Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1545. počeo je Tridentski koncil koji je u maju 1542. sazvao papa Pavle III. Ekumenski koncil, na kojem je do kraja izgrađen status katoličke crkve kao dogmatske, protivreformacijske, militantne ustanove s papom-autokratom na čelu, s prekidima je zasjedao do 1563. Na osnovu zaključaka tog skupa vođen je protivreformacijski pokret koji je doveo do Tridesetogodišnjeg rata između prokatoličkih i protestantskih snaga u Evropi (1618-1648).

1797 – Rođen je njemački pjesnik Hajnrih Hajne, jedan od najvećih liričara 19. vijeka. Njegova poezija smatra se vrhunskim dostignućem njemačkog romantizma: osjećajna i sentimentalna istovremeno, duhovita i ironična  izvršila je ogroman uticaj na evropsko pjesništvo. Najčešće je pisao balade i romanse, a po interesovanju za političke teme predstavljao je, poput Bajrona i Puškina, “angažovanog” romantičarskog pjesnika. Živjeći u Parizu od 1831. do smrti 1856, predstavljao je duhovno središte njemačke emigracije i bio kulturni posrednik između Njemaca i Francuza. Poznata djela: “Knjiga pjesama”, “Romansero”, “Ata Trol”, “Njemačka, zimska bajka”.

1830 – Ruski vicekonzul Jeremija Gagić pokušao je da ubijedi Njegoša u ispravnost austrijskih zahtjeva da Crnogorci izmjeste pokretnu imovinu iz manastira Stanjevići i Maine, koji su se prema odredbama Bečkog ugovora  tada nalazili na austrijskoj teritoriji. Raniji vlasnik, Mletačka republika, dala ih je na korišćenje crnogorskim mitropolitima. Kako je ta ingerencija prestala, saopštio je Gagić, vladikat neće moći da uživa pravo posjedovanja tih objekata. Pošto su Crnogorci bili spremni da ih silom brane, Austrija je privremeno odustala od realizacije takvog zahtjeva.

1877 – Tokom borbi za oslobođenje primorskih gradova, crnogorska vojska na Volujici kod Bara pretrpjela je snažan topovski udar s turskih ratnih brodova. U tom napadu ni jedan od crnogorskih vojnika na Volujici nije ostao neozlijeđen, ali je posada, ipak, uspjela da sačuva svoje položaje. O silini kanonade s turskih brodova svjedoče polusrušeni bedemi na Volujici.

1915 – Ne dobivši opštu podršku poslanika za povlačenje poteza nametnutih ratnim i političkim okolnostima u kojima se Crna Gora našla, vlada Janka Vukotića podnijela je ostavku. Novu crnogorsku vladu kralj Nikola je uspio da formira poslije sedam dana, dajući mandat Lazaru Mijuškoviću, dotadašnjem crnogorskom poslaniku pri srpskoj vladi i dugogodišnjem zagovorniku čvršćeg povezivanja Srbije i Crne Gore.

1981 – General Vojćeh Jaruzelski  zaveo je ratno stanje u Poljskoj, zabranjen je rad nezavisnog sindikata “Solidarnost”, a hiljade sindikalnih aktivista su pritvoreni.

2007 – Crnogorska Vlada usvojila je strategiju razvoja energetike Crne Gore do 2025. godine. Ukupna ulaganja, neophodna za realizaciju projekata definisanih Strategijom, procijenjena su na dvije milijarde eura. Dokument je u saradnji s Ministarstvom za ekonomski razvoj uradila slovenačka kompanija IRRET.

2007 – Evropski parlament ratifikovao je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju Crne Gore i Evropske unije(SSP). Istoga dana, šefovi država ili vlada EU potpisali su u Lisabonu Ugovor o reformi institucija Unije, kojim  se pojednostavljuje mehanizam odlučivanja i rukovođenja, te omogućava ulazak novih članica.

2007 – Uprkos zabrinutosti Zapada, Rusija i Iran usagasili su vrijeme izgradnje nuklearne elektrane. Sjedinjene Američke Države i druge zemlje dugo su se suprotstavljale izgradnji te nuklearne centrale, vrijedne milijardu dolara, smatrajući da bi Iran to mogao da iskoristi kao pokriće za razvoj programa nuklearnog naoružanja.

2010 – U 69. godini umro je američki diplomata Ričard Holbruk, koji je posredovao u mirovnom sporazumu o okončanju rata u Bosni i bio specijalni američki izaslanik za Avganistan i Pakistan. Holbruk je na Balkanu nazivan „pobješnjelim bikom“i „buldožerom“ zbog agresivnih taktika i dodvoravanja koje je koristio kako bi doveo suprotne strane za pregovarački sto u Dejtonu. Tokom 1998. i 1999. kao specijalni Klintonov izaslanik, pregovarao je o okončanju oružanih sukoba srpske vojske i policije i OVK-a na Kosovu, u čemu nije uspio. U martu 1999. doputovao je u Beograd da tadašnjem predsjedniku SR Jugoslavije Slobodanu Miloševiću da posljednji ultimatum uoči NATO bombardovanja Jugoslavije.

2012 – Na Samitu lidera Evropske unije u Briselu postignut je dogovor da Evropska centralna banka bude jedinstveno nadzorno tijelo za eurozonu, odnosno kontrolu banaka, a odobreno je i oko 50 milijardi eura nove pomoći Grčkoj, čime je izbjegnut bankrot te zemlje i njen izlazak iz eurozone.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1642 – Holandski moreplovac Abel Tasman otkrio je Novi Zeland, ali se nije iskrcao zbog straha od ratobornih domorodaca, pa je zasluga za otkriće pripala Englezu Džejmsu Kuku  koji se 1769. iskrcao na jedno od novozelandskih ostrva.

1937 – Japanske trupe okupirale su kineski grad Nanking i u narednih šest sedmica pobile oko 200.000 Kineza, mahom civila, a krvoproliće je ušlo u istoriju pod nazivom “silovanje Nankinga”.

1991 – Bivše sovjetske republike Kazahstan, Kirgizija, Tadžikistan, Turkmenistan i Uzbekistan odlučile su da se priključe Zajednici Nezavisnih Država.

2006 – Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Kofi Anan poručio je Savjetu bezbjednosti da su vizije Srba i Albanaca o budućnosti Kosova i dalje “dijametralno suprotstavljene”.

2009 – Prema odluci većine od 2.000 članova žirija Evropske filmske akademije, za najbolji evropski film u 2009. proglašeno je ostvarenje austrijskog  scenariste i reditelja Mihaela Hanekea “Bijela traka”. Haneke je za “Bijelu traku” osvojio i nagradu za najbolji scenario tog djela u kojem je, prema ocjenama kritičara, sve dovedeno do savršenstva.

2012 – U Parizu je počelo obilježavanje 850-godišnjice čuvene katedrale Notr-dam, u čijim se tornjevima događa veći dio takođe znamenitog romana Viktora Igoa „Zvonar bogorodičine crkve“. Nova zvona i dvanaest hiljada cijevi na orguljama oglasili su jubilej daleko preko Sene. Dan ranije u Katedrali je održana prigodna misa na kojoj je učestvovalo četrdeset biskupa i 400 sveštenika u prisustvu hiljade posjetilaca.

UNESCO LISTA

Meduvladin komitet za nematerijalnu kulturnu bastinu UNESCO-a prepoznao je vaznost Bokeljske mornarice i otvorio mogucnost za njen upis na Listu zasticene nematerijalne bastine u narednom periodu, saopsteno je iz Ministarstva kulture.

Komitet je proteklih dana zasijedao u Bogoti, a crnogorsku delegaciju je predvodio ministar kulture Aleksandar Bogdanovic.

Predsjednica Evaluacionog tijela Bak Sangmee istakla je da Bokeljska mornarica objedinjuje seriju aktivnosti, praksi i rituala povezanih sa donosenjem mostiju Svetog Tripuna u Kotor 809. godine, u kome su pomorci igrali znacajnu ulogu.

Kako je rekla, na osnovu informacija iz dosijea, nominacija u potpunosti zadovoljava kriterijum R5 za upis na Reprezentativnu listu.

Sangmee je kazala da Evaluaciono tijelo potvrduje da je Bokeljska mornarica ukljucena u Registar kulturnih dobara Crne Gore 2013. godine, od Uprave za zastitu kulturnih dobara, koja je odgovorno tijelo za vodenje registra.

“Ipak, Evaluciono tijelo smatra da treba dodatno pojasniti kreitrijume R1-R4, da pojasni vise o prirodi samog elementa” rekla je ona.

U misljenju Evaluacionog tijela istice se da su mnoge aktivnosti, prakse i rituali pomenuti, ali nema detaljnijih informacija o njihovoj prirodi, drustvenim funkcijama i kulturnom znacenju.

Dosije se fokusira na vidljivosti i svijesti o znacaju samog elementa, isticuci vrijednosti Bokeljske mornarice i njenu povezanost sa lokalnim identitetom.

Predlozenim mjerama nedostaju mjere zastite usmjerene na moguce opasnosti od uticaja turizma.

Dosije, kako se istice, ne daje preciznu informaciju o mehanizmima i metodologiji rada sa Bokeljskom mornaricom i sirom lokalnom zajednicom.

“Iz tog razloga, Evaluaciono tijelo predlaze da se usvoji Odluka o dopuni nominacije Bokeljske mornarice”, navodi se u misljenju tog tijela.

Bogdanovic je kazao da Crna Gora izuzetno cijeni stavove UNESCO u vezi sa nominacijom Bokeljske mornarice.

On je istakao da je kulturna politika Crne Gore zasnovana na UNESCO konvencijama i drugim standardima.

“Za nas, stoga, liste za nematerijalnu bastinu nijesu platforma za takmicenje, a lokalne zajednice nijesu objekti, vec subjekti u intenzivnoj saradnji”, rekao je Bogdanovic.

Kako je dodao, Crna Gora ce pazljivo pratiti preporuke Evaluacionog tijela i poboljsati dosije, kako bismo ga iznova podnijeli u narednom nominacionom ciklusu.

“Sigurni smo da ce Bokeljska mornarica, koja vec 12 vjekova cuva najvaznije vrijednosti covjecanstva, sa svojom multikulturalnoscu i multietnicnoscu, kada se jednom upise, obogatiti svjetsku kulturnu bastinu i upravo iz tog razloga ostati otvorena za sve one koji dijele iste vrijednosti”, naglasio je Bogdanovic.

Kako je saopsteno, predstavnici crnogorske delegacije informisali su Komitet da je u procesu prve nominacije cijela procedura sprovedena transparentno te da je prikupljeno vise od 300 saglasnosti lokalne zajednice.

“Dodatan izazov bila je i cinjenica da Bokeljska mornarica predstavlja kompleksan element nematerijalne bastine, pa je tradiciju dugu 12 vjekova tesko svesti na jednostavnu formu, kakav je UNESCO dosije”, naveli su iz Ministarstva.

KNJIGA CEDOMIRA LJESEVICA

Novinar i publicista Cedomir Ljesevic izdao je knjigu “Enciklopedija dvoumlja” u kojoj prilazi strucno, naucno i studiozno izucavanju problema sa kojima se suocavamo i ukazuje na potrebu preispitivanja drustvenih procesa.

Poruke “Enciklopedije dvoumlja” su crnogorske i multinacionalne u mjeri u kojoj se mogu smjestiti u istorijsku, drzavnu, nacionalnu, vjersku i kulturnu i intelektualnu vertikalu, u granice Crne Gore kao dijela velike Evrope.

“Ljudska vrsta, nazalost, i dalje putuje primitivno-zivotinjskim smjerovima dominacije, kolonizacije, uzurpacije, asimilacije, okupacije, getoizacije, globalizacije. (…) Na svu srecu Crnogorskog naroda, i drugih naroda i etnickih grupa kojia je Crna Gora mjesto radanja i umiranja, i pored hiljadugodisnjeg ratovanja za “slobodnu zlatnu”, u treci milenijum ulazi medunarodno priznata, ograniceno nezavisna, minorno suverena i kao clanca najvece vojno-politicke NATO-alijanse zasticena”, navodi Ljesevic.

Ljesevic u knjizi spominje oko 2000 licnosti.

“Subjektivno su se u ovom rukopisu nasli velikani crnogorske istorije i temeljnici crnogorske civilizacije, drzave, crkve, nacije i kulture – knezevi i krlajevi Vladimir, Vojislav i Mihailo Vojilsavljevici, knjaz i kralj Nikola Petrovic Njegos, predsjednik i marsal Jugoslavije Josip Broz Tito i predsjednik i premijer Crne Gore Milo Dukanovic, jer su Crnu Goru slobodom i nezavisnoscu darivali i medunarodno udostojavali.”

Cedomir Ljesevic roden je 8. novembra u Tomicima, Crmnica, Virpazar.

Novinarstvom se poceo baviti u omladinskoj stampi u Sarajevu. Prosao je sve profesionane stpenice od volontera, pripravnika, sardnika, urednika, glavnog urednika i direktora: “Metalurga”, “Nase rijeci”, Radio Zenice, “Pobjede”, Radio Titograda/Crne Gore, Radio-televizije Titograd (i Crne Gore). Novinarski se decenijama ostvarivao i u Tanjugu, Vjesniku, Borbi, “Sportskim novostima”, “Sarajevskim novinama”, Komunistu i u privrednoj stampi BiH i SFRJ.

Objavio je vise od pet hiljada ekonomskih i politickih komentara, analitickih i istrazivackih tekstova, reporterskih zapisa i vise desetina hiljada dnevnih vijesti i informacija.

Osnivac je i orgnizator prve novinarske skole za mlade novinare u Crnoj Gori.

U SUBOTU

Film “Grudi” crnogorske rediteljke Marije Perovic imace u subotu srpsku premijeru na festivalu Valjevski filmski susreti u 19 sati i 30 minuta u bioskopu 85.

Film prati jednu generaciju prijatelja, nekadasnjih ucenika iste gimnazije, koji se okupljaju u Niksicu zbog proslave godisnjice mature.

Glavne uloge tumace Dubravka Drakic, Nada Sargin, Marija Skaricic, Vojin Cetkovic, Mira Banjac, Peda Bjelac, Jelena Dukic, Danilo Loncarevic, Branimir Popovic, Aleksandar Durica…

“Nakon Herceg Novog, Uclinja i Kotbusa, raduje me da ce film ‘Grudi’ imati premijeru bas u Valjevu. Negdje vjerujem da su svi mali gradovi slicni po emociji koju nose, a ovo je film o ljubavi, prijateljstvu i vjeri u ljude koju smo svi negdje izgubili. A kad govorimo o povratku pravih vrijednosti, ovo je prica i o bioskopima u malim gradovima. Ovom prilikom saljem velike pozdrave iz Niksica koji jos uvijek nema bioskop. Nadam se da cete se uz Grudi i smijati i ovih 93 minuta prozivjeti zivot likova, koji su svuda oko nas”, kazala je Marija Perovic.

Likovi su, naime, pripadnici srednje klase, intelektualci, neostvareni i sarmantni antijunaci, roditelji i oni koji pokusavaju da se ostvare kao roditelji.

Jedna od kljucnih tema je borba protiv kancera dojke.

Tema price je generacijsko, gimnazijsko prijateljstvo, a dramski razlog bolest, tako da se skrece paznja na vrline i mane savremenog drustva: tempo zivota, trka za afirmisanjem, opstanak, prijateljstvo, podrska, generacijski sukob i zelja za boljim zivotom.

Film je snimljen po scenariju Vladislave Vojinovic i Marije Perovic, a nakon uspjesne premijere na festivalu u Herceg Novom i nagradama na festivalima u Ulcinju i Seulu, film ce imati bioskopsku premijeru u Crnoj Gori 22. januara u bioskopu Cineplexx Delta City u Podgorici, a na bioskopskom repertoaru ce se naci od 23. januara sirom Crne Gore.

CNP

Predstava “Ivanov” koju je po tekstu A. P. Cehova rezirao Andrij Zoldak bice izvedena veceras u 19 sati na Velikoj sceni Crnogorskog narodnog pozorista (CNP).

U predstavi igraju: Dejan Lilic, Sanja Vujisic, Zana Gardasevic Bulatovic, Zaklina Ostir, Branka Stanic, Stevan Radusinovic, Dragan Racic, Nikola Perisic, Aleksandar Radulovic, Davor Dragojevic, Jovan Krivokapic, Lazar Dragojevic i Zoran Dragicevic.

Ulaznice se mogu rezervisati i kupiti na zvanicnom web sajtu pozorista www.cnp.me, kao i na biletarnici pozorista svakog radnog dana od 9.00h do 20.00h.

“Zabavna, zapanjujuca i majstorski osmisljena, nova predstava Andrija Zoldaka istrazuje brojne aspekte covjekovog unutrasnjeg zivota, njegovog nesvjesnog, poput dijamanta koji sija na mjesecini, ljudskog uma u beskrajnom pokretu i svih njegovih misterija”, kazala je dramaturskinja Iona Malau.

Izbor i priprema: C. Durdic

Na danasnji dan 1539. u Veneciji je umro znameniti crnogorski stampar Bozidar Vukovic Podgoricanin. Roden je 1460. u Dulicima kod Podgorice, u plemickoj porodici. Nakon iskustva u Crnojevica stampariji, u Veneciji je 1519. osnovao cirilicnu stampariju. Inovacijama u grafickom postupku stvorio je osoben i prepoznatljiv stil, prihvacen od brojnih majstora graficke vjestine. U tom poslu naslijedio ga je sin Vicenco Vukovic. U stampariji Bozidara Vukovica Podgoricanina, koji je Crnu Goru napustio zajedno sa Durdem Crnojevicem, izaslo je devet knjiga u vise izdanja.

1821 – Roden je Gistav Flober, jedan od osnivaca realizma u francuskoj knjizevnosti, autor romana <> zbog kojeg je bio optuzen za povredu javnog morala. Flober je jedan od najvecih stilista u svjetskoj knjizevnosti, nepristrasan posmatrac cinjenica i protivnik gradanskog licemjerja. Citav zivot posvetio je umjetnosti, traganju za ljepotom i istinom, izrazenim u savrsenoj formi. ,,Prozivio sam svoju epohu zivaca, pisao je o sebi, svoju sentimentalnu epohu, i od nje jos nosim, kao robijas sa galija, trag na vratu. Svojom opecenom rukom imam sad pravo da pisem o prirodi vatre”. U Floberova poznata djela ubrajaju se i “Sentimentalno vaspitanje”, ,,Salambo”, ,,Iskusenje svetog Antonija”, a ostavio je i veoma znacajnu i obimnu Prepisku.

1863 – Roden je norveski slikar Edvard Munk, jedan od zacetnika ekspresionistickog likovnog izraza. Radio je portrete Ibzena, Strindberga, Malarmea i pejsaze, a najpoznatija Munkova slika je >>Krik<<.

1890 – U grahovskom selu Nudolu roden je Nikola Kovacevic. Na Cetinju je zavrsio bogoslovsko-uciteljsku skolu. Poslije osnivanja Komunisticke Partije Jugoslavije zauzimao je istaknute polozaje u medunarodnom radnickom i komunistickom pokretu. Kao sekretar Pokrajinskog komiteta KPJ za Crnu Goru pokrenuo je 1927. list >>Radni narod<<, 1928. bio je delegat na VII Kongresu Kominterne, a nakon toga je otisao u Ameriku da kao clan Biroa jugoslovenskih komunista saraduje s emigracijom. Nakon zavrsetka Drugog svjetskog rata bio je opunomoceni ministar FNRJ u Bugarskoj i predsjednik Prezidijuma Narodne skupstine Crne Gore i clan Centralnog komiteta SKJ.Za narodnog heroja proglasen je 1953.

1915 – Prvi put od pocetka Prvog svjetskog rata sazvana je crnogorska skupstina na Cetinju kako bi se rijesila teska politicka situacija u kojoj su se nalazile Crna Gora i njena vojska. Vecina poslanika pozdravila je istupanje dugogodisnjeg ministra spoljnih poslova Gavra Vukovica na skupstini, koji je zastupao misljenje da sa Austrougarskom treba zakljuciti mir. Vukovic je smatrao da je Crna Gora izvrsila svoju duznost prema Srbiji i posto je napustena od svojih saveznika ima pravo da brine o sopstvenom spasavanju, ukoliko je to moguce.

1915 – Roden je americki pjevac i filmski glumac Frenk Sinatra, koji je svjetsku slavu stekao nizom muzickih hitova poput pjesama >>Stranci u noci<>Njujork, Njujork<>Odavde do vjecnosti<<.