ARIJANA ČULINA

Serije su se nekad snimale dugo i temeljno i to je kvalitet koji i danas traje, kaže hrvatska glumica Arijana Čulina, poznata po ulozi čuvene Milijane – Mišura iz serije “Đekna još nije umrla, a ka’ će ne znamo”.

Arijana Čulina ni danas ne otkriva gdje je u posljednjoj epizodi otišla Milijana – Mišur.

“Otišla je, neka ostane enigma gdje je otišla”, kaže Arijana, za Jutarnji program TVCG.

Ona navodi da joj nije bilo teško da glumi Milijanu, iako nikada prije snimanja te serije, nije bila u Crnoj Gori.

Glumci su djelovali, kako kaže, i u seriji kao da su porodica, i dodaje da joj je bila čast da sarađuje sa Živkom Nikolićem i ostalim glumcima.

“Bilo je smijeha, zabave, bilo je svega”, navodi Arijana i prisjeća se brojnih anegdota.

I danas joj se neko obrati sa Milijana. Posljednji put to joj se desilo u Boki, kada nije mogla da pronađe mjesto gdje je trebalo da izvede predstavu.

“Pitala sam jednog čovjeka gdje ću, a on mrtav ladan, kao da nikada nisam odlazila, kaže, “E Mišure, ideš pravo, pa desno”, nije ni pitao jeste li to vi, kao da ja tu živim. Tako da vidim da ljudi nijesu zaboravili”, kaže Arijana.

To je upravo, kako dodaje, kvalitet tadašnjih serija. Prije se, kako ističe Arijana, radilo malo i temljeno i to traje.

“Ali kao i sve što se u životu radi temljeno, to traje. Današnje serije se snimaju jedna za jedan dan. Kako brzo snimiš, tako se brzo i zaboravi”, navodi Arijana.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1564. rođen je engleski dramski pisac Vilijam Šekspir. Njegove drame: “Hamlet”, “Romeo i Julija”, “Otelo”, “Magbet” i danas su na repertoarima svjetskih pozorišta, a veliki broj je i ekranizovan. Šekspir je umro istog datuma 1616. godine.

1616 – U Madridu je umro španski književnik Miguel de Servantes Savedra. Pisao je romane, drame, komedije, pripovijetke i pjesme, a u svjetskoj književnosti stekao je slavu romanom «Don Kihot», koji se smatra pretečom modernog romana.

1850 – Umro je pjesnik Vilijam Vordsvort, uz Kolridža najznačajniji predstavnik romantizma u engleskoj književnosti. Vordsvortova zbirka pjesama “Lirske balade” (1798) označila je početak romantizma u engleskoj književnosti.

1855 – Na Narodnoj skupštini na Cetinju usvojen je Zakonik knjaza Danila od 95 članova, od kojih je 19 uzeto iz Zakonika Petra I. Zakonik je uspostavio i učvrstvio Crnu Goru kao pravnu državu reda i sigurnosti. Najteži zločin po Zakoniku je izdaja otadžbine. Po odredbama člana 16 za tu krivičnu radnju predviđena je smrtna kazna. Član 92 predmet je sporenja u crnogorskoj istoriografiji. U novosadskom izdanju Zakonika iz 1855, štampanom u štampariji doktora Danila Medakovića, navodi se „da u Crnoj Gori nema nikakve druge narodnosti do jedine srpske i nikakve druge vjere do jedine pravoslavne istočne“, dok u originalnom rukopisu, s potpisom knjaza Danila, taj dio člana 92 glasi: „I ako u ovoj zemlji nema nikakve druge narodnosti i nikakve druge vjere do jedine pravoslavne istočne“.U štampani tekst umetnuto je, dakle, određenje „do jedine srpske“. Originalni rukopis Zakonika knjaza Danila objavio je 1982. istoričar Jovan Bojović.

1858 – Rođen je njemački fizičar Maks Plank, tvorac kvantne teorije za koju je 1918. dobio Nobelovu nagradu. Objavio je 1910. revolucionarnu hipotezu da svaki izvor energije može zračiti samo u diskretnim količinama – kvantima. Na toj je osnovi izveo zakon zračenja – Plankova formula. Plankovu ideju o diskontinuiranosti energije, koja je danas temelj tumačenja svih atomskih pojava, primijenili su Ajnštajn i Bor na tumačenje fotoelektričnog efekta i spektra atoma vodonika.

1878 – U Parizu je umro poznati češki slikar Jaroslav Čermak, koji je nekoliko puta boravio u Crnoj Gori i stvorio veliki broj dragocjenih slika-dokumenata preko kojih je svijet upoznao Crnu Goru i njenu borbu za očuvanje slobode i nezavisnosti. Rođen je u Pragu 1. avgusta 1831. Obrađivao je istorijske motive u duhu akademskog romantizma. Poznata Čermakova djela inspirisana našim podnebljem, događajima i ljudima su: «Ranjeni Crnogorac» , «Hercegovačko roblje», zatim slika kojom je ovjekovječio dramatične trenutke iznošenja umjetničkih dragocjenosti iz Dvora pred naletom Omer-pašine vojske i njihovo sklanjanje na Njeguše, te portreti članova dinastije Petrović, portreti Crnogorki, portreti crnogorskih junaka.

1981– Rođen je ruski kompozitor i pijanista Sergej Prokofjev, jedan od najoriginalnijih muzičkih stvaralaca 20.vijeka.

1895 – Knjaz Nikola je odlikovao Nikolu Teslu Ordenom knjaza Danila II stepena. U obrazloženju stoji da crnogorski suveren to odlikovanje dodjeljuje velikom naučniku za «osobite usluge njegove, ukazane crnogorskom narodu».

1938 – Sudetski Nijemci zatražili su, uz podršku Hitlera, punu autonomiju u okviru Čehoslovačke. Minhenskim sporazumom u septembru iste godine Hitler je Sudete pripojio Njemačkoj, a 1939. okupirao Čehoslovačku.

2007 – U 77. godini umro je prvi predsjedniik Ruske Federacije Boris Jeljcin. Boris Nikolajevič Jeljcin bio je na vlasti od 1991. do kraja 1999, kada je podnio ostavku i za svog nasljednika izabrao Vladimira Putina.

2009 – Savjet ministara Evropske unije odobrio je bez rasprave razmatranje zahtjeva Crne Gore za sticanje statusa kandidata za članstvo u Uniji, što je, kako je ocijenjeno, bio ključni tehnički korak naprijed u procesu koji vodi do punopravnog članstva.

2009 – U 95. godini umro je poznati britanski majstor fotografije Džek Kardif, dobitnik dva Oskara – 1947. za film “Crni narcis” i 2001. za životno djelo. Kardif je bio jedan od prvih majstora fotografije koji su snimali u tehnikoloru. Pored fotografije uspješno se bavio i filmskom režijom, a napisao je i nekoliko knjiga o kinematografiji. Svoju biografiju nazvao je “Čarobni sat” – po poznatom prvom i posljednjem satu sunčevog svjetla, vremenu kad kamermani najviše vole da snimaju.

2010 – U Opštoj bolnici „Danilo I“ na Cetinju urađena je prvi put u Crnoj Gori složena operacija uva sedmogodišnjem dječaku koji nije imao ušnu školjku i čiji je slušni kanal bio zatvoren. Zahvat je trajao četiri sata, a hirurški tim predvodili su doktor cetinjske bolnice Miroljub Todorović i doktor iz Beograda Nenad Arsović.

2013 – U Budvi je završena konferencija “Progresivne vlade i partije Zapadnog Balkana”, koja je dan ranije počela u Skadru. Konferenciju je organizovala Partija evropskih socijalista u saradnji sa Demokratskom partijom socijalista (DPS) i Socijaldemokratskom partijom (SDP) Crne Gore i Socijalističkom partijom Albanije (SPA), a okupila je socijaliste iz Srbije, Češke, Njemačke, Albanije, Crne Gore i Evropskog parlamenta. Na ceremoniji zatvaranja predsjednik  DPS-a i predsjednik Vlade Crne Gore Milo Đukanović poručio je da je “evropska budućnost Zapadnog Balkana u rukama zemalja regiona, a nastavak politike proširenja podrazumijeva podjelu uloga između Evropske unije i država kandidata”. Đukanović je takođe kazao da “uspjeh naše evropske politike nije da trčimo za unaprijed postavljenim rokovima i da inferiorno sa Balkana samo čekamo signale koje ćemo dobiti sa visokih ili srednjih briselskih adresa, već da iz dana u dan posvećeno radimo na unapređenju kvaliteta života naših ljudi”. Članstvo će, rekao je Đukanović, “stići kao satisfakcija i nije presudno da li će to biti za pet, sedam ili jedanaest godina, već da budemo sigurni da smo prevazišli probleme koji su karakterisali region u posljednjoj deceniji 20. vijeka”. Đukanović je ocijenio i da naglašeni evroentuzijazam slabi, i da za to postoje brojni razlozi. U diskusiji je kritikovao stavove predsjednika Demokratske stranke Srbije i bivšeg predsjednika te zemlje Borisa Tadića da teškoće s kojima se suočava EU proizvode atmosferu zamora od proširenja.”Ovdje nije pitanje jesmo li umorni ili nijesmo, nego imamo li viziju ili ne”, kazao je Đukanović. Rekao je takođe da posvećenost ideji bez energije ne znači ništa i da   politika nije marketing, već djelatnost  rješavanja realnih društvenih problema.Predsjednik Socijaldemokratske partije i predsjednik crnogorskog parlamenta Ranko Krivokapić istakao je da je mnogo predrasuda postojalo o Balkanu i da ulaskom u Evropsku uniju moramo unijeti kvalitet više zbog grešaka koje je region ranije pravio.Takođe se ne smije zaboraviti ni istorija ratova na ovim prostorima,zbog koje,kako je ocijenio, uvijek moramo biti oprezni.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1975 – Posljednja sajgonska vlada podnijela je ostavku, a predsjednik SAD Džerald Ford priznao je poraz u Vijetnamskom ratu.

1997 – Predsjednici Rusije i Kine Boris Jeljcin i Đijang Cemin potpisali su deklaraciju kojom su se usprotivili dominaciji jedne supersile u posthladnoratovskoj eri.

1999 – Tridesetog dana vazdušnih napada NATO-a na SR Jugoslaviju pogođena je zgrada Radio televizije Srbije. Poginulo je 16, a ranjeno 18 radnika.

2007 – U Beogradu je umrla ugledna novinarka Radija Crne Gore Ksenija Minić. Rođena je 1937. u Zemunu, završila je Filozofski fakultet u Skoplju, a od 1960. do 2000. radila je u Radio Titogradu – Radiju Crne Gore kao novinarka i urednica informativnih i obrazovnih programa i programa za kulturu.

2009 – Nakon dvanaestogodišnje pauze konstituisan je žiri za dodjelu Njegoševe nagrade.

2010 – Grčka je, pritisnuta dugovima, zatražila od evropskih partnera i MMF-a hitne zajmove, popustivši pod velikim pritiskom tržišta da se aktivira prvo finansijsko spasavanje jedne članice eurozone.

2013 – Lideri Srbije i Bosne i Hercegovine Tomislav Nikolić, Bakir Izetbegović i Nebojša Radmanović sastali su se u Beogradu i nakon razgovora poslali pomirljivu poruku da između dvije države više neće biti nesuglasica.Izetbegović je podsjetio na rat u Bosni 90-ih i zločine koji su počinjeni, i zatražio da se u ime budućnosti “treba s time suočiti”.”Mi ne tražimo nikakvu osvetu,kazao je,ali tražimo da se ta istina sagleda”.Takođe je napomenuo da je u Beograd došao jer misli da je “bolje licem u lice raspraviti neke stvari i podsjetiti na istinu”.

U BIBLIOTECI FCJK

Knjiga “Onomastika Barjamovice, Velestova i Markovine”, autora Novice Vujovića objavljena je u biblioteci Montenegrina FCJK.

Kako ističu na Fakultetu za crnogorski jezik i književnost, recenzenti sub Adnan Čirgić, Katarina Lozić-Knezović i Vukić Pulević, a kao urednici knjigu potpisuju Aleksandar Radoman i Sanja Orlandić.

“Knjizi donosi pouzdan registar onomastičke građe bilježen od informatora s terena, kao i upućivanje na katastar i druge literaturne izvore. Ponuđena je analiza i klasifikacija prikupljenog materijala na osnovu kojih autor konstatuje da tvorbeni modeli i semantičko-strukturne odlike troponima i antroponima Barjamovice, Velestova i Markovine u cjelini čine prirodni dio crnogorskoga imenoslova” ističe se u saopštenju FCJK.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1451. rođena je kraljica Kastilje Isabela I, jedna od najznačajnijih ličnosti španske monarhije. S mužem, kraljem Aragona Ferdinandom II, osnovala je špansku državu. Bila je pokrovitelj Kolumbovih pomorskih ekspedicija.

 1465 – Mletački senat ucijenio je glavu crnogorskog gospodara Ivana Crnojevića na 10 hiljada mletačkih lira. Na takav korak Venecija se odlučila zbog okretanja crnogorskog vladara primorju – Grblju i Paštrovićima, koje je uspio da pridobije za sebe.

 1724 – Rođen je jedan od najvećih svjetskih mislilaca, njemački filozof Imanuel Kant, čije je djelo imalo ogroman uticaj na cjelokupnu filozofiju. Poznata Kantova djela: »Kritika čistog uma», «Kritika rasudne snage» , i «Opšta istorija prirode i teorije neba».

1779 – U okviru uspostavljanja crnogorsko-austrijskih odnosa, Bečka kancelarija odlučila je da u Crnu Goru uputi odgovarajuću komisiju  koja bi ispitala mogućnost crnogorsko-austrijske saradnje.

1870 – Rođen je Vladimir Iljič Uljanov-Lenjin, vođa Oktobarske revolucije  u Rusiji 1917, osnivač Komunističke partije i prvi sovjetski lider.

1904 – Rođen  je američki nuklearni naučnik Robert Openhajmer. Tokom Drugog svjetskog rata vodio je laboratoriju u Las Alamosu u kojoj se istraživala proizvodnja atomske bombe.

1916 – Rođen je američki violinista Jehudi Menjuhin, jedan od najvećih virtuoza 20. vijeka. Debitovao je u osmoj godini kao solista u violinskom koncertu Feliksa Mendelsona. Ostao je poznat po večerima sonata, izvanrednim interpretacijama Bahovih kompozicija i zanimljivom nekonvencionalnom repertoaru. Menjuhin je umro 12. marta 1999, ostavivši arhivu koja se smatra najbogatijom privatnom kolekcijom pisama, partitura, fotografija i muzičkog materijala.

1990 – Na prvim višestranačkim izborima u Hrvatskoj pobijedila je Hrvatska demokratska zajednica, a njen lider Franjo Tuđman izabran je za predsjednika Predsjedništva Hrvatske. Nakon proglašenja nezavisnosti Hrvatske od SFR Jugoslavije 25. juna 1991,Tuđman je postao predsjednik republike Hrvatske.

2003 – U 63. godini umro je u Bijelom Polju  poznati crnogorski slavista i književnik, profesor doktor Vuk Minić. Bio je doktor filoloških nauka, vanredni profesor i šef katedre za ruski jezik na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, poslanik u crnogorskom parlamentu i odbornik u Skupštini opštine Tivat. Autor je vrijednih naučnih, književnih i kritičkih djela: “Dva svijeta”, “Domaće i ruske teme”, “Odabrane stranice stare ruske književnosti”. Priredio je za štampu sabrana djela posljednjeg mitropolita Kraljevine Crne Gore Mitrofana Bana, objavljena u izdanju cetinjskog Oboda 1999, preveo  s ruskog jezika knjigu Jovana Roganovića  „Crnogorska teokratija“ i studiju Pavla Rovinskog “Crna Gora u prošlosti i sadašnjosti”.

2009 – Kontroverzni ljekar Panajotis Zavos, specijalista za vještačku oplodnju, objavio je da je klonirao 14 ljudskih embriona i da je s 11 oplodio četiri žene. Zavos, inače naturalizovani Amerikanac, vlasnik je klinika za vještačku oplodnju u Kentakiju i na Kipru, gdje je rođen. Klonirao je embrione na Bliskom istoku, gdje ne postoji zabrana kao u zemljama zapadnog svijeta. Iako usađivanje kloniranih embriona nije uspjelo, Zavos je izjavio da je to “tek prvo poglavlje” i da nema sumnje da, kako je rekao, “klonirana djeca dolaze”.

2010 – Bivši pripadnici policije Republike Srpske Radomir Vuković i Zoran Tomić  osuđeni su pred državnim sudom Bosne i Hercegovine na po 31 godinu zatvora zbog strijeljanja više od hiljadu ljudi iz Srebrenice.

2010 – Predsjednik Crne Gore Filip Vujanović podržao je inicijativu lidera SNP-a Srđana Milića da se izmijeni crnogorska himna, indirektno saopštivši da treba izbaciti dvije zadnje strofe zato što ih je navodno napisao Sekula Drljević, koga neke opozicione stranke smatraju fašistom.

2013 – Državna izborna komisija (DIK) saopštila je konačne rezultate predsjedničkih izbora u Crnoj Gori,održanih 7. aprila,prema kojima je Filip Vujanović sa osvojenih 161.940 glasova, odnosno 7.651 glasom više od protivkandidata Miodraga Lekića, ponovo izabran za predsjednika države. Parlamentarna većina (opozicija i Socijaldemokratska partija) osporila je Vujanovićev legitimitet,zbog,kako je ocijenjeno, brojnih neregularnosti koje su pratile izbore.Uprkos osporavanju, Vujanović je saopštenjem konačnih rezultata od strane DIK-a započeo treći petogodišnji predsjednički mandate, koji su mu istoga dana čestitali predsjednik Evropske komisije Žoze Manuel Baroso i predsjednik Italije Đorđo Napolitano.

2013 – Evropska komisija preporučila je vladama zemalja članica Evropske unije da otpočnu pregovore o članstvu sa Srbijom, a sa Kosovom o stabilizaciji i pridruživanju.Preporuka je uslijedila nakon parafiranja sporazuma između Beograda i Prištine u Briselu 19.aprila.Srpska pravoslavna crkva optužila je srpsku vladu da je predala Kosovo u zamjenu za pristupne pregovore s EU, dok je s protesta koji je u Beogradu organizovala Demokratska srpska stranka zatraženo raspisivanje referendum o briselskom sporazumu.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1500 – Portugalski moreplovac Pedro Alvares Kabral na putu za Indiju otkrio je Brazil.

1838 – Britanski brod „Sirijus“ prvi je prešao Atlantski okean, koristeći isključivo parni pogon. Putovanje  od britanske luke Kork do američke luke Njujork trajalo je 18 dana i 10 sati.

1850 – U Kotoru je otvorena Nautička škola. Imala je jedno odjeljenje sa sedam učenika, a predavač je bio Vicko Čelčić.

1933 – Umro je engleski inžinjer Frederik Henri Rojs koji je s Čarlsom Rolsom 1906. osnovao automobilsku kompaniju «ROLS-ROJS».

1969 – Britanac Robin Noks-Džonston uplovio je u luku Falmut i time okončao prvo putovanje oko svijeta jedrilicom koje je trajalo 312 dana.

2011 – Papa Benedikt XVI prvi put je učestvovao u televizijskom programu i u direktnom kontaktu odgovorio na pitanja sedam gledalaca iz cijelog svijeta. Bio je to papin pokušaj da osvježi imidž crkve nakon što se na Veliki četvrtak požalio na slabljenje hrišćanske vjere na Zapadu. 

OD AVGUSTA DO NOVEMBRA

Izložba “Svetlana Kana Radević – poslijeratna arhitektura između centra i periferije“, biće prikazana na najvećoj smotri arhitekture na svijetu, Bijenalu arhitekture u Veneciji u sklopu glavnog programa u okviru cjeline pod nazivom “Collateral events”.

Stvaralaštvo Svetlane Kane Radević biće prikazano u okviru glavnog programa 17. Bijenala arhitekture u Veneciji, od 29. avgusta do 29. novembra ove godine.

Izložba se realizuje od strane APSS Instituta i kompanije Strategist, a pod pokroviteljstvom Predsjednika Mila Đukanovića i uz podršku Glavnog grada Podgorice. Projekat je podržao veliki broj crnogorskih kompanija – Bemaks, CEDIS, CGES, Elektroprivreda Crne Gore, Glosarij, Hipotekarna Banka, Metropolis Media Montenegro, Savana i Uniprom.

„Ove godine obilježavamo 20 godina od smrti jednog od najvećih imena crnogorske arhitekture, Svetlane Kane Radević. Ova izložba je prilika da ukažemo poštovanje Kaninom radu i djelu, i to na Bijenalu u Veneciji, pred internacionalnom javnošću. Ovim projektom potvrđujemo da cijenimo i vrednujemo crnogorsko kulturno i istorijsko nasljeđe, čiji je Kana i njen rad bez sumnje značajan dio“, navodi se iz Kabineta Predsjednika Đukanovića.

U okviru izložbe, koja će se održati od 29. avgusta do 29. novembra ove godine biće izložena privatna arhivska građa Svetlane Kane Radević, koja je do sada bila nedostupna javnosti, a koja prikazuje da je Radević gradila internacionalnu karijeru iz ulice Ivana Vujoševića u Podgorici, te ukazuje na nedvojben kvalitet njenog rada i stvaralaštva prepoznat po sintezi lokalnih materijala i narativa i internacionalnih tendencija.

„Kao gradska uprava Kaninog rodnog grada, počastvovani smo što smo partneri u realizaciji ovog projekta. Ovaj projekat je samo prvi korak u nizu aktivnosti koje kao gradska uprava, sa partnerima, planiramo inicirati, a u cilju revitalizacije objekata, koji krase naš grad, a djelo su Kane Radević,“ ističu iz Glavnog grada.

Osim u okviru nacionalnog paviljona, Crna Gora je po prvi put na Bijenalu arhitekture predstavljena i kao dio glavnog programa.

“Rad Svetlane Kane Radević je prvi put svjetskoj javnosti prikazan na ljeto 2018. godine u Njujorškom muzeju MOMA u okviru izložbe „Concrete Utopia: Architecture in Yugoslavia 1948-1980“. Ovo je Kanu vratilo u glavne tokove međunarodne diskusije ne samo o arhitekturi, već i o kulturnom i istorijskom nasljeđu Evrope. Nošeni talasom interesovanja za Kanin rad, istraživanjem njene lične arhive, dobili smo na uvid radove, pisma, fotografije koji pokazuju da je Kana Radević gradila izuzetnu međunarodnu karijeru, a bez podrške i van uticaja tadašnjih arhitektonskih centara Jugoslavije, odnosno regiona. Njena arhiva upućuje na izuzetan, do sada javnosti nepoznat tok njene karijere i značaj njenog stvaralaštva. Uzevši u obzir geopolitičke okolnosti njenog profesionalnog života Svetlana Kana Radević kao arhitektonski stvaralac djelovala je na više nivoa: regionalno – između vernakularne tradicionalne gradnje i globalnih tendecija kasnog modernizma; nacionalno – projektujući javne objekte i hotele sa progresivnim javnim prostorima; i internacionalno gdje u poslijeratnim okolnostima simultano djeluje i radi između Filadelfije, Podgorice i Tokija. Veoma smo zahvalni porodici na ukazanom povjerenju da ovaj izuzetan materijal prikažemo na najbolji mogući način i na najznačajnijoj smotri arhitekture na svijetu, a nakon toga i u Podgorici i drugim mjestima širom svijeta”, rekli su iz organizacionog tima izložbe.

Organizacioni tim čine kustosi izložbe Dijana Vučinić (APSS Institut) i Anna Kats i Katarina Milačić (Strategist). Bijenale u Veneciji ove godine održava se na temu „Kako ćemo živjeti zajedno?“ i traje po izmijenjenim terminima od avgusta do novembra.

PROJEKAT “ĐINA”

Projekat „Đina“ selektovan za “La Fabrique Cinéma” u okviru filmskog festivala u Kanu.

“Đina” je prvi crnogorski projekat, a ove godine i jedini evropski, koji će se dalje razvijati na “La Fabrique Cinéma de l’Institut français 2020” u sklopu 73. Kanskog filmskog festivala.

“Đina” je dugometražni dokumentarni film rediteljke Sare Stijović, po idejnom nacrtu i scenariju Nataše Nelević. Producent projekta je Branimir Žugić.

“La Fabrique Cinéma de l’Institut français” je profesionalni program koji omogućava da 10 reditelja / producentskih dueta prisustvuju Kanskom festivalu (Festival de Cannes) i iskoriste prilagođeni program u okviru najvećeg festivala i filmskog marketa na svijetu. Program predviđa mentorski rad, radionice, producentske sastanke sa predstavnicima najznačajniji filmskih fondova, prezentacije projekta.

“La Fabrique Cinéma de l’Institut français” osnovana je u službenom partnerstvu s France Médiasom Mondeom (RFI, Francuska 24, Monte Carlo Doualiya), SACEM-om (Société des Auteurs, Compositeurs et Éditeurs de Musique) i Međunarodnom organizacijom frankofonije.

Rediteljka Sara Stijović je za projekat “Đina” prošle godine na Balkan Film Marketu u Tirani osvojila nagradu „Pitch Balkan 2019 – Best Documetary Pitch”.

U avgustu prošle godine projekat “Đina” bio je i jedan od deset izabranih projekata za MakeCoProDox Forum u Skoplju gdje je predstavljen predstavnicima regionalnih filmskih centara kao i filmskih fondova iz Švedske, Danske i Norveške.

Projekat „Đina“ podržan je i od Filmskog centra Crne Gore na prošlogodišnjem konkursu za sufinansiranje proizvodnje dugometražnih dokumentarnih filmova.

Komisija je tad istakla da je ovaj projekat posebno značajan za domaću i internacionalnu kinematografiju uzimajući u obzir, kako se navodi u obrazloženju, temeljno sprovedeno istraživanje i promišljanje jedne istorijske teme. „Film dokumentuje privatnu, a potom i političku biografiju Đorđine Đine Markuš.

Kroz ozbiljnu razradu i promišljanje projekta, autorka dolazi do nijansiranog, asocijativnog i poetičnog rediteljskog pristupa“, navodi se u obrazloženju stručne komisije.

Od osnivanja programa La Fabrique ovo je prvi put da je selektovan jedan projekat iz Crne Gore. Pored našeg, koji je jedini ovogodišnji predstavnik Evrope, učestvovaće i projekti iz Brazila, Dominikanske republike, Vijetnama, Mozambika,Senegala, Tajlanda, Kazahstana, Egipta i Irana.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 753. godine prije nove ere Romul je, prema istoričaru Marku Terenciju Varou, osnovao Rim.

1509 – Umro je engleski kralj Henri VII, osnivač dinastije Tjudor. Njegovim dolaskom na prijesto 1485. okončan je četrdesetogodišnji rat između dinastija Lankaster  i  Jork, poznat pod nazivom»Rat dviju ruža».

1816 – Rođena je engleska književnica irskog porijekla Šarlota Bronte, najstarija od tri sestre spisateljice, kćerke irskog sveštenika. Proslavila se prvim romanom «Džejn Ejr». Pored zbirke pjesama koju je napisala sa sestrama, autorka je djela „Vileta“ i „Profesor i Ema“.

1828 – Rođen je francuski teoretičar umjetnosti i filozof Ipolit Ten, član Francuske akademije od 1878. Kao teoretičar francuskog naturalizma  uticao je na Emila Zolu i čitavu generaciju pisaca koja je s naučno-eksperimentalnim pretenzijama pristupala književnosti. Poznata  djela Ipolita Tena: “Istorija engleske književnosti”, “Filozofija umjetnosti”, “Postanak savremene Francuske”,  “O inteligenciji”.

1873 – List «Crnogorac», prvijenac crnogorskog novinarstva, koji  je počeo da izlazi 23. januara 1871, pojavio se pod novim imenom «Glas Crnogorca». Zbog antiturskog i antiaustrijskog pisanja, «Crnogorac» je bio zabranjen na turskoj i austrijskoj teritoriji, izgubivši mogućnost legalne propagande oslobodilačkih ideja u tim krajevima. «Glas Crnogorca « izlazio je do 1920.

1901 – Na inicijativu crnogorskog mitropolita Mitrofana Bana, usvojen je «Zakon o fondu za izdržavanje iznemoglih sveštenika i đakona Crnogorske pravoslavne crkve i njihovih udovica i djece». Tim zakonom, i zakonom o sistematskim platama potpunije je regulisan materijalni položaj crnogorskog sveštenstva

1925 – U Zimovjensku (današnji Kirovgrad) u Ukrajini, rođen je Evgenije Ljvovič Nemirovski, slavista, bibliograf i vrsni poznavalac istorije slovenskog ćiriličnog štamparstva.  U izdanju Centralne narodne biblioteke „Đurđe Crnojević“ objavljeni su njegovi radovi: „Oktoih prvoglasnik Đurđa Crnojevića iz 1494.“ i „Crnogorska bibliografija izdanja Đurđa Crnojevića od 1494. do 1496. godine.“ Nemirovski je publikovao i Monografiju  o početku štamparstva u Crnoj Gori.

1928 – U Podgorici je osnovana Trgovačka industrijska komora, prva asocijacija privrednika u Crnoj Gori, od 1962. Privredna komora Crne Gore. Prvi predsjednik bio je Mićo Stijović, poznati podgorički industrijalac, darodavac zemljišta na kome je, prema projektu građevinskog inženjera Veliše Popovića, izgrađena zgrada u kojoj se Privredna komora i danas nalazi. Zgrada Komore, na uglu ulica “Novaka Miloševa” i “Marka Miljanova”, otvorena 1939, jedna je od rijetkih građevina koja je preživjela bombardovanje Podgorice u Drugom svjetskom ratu. Dan osnivanja Privredne komore (21.april) obilježava se od 1969. dodjeljivanjem nagrada kompanijama i pojedincima za uspješno poslovanje, inovacije, društvenu odgovornost i unapređivanje menadžmenta.

1946 – Umro je engleski ekonomista Džon Mejnard Kejnc, poznat po djelu «Opšta teorija zapošljenosti, kamata i novca» koje je donijelo radikalan preokret u ekonomskoj teoriji.

2000 – Parlament Rusije ratifikovao je rusko-američki Sporazum o ograničavanju nuklearnog naoružanja – START 2.

2008 – Premijeri Crne Gore i Albanije Milo Đukanović i Sali Beriša položili su kamen temeljac za izgradnju savremene zgrade na graničnom prelazu između dvije države Sukobin – Murićani. Polaganjem kamena temeljca ozvaničen je početak izgradnje prvog zajedničkog graničnog prelaza na jugoistočnom Balkanu.

2009 – Delegati Samita Ujedinjenih nacija protiv rasizma usvojili su u Ženevi deklaraciju protiv rasizma, želeći da ublaže posljedice bojkota izazvanog ocjenama iranskog predsjednika Mahmuda Ahmadinedžada da je jevrejska država rasistička.

2012 – U izložbenom prostoru Muzeja i galerija Podgorice, princ Nikola Petrović otvorio je manifestaciju „Božanstveni svjetovi Salvadora Dalija“, odnosno istoimenu postavku radova slavnog španskog slikara. Prvi put u Crnoj Gori posjetioci su bili u prilici da vide ostvarenja iz dva najobimnija Dalijeva opusa – „Biblia Sacra“ i  „Božanstvena komedija“. Postavku je činilo više od dvjesta radova – 100 grafika „Božanstvene komedije“ iz 1964. i 105 grafika „Biblie Sacra“ iz 1967, kao i veći broj pratećih eksponata vezanih za ta dva opusa velikog slikara. Autorka postavke bila je istoričarka umjetnosti Petrica Duletić, a organizator Analitika konsalting u saradnji sa slovenačkom galerijom „Deva Puri“. Tokom Dalijeve izložbe organizovane su i tematske večeri crnogorskih umjetnika.

2013 –  Poslanici Demokratske partije socijalista i Socijaldemokratske partije Crne Gore poručili su organizatorima građanskog protesta, održanog dan ranije u Podgorici, da će se o njihovom zahtjevu – da se posebnim zakonom ponište rezultati predsjedničkih izbora i raspišu novi – izjasniti tek kad budu upućeni nadležnim institucijama, uz poštovanje Ustava i zakona.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1856 – Australija  je prva u svijetu uvela osmočasovni radni dan.

1967 – Vojnim pučem u Atini uspostavljen je režim «grčkih pukovnika», koji su sedam narednih godina sprovodili vojnu diktaturu u Grčkoj.

1996 – Koalicija lijevog centra «Maslinovo drvo» pobijedila je na izborima u Italiji. Bila je to prva pobjeda ljevice u Italiji od Drugog svjetskog rata.

1997 – Prvi kineski vojnici ušli su u Honkong u okviru priprema za prelazak te britanske kolonije 1. jula pod suverenitet Kine.

2005 – U Donjem domu španskog parlamenta usvojen je nacrt zakona kojim se legalizuju homoseksualni brakovi u toj zemlji. Španija je tako, poslije Belgije i Holandije postala treća evropska zemlja u kojoj su dozvoljeni brakovi ljudi istog pola.

2008 – Objavljen je muzički singl australijskog premijera Kevina Rada „Velike stvari nastaju od malih“, na kojem centralno mjesto zauzima čuveno „izvinjavam se“, koje je Rad uputio starosjediocima Australije. Vlada i parlament zvanično su se 13. februara izvinili Aboridžinima, prvim stanovnicima i izvornom autohtonom narodu na Petom kontinentu za „bol, uvrede i poniženja“ koja su pretrpjeli tokom prošlog vijeka. Posebno izvinjenje upućeno je „izgubljenoj generaciji“, kao posljedici rasističkog i diskriminatorskog zakona koji je u Australiji bio na snazi od 1910. do 1970. U tom periodu više od 100.000 djece Aboridžina nasilno je odvojeno od svojih porodica radi čišćenja australskog kontinenta od crnačke rase.

2010 – U Barseloni je, u 89. godini, umro Huan Antonio Samaran, predsjednik Međunarodnog olimpijskog komiteta od 1980. do 2001.

2011 – U obraćanju vjernicima povodom Velikog četvrtka, papa Benedikt XVI izjavio je da se središta hrišćanstva okreću od svoje vjere, te da ponekad izgleda da su Zapadu dosadile sopstvena istorija i kultura. 

FILMSKI FESTIVAL

Međunarodni filmski festival u Veneciji održaće svoje 77. izdanje u septembru, uprkos pandemiji korona virusa koja je dovela do otkazivanja ili odlaganja mnogih festivala.

Mostra će se održati od 2. do 12. septembra, pod vođstvom umetničkog direktora festivala Alberta Barbere, potvrdilo je danas Bijenale u Veneciji.

Venecijanski Bijenale, čiji dio čini i najstariji filmski festival na svijetu, danas je potvrdio i da će se Bijenale arhitekture održati od 29. avgusta do 29. novembra 2020.