Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1395. Đurađ II Stracimirović Balšić, gospodar Zete , pogodbom je predao Skadar Mletačkoj Republici. Skadar, koji je uz Drivast i  Sveti Srđ oteo Turcima Đurađ II Balšić, Mlečani su, kako je u ugovoru navedeno, prihvatili radi očuvanja svoje svete vjere i spasa tolikih hrišćanskih vjernika, ali se i obavezali da će Đurađu II isplaćivati za ustupljene posjede po hiljadu dukata godišnje.

1865 – Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Abraham Linkoln smrtno je ranjen u atentatu, nekoliko dana nakon završetka građanskog rata. Na Linkolna je u loži vašingtonskog pozorišta pucao Džon But. Linkoln je preminuo sljedećeg dana, a novi predsjednik postao je Endrju Džonson.

1884 – Na Cetinju je umro mitropolit crnogorski Visarion Ljubiša. Mitropolit Visarion bio je i prvi crnogorski ministar prosvjete i crkvenih poslova.

1897 – Kraljevina Srbija otvorila je diplomatsko predstavništvo na Cetinju, koje je u vrijeme osnivanja bilo u rangu zastupništva. Time su Srbija i Crna Gora, kao dvije međunarodno priznate države, uspostavile diplomatske odnose. Srpsko zastupništvo podignuto je na nivo poslanstva 1909. i nalazilo se naspram kraljevskog dvora.

1930 – Ruski pjesnik Vladimir Vladimirovič Majakovski, jedan od utemeljivača ruskog futurizma, autor lirskih poema «Oblak u pantalonama» i “Flauta kičma”, izvršio je samoubistvo u Moskvi.

1986 – Umrla je francuska književnica Simon de Bovoar, životna saputnica Žan Pol Sartra. Pisala je romane, pozorišne komade i filozofske eseje. Njena knjiga «Drugi pol» inspirisala je feministički pokret.

1995 – Svjetska zdravstvena organizacija saopštila je da u bivšoj Jugoslaviji ima oko milion ljudi kojima je potrebna medicinska pomoć zbog psiholoških trauma izazvanih ratom.

2007 – Mitropolitski savjet Crnogorske pravoslavne  crkve zaključio je na sjednici u Podgorici da Crnogorska crkva mora biti zaštićena novim ustavom Crne Gore, da samo kler može odlučivati o unutrašnjim i spoljnim pitanjima, te da će ta crkva obnoviti redovan bogoslužbeni život u crnogorskim pravoslavnim crkvama kao jedini legitimni i legalni nasljednik trona svetog Petra Cetinjskog.

2008 – U hotelu Splendid u Bečićima otvoren je Međunarodni ekonomski forum na kome su učestvovali predstavnici institucija, kompanija, banaka i fondova zemalja Evropske unije i regiona. Glavne teme Foruma bile su investiciona politika i mogućnost ulaganja u Crnu Goru i region.

2009 – Američku fregatu “Klakring”, koja je doplovila u Bar u prijateljsku misiju, posjetili su predsjednik Crne Gore Filip Vujanović, premijer Milo Đukanović i predsjednik Skupštine Ranko Krivokapić. Crnogorske zvaničnike uz vojne počasti dočekao je komandant združenih snaga NATO-a u Napulju i komandat američkih pomorskih snaga u Evropi i Africi, admiral Mark Ficdžerald. Američki ambasador u Crnoj Gori Roderik Mur kazao je na svečanosti u luci Bar tom prilikom da “kolektivna bezbjednost uvijek donosi više bezbjednosti”, te da je dolazak fregate u Crnu Goru “jasan i očigledan simbol dubokog i bliskog partnerstva dvije zemlje”, ali i “podsjećanje na čvrste obaveze koje saveznici preduzimaju da bi zaštitili jedni druge u slučaju potrebe”.

2009 – Predstavnici Vlade Crne Gore i Crnogorske akademije nauka i umjetnosti Igor Lukšić i Momir Đurović potpisali su u Podgorici Memorandum o izradi dokumenta “Crna Gora u 21 stoljeću – u eri kompetitivnosti”. Cilj dokumenta je definisanje mogućih ključnih pravaca razvoja Crne Gore kao društva zasnovanog na znanju u oblastima životne sredine, održivog ekonomskog razvoja, evroatlantskih integracija, energije, obrazovanja, nauke i tehnologije.

2010 – Ministri odbrane Crne Gore i Srbije Boro Vučinić i Dragan Šutanovac potpisali su u Beogradu Ugovor o razmjeni imovine i dokumentacije, kojim je između ostalog precizirano da crnogorska vojska ustupi srpskoj šest aviona tipa Super Galeb (G-4), a zauzvrat dobije uređaj za noćno slijetanje za potrebe Vojske Crne Gore i vojnu i katastarsku dokumentaciju, zaostalu nakon razdvajanja dvije države. Ustupljena dokumentacija iz Beograda sadrži i oko 6.000 personalnih dosijea, interesantnih za pripadnike crnogorske vojske kao i pripadnike nekadašnje JNA.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1629 – Rođen je holandski matematičar i astronom Kristijan Hajgens. Otkrio je prsten oko Saturna i konsturisao časovnik s klatnom.

1849 – Na inicijativu revolucionarnog lidera Lajoša Košuta, Mađarska je proglasila nezavisnost od Austrije.

1900 – Predsjednik Francuske Emil Lube otvorio je u Parizu međunarodnu izložbu koja se prostirala na 547 jutara zemlje, najveću te vrste u istoriji Evrope.

1914 – Umro je američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, začetnik pragmatizma, pravca koji je kasnije razvio Vilijam Džejms.

1917 – Umro je poljski ljekar Ludovik Lazar Zamenhof, izumitelj vještačkog jezika esperanto. Pod pseudonimom DR Esperanto izdao je 1887. udžbenik novostvorenog jezika «Lingvo internacia».

2007 – Ruska policija uhapsila je više od 170 osoba, među kojima i šahovskog šampiona Garija Kasparova, dok je nedaleko od Kremlja gušila pokušaj protesta protivnika ruskog predsjednika Vladimira Putina.

2007 – Stotine hiljada ljudi marširalo je glavnim gradom Turske, Ankarom, pokušavajući da spriječe vladajuću Partiju AK da na predstojećim izborima kandiduje premijera Redžepa Tajipa Erdogana, zbog njegovih islamističkih korijena.

2007 – Na večeri borilačkih sportova u Sportskom centru „Morača“ u Podgorici, šampionski pojas u srednjoj kategoriji u WBC disciplini do 23 godine, ponovo je osvojio Predrag Radošević koji je savlado izazivača s Tajlanda Manusa Bunjapaka, dok je proslavljeni šampion u kik-boksu Ivan Strugar nokautirao Ukrajinca Vladimira Mitjakina.

2008 – Vlada Crne Gore poklonila je u okviru pomoći međunarodne zajednice Srebrenici 100.000 eura za izgradnju škole i ambulante u srebreničkom selu Luka.

2009 – Nakon najavljenog američkog ublažavanja sankcija prema Kubi, dugogodišnji kubanski lider Fidel Kastro, uz opasku “ne treba nam milostinja”, pozvao je američkog predsjednika Baraka Obamu da u potpunosti ukine blokadu Kube.

2010 – Hrvatski predsjednik Ivo Josipović izvinio se u parlamentu Bosne i Hercegovine u Sarajevu za ulogu Hrvatske u Bosanskom ratu.

2013 – Na Bjelasici je, prvi put u Crnoj Gori, organizovana manifestacija “Pondskimming”.

KRIZA POČINJE

Ova godina je u svijetu muzike trebalo da bude posvećena 250. godišnjici rođenja Ludviga Van Betovena, ali je zbog korona virusa Beč – hram muzike – kako ga nazivaju, potpuno je utihnuo.

Nijedna nota ne odzvanja jednom od svjetskih prijestonica muzike a cijeli taj sektor ekonomije je zabrinut za svoju budućnost, konstatuje AFP.

“Bečka nacionalna Opera u normalnim vremenima liči na mravinjak u kome je 1.000 ljudi aktivno. Kuća je tiha ovih dana i to je emocionalno veoma iscrpljujuće” kaže direktor Opere Dominik Mejer (Meyer), i sam vidno uzbuđen.

U normalnim vremenima u Beču se svira, pjeva i sluša muzika kao što se udiše vazduh. Festivali se ređaju jedan za drugim u gradu koji uvijek pruža mogućnosti da se uživa u umjetničkoj muzici.

Ali za velike muzičke kuće Beča sezona je brutalno prekinuta prije mjesec dana kada su sve sale zatvorene u okviru borbe protiv kovid-19.

“Kulturna ponuda Beča je u normalnim uslovima, uporediva sa onom koju predlažu svjetske metropole od pet milona stanovnika iako grad ima 1,8 miliona. To  privlači tri četvrtine od osam miliona posjetilaca godišnje”, ističe direktor gradske turističke organizacije Norbert Ketner (Kettner).

Tri opere, dvije koncertne sale… ovi hramovi muzike svako veče privuku 10.000 slušalaca. Da bi se dobio godišnji abonman za koncerte Bečke Filharmonije potrebno je čekati 14 godina.

Za grad bezbrižnih valcera muzičke dinastije Štraus zaustavljanje ove “mašine kulture” sluti finansijsku katastrofu bez presedana još od 1945.

“Bečka Opera redovno prihoduje dnevno 131.000 eura. Ona je i vitalni dio ekonomskih pluća grada jer puni šest-sedam hotela kao i restorane u blizini”, ukazuje direktor Opere.

Prve žrtve zamiranja muzičkog života su umetnici, kojih je grad prepun.

“Trebalo je da pjevam Arabela u maju, da gostujem u Torontu, Istanbulu , Parizu”, kaže za AFP tenor Mišel Šade dok se bariton Florijan Beš (Boesch) žali da mu je otkazano 30 koncerata sa djelima Šuberta.

“Organizatori se pozivaju na ugovornu klauzulu o višoj sili. Ne dobijamo nikakvu odštetu”, kaže umjetnik.

Agent-menadžer operskih pjevača i dirigenata Loran Delaž kaže da ugovori u najvećem broju slučajeva ne predviđaju obeštećenja. Odlaganje izvođenja opere je, praktično, nemoguće Opere su programirane godinama unaprijed. Dekor i kostimi sada ničemu ne koriste.

“Kada projekat padne u vodu, čitav jedan mikrosistem se urušava”,  kaže operski režiser Bendžamin Prens. “Tehničari, majstori svjetla, pjevači… su uložili šest mjeseci svog života u probe i sada su “zakucani” u svojim kućama bez dinara budući da su, prema pravilima, plaćeni tek na veče premijere”, kaže on.

Pošto za ovu vrstu aktivnosti nema sistema naknade za nezaposlene austrijska vlada je  odlučila da svaki umjetnik dobije 1.000 ili 2.000 eura mjesečno u narednih 16 nedjelja.

Iako je Austrija predvidjela progresivno ublažavanje mjera karantina, ne može se predvidjeti kada će kulturne manifestacije ponovo otpočeti jer svako veće okupljanje može ponovo da pokrene epidemiju.

“Počinjem da vjerujem da predstava neće biti prije septembra. Kultura je u  DNK svakog čoveka ne možemo se nje lišiti”, kaže Ketner a pjevač Florijan Beš dodaje da “i bez predstava nastavljamo da pjevamo. Nikad nije bilo više muzike na mrežama. Ništa nas ne može ućutkati”.

DANAS U 17 SATI

Predstava “Par cipela” (4+), Dečjeg pozorišta Subotica biće izvedena danas u 17 sati YouTube kanalu Gradskog pozorišta Podgorica, u okviru Prvog internet regionalnog festivala teatra za djecu – PIR.

Predstava  ,,Par cipela”(4+), Dečjeg pozorišta Subotica biće izvedena danas u 17 sati YouTube kanalu Gradskog pozorišta Podgorica, u okviru Prvog internet regionalnog festivala teatra za djecu – PIR.

Dramatizaciju i režiju radio je Todor Valov.  Scenografiju, kostimografiju, izradu lutaka: Iva Gikova i Ivajlo Nikolov Muzička. Za adaptaciju je zadužen Plamen Mirčev Mirona, video animaciju Roksana Markova, a maske Elena Conkova i Petar Čukurov.

Igraju: Jasmina Pralija, Greguš Zalan i Kalo Bela. 

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1519. rođena je francuska kraljica italijanskog porijekla Katarina de Mediči, kćerka gospodara Firence Lorenca II Medičija. Poslije smrti muža Anrija II, od 1560. vladala je Francuskom kao regentkinja. Po njenom nalogu izvršen je 1572. pokolj više hiljada hugenota (protestanata) poznat kao Bartolomejska noć.

1743 – Rođen je američki državnik  i  pravnik Tomas Džeferson, osnivač Demokratske stranke, treći predsjednik Sjedinjenih Američkih Država od 1801. do 1809. Jedan od glavnih autora «Deklaracije o nezavisnosti» koja je usvojena 4. jula 1776. godine. Od Napoleona I kupio je 1803. Luizijanu.

1747 – Na Njegušima je rođen vladika i gospodar crnogorski Petar I Petrović. Stupio je na prijesto poslije smrti vladike Arsenija Plamenca 1784. i iste godine zavladičen  u Sremskim Karlovcima. Vladao je Crnom Gorom gotovo pola vijeka. Ubraja se među najznačajnije ličnosti crnogorske političke, vojne, kulturne i  crkveno-vjerske istorijske scene. Pod njegovom upravom Narodna skupština na Cetinju usvojila je Zakonik opšti crnogorski i brdski 1798, a u Stanjevićima 1803. Stegu i ustanovila praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog , odnosno Kuluk, Narodnu kancelariju i perjanike. Petar I je uspostavio istorijsko jedinstvo Crne Gore, objedinjavao sukobljena crnogorska plemena u jedinstven nacion i centralizovao vlast. Uobličio je dotadašnji proces nastajanja moderne novovjekovne crnogorske države. Lično je predvodio Crnogorce u dvije pobjedonosne, odlučujuće bitke protiv Turske,  na Martinićima i na Krusima u junu i septembru 1796. godine. U zajedničkim borbama Crnogoraca protiv Francuza oslobađao je Boku Kotorsku 1813. koja je donijela odluku da  se pripoji slobodnoj Crnoj Gori kao svojoj matici. Bio je predsjednik Centralne komisije Boke i slobodne Crne Gore. Petar I, koristio je kao vrlo moćna sredstva političkog i psihološkog uticaja blagoslov, molbu i kletvu, koje su Crnogorci uvažavali i poštovali. Narodu se često obraćao poslanicama koje su se, uz poruke izuzetne važnosti, iskristalisale kao poseban književni žanr. Još za života Crnogorci su ga oslovljavali, “Sveti vladiko”. Petar I Petrović bio je veoma obrazovan i govorio je nekoliko stranih jezika. Umro je na Cetinju 30. oktobra 1830. 

1813 – Umro je slavni ruski vojskovođa Mihail Kutuzov. Kao vrhovni komandant ruske vojske zaslužan je za poraz Napoleonovih trupa u Rusiji 1812. Jedan je od glavnih likova u romanu Lava Tolstoja «Rat i mir».

1898 – Marija Kiri Sklodovska otkrila je novi element koji je dobio naziv radij. Tim otkrićem postavljeni su temelji nauke o radioaktivnosti.

1906 – U Dablinu je rođen irski knjževnik Samjuel Beket, uz Joneska i Žana Ženea najznačajniji predstavnik «teatra apsurda». Proslavio se dramskim djelom „Čekajući Godoa“ (1953),  koje je prihvaćeno kao najznačajniji dramski tekst epohe. Polovinom prošlog vijeka objavio je i trilogiju „Moloa“, „Malone umire“ i „Neimenljivi“, a pored „Godoa“ i drame: „Kraj igre“, „Posljednja traka“, „Igre bez riječi“, „Srećni dani“, „Igra“ i „Ne ja“, koje karakteriše beznadežna situacija neobičnih bića na kraju svijeta i vremena, što na simboličan način govori o apsurdnosti ljudske egzinstencije. Beket je pisao na francuskom jeziku, smatrajući da tek na stranom jeziku pisac može da piše bez stila, što je bio njegov ideal. Nobelovu nagradu za književnost dobio je 1969.

1993 – Na Cetinju je umro Dušan Gvozdenović, profesor matematike  u Pedagoškoj školi na Cetinju i na Tehničkom fakultetu u Podgorici. Govorio je više stranih jezika, boravio je određeno vrijeme u Africi kao ekspert UNESCO-a. Bio je prvi predsjednik odbora za vraćanje autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve. Dušan Gvozdenović je rođen u Ćeklićima 1917. godine.

2005 –  Starješine najpoznatijih i nabrojnijih porodica na sjeveru Albanije usvojile su “Novi kodeks časti” , odnosno skup nepisanih zakona u cilju iskorjenjivanja običaja krvne osvete, ili “vendete” koju je prije, otprilike, 600 godina utvrdio Leka Dukađini, a koja je još na snazi. Novi kodeks jasno stavlja do znanja da je za zločin isključivo odgovoran njegov počinilac i da mu ne treba pomagati da pobjegne ili se sakrije, što je u Albaniji do sada bio čest slučaj.

2010 – Predstavnici nevladine organizacije „Grin houm“ i Svjetskog fonda za zaštitu prirode predali su Ministarstvu za uređenje prostora i zaštitu životne sredine peticiju sa više od 14.000 potpisa, kao i studije, komentare i sugestije na plan izgradnje hidroelektrana na Morači.

2013 – Crnogorski profesionalni bokser Dejan Zlatičanin odbranio je u meču protiv Rusa Pjotra Petrova, na šampionatu u Baru, titulu internacionalnog WBC prvaka u lakoj kategoriji, dok je Milorad-Mićko Žižić, pobijedivši italijanskog boksera Frančeska Bazilea, osvojio prvu titulu šampiona Mediterana u srednjoj kategoriji.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1895 – U Đurićima u Boki Kotorskoj rođen je slikar Mato Đuranović, koji je likovno obrazovanje stekao u Zadru i Njujorku.

1885 – Rođen je mađarski filozof i književni kritičar Đerđ Lukač.

1963 – Rođen je Gari Kasparov, ruski šahista. U 23. godini postao je svjetski šampion, najmlađi u istoriji šaha.

1964 – Američki filmski glumac Sidni Poatje dobio je Oskara za film «Poljski ljiljani», prvi crnac koji je dobio to visoko priznanje.

1990 – Sovjetski Savez priznao je odgovornost za masakr više hiljada Poljaka 1940. u Katinskoj šumi.

2006 – Na prestižnom pozorišnom festivalu “Iberoamerikano de Teatro” u glavnom gradu Kolumbije, Bogoti, izvedena je predstava Crnogorskog narodnog pozorišta “Nora”, autorski projekat Branislava Mićunovića. U predstavi rađenoj prema drami Henrika Ibzena, uloge su tumačili Ana Vujošević, Branimir Popović, Predrag Ejdus, Boris Isaković i Nada Vukčević.

2007 – Turski predsjednik Ahmed Sezer izjavio je da se sekularni sistem u toj zemlji suočava s najvećom opasnošću od osnivanja republike 1923.

2011 – Grupa zapadnih sila i država Bliskog istoka prvi put je pozvala libijskog vođu Moamera Gadafija da se povuče, ali su se članice NATO-a javno sukobile oko intenziviranja vazdušnih napada kako bi se pomoglo njegovo zbacivanje s vlasti.

“MUZIKA ZA NADU”

Koncert slavnog italijanskog tenora Andrea Bočelija iz prazne milanske katedrale Duomo, emitovan je uživo na YouTube-u.

Bočeli je izveo neka od najvećih djela, kao što je Santa Marija Pjetra Maskanjija, a pjevao je samo u pratnji Emanuela Vianelija na orguljama.

Koncert je emitovan uživo preko Bočelijevog YouTube kanala.

“Vjerujem u snagu zajedničke molitve. Vjerujem u hrišćanski Uskrs, univerzalni simbol ponovnog rađanja koji sada treba svakom, bio vjernik ili ne“, rekao je Bočeli.

BOGDANOVIĆ SAOPŠTIO

Vlada je opredijelila pola miliona eura podrške umjetnicima, čiji je rad ugrožen u vrijeme pandemije korona virusa, kazao je ministar kulture Aleksandar Bogdanović.

Riječ je o dva konkursa, prvi je za podršku stvaralaštvu, a drugi se tiče sufinansiranja u dijelu proizvodnje kinematografskih djela.

“Svakodnevno pristižu nove aplikacije ima i nedoumica, koje u online komunikaciji rješavamo”, kazao je Bogdanović.

Smatra i da projekat, koji Ministarstvo kulture realizuje sa RTCG, “Živimo kulturu – ostani doma“, daje rezultate. 

Nakon pandemije, kako kaže, planirano je i otvaranje kanala koji će biti posvećen kulturi. 

“Ovih dana zaista živimo kulturu, iako nije svojstveno u 21. vijeku da to bude kultura od kuće”, naveo je Bogdanović.

Kaže i da je potrebno da poslušamo peporuke NKT-a, da ostanemo doma i na taj način sačuvamo i sebe i druge.

“Moramo pokazati da kultura jeste i grana kreativnosti i odgovornosti”, zaključio je Bogdanović.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1204. krstaši, koji su u Četvrtom krstaškom ratu krenuli u Svetu zemlju da oslobode Hristov grob, zauzeli su Konstantinopolj (Carigrad) pretvorivši ga u centar takozvanog latinskog carstva. Vizantija ga je povratila 1261. Pod tursku vlast pao je 1453.  i kao Istanbul bio prijestonica Osmanlijskog carstva do 1923. godine.

1712 – Na Cetinju je pročitana druga proklamacija ruskog cara Petra Velikog Crnogorcima, kojom im, između ostalog, potvrđuje pravo na nezavisnost, s tim što u spoljnim poslovima moraju uvažavati odluke ruskog imperatora. U gramati, Petar Veliki je preporučio da niti za vladiku, niti za bilo koju značajniju funkciju, Crnogorci ne biraju ljude sa strane.

1808 – Vladika Petar I uputio je iz svoje rezidencije u Stanjevićima «Objavlenije» popovima u Boki Kotorskoj kojim zabranjuje da nose oružje, a naređuje im da nose bradu.

1856 – Knjaz Danilo uputio je kongresu velikih sila u Parizu protest i memorandum u kojem je tražio priznanje nezavisnosti Crne Gore, navodeći da za doba od 466 godina Crna Gora nije bila potčinjena ni jednoj sili, niti je priznavala ičiju vlast nad sobom. Knjaz Danilo je tražio da se nezavisnost Crne Gore prizna diplomatskim putem, da se prošire njene granice prema Hercegovini i Albaniji i utvrde granice prema Turskoj na način kako je to bilo urađeno prema Austriji, te da se Crnoj Gori ustupi Bar, koji se nalazio na njenoj granici. Velike sile odbile su memorandum knjaza Danila smatrajući njegove zahtjeve unutrašnjom stvari Osmanskog carstva. Uprkos odbijanju, Knjaz se nije pokolebao i nastavio je da se za svoje političke ciljeve bori diplomatskim putem, napravivši radikalan zaokret u dotadašnjoj spoljnoj politici Crne Gore. Umjesto oslabljenoj Rusiji (poraženoj u Krimskom ratu) okreće se Francuskoj i uspostavlja prisne odnose s francuskim vicekonzulom u Skadru, Ekarom, koji postaje njegov glavni konsultant.

1880 – U Carigradu je potpisan memorandum između Crne Gore i Turske o međusobnim granicama, s ciljem da bude predstavljen silama potpisnicama Berlinskog ugovora.

1938 – Umro je ruski operski pjevač Fjodor Ivanovič Šaljapin, najznamenitiji bas u istoriji opere. Velike glasovne izražajnosti i glumačke sugestivnosti, u operskoj glumi prvi je primijenio principe Stanislavskog i upoznao zapadne zemlje s djelima ruskih kompozitora, posebno Musorgskog. Poznate uloge: „Boris Godunov“, „Mefisto“, „Ivan Grozni“, „Don Kihot“ – u istoimenim operama.

1947 – Osnovan je Jugopetrol Kotor, radna organizacija za istraživanje, eksploataciju i promet nafte i naftnih derivata, koja preko svojih organizacionih jedinica snabdijeva potrošače svim vrstama goriva i maziva. Godine 1973. Jugopetrol je dobio pravo istraživanja i eksploatacije nafte na kopnu i u podmorju Crne Gore. To akcionarsko društvo raspolaže velikim skladišnim i transportnim kapacitetima i razgranatom mrežom benzinskih stanica.

1961 – Sovjetski Savez lansirao je prvog čovjeka u kosmos. Kosmički brod «Vastok 1» s Jurijem Gagarinom načinio je krug oko Zemlje za 108 minuta.

2005 – U starom podgoričkom zdanju “Banja”, na obali Ribnice, otvorena je prva crnogorska kafe-knjižara, koja nosi ime poznatog američkog pisca Rejmonda Karvera. Kafe-knjižara “Karver” je moderan promotivni centar književnosti i kulture, a njeni idejni tvorci su glumica Varja Đukić i književnik Ognjen Spahić.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1684 – Umro je Nikolo Amati, najveći majstor među graditeljima violina porodice Amati iz italijanskog grada Kremone sin Andree Amatija, začetnika majstorske škole.Znanje i vještinu njihovog građenja prenio je na svoje učenike Gvarnerija i Stradivarija. Violina je nastala u sjevernoj Italiji u ranom XVI vijeku, a najstariju, s četiri žice, vjeruje se napravio je 1555. Andrea Amati, dok su ranije imale samo tri žice. O popularnosti tog instrumenta svjedoči podatak da je francuski kralj Karlo IX 1560. naručio od Andree Amatija 24 violine, od kojih je sačuvana samo jedna, poznata kao Karlo IX, proizvedena u Kremoni, takođe 1560, i smatra se najstarijim primjerkom.

1913 – Rođen je američki džez muzičar Lajonel Hempton. Radio je s Lujom Armstrongom i Benijem Gudmanom. Uveo je vibrafon kao instrument u džez-sastav.

1933 – Rođena je španska operska pjevačica Monserat Kabalje, jedan od vodećih svjetskih soprana u izvođenju Verdija i Donicetija.

1981 – Umro je američki bokser Džoe Luis, prvak svijeta u teškoj kategoriji rekordnih 12 godina, od 1937. do 1949, sa 68 pobjeda u 71 meču. Titulu prvaka svijeta odbranio je 25 puta.

2009 – Tajlandski premijer Abhisit Vedžadživa proglasio je vanredno stanje u toj zemlji kako bi suzbio političke nerede.

2010 – Svjetska zdravstvena organizacija priznala je da se nije na pravi način postavila prema širenju virusa gripa H1N1 u svijetu, odnosno da virus nije bio smrtonosan kao što je predstavljeno.

POSLUŠAJTE

Crnogorski orkestar mladih objavio je na svom YouTube kanalu novi koncertni spot za kompoziciju Jana Sibeliusa Impromptu no.5 & 6 Op.5.

Spot je snimljen u Nikšićkom pozorištu  u produkciji “Udruženja mladih umjetnika Crne Gore”,  a uz podršku Ministarstva kulture Crne Gore. Spot je i svojevrsni omaž crnogorskom umjetniku Urošu Toškoviću čiji se radovi iz 1985. godine pojavljuju u kadrovima.

Crnogorski orkestar mladih okuplja muzičare iz naše zemlje, koji su većinom svoju karijeru započeli u inostranstvu. Osnovalo ga Udruženje mladih umjetnika Crne Gore 2018. godine. Nakon uspješne godine, u septembru 2019. COM je postao predstavnik Crne Gore u “Evropskoj orkestarskoj federaciji”.

S akcentom na promociju savremene umjetničke muzike, kao najvažnijim segmentom kulturnog identiteta, Crnogorski orkestar mladih prvenstveno želi da privuče mlađe generacije u koncertne sale. Repertoar COM-a pored poznatih dijela klasične literature, čini savremena umjetnička muzika kao i spoj drame i klasične muzike.

Orkestar je učestvovao u manifestacijama kao što su: Evropski dani kulturne baštine, Festival mladih umjetnika 19, Humanitarni Gala Koncert, multimedijalna izložba “Eros, krv i svetost”, itd.

“Zahvaljujemo se na podršci Ministarstvu kulture Crne Gore i Nikšićkom pozorištu”, saopšteno je iz COM-a.

Orkestar čine: dirigent Igor Pejović, Dušan Rakonjac, Dajana Pavicević, Tamara Krivokapić, Miljan Stanišić, Jovan Jovović, Danilo Bujišić, Milica Žugić, Sonja Milivojević, Bobana Tesić, Anda Bushi, Valentina Tripecki, Teodora Ćalić, Lazar Bubanja, Bogdan Jovanović, Neda Mališić.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1713. Utrehtskim mirom okončan je «rat za špansko nasljeđe». Nizom ugovora, koje su 1713, 1714. i 1715. potpisale Engleska, Francuska, Holandija, Savoja, Portugal i Pruska – preuređena je mapa Evrope, a Španija je prinuđena da za vladare prihvati francuske Burbone.

1755 – Rođen je Džejms Parkinson, britanski ljekar koji je otkrio Parkinsonovu bolest.

1768 – Na Cetinje je prvi put, poslije dolaska u Crnu Goru u jesen 1766, došao Šćepan Mali, da bi održao savjetodavni sastanak s crnogorskim glavarima. Stigavši u Crnu Goru kao travar, postao je gospodar prije nego što je zakoračio na tlo slobodne podlovćenske Crne Gore. Narod ga je, vjerujući da je ruski car Petar III, izabrao za vođu na zboru u oktobru 1767. kojem Šćepan Mali nije prisustvovao. Na cetinjskom sastanku s glavarima poručio je Crnogorcima da žive u slozi, miru i ljubavi, i da sa svoje strane učine sve da održe dobre odnose s Turcima i Mlečanima.

1899 – Umro je Radoje Roganović, jedan od najpopularnijih crnogorskih narodnih pjesnika s kraja XIX vijeka. Rođen je 1851. u Progonovićima u Lješanskoj nahiji. Roganovićeva svečarska poezija obrađivala je značajnije događaje s crnogorskog dvora, a napisao je u stihu i dvije istorijske drame:»Carev laz» i «Boj na Trnjine».

1906 – U okviru državno-pravnih, prosvjetno-kulturnih, crkvenih, ekonomskih i finansijskih reformi, knjaz Nikola I Petrović donio je ukaz o kovanju novca u Crnoj Gori.

1913 – Crnogorske trupe na čelu sa serdarom Jankom Vukotićem, ušle su u Skadar. Premda je ključeve grada već sjutradan Esad-paša predao princu Danilu, Crnogorci su ubrzo morali da ga napuste, uprkos ogromnim žrtvama crnogorske vojske. Skadar je odlukom velikih sila pripao Albaniji.

1961 – U Jerusalimu je počelo suđenje bivšem funkcioneru nacističke Njemačke Adolfu Ajhmanu za ratne zločine nad Jevrejima u Drugom svjetskom ratu.

1997 – Umro je francuski pisac Žak Prever, «pjesnik ljubavi, prijateljstva i sreće», autor čuvene “Barbare”, veoma popularan među mladima 50-ih godina 20. vijeka. Poznat je i po scenarijima za filmove Marsela Karnea: «Obala u magli», «Hotel sjever», «Djeca raja», i «Ljubavnici iz Verone».

2004 – U Podgorici je umro doktor pravnih nauka Rajko Milović, Republički sekretar za zakonodavstvo i predsjednik Komisije crnogorske Vlade za usaglašavanje pravnog sistema Crne Gore s pravom Evropske unije. Rajko Milović je rođen 1950. u Bezjovu u Kučima; završio je Pravni fakultet u Novom Sadu, magistrirao u Zagrebu a doktorirao u Beogradu. Bio je ministar u Vladi Crne Gore u dva saziva, poslanik Skupštine Crne Gore, profesor po pozivu na Pravnom i Ekonomskom fakultetu, te nosilac brojnih funkcija u sudstvu i privredi. Autor je 14 studija, sedam komentara zakona i preko 80 naučnih i stručnih radova.

2007 – Predstavnici Vlade Crne Gore i Evropske komisije parafirali su u Briselu sporazume o viznim olakšicama i o readmisiji između Crne Gore i Evropske unije.

2008 – U 84. godini umro je bivši irski predsjednik Patrik Hileri. Hileri je 1976. prihvatio nominaciju partije Fiana Fejl da preuzme funkciju šefa države, koja u Irskoj uglavnom ima simbolični karakter. Hileri je na toj funkciji ostao tokom dva sedmogodišnja mandata. Kao ministar spoljnih poslova, bio je ključna osoba u pregovorima ulaska Irske u Evropsku ekonomsku zajednicu 1973.

2011- U Francuskoj je stupila na snagu zabrana nošenja vela preko cijelog lica, što je čini prvom zemljom u Evropi u kojoj je kažnjivo nošenje nikaba ili burke na javnim mjestima.

2012 – Na Cetinju je, nakon više od stotinu godina od puštanja u promet prve zvanične crnogorske valute – perpera, otvoren Muzej novca. Stalnu postavku Muzeja čine serije metalnih i papirnih apoena različitih nominalnih vrijednosti, koje su bile u opticaju na teritoriji Crne Gore od peruna do perpera, preko dinara i njemačke marke, do uvođenja eura. Muzej novca u Njegoševoj ulici na Cetinju, otvoren je na inicijativu Centralne banke Crne Gore.

2014 – Ministar vanjskih poslova Kanade Džon Berd izjavio je da Crna Gora može da računa na podršku te zemlje na putu ka NATO-u. Ministar Berd, u razgovoru s ministrom vanjskih poslova i evropskih integracija Crne Gore Igorom Lukšićem u Otavi istakao je podršku Kanade politici otvorenih vrata NATO-a i aspiracijama Crne Gore ka punopravnom članstvu u toj asocijaciji.

2014 – Na sastanku ruskih i ukrajinskih parlamentaraca, koji je održan u Beču na poziv predsjednika Parlamentarne Skupštine OEBS-a Ranka Krivokapića, postignut je dogovor da je neophodan dijalog o zaštiti osnovnih ljudskih prava i smanjenju tenzija koje bi mogle dovesti u opasnost sigurnost i živote ljudi, kao i da je neophodno nastaviti dijalog. Krivokapić je kazao da su parlamentarci jedne i druge zemlje pokazali zrelost primjerenu teškoj krizi. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1227-  Umro je Džingis-kan, mongolski vojskovođa i osnivač mongolske države.

1919 – Osnovana je Međunarodna organizacija rada sa sjedištem u Ženevi.

1994 – U Podgorici je otvorena galerija «Most», prva privatna galerija u Crnoj Gori. Osnivač i vlasnik galerije «Most « je Branko Kovačević.

1999 – U Beogradu je ubijen novinar Slavko Ćuruvija, vlasnik listova «Dnevni telegraf» , i «Evropljanin». 

2005 – Nakon dugotrajnih sporova oko granice i gotovo zamrznutih ekonomskih odnosa između dvije zemlje, premijeri Kine i Indije Ven Đijabao i Manmoan Sing postigli su dogovor o “Strateškom partnerstvu za mir i napredak”.

2006 – Italijanska policija uhapsila je šefa sicilijanske mafije Bernarda Provencana, koji je više od 40 godina proveo u bjekstvu. Provencano, najtraženiji čovjek u Italiji, u odsustvu osuđen na doživotnu kaznu zatvora za više od 10 ubistava kriminalaca i policijskih inspektora, uhapšen je u vikendici u blizini svog rodnog mjesta Korleone, proslavljenog u Kopolinom filmu “Kum”.

2009 – Mediji u Oslu objavili su da je međunarodni paleontološki tim na arktičkom arhipelagu Svalbardu, koji pripada Norveškoj, otkrio lobanju morskog reptila dugog 15 metara. Nazvan Predator X, taj reptil je nova vrsta pliosaurusa, najvećeg grabljivca koji je plivao Jurskim okeanom prije 147 miliona godina.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1583. rođen je holandski pravnik, pisac i humanista Hugo Grocijus, osnivač nauke o međunarodnom pravu. Pisao je pravno-filozofska i religiozna djela. Pripadao je „školi prirodnog prava“ i dokazivao jednakost ljudi među sobom i pred zakonom. Poznata djela: „De iure belli ac pacis“ i „Mare liberum“.

1585 – Umro je papa Grgur XIII, poznat po reformi Julijanskog kalendara 1582. Novi kalendar nazvan je po njemu Gregorijanski.

1814 – Britanska i španska vojska porazile su u bici kod Tuluza trupe Napoleona Bonaparte. Bonaparta je narednog dana abdicirao i prognan je na ostvro Elba. 

1847 – U Mađarskoj je rođen Džozef Pulicer, osnivač fondacije iz koje se svake godine u Sjedinjenim Američkim Državama dodjeljuje «Pulicerova nagrada» za najbolja ostvarenja u novinarstvu, karikaturi i književnosti. Na Kolombija univerzitetu, Pulicer je osnovao 1903. prvu novinarsku školu.

1877 – Tokom kratkog primirja u toku Veljeg rata, Turska je negativno odgovorila na prijedlog Londonske konferencije da Crna Gora proširi teritoriju i ostvari slobodnu plovidbu Bojanom, i odbila da joj ustupi luku Spič. Turska nije pristala ni na sklapanje mira. Nedugo potom (24. aprila) i Rusija je objavila rat Turskoj.

1881 – Rođena je crnogorska princeza Ksenija, osma kćer kralja Nikole. Uspješno se bavila fotografijom i ostavila niz uspješnih foto-zapisa, od kojih neki imaju umjetničku vrijednost. Bila je prva žena na Balkanu koja je vozila automobil. Nije se udavala, iako su za brak s njom bili zainteresovani Aleksandar Obrenović i bugarski car Ferdinand. Mudra i obrazovana, bila je desna ruka svom ocu kralju Nikoli, s kojim je nakon odlaska iz Crne Gore dijelila tegobne dane u egzilu. Umrla je 9. marta 1960. u Parizu, sama i daleko od Crne Gore za koju se uvijek živo interesovala.

1938 – Na referendumu, organizovanom uz pritisak nacističke Njemačke, 99,75 odsto Austrijanca izjasnilo se za priključenje Njemačkoj.

1941 – U Zagrebu je uz podršku nacističke Njemačke, proglašena Nezavisna Država Hrvatska, na čelu s ustaškim poglavnikom Antom Pavelićem.

1941 – Komunistička partija Jugoslavije donijela je odluku u Zagrebu da komunisti nastave borbu protiv njemačkih okupatora bez obzira na raspad jugoslovenske vojske. Sjedište Centralnog komiteta partije premješteno je iz Zagreba u Beograd.

1954 – Umro je francuski hemičar i industrijalac Ogist Limijer koji je s bratom Lujem napravio prvu filmsku kameru i fabriku za izradu fotografskog materijala u Lionu. U pariskoj kafani «Gran kafe» braća Limijer prikazala su 28. decembra 1895. prvu filmsku predstavu u svijetu « Ulazak voza u stanicu» i «Radnici izlaze iz fabrike».

1962 – Umro je američki filmski reditelj mađarskog porijekla Majkl Kertis, dobitnik Oskara za film «Kazablanka».

1972 – Više od 50 zemalja, uključujući SAD i Sovjetski Savez, potpisalo je konvenciju o zabrani biološkog oružja.

1974 – U Zemunu je umro crnogorski istoričar i prosvjetni radnik Danilo Perović, autor niza popularnih spisa i članaka iz nacionalne istorije. Rođen je u Nikšiću 1888. Najznačajnija Perovićeva djela : «Ličnosti čojstva i junaštva Crne Gore i Hercegovine «, «Portreti crnogorsko-hercegovačkih gorštaka» , «Odjek Nevesinjske puške».

1994 – Avioni NATO-a bombardovali su položaje bosanskih Srba oko Goražda, koje su UN proglasile bezbjednosnom zonom. Bila je to prva vojna akcija NATO snaga od osnivanja te vojne alijanse.

2008 – Crnogorska vlada utvrdila je Nacrt Nacionalnog programa za integraciju (NPI) u Evropsku uniju, koji sadrži detaljan petogodišnji plan poteza za približavanje standardima Evropske unije. To je jedan od ključnih dokumenata na evropskom putu Crne Gore i jedan od najvažnijih strateških dokumenata. 

2010 – U padu aviona poljske Vlade, u blizini ruskog grada Smolenska, poginuo je predsjednik Poljske Leh Kačinjski, njegova supruga i brojni članovi zvanične poljske delegacije koja je putovala na komemoraciju povodom 70-godišnjice masakra u Katinskoj šumi, gdje su 1940. pripadnici Staljinove tajne policije NKVD-a ubili oko 22.000 poljskih oficira i intelektualaca.

2011 – Ministarstvo odbrane Srbije odbilo je zahtjev crnogorskog SUBNOR-a da se Crnoj Gori vrate ratne zastave proslavljenih crnogorskih partizanskih brigada. Iz Ministarstva odbrane Srbije saopšteno je da su svi predmeti u Vojnom muzeju vlasništvo te institucije i ne podliježu restituciji.

2014 – Istraživači koji su se godinama borili da dobiju podatke o lijeku „tamiflu“ farmaceutske kuće „Roše“ saopštili su da su vlade zemalja koje su napravile zalihe uzalud potrošile milijarde dolara. „Nema pouzdanog pokazatelja da ti ljekovi mogu da spriječe pandemiju“ gripa, kazao je Karl Henegan, profesor medicine s Univerziteta Oksfod jedan od članova istraživačkog tima. Izvještaj je pokazao da su ti ljekovi imali malo ili nimalo pozitivnih efekata, ali da su izazivali sporedne efekte. Kompanija Roše, međutim, nije se složila s izvještajem istraživača, tvrdeći da je tamiflu učinkovit lijek za tretman i prevenciju gripa. Prodaja tamiflua dostigla je 2009. vrijednost od tri milijarde dolara, jer je mahom korišten tokom pandemije H1N1, ali je od tada njegova upotreba opala.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1755 – Rođen je njemački ljekar Samuel Haneman, osnivač homeopatije.

1867 – Umro je prvi ruski šahovski majstor i teoretičar Aleksandar Dimitrijevič Petrov, utemeljivač ruske šahovske škole.

2001 – Organizacija UN za ishranu i poljoprivredu saopštila je da glad ugrožava oko 30 miliona ljudi u Africi.

2006 – Nakon višenedjeljnih masovnih protesta i štrajkova širom Francuske, francuska Vlada je odustala od spornog zakona o zapošljavanju mladih. Predsjednik republike Žak Širak predložio je nove mjere u cilju rješavanja stope nezaposlenosti među mladima od 22 odsto.

2006 – Evropska unija zabranila je izdavanje viza bjeloruskom predsjedniku Aleksandru Lukašenku i tridesetorici njegovih ministara, tužilaca i članova izborne komisije za ulazak u zemlje Evropske unije. Ministri inostranih poslova Evropske unije donijeli su tu odluku kako bi kaznili bjelorusko rukovodstvo zbog nefer izbora 19. marta i nasilnog suzbijanja demonstracija opozicije.