PISE MIODRAG VLAHOVIC

Ideja o tzv. “Malom Sengenu” je neuvjerljivi nadomjestak za zaustavljeni proces evropskih integracija za zemlje Zapadnog Balkana. Neubjedljivi surogat, dakle.

Sirenje EU, projekcija koja je u samim temeljima i u logici ideje o “ujedinjenoj i slobodnoj Evropi”, je u najozbiljnijoj krizi od vremena kada je stvorena, poslije iskustva globalne i evropske kataklizme u Drugom svjetskom ratu. Necemo trositi prostor na nijansiranje i “precizno podesavanje” misli sto se sa Evropom cini posljednjih godina, sa haosom, ili bez njega, na americkoj strani Atlantika – mada je ugodnije napisati ili procitati da smo svjedoci “izvjesnog zastoja”, a ne posmatraci i kolateralna steta istorijske razgradnje bazicnih mehanizama i rezona postojanja evropskog saveza naroda i drzava, pa i atlantske zajednice u cjelini.

Htjeli to da vidimo ili ne, nesaglasje koje postoji, i u Briselu i van njega, u vezi mogucnosti, tempa i nacina prikljucenja Zapadnog Balkana (a koje bi, nekad, bilo razlog za brigu i prvi pokazatelj krize), je postalo posljednja linija optimizma za one koji jos zele da vjeruju da nije sve izgubljeno i da cemo se svi, jedan po jedan, (saglasno drustvenom i politickom napretku svake zemlje ponaosob – po tzv. “regata-principu”, ako se toga ko jos sjeca), jednoga dana, biti dio EU.

Na Balkanu opstaju problemi koje nam je u nasljedje ostavio “omanji rat”, kako je taj zlocin i tragediju nedavno nezgrapno (zaustavicemo se na tom pridjevu) nazvao jedan od lokalnih promotera najnovijeg evropskog eksperimenta. To je sustina objasnjenja zasto nas Evropa (sadasnja EU, sa clanicama i problemima koje su je ophrvale) ne zeli, tj. ne moze da primi u svoje drustvo.

Malena Crna Gora, pri tome, ima sve razloge da vjeruje kako je prva na spisku onih koje novi planovi ozbiljno ugrozavaju, ne samo zbog toga sto smo najvise napredovali u ispunjavanju EU kriterijuma. Ta situacija malo koga brine.

Dakle, sumarno: (a) balkanski problemi nisu rijeseni; pa (b) zbog toga Zapadni Balkanci ne mogu/ne treba da budu u EU; te onda (c) hajde da napravimo jednu “Balkansku ligu”; i to tako sto cemo (d) ignorisati sve one probleme pod (a), a praviti se da nismo shvatili one pod (b) – a i da jesmo, ne smijemo to da javno recemo – pa cemo zaludno i nepovratno procerdati istorijsko vrijeme i sudbine na (c). Nase iskreno saucesce!

Ovaj plan je izvanredan u svojoj nejasnoci i neprozirnosti, cak i ako se svi potrudimo da ignorisemo da u geografskom sredistu te skalamerije postoji Kosovo. Plan bi bio jos i pitkiji u svojoj uzaludnosti kada bi svi drugi vanbalkanski cinioci sjedjeli skrstenih ruku, iskreno i bratski zamisljeni nad otvorenim i skrivenim porukama predsjednika Makrona i cekali nas, koji cekamo Brisel, koji ceka …

Plan bi, uz to, bio idealan u svojoj metafizickoj dimenziji, kada bi regionalni lideri (zapravo, oni koji sebe tako vide), odustali od zadnjih misli o prekrajanju teritorija, etnickom grupisanju stanovnistva i marginalizaciji i utapanju u jednu od dvije zamisljene “velike drzave”.

Politicke realnosti i istorijsko iskustvo na nasim prostorima obavezuju sve nas, sve zemlje i politicke snage kojima prekrajanje granica nije ideja vodilja i osnovni razlog postojanja, da se ovoga puta uzdrzimo od poteza koji bi nas opet doveli u opasne konfrontacije – iz kojih smo se velikom mukom i sa brojnim tragicnim zrtvama i stradanjima tek izvukli.

Diplomatska uzdrzanost obavezuje da se ostavi prostor i za formulacije tipa “vrijeme ce pokazati u kojim dimenzijama i na koji nacin ova inicijativa moze funkcionisati”. Eto, i to napisasmo, za svaki slucaj. Ali, jednom se utisku ne mozemo oteti, ma koliko on bio neprijatan i ruzan: predlozeni model daje sansu onima kojima ni ratna sredstva nisu bila dovoljna da uspostave “velike drzave”, da sada to ostvare – “mirnim putem”.

Uzgred ce dobro doci i malo “zavrtanja ruku” i raznorazni pritisci na zemlje i politike koje u toj novoj konfiguraciji ne mogu imati dominantnu ulogu – prema Crnoj Gori i Makedoniji, prije svih. Mada ni Bosna i Hercegovina, u pretpostavljenom razvoju dogadjaja, ne treba da brine za svoju zajednicku i cjelovitu buducnost – jer je ne bi ni bilo.

Za Kosovo – neka se dogovore Srbija i Albanija! Tako ispada. Da li se mogu dogovoriti, a da se o tome Kosovo ne pita? Valjda zbog toga, po pozivu predsjednika Makrona, stvar ce prvo srediti srpski predsjednik i njegov kosovski kolega? Nisu se mogli dogovoriti do sada, pa ce to biti lakse uz Albaniju, BiH, Crnu Goru i Sjevernu Makedoniju? Unutrasnje konsenzuse da ne pominjemo …

Balkanska istorija nije uciteljica zivota.

(Autor je nekadasnji ministar vanjskih poslova Crne Gore i aktuelni crnogorski ambasador pri Svetoj Stolici. Iznijeti stavovi i misljenja ne odrazavaju nuzno zvanicne pozicije Crne Gore.)

* Tekst je prenijet iz pristinskog dnevnika Koha Ditore

0 comments

You must be logged in to post a comment.

  • Kockarska politika koja vrijeđa zdrav ekonomski razum
    on 18/07/2024 at 13:06

    Iz Socijaldemokrata Crne Gore ističu da su predstavljene mjere u okviru program "Evropa sad 2" bez uporišta u ekonomskoj praksi i logici i da vrijeđaju zdrav razum. Naglašavaju i da njime nijesu ispunjena obećanja data u predizbornoj kampanji.

  • Milović: Pokrenuta spirala potpunog uništenja crnogorske ekonomije
    on 18/07/2024 at 12:38

    Poslanik DPS-a u Skupštini Crne Gore Nikola Milović, kazao je da je pokrenuta spirala sloma javnih finansija i potpunog uništenja crnogorske ekonomije.

  • "Formirati tim i vidjeti kome treba subvencionisanje putarine"
    on 18/07/2024 at 12:24

    Izvršni direktor kompanije Monteput d.o.o. Milan Ljiljanić pozvao je da Opština Bar, zajedno sa MZ Crmnica, delegira predstavnike koji bi mogli dati doprinos pronalaženju održivog rješenja na zahtjeve mještana za oslobađanje od plaćanja putarine kroz tunel Sozina. Namjera je, kako navodi, da zajedno prepoznaju kategorije stanovništva sa toga područja, koji imaju potrebu za subvencionisanjem putarine.

  • Prosječna zarada 1.000 eura od oktobra, Fond PIO neće biti ukinut
    on 18/07/2024 at 12:15

    Predstavnici Vlade Crne Gore predstavili su program "Evropa sad 2". Premijer Milojko Spajić kazao je na pres konferenciji da će prosječna zarada u Crnoj Gori uskoro biti 1.000 eura, dok će sve penzije od januara sljedeće godine biti uvećane za 50 - 60 eura.

  • Napadač na Trampa bio sumnjiv Tajnoj službi, ali su ga „izgubili“ u masi
    on 18/07/2024 at 11:25

    Tajna služba je atentatora na Donalda Trampa označila kao "sumnjivog" samo sat vremena prije nego što je pucnjava počela, ali ga je izgubila u gomili, rekli su zvaničnici bezbjednosnih snaga na saslušanju u Kongresu.

  • SMATSA 13. jula opslužila rekordan broj letova iznad Crne Gore i Srbije
    on 18/07/2024 at 10:57

    Kontrola letjenja Srbije i Crne Gore (SMATSA) u subotu 13. jula opslužila je 4.095 letova u vazdušnom prostoru iznad Srbije i Crne Gore, što predstavlja najveći broj letova ostvaren u jednom danu, od kada se pružaju usluge letjenja na ovim prostorima. Rekordan broj letova zabilježen je tokom prethodna dva vikenda, obavještavaju u Ministarstvu saobraćaja.

  • "Umanjenje doprinosa za penzije imaće razarajuće posledice"
    on 18/07/2024 at 10:16

    Stvari postaju ozbiljne i opasne - umanjenje doprinosa za penzije (PIO fond) će imati razarajuće i dugoročno loše posledice po finansije Crne Gore, saopštio je poslanik Građanskog pokreta URA Miloš Konatar.

  • Za dva i po mjeseca izrečene kazne u iznosu od 928.500 eura
    on 18/07/2024 at 10:00

    Od 1. maja do 16. jula ove godine poreski inspektori izvršili su 1.489 provjera regularnosti poslovanja poreskih obveznika i utvrdili nepravilnosti kod 201 poreskog obveznika, saopšteno je iz Poreske uprave (PU). Po tom osnovu, kako su kazali, izdato je 275 prekršajnih naloga, sa izrečenim novčanim kaznama u iznosu od 928.500 eura.

  • "Spajić doprinio unapređenju standarda višestruko više od onih koji su vladali tri decenije"
    on 18/07/2024 at 08:19

    Nekadašnji ministar finansija i aktuelni premijer, Milojko Spajić, je doprinio unapređenju životnog standarda višestruko više od onih koji su vladali tri decenije, saopštio je generalni sekretar Pokreta Evropa sad (PES), Boris Pejović.

  • Vlada uspješno upravljala dugom, preko 850 miliona stranih investicija
    on 18/07/2024 at 05:50

    Prema podacima Centralne banke Crne Gore (CBCG), direktne strane investicije tokom prošle godine iznosile su 856,9 miliona eura. U izvještaju o Investicionoj klimi koji je juče objavio Stejt Department, naglašava se da vlada efikasno upravljala javnim dugom.