata i na marketima, a to je potvrda da je Filmski centar napravio dobar izbor u promjeni dinamike u okviru sektora. U 2019. godini snimanje su završile ekipe tri dugometražna igrana filma, koja je podržao Filmski centar, te možemo očekivati dobre rezultate i nastavak uspješne internacionalne prezentacije naše kinematografije. U Centru smo posebno ponosni na radionicu posvećenu stop-motion animaciji, a uskoro ćemo prezentovati i dva kratka animirana filma nastala u okviru radionice.

• Koliko je novca Filmski centar izdvojio za projekte u 2019. i da li ste zadovoljni budžetom za narednu godinu? Koliko novca je planirano za konkurse za sufinansiranje u narednoj godini?

Opredijeljeno je nešto više od milion eura za projekte koji će se realizovati u narednom periodu. Premijeru određenih filmova možemo očekivati ove godine, a neki će ući u produkciju krajem godine ili početkom 2021. godine. Za ovu godinu opredijeljen je i veći budžet za konkurse, a uvećanje nas ohrabruje da nastavimo sa inovacijama koje uvodimo u sektor.

• Da li ste zadovoljni prisustvom i vidljivošću crnogorskih filmova na inostranim festivalima? Koliko je značajno predstavljaje crnogorske kinematografije na filmskim marketima i srodnim događajima koji imaju za cilj umrežavanje profesionalaca iz kinematografskog sektora?

U ove dvije godine naši filmovi su imali izuzetnih uspjeha na inostranim festivalima. Naravno, prisustvo Centra, ali i filmskih radnika, na marketima utiče na podizanje nivoa vidljivosti kinematografije, unapređenju saradnje i upoznavanju, kako sa ljudima, tako i sa trendovima i procesima koji se odvijaju. Kinematografija je komplikovana djelatnost, transnacionalnog karaktera u svojoj suštini, i pravilan razvoj na nacionalnom nivou ne može biti odvojen od šireg konteksta. Naše prisustvo na marketima i drugim vidovima okupljanja poslalo je snažnu poruku i potvrdu da ovaj put mislimo ozbiljno.

• Osim igranom filmu, koliko je Filmski centar posvećen dokumentarnom i animiranom filmu, razvoju filmskih scenarija?

Filmski centar je uveo podrške za razvoj scenarija i razvoj projekta što je promijenilo dinamiku i način realizacije projekata. Takođe, podigli smo podršku za dokumentarni film, a za animirani, kao posebnu kategoriju, odabrali smo put da putem radionica polako pripremamo teren kako bi se pravilnije razvijala i ova oblast.

• Koliko je teško snimiti film u crnogorskoj produkciji i da li su koprodukcije rješenje za dobar kvalitet i kvantitet ostvarenja crnogorskih autora?

Nažalost, i dalje nije zatvoren produkcioni lanac u Crnoj Gori, posebno za dugometražni igrani film. S jedne strane, tu se nalazi i glavna potreba za koprodukcijama, a s druge strane, moramo da radimo na zatvaranju tog lanca. Koprodukcije utiču na podizanje kvaliteta, eventualno budžeta i doprinose vidljivosti i cirkulaciji filmova, ali nijesu neophodne za svaki projekat, jer zahtijevaju strpljenje u slaganju svih kockica i, ponekad, utiču na autorske kompromise.

• Koliko su strane produkcije zainteresovane za snimanje u Crnoj Gori? Šta treba unaprijediti kako bi privukli autore iz inostranstva da snimaju u našoj zemlji?

Inostrane produkcije jesu zainteresovane za snimanje u Crnoj Gori, ali nam je potrebno još malo vremena da se potvrdimo u ovoj oblasti. Neophodno je da pored promocije lokacije sve više radimo na unutrašnjoj organizaciji i podizanju kvaliteta ponude (ekipa, tehnika, film friendly okruženje). Naredni period je predviđen za regulaciju ove oblasti i formiranje proširene ponude.

• Kakvi su uslovi u Crnoj Gori za afirmaciju mladih reditelja?

Smatram da su uslovi sve bolji. Filmski centar radi mnogo na unapređenju uslova i mislim da se osjeća napredak u toj oblasti. U prethodnih nekoliko godina otvorilo se mnogo mogućnosti za unapređenje i promociju njihovog rada. Mladi reditelji bi mogli da dobijaju i više šansi na televizijama i advertajzingu, svakako, ali je u tom dijelu naš uticaj prilično limitiran.

• Na fakultetima u Crnoj Gori koji uče dramske umjetnosti ne postoje katedre za kameru, montažu, rasvjetu… Koliko je to važno za filmsku industriju u Crnoj Gori?

Naravno da su to važne, esencijalne oblasti za kinematografiju, međutim, u ovakvo postavljenim okolnostima nije moguće pokrenuti kvalitetne studije u ovim poljima. To, svakako, ne znači da se i to ne može unaprijediti.

Ozren Zogović

92. PO REDU

Američka Akademija filmskih umjetnosti i nauke u ponedjeljak će saopštiti spisak nominacija za prestižnog Oskara, čija će 92. po redu svečana dodjela biti održana 9. februara u Los Anđelesu, saopšteno je na sajtu Akademije.

Američki mediji među favoritima pominju nekoliko filmova – “Irac” (The Irishman) Martina Skorsezea, “Bilo jednom… u Holivudu” (Once Upon a time… in Hollywood) Kventina Tarantina i “1917” Sema Mendeza.

Ovogodišnja dodjela koja će biti kao i svake godine u pozorištu Dolbi u Los Anđelesu, neće imati domaćina ceremonije što je bio slučaj na prethodnoj ceremoniji. Organizatori ceremonije ocijenili su da je 91. dodjela bez domaćina odlično funkcionisala i da će tako biti ove godine.

Oskar se dodjeljuje u 24 kategorije, među kojima za najbolji film, režiju, glavnog glumca i glavnu glumicu, najbolju sporednu mušku i žensku ulogu, najbolji originalni scenario, najbolji adaptirani scenario, najbolji strani, dokumentarni i animirani film, kao i za najbolju muziku i specijalne efekte.

Nagradu predstavlja pozlaćena statueta napravljena od britanijuma na crnoj metalnoj osnovi, dugačka 13,5 inča (34 centimetara) i teška 3,85 kilograma. Prikazuje viteza napravljenog u stilu art dekoa, kako drži krstaški mač stojeći na rolni filma.

Oskara za najbolji film, glavnu nagradu američke Akademije filmskih umjetnosti, prošle godine osvojilo je ostvarenje “Green Book” (Zelena knjiga), istinita priča o crnom pijanisti.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1628. rođen je francuski pisac Šarl Pero, autor čuvene zbirke bajki »Vilinske priče«, koja sadrži širom svijeta poznate bajke »Mačak u čizmama«, »Crvenkapa«, »Plavobradi«, »Uspavana ljepotica«.

1829 – Umro je njemački pisac Fridrih fon Šlegel, najznačajniji teoretičar njemačkog romantizma. S bratom Vilhelmom uređivao je glavni romantičarski časopis »Ateneum«. Pored radova o antičkoj književnosti, pisao je eseje, pjesme i pripovijetke, a u romanu »Lucinda« propagira romantičarsku ideju slobodne ljubavi. Njegova  »Istorija stare i nove književnosti« jedan je od prvih pregleda cjelokupne svjetske literature.

1870 – Crna Gora je uvela telegraf, dvije i po decenije nakon početka njegove primjene u Sjedinjenim Američkim Državama. Prve telegrafske stanice instalirane su na Cetinju, na Rijeci Crnojevića i u Orjoj Luci. Iste godine donesen je Zakon o telegrafu.

1876 – Rođen je američki pisac Džon Grifit, poznat kao Džek London, jedan od najčitanijih u prvoj polovini 20. vijeka. Napisao je oko 50 pripovijedaka i romana, među kojima su najpoznatiji: »Zov divljine« i »Bijeli očnjak«.

1888 – Dužnost direktora »Đevojačkog instituta carice Marije« na Cetinju preuzela je Sofija Mertvago, poznata u narodu kao »gospojica Sofija«. U Institutu je ostala do njegovog ukidanja, a za nesebičan  prosvjetno-pedagoški rad dobila je značajna društvena priznanja i odlikovanja.

1899 – Rođen je švajcarski biohemičar Paul Herman Miler, koji se bavio istraživanjem zaštite biljaka. Godine 1939. otkrio je insekticidno djelovanje DDT. Dobitnik je Nobelove nagrade za medicinu 1948.

1914 – Ukazom kralja Nikole za crnogorskog konzula u Skadru, u tada novostvorenoj Albaniji, imenovan je Aleksa Matanović.

1916 – U operativni dnevnik Treće austrijske armije zapisano je da je ta armija nesposobna da nastavi borbu na Mojkovcu bez popune novim snagama, a crnogorskoj vojsci je naređeno da po svaku cijenu izdrži napade i sačuva odstupnicu srpskoj vojsci koja je već bila bezbjedna.

1919 –  Francuski general Franše d`Epere, koji je imao i titulu počasnog srpskog vojvode, opisujući stanje u Crnoj Gori, naveo je u jednom dokumentu: »Jednodušnost koju je izgleda Crna Gora manifestovala u korist Srbije, nije se po svoj prilici dugo održala poslije glasanja (Podgoričke) skupštine. Sada se stalno pojačava dinastička propaganda, podržavana od italijanske strane«. Depare je potom ukazao na faktore koji su mogli uticati na  pojačanje zelenaške aktivnosti: povratak  brojnih pristalica kralja Nikole iz internacije, italijansku propagandu, nasilje srpskih funkcionera… “Izgleda, napisao je d`Epere, da javno mnjenje naročito želi jednu široku autonomiju, i režim koji bi ih učinio gospodarima svoje sudbine”.

1942 – Jake italijanske  snage u Drugom svjetskom ratu upale su u zetska sela Goričane i Mahalu, nadomak Podgorice. U talasima Morače i na njenim obalama poginuli su komandant zetskog bataljona Niko Maraš (njegovo ime  danas nosi jedna od osnovnih škola u Zeti), komesar goričanske čete Vojin Božović i borac Milutin Marković, koji je odbijajući da se preda Italijanima  bombom izvršio samoubistvo.

1953 – Skupština FNR Jugoslavije usvojila je novi ustav. Ukinuto je  Vijeće naroda i formirano Vijeće proizvođača, čime je izgubljeno nacionalno obilježje institucionalne skupštinske strukture.

1976 – Umrla je engleska književnica Agata Kristi, čuvena autorka kriminalističkih romana. Napisala je 79 romana i zbirki kratkih priča, koje su prodate u  dvije milijarde primjeraka širom svijeta i prevedene na više od 50 jezika, a njena drama »Mišolovka«, prikazana prvi put 1952. imala je preko 20.000 izvođenja na londonskom Vest Endu i najduže je izvođena predstava na svijetu.

1989 – Nakon mitinga 10. i 11. januara, na vanrednoj sjednici Skupštine Crne Gore, prihvaćene su, na zahtjev učesnika AB revolucije, ostavke predsjednika Predsjedništva Crne Gore dr Božine Ivanovića i svih članova Predsjedništva: Radivoja Brajovića, Olge Perović, Milutina Tanjevića, Muharema Dizdarevića i Blaža Orlandića, kao i ostavke Velisava Vuksanovića, predsjednika Skupštine i Veselina Đuranovića, člana Predsjedništva SFR Jugoslavije iz Crne Gore.

2007 – Ivo Sanader, prvi hrvatski premijer koji je posjetio Crnu Goru nakon osamostaljenja dvije države, otvorio je u Podgorici ambasadu Republike Hrvatske. Sanader je tom prilikom izjavio da »Hrvatska neće zaboraviti prošlost i događaje s početka devedesetih, ali da i Hrvatska i Crna Gora moraju živjeti u sadašnjosti i za budućnost graditi nove odnose zasnovane na međusobnom uvažavanju«.

2012 – Svečana ceremonija primopredaje prvog broda nove crnogorske pomorske kompanije »Crnogorska plovidba«, koji nosi ime »Kotor«, održana je u Šangaju u prisustvu crnogorske delageacije predvođene predsjednikom parlamenta Rankom Krivokapićem i ministrom saobraćaja i pomorstva Andrijom Lomparom. Krivokapić, koji je kumovao brodu »Kotor«, podsjetio je tom prilikom da su crnogorski pomorci nosili zastavu države i kad nije bilo crnogorskih brodova, te da je došao trenutak da Crna Gora stane iza njihovog znanja, iskustva i međunarodnog ugleda i krene u obnovu crnogorske flote. Nakon gašenja crnogorskih pomorskih kompanija »Jugooceanije« i »Barske prekookenaske plovidbe«, preuzimanje broda »Kotor« označilo je novi početak pomorstva u Crnoj Gori. Brod je dug 179,9 metara, širok 28,4 metra, maksimalnog gaza 10,8 metara i nosivosti 35.000 tona. Peuzimanjem broda »Kotor« zvanično je, nakon 22 godine, započelo obnavljanje crnogorske trgovačke flote.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1993 – Visoki komesarijat UN za izbjeglice saopštio je da je 1992. u svijetu bilo više od 18,5 miliona izbjeglica. Broj izbjeglica povećan je za 3,5 miliona u odnosu na 1991. od čega je tri miliona raseljeno i izbjeglo sa teritorije bivše Jugoslavije.

1998 – Njemačka je pristala da ustanovi fond od 200 miliona maraka radi obeštećenja oko 18.000 Jevreja iz istočnoevropskih zemalja, žrtava nacista u Drugom svjetskom ratu.

2006 – Bivši čileanski diktator Augusto Pinoče pušten je, uz kauciju od 20.000 dolara, iz kućnog pritvora i oslobođen odgovornosti za slučajeve kršenja ljudskih prava.

2007 – Španska policija uhapsila je Izabelu Peron, 75-godišnju bivšu predsjednicu Argentine, zbog istrage u njenoj domovini povodom likvidacije ljevičarskih aktivista prije vojne diktature 1976. do 1983.

2008 – U avionskoj nesreći poginulo je 11 makedonskih vojnika kada se helikopter kojim su se vraćali iz Bosne, u kojoj su boravili u okviru snaga Eufora, srušio u blizini Skoplja.

2009 – Šef italijanske diplomatije Franko Fratini pozvao je Hrvatsku i Sloveniju da riješe svoj sedamnaest godina star granični spor, koji je blokirao napredak Hrvatske u pregovorima o članstvu s Evropskom unijom.

2010 – U Amsterdamu je, u 101 godini, umrla Mip Gis, žena koja je za vrijeme Drugog svjetskog rata krila porodicu Ane Frank i kasnije čuvala njen dnevnik.