ZBOG VANREDNOG STANJA

Finalno takmičenje četvrte Pokrajinske smotre recitatora na crnogorskom jeziku učenika osnovnih i srednjih škola sa teritorije Autonomne Pokrajine Vojvodine, koje je trebalo da bude održano 24. aprila ove godine u Crnogorskom kulturnom centru u Lovćencu, odloženo je zbog vanrednog stanja prouzrokovanim pandemijom koronavirusa.

“Školama u Vojvodini će naknadno biti dostavljen novi termin održavanja smotre koja je jedina  manifestaciju na crnogorskom jeziku u prosvjetnom i obrazovnom sistemu Republike Srbije”, saopštilo je Crnogorsko kulturno prosvjetno društvo “Princeza Ksenija”.

Na prošlogodišnjoj smotri učestvovali su učenici iz 15 škola sa teritorije AP Vojvodine.

“Pokloni za sve učesnike finalne smotre su odabrane knjige iz crnogorske književnosti, a nagrada za najuspješnije takmičare i njihove nastavnike je putovanje na Cetinje, posjeta Fakultetu za crnogorski jezik i književnost i obilazak kulturno istorijskih znamenitosti prijestonice Crne Gore”, navodi se u soapštenju.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1596. rođen je francuski filozof, matematičar i fizičar Rene Dekart, čije je djelo označilo raskid sa skolastikom i začetak moderne filozofije racionalizma. Svoje učenje objavio je u djelima «Rasprava o metodi»  i  «Meditacije«, a djelom «Geometrija» otvorio je novu epohu u matematici.

1732 – Rođen je austrijski kompozitor Franc Jozef Hajdn,  autor više od 100 simfonija i brojnih kamernih i vokalnih djela, te austrijske i njemačke himne. Za života je stekao međunarodnu slavu, a njegove kompozicije izvođene su u svim evropskim gradovima.

1837 – Umro je engleski slikar Džon Konstebl, jedan od tvoraca modernog pejzaža u evropskom slikarstvu, čije je djelo značajno uticalo na francuske impresioniste.

1889 – Otvorena je Ajfelova kula, tada najviša građevina u svijetu. Čelična konstrukcija visoka 300 metara postala je jedna od glavnih znamenitosti Pariza. Kulu, sagrađenu povodom Svjetske izložbe u Parizu, konstruisao je francuski inženjer Aleksandar Gistav Ajfel.

1913 – Kralj Nikola je, suočen s diplomatskim gubitkom Skadra, oko kojeg su i dalje trajale borbe, naredio svojim izaslanicima u Londonu – Lazaru Mijuškoviću i Jovanu Popoviću, da se na Konferenciji usredsrede na zahtjev za kompenzaciju teritorija, te da granica rijekom Bojanom bude crnogorski minimum.

1948 – Kongres SAD usvojio je Maršalov plan. Tim planom, nazvanim po njegovom tvorcu, američkom državnom sekretaru Džordžu Maršalu, dodijeljena je pomoć od 15 milijardi dolara evropskim zemljama za obnovu poslije Drugog svjetskog rata.

1980 – Umro je američki atletičar Džesi Ovens, jedan od najvećih sportista 20.vijeka, koji je osvojio četiri zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Berlinu 1936. Prilikom dodjeljivanja medalja Adolf Hitler napustio je ložu da bi izbjegao da se rukuje s pobjednikom crncem.

1991– Na Plitvicama u Hrvatskoj izbio je prvi sukog između hrvatske policije i naoružanih Srba. Dvoje ljudi je poginulo, a 20 je ranjeno. Na poziv Predsjedništva SFR Jugoslavije, hrvatske snage su se povukle, a kontrolu su preuzele jedinice JNA. Narednih dana oružani sukobi su se proširili na srpska sela u okolini Vinkovaca i Vukovara.

1993 – Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija donio je, prvi put od početka Bosanskog rata, odluku kojom je ovlastio NATO da upotrijebi vojnu silu protiv prekršilaca u zoni zabranjenih letova nad Bosnom.

1994 – Izrael i Palestinska oslobodilačka organizacija potpisali su Sporazum o međunarodnim posmatračima u gradu Hebronu na Zapadnoj obali, čime je Izrael prvi put pristao na međunarodno prisustvo na okupiranim teritorijama otkad ih je zauzeo u ratu 1967.

2002– U Podgorici je umro crnogorski pjesnik, novinar i publicista Petar Đuranović. Rođen je 1930. godine.  Bio je novinar «Omladinskog pokreta», «Mladosti», «Pobjede» i urednik Dokumentarnog programa Radio Titograda – Radija Crne Gore. Napisao je blizu petnaest  knjiga  poezije, a najpoznatije su «Raskršća», «Zajedno smo ubili boga», «Ljubav u Pelagoniji».

2008 – Na Kakarickoj gori nadomak Podgorice otvoren je Centar za smještaj, rehabilitaciju i resocijalizaciju korisnika psiho-aktivnih supstanci. Na prostoru od jednog hektara, kompleks Centra površine 2.500 kvadratnih metara može da primi 85 pacijenata. 

2008 – Smanjujući ograničenja u komunističkoj državi, vlada kubanskog predsjednika Raula Kastra ukinula je nepopularnu zabranu po kojoj Kubanci nijesu smjeli da odsjedaju u domaćim hotelima, koji su bili rezervisani isključivo za strance. Zabranu kupovine i korišćenja mobilnih telefona, Raulova vlada ukinula je tri dana ranije, a 1. aprila dozvoljena je kubanskim radnjama i prodaja računara, DVD plejera i drugih aparata.

2011 – Premijer Crne Gore Igor Lukšić doputovao je u zvaničnu posjetu Njemačkoj, gdje je dočekan uz najviše državne počasti. Njemačka kancelarka Angela Merkel i crnogorski premijer razgovarali su o sprovođenju reformi u Crnoj Gori. Merkelova je nakon razgovora istakla da Crna Gora prihvata izazove koji se pred nju postavljaju i želi da ih riješi. „Radi se prije svega o promjeni strukture u administraciji, ali i strukture pravosudnih institucija“, pojasnila je i obećala pomoć Njemačke Crnoj Gori u procesu evropskih integracija. Diplomatski odnosi Crne Gore i Njemačke obnovljeni su, da podsjetimo, 1905, kada je knjaz Nikola zvanično posjetio cara Vilhelma II, 27 godina nakon potpisivanja Berlinskog ugovora i incidenta na Cetinju 1878, kad niko od crnogorskih zvaničnika nije primio izaslanika njemačkog kancelara Bizmarka, barona Testa, koji je donio primjerak ugovora. Godinu dana nakon posjete knjaza Nikole Berlinu, početkom jula 1906, na Cetinju je otvoreno njemačko diplomatsko predstavništvo.

2014 – Na konferenciji u Briselu ocijenjeno je da Crna Gora dobro napreduje u procesu pristupanja Evropskoj uniji, te da su uspjesi rezultat zasluga i odlučnosti koju su pokazale institucije i društvo u cjelini. Na Međuvladinoj konferenciji otvoreni su pregovori o poglavljima sedam i deset, koja se odnose na pravo intelektualne svojine i informatičko društvo i medije.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1849 – Pariska opera «Komik» izvela je prvi put komičnu operu «CRNOGORCI», prema libretima inspirisanim Crnom Gorom.

1946 – U Podgorici je pokrenut dvomjesečni časopis za društvena pitanja «Praksa». Glavni i odgovorni urednik bio je Budislav Šoškić.

1991 – Prve višepartijske izbore u Albaniji dobili su komunisti, ali je opozicija pobijedila u Tirani i ostalim većim gradovima.

2008 – Strane agencije prenijele su da je sudski isljednik, zadužen za istragu o smrti princeze Dajane izjavio da nema dokaza da je njen bivši svekar, princ Filip umiješan u njenu pogibiju. Princeza Dajana poginula je u saobraćajnoj nesreći u Parizu 31. avgusta 1997. zajedno sa svojim prijateljem Dodijem al Fajedom.

2013 – U svom prvom uskršnjem obraćanju vjernicima, poruci gradu i svijetu (urbi et orbi) papa Franjo je pozvao na mir u svijetu i očuvanje životne sredine, a istovremeno uputio oštre kritike na račun kapitalističke pohlepe. “Svijet je, kazao je papa, podijeljen pohlepom onih koji traže laku zaradu i ranjen sebičnošću koja ugrožava ljudski život i porodicu, a to su, istakao je, najveći oblici ropstva u 21. vijeku”.

AMSTERDAM

Slika holandskog umjetnika Vinsenta van Goga ukradena je prošle noći iz holandskog muzeja koji je zatvoren u okviru mjera za suzbijanje koronavirusa, objavili su danas policija i muzej.

Muzej Singer Laren u istočnom Amsterdamu saopštio je da je Van Gogova slika “Županijska bašta u Nunenu u proljeće 1884”, ukradena u ranim jutarnjim časovima.

Evert van Os Generalni direktor muzeja koji čuva kolekciju američkog para Vilijama i Ane Singer rekao je da je “gnijevan, šokiran i tužan” zbog krađe.

Nije objavljena vrijednost slike koja je bila na pozajmici iz muzeja u holandskom gradu Groningeru.

Policija je saopštila da su lopov ili lopovi razbili staklena vrata na ulazu u muzej što je pokrenulo alarm, ali dok je policija došla, nestali su i slika i ko god ju je ukrao.

U 2007. lopovi su iz tog muzeja ukrali sedam djela iz Bašte skupltura uključujući bronzani kip Ogista Rodena “Mislilac”. Ta čuvena skulptura je vraćena nekoliko dana kasnije, ali bez jedne noge.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1135. u Kordobi u Španiji rođen je Mojsije Majmond, najznačajniji jevrejski filozof srednjeg vijeka i jedan od najpoznatijih ljekara svoga doba. Pred progonima Jevreja iz Španije sklonio se u Kairo gdje je držao predavanja iz filozofije, teologije i medicine i bio ljekar egipatskog sultana Saladina. Njegova djela prevedena su na mnoge jezike i uticala su na jevrejsku filozofiju i srednjovjekovnu skolastiku.

1746 – Rođen je španski slikar Fransisko Goja. Kao dvorski slikar od 1786. naslikao je čuvene portrete članova kraljevske porodice, dvorjana i uglednih ličnosti, a poznat je i po slikama «Odjevena Maja» i «Gola Maja», te po velikim kompozicijama s revolucionarnim temama: «Drugi maj 1808» i «Treći maj 1808».

1845 – U Lepetanima je rođen crnogorski političar, istoričar književnosti, naučnik, publicista i novinar, doktor Lazar Tomanović. Doktorirao je pravne nauke u Gracu. Bio je član Srpske narodne stranke u Dalmaciji i poslanik u Dalmatinskom saboru. Nakon dolaska u Crnu Goru 1891. preuzeo je uređivanje “Glasa Crnogorca”, a potom je bio sekretar Senata, predsjednik Velikog suda, ministar pravde i spoljnih poslova i predsjednik crnogorske vlade od 1907. do 1912. Sarađivao je u mnogim inostranim i domaćim časopisima. Pisao je eseje, putopise, pjesme, pripovijetke, memoare. Lazar Tomanović umro je u Herceg Novom 1932. godine. 

1853 – Rođen je holandski slikar Vinsent van Gog, jedan od najvećih umjetnika 20. vijeka čije je djelo presudno uticalo na stvaranje novog likovnog izraza u evropskom slikarstvu. Slavu je stekao posthumno. Neshvaćen i nepriznat za života, u dubokoj depresiji, izvršio je samoubistvo 29. jula 1890.

1894 – U Crnoj Gori je donesen Zakon o vanbračnoj djeci, u čijoj je izradi učestvovao doktor Petar Miljanić, čuveni ljekar i reformator crnogorskog zdravstva.

1894 – Rođen je ruski konstruktor aviona Sergej Iljušin, koji je tokom tri decenije konstruisao više od 50 tipova aviona. Posebno je poznat po oklopnom jurišnom avionu «Il-2» za potrebe sovjetskog ratnog vazduhoplovstva u Drugom svjetskom ratu.

1957 – U Službenom listu Narodne Republike Crne Gore objavljen je Zakon o slatkovodnom ribarstvu koji je usvojila Skupština. Tim zakonom uređeno je djelovanje ribarskih privrednih i društvenih organizacija, odnosno oblast sportskog ribolova, zaštita i unapređivanje ribarstva, nadzor i čuvanje ribolovnih voda.

1973 – Povlačenjem posljednjih američkih trupa i oslobađanjem zarobljenika formalno je završeno vojno angažovanje Sjedinjenih Američkih Država u Vijetnamu.

2006 – Pet stalnih članica Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija, Sjedinjene Američke Države, Rusija, Velika Britanija, Francuska i Kina, kojima se pridružila i Njemačka, postavile su na sastanku u Berlinu, Iranu rok od trideset dana da obustavi nuklearni program.

2007 – U Moskvi je saopšteno da je Rusija spremna da učestvuje sa Sjedinjenim Američkim Državama u formiranju zajedničkog sistema protivraketne odbrane u Evropi. Tri dana ranije predsjednici Buš i Putin dogovorili su partnerstvo u izgradnji antiraketnog štita.

2008 – U 65. godini umro je legendarni kambodžanski fotoreporter Dit Pran koji je doprinio razotkrivanju zločina Crvenih Kmera u svojoj zemlji. Najpoznatiji po iskustvima opisanim u filmu „Polja smrti“ iz 1984, Pran je preživio četiri godine izgladnjivanja i torture u kambodžanskim radnim logorima kada su radikalni komunisti Pola Pota preuzeli kontrolu u toj zemlji 1975, a do 1979. ubijeno je ili umrlo od mučenja, bolesti i izgladnjivanja milion i sedamsto hiljada osoba. Dit Pran se nakon bjekstva na Tajland 1979. preselio u SAD i radio kao fotoreporter “Tajmsa”. Knjigu „Djeca polja smrti u Kambodži: sjećanja preživjelih“ objavio je 1997.

2009 – U Los Anđelesu je, u 85. godini, umro poznati francuski kompozitor Moris Žar, dobitnik Oskara za muziku u filmu “Put za Indiju” (1984). Žar se proslavio i muzikom za filmove “Lorens od Arabije” (1962) i “Doktor Živago” (1965).

2010 – Veliki hadronski sudarač čestica (LHC) uspio je iz drugog pokušaja da razbije dva jezgra protona koristeći tri puta veću silu nego što je ikada upotrijebljena u nauci. Eksperiment je izveden u 27 kilometara dugom podzemnom tunelu kod Ženeve.

2011 – U Podgorici je organizovan drugi Fejsbuk protestni skup na kome su učestvovali i čelnici Pokreta za promjene Nebojša Medojević i Koča Pavlović, član SNP-a Zoran Lakušić i grupa studenata. Demonstranti su zahtijevali promjene i pozvali premijera Igora Lukšića i ostale čelnike vlasti da podnesu ostavke jer su, kako su kazali, krivi za glad i siromaštvo u Crnoj Gori.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1814 – Britanci i njihovi saveznici u ratu protiv Napoleona Bonaparte trijumfalno su ušli u Pariz.

1842 – Američki ljekar Kraford Long prvi put je upotrijebio etar kao anestetik prilikom hirurške intervencije u bolnici u gradu Džefersonu u Virdžiniji.

1856 – U Parizu je Mirovnim ugovorom okončan Krimski rat, vođen od 1853. između Rusije i Otomanskog carstva.

1905 – Razmjenom nota između Cetinja i Kaira zaključen je trgovački sporazum između Crne Gore i Egipta.

1987 – Čuvena slika Van Goga “Suncokreti” prodata je na aukciji u Londonu za 24,75 miliona funti, odnosno 39,7 miliona dolara.

2002 – U 102. godini umrla je britanska kraljica majka Elizabeta.

2008 – U Vatikanu je saopšteno da je islam preuzeo mjesto katoličanstvu kao najveća pojedinačna religijska denominacija na svijetu. Muslimani čine 19,2 odsto svjetske populacije, a katolici 17,4 odsto.

KIC “BUDO TOMOVIĆ”

Dugogodišnji koreograf i umjetnički rukovodilac Folkornog ansambla KIC-a “Budo Tomović” Draško Savković preminuo je juče u 74. godini.

Iz KIC-a je saopšteno da je Savković bio čovjek koji je generacije i generacije mladih ljudi širom Crne Gore učio prvim koracima folklornih igara, šireći na taj način i ljubav prema kulturnoj baštini, muzici, plesu, narodnim nošnjama, druženju, putovanjima.

“Ostaće u najljepšem sjećanju kako zaposlenih u Domu omladine, odnosno KIC-u “Budo Tomovic” tako i brojnih folkloraša našeg ansambla po svom prepoznatljivom talentu, ljubavi i pregalaštvu, kao i po sjajnim rezultatima koji su trajna vrijednost -srca kulture grada- i najstarijeg podgoričkog folklornog ansambla JU KIC “Budo Tomović”, navodi se u saopštenju.

Draško Savković je bio diplomirani etnolog i jedno od najvećih imena crnogorskog folklora.

Rođen je 19. decembra 1945. godine u Podgorici, završio Gimnaziju u svom rodnom gradu, pa diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu na Katedri za etnologiju.

Od 1984. bio je umjetnički rukovodilac folklornog ansambla KIC-a “Budo Tomović”, gdje je radio do penzionisanja 2008. godine. Sa ovim ansamblom postiže značajne rezultate, između ostalog osvaja drugo mjesto na svjetskom festivalu folklora u Dižonu u Francuskoj 1986. godine. Izdaje 2005. godine knjigu pod nazivom “Narodne nošnje, igre i pjesme u Crnoj Gori”, koja će u kolaboraciji sa Slovenskom katedrom na kalifornijskom Univerzitetu UCLA biti editovana kao prva studija o crnogorskoj umjetnosti koja će se naći u biblioteci ovog čuvenog Univerziteta. Zajedno sa sinom Goranom 2006. godine osniva KUD “Crvena stijena” u Tološima. Jedan je od osnivača i prvi predsjednik Udruženja folklornih ansambala Crne Gore.

Neke od njegovih najboljih koreografija su: “Crnogorsko oro”, “Crnogorka”, “Vrsuta”, “Albanske igre” i “Vranjanska svita” i nalaze se na repertoaru KUD-a “Crvena stijena” i Folklornog ansambla KIC-a “Budo Tomović”.

Sahrana je obavljena u krugu porodice.

OSTANI DOMA

Kampanji “Živimo kulturu #ostanidoma”, koju Ministarstvo kulture realizuje s ciljem da građanima Crne Gore u periodu socijalno izolovanog funkcionisanja, ponudi kulturne i umjetničke sadržaje onim kanalima komunikacije koji su dostupni iz kuće, priključio se i Narodni muzej Crne Gore.

Kroz virtuelne ture moguće je obići postavke četiri muzejske jedinice koje funkcionišu u sklopu ove institucije.

To su: Muzej kralja Nikole, Umjetnički muzej, Istorijski muzej i Njegoševa Biljarda.

Virtuelni obilasci muzejskih jedinica dostupni su na sljedećim linkovima:

Muzej kralja Nikole: https://goo.gl/maps/myXfUmcB8whxNXen8

Umjetnički muzej: https://goo.gl/maps/KjYSU1vDBE1reb9S6

Istorijski muzej: https://goo.gl/maps/AoAxf757AnUctokBA

Biljarda: https://goo.gl/maps/bE1yRU3QBDFjwapc8

Izuzev ovoga, Narodni muzej Crne Gore priprema i virtuelne prezentacije svih izložbi koje su bile u toku u momentu donošenja mjera usljed pandemije korona virusa. 

Podsjetimo, proteklih dana u okviru kampanje „Živimo kulturu #ostanidoma“ upriličeni su i virtuelni obilasci 75. tradicionalne godišnje izložbe Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore, kao i stalne postavke galerije „Risto Stijović” u Podgorici. Ministarstvo kulture sa domaćim institucijama kulture, u okviru pomenute kampanje, priprema još sličnih projekata.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1772. umro je švedski filozof i prirodnjak Emanuel Svedenborg, autor mističko-teozofskog učenja o prirodi. Poslije njegove smrti pojavila su se «Društva svedenborgista» iz kojih je nastala Crkva novog Jerusalima.

1839 – Na Cetinju je dovršena gradnja Biljarde, nove rezidencije crnogorskog gospodara Petra II Petrovića Njegoša. Naziv je dobila po prvom bilijaru donesenom na Cetinje, koji će se potom igrati u toj rezidenciji. Nakon izgradnje Biljarde, vladikatska uprava se prvi put (prostorno) izdvojila iz Cetinjskog manastira.

1867 – Velika Britanija je od Kvebeka, Ontarija, Nove Škotske i Nju Branzvika formirala dominion Kanadu, u koju su 1878. uključene ostale britanske teritorije sjeverne Amerike, izuzev Njufaundlenda. Vestminsterskim statutom Kanada je 1931. postala nezavisna država britanskog Komonvelta, a konačne granice dobila je 1949. priključenjem Njufaundlenda.

1891 – Umro je francuski slikar Žorž Sera, osnivač i glavni predstavnik škole poentilista ili divizionista. Više se oslanjao na nauku o svjetlosti i boji i optičke efekte, nego na neposredno opažanje. U Salonu nezavisnih umjetnika, koji je osnovao 1884. s grupom impresionista, upoznao je Pola Sinjaka s kojim je dijelio iste ideje o poentilizmu – tehnici u kojoj se boje na platno nanose u tačkama, po principu komplementarnosti. Žorž Sera je najčešće slikao pejzaže, atmosferu na kupalištima i scene iz cirkusa. Poznatu sliku „Nedjeljno popodne na ostrvu Le Grand Žat“ radio je dvije godine.

1923 – U Grliću kod Danilovgrada rođen je crnogorski akademski vajar Drago Đurović. Ogledao se u svim vajarskim žanrovima. Najznačajnija Đurovićeva ostvarenja predstavljaju, međutim, spomenički kompleksi i kamena skulptura, u kojoj je ostvario osobenu intimu – satkanu od savršenih formi i likova. U posljednjoj stvaralačkoj fazi slikao je uglavnom portrete. Bio je i uspješan pedagog. Dobitnik je značajnih nagrada i priznanja. Drago Đurović je umro 1986. godine.

1979 – U koprodukciji Jadran filma, Kroacija Filma i Filmskog studija u Titogradu snimljen je film «Čovjek kojeg treba ubiti». Scenario za filmsku priču o Šćepanu Malom, koji se Crnogorcima predstavljao kao ruski car Petar III , napisali su Veljko Bulajić, Bruno di Đeronino i Ratko Đurović . Film je režirao Veljko Bulajić, a uloge su tumačili: Zvonimir Črnko,  Šarl Milo, Vladimir Popović, Tanja Bošković i drugi.

1982 – Umro je njemački kompozitor Karl Orf, autor scenske kantate  «Karmina Burana». Napisao je knjigu «Muzika za djecu», namijenjenu obrazovanju i kreirao specijalne jednostavne dječije instrumente koji se nazivaju Orfov instrumentarijum.

2004 – Umro je Piter Justinov, čuveni britanski glumac ruskog porijekla, filmski scenarista, dramski pisac, reditelj i producent. Najveći uspjeh postigao je filmovima: “Kvo vadis” i “Mi nismo anđeli”. Za epizodne uloge u filmovima “Spartak” i “Topkapi” dobio je Oskara.

2005 – Mađar telekom postao je i formalno većinski vlasnik Telekoma Crne Gore. Mađari su za većinski paket akcija od 51 odsto, koje su pripadale državi, na račun Centralne banke Crne Gore uplatili 114 miliona eura. Mađar telekom kupio je takođe i oko 22 odsto manjinskih akcija Telekoma Crne Gore koje su pripadale privatizacionim fondovima i članovima Udruženja manjinskih akcionara.

2007 – Savjet za Partnerstvo za mir prihvatio je Nacrt prezentacionog dokumenta Crne Gore i uputio ga Vladi na usvajanje. To je prvi dokument kojim se naša država predstavila NATO-u, a predviđao je moguće aktivnosti za saradnju Crne Gore  s tom organizacijom.

2008 – U Podgorici je osnovan Komitet međunarodnog vijeća za velike električne mreže (CIGRE), čiji je cilj ostvarivanje stručnih i naučnih aktivnosti u oblasti planiranja, izgradnje i eksploatacije elektroenergetskih sistema, kao i u sektoru proizvodnje opreme. Na svečanoj skupštini za predsjednika je izabran profesor Elektrotehničkog fakulteta Milutin Ostojić. CIGRE je međunarodna nevladina i neprofitna organizacija, čije je sjedište u Parizu, i predstavlja jednu od vodećih svjetskih asocijacija u oblasti elektroenergetskih sistema.

2008 – Usvojena je Konvencija, koja je potpisana u italijanskom gradu Termoli, kojom su šest crnogorskih primorskih opština (Bar, Budva, Kotor, Tivat, Ulcinj i Herceg Novi)  postale dio Euro-distrikta južnog Jadrana, nove euro-zone na Jadranu. Euro-distrikt obuhvatio je  šesnaest opština Crne Gore, Albanije i Italije, koje teže razvijanju prijateljskih veza i saradnji između lokalnih zajednica i vlasti.

2008 – Pozivajući se na agenciju “Ansa”, visokotiražani rimski list “Republika” objavio je dio izjave crnogorskog premijera Mila Đukanovića sa saslušanja na lični zahtjev u tužilaštvu Barija 28. marta. Prema navodima “Republike” Đukanović je kazao da nije imao nikakvu odgovornost za šverc cigareta, te da “Crna Gora nije nikada bila zemlja bez zakona u kojoj su puljski mafijaši ili švajcarski preduzetnici mogli godinama švercovati hiljade tona krijumčarenih cigareta mjesečno. Đukanović je takođe kazao da su crnogorske državne institucije oduvijek bile izvan bilo kakvih kriminalnih aktivnosti i da su se borile protiv mafijaških klanova”.

2009 – U Crnoj Gori su održani parlamentarni izbori na kojima je sa 168.290 glasova pobijedila koalicija DPS-SDP-Bošnjačka stranka i Hrvatska građanska inicijativa. Na izborima je glasalo 329.818 birača. Pobjednička koalicija, osnažena Bošnjačkom strankom osvojila je oko tri i po hiljade glasova više nego na parlamentarnim izborima u septembru 2006. Prema podacima Državne izborne komisije pobjednička koalicija je u novom sazivu Skupštine Crne Gore obezbijedila 48 poslaničkih mjesta, SNP 16, Nova osam  i PZP pet. 

2010 – Nakon belgijske ratifikacije Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju Crne Gore s EU, završen je proces potvrđivanja tog dokumenta u svih 27 država članica Evropske unije.

2011 – Specijalno vijeće Višeg suda u Podgorici oslobodilo je devetoricu bivših pripadnika MUP-a Crne Gore optužbi za nezakonito preseljenje, odnosno deportaciju bosanskih izbjeglica vlastima Republike Srpske u maju 1992.

2011 –  Ruske specijalne snage uništile su pobunjeničku bazu u kavkaskoj republici Ingušetiji i ubile 17 terorista, među kojima je bio i vođa čečenskih pobunjenika Doku Umarov. Doku je ranije izjavio da je upravo on naredio bombaški napad na moskovski aerodrom Domodjedovo, koji je 24. januara izveo dvadesetogodišnji mladić iz Ingušetije Mohamed Jevlajev, kada je poginulo 37, a povrijeđeno 180 osoba.

2013 – U Sarajevu je na 45 godina zatvora osuđen zapovjednik paravojne jedinice srpskih snaga “Bijeli anđeli” Veselin Vlahović – Batko za ratne zločine počinjene nad Bošnjacima i Hrvatima u sarajevskim naseljima Grbavica, Vraca i Kovačići 1992. Vlahović, poznat kao “monstrum s Grbavice” proglašen je krivim po 66 tačaka optužnice za ubistvo 30 osoba, silovanje većeg broja žena bošnjačke i hrvatske nacionalnosti, kao i premlaćivanje, maltretiranje i pljačkanje građana nesrpske nacionalnosti. Zbog obima njegovih nedjela, presuda je čitana gotovo dva sata. Vlahović je isporučen pravosudnim organima BIH u martu 2010, nakon što je uhapšen u Španiji.

2014 – Njemački nedjeljnik „Špigl“ je objavio da je Američka nacionalna bezbjednosna agencija (NSA) prisluškivala više od 120 političkih lidera u svijetu. Pozivajući se na dokumenta, koja mu je dostavio bivši službenik NSA Edvard Snouden, „Špigl“ je objelodanio da je ta agencija sprovodila svoje metode nadzora i u Bosni.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1901– U Australiji su održani prvi federalni izbori.  U prvom australijskom parlamentu najviše mjesta dobila je Laburistička partija.

1956 –  U Novom Sadu osnovane su Jugoslovenske pozorišne igre «Sterijino pozorje», povodom 150 godina rođenja i stogodišnjice smrti srpskog komediografa Jovana Sterije Popovića.

2007 – Crnogorska plivačica Marina Kuč zauzela je 23. mjesto u kvalifikacijama Svjetskog prvenstva u Melburnu, u disciplini 200 metara prsno i time izborila olimpijsku B vizu i pravo da kao prva crnogorska sportistkinja učestvuje na Olimpijskim igrama u Pekingu.

VIRTUELNE TURE

Najsigurniji način da se zaštitite i pomognete sprečavanju širenja koronavirusa je da
ostanete doma, a savremene platforme vam daju mogućnost da i preko interneta “prošetate” najpoznatijim svjetskim muzejima i galerijama.

Pored preporuka da vrijeme iskoristite čitajući, učeći, gledajući televiziju, postoji način i da tokom izolacije “posjetite” svjetske muzeje iz svoje fotelje.

Platforma Google Arts and Culters su se udružile sa preko dvije i po hiljade muzeja i galerija širom svijeta, kako bi u ovom periodu zainteresovanima omogućili virtuelne ture.

Ova kolekcija uključuje saradnju sa Britanskim muzejem u Londonu, Gugenhajmom u Njujorku, muzejom Van Goga u Amsterdamu, Nacionalnom galerijom umjestnosti u Vašingotnu i mnogim drugim mjestima, koja vam mogu pružiti znanja o umjetnosti, istoriji i nauci.

PREMIJERNO

Crnogorski orkestar mladih premijerno je, u Jutarnjem program TVCG, predstavio koncertni spot savremene kompozicije mladog crnogorskog kompozitora Milivoja Pićurića: Nokturno za solo violinu, orkestar i elektroniku.

Članice Crnogorskog orkestra mladih kontabasistkinja Neda Mališić i violistkinja Danka Pavićević javile su se iz Pariza gdje studiraju, rade i žive.

One su u Jutarnjem programu najavile spot koji je snimljen u produkciji “Udruženja mladih umjetnika Crne Gore” a uz podršku Ministarstva kulture Crne Gore.

“Udruženje mladih umjetnika Crne Gore’’ osnovalo je Crnogorski orkestar mladih 2018. godine. Nakon uspješne godine, u septembru 2019. COM postaje predstavnik Crne Gore u “Evropskoj orkestarskoj federaciji”.

Čine ga muzičari iz naše zemlje, koji su većinom svoju karijeru započeli u inostranstvu.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1749. rođen je francuski astronom, matematičar i fizičar Pjer Simon Laplas. Istakao se radovima na polju nebeske  mehanike, a svoju čuvenu hipotezu o nastanku Sunčevog sistema poznatu kao Kant-Laplasova teorija, objavio je 1796. Značajni su i Laplasovi radovi u matematičkoj teoriji diferencijalnih jednačina i u teoriji vjerovatnoće.

1811 – Umro je srpski prosvjetitelj, pisac, filozof i pedagog Dositej Obradović, prvi srpski ministar prosvjete, jedna od najznačajnijih i najuticajnijih ličnosti u Srbiji krajem 18. i početkom 19. vijeka. Poznata djela: «Život i priključenija» , «Basne», «Hristoitija».

1832 – U okviru reformi upravno-političke vlasti, pošto je ukinuo guvernardurstvo, Njegoš je shodno odlukama Opštecrnogorskog zbora donesenim krajem 1831. formirao crnogorski Senat ( u čijim je rukama bila zakonodavna, sudska i izvršna vlast) te oružane odrede: Gvardiju, koja je izvršavala odluke Senata, i perjanike, vladarevu tjelesnu gardu.

1868 – Rođen je ruski pisac Maksim Gorki, koji se smatra utemeljivačem socijalističkog realizma u ruskoj književnosti . Imao je značajnu ulogu  u političkom i kulturnom životu sovjetske Rusije i 1934. postao je prvi predsjednik Sovjetskog udruženja pisaca. Umro je 1936. Poznata djela  «Makar Čudra», «Mati» , «Na dnu».

1883 – Na Cetinju je potpisan ugovor o prijateljstvu, trgovini i plovidbi između Crne Gore  i Italije. Ugovornice su jedna drugoj dale status najpovlašćenije nacije u svim kupopradajnim i administrativnim poslovima, a iz slobodnog uvoza u Crnu Goru isključeni su: oružje, barut i drugi eksplozivni materijali, ratna municija, so, šalitra, sumpor i duvan.

1905 – U Papratima kod Nikšića rođen  je crngorski književnik Mirko Banjević. Po vokaciji liričar, pripadao je grupi međuratnih socijalno- revolucionarnih pjesnika. Njegovao je narodnu leksiku, a njegova poezija izvanredne snage bila je u dosluhu s najbitnijim tokovima moderne poezije. Bio je urednik “Pobjede”, časopisa “Stvaranje”, beogradskog “Rada” i Tanjuga. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade 1962. Umro je u Beogradu 6. septembra 1968. Poznata Banjevićeva djela – zbirke pjesama: «Šume» , «Zvjezdani voz», «Do iskapi», «Zavjet» i poema «Sutjeska».

1907 – U Veljem brdu kod Podgorice rođen je crnogorski političar i državnik Blažo Jovanović. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Podgorici; pravne nauke studirao u Beogradu, a diplomirao u Zagrebu. Bio je član KPJ od 1924, a učesnik NOB-a od 1941. Jedan je od organizatora i rukovodilaca ustanka u Crnoj Gori, a boraveći u Albaniji od  oktobra 1942. do maja 1943,  veliku pomoć pružio je komunistima u organizovanju Prve konferencije Komunističke partije Albanije, kao i u organizovanju oružane borbe. Od 1945.  bio je prvi predsjednik vlade Narodne Republike Crne Gore, potom Izvršnog vijeća Narodne Skupštine, a od 1954. i predsjednik Narodne Skupštine Crne Gore. Bio je i predsjednik Ustavnog suda SFRJ od 1963. do 1974, član Predsjedništva CK SKJ i član Savjeta federacije. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 1953. Autor je monografije „Aktuelna pitanja Ustavnog suda Jugoslavije“ i brojnih političkih članaka. Umro je u Igalu kod Herceg Novog 4. februara 1976, a sahranjen je u Titogradu.

1939 – Republikanska vojska predala je Madrid snagama generala Franka, čime je okončan Španski građanski rat. General Franko objavio je 1. aprila kraj rata, koji je trajao 986 dana i odnio preko milion ljudskih života.

1941 – U nastupu depresije izazvane Drugim svjetskim ratom, engleska književnica Virdžinija Vulf izvršila je samoubistvo. Autorka romana «Ka svjetioniku» i «Gospođa Delovej», ubraja se među najbolje engleske romanopisce 20. vijeka.

1943 – Na Beverli Hilsu u Kaliforniji umro je ruski kompozitor i pijanista – virtuoz Sergej Rahmanjinov, autor čuvenih klavirskih koncerata i «Rapsodije na Paganinijevu temu», kao i opere-jednočinke“Aleko“, inspirisane Puškinovom poemom „Cigani“. Većina Rahmanjinovih djela je u stilu poznog romantizma, srodno Čajkovskom, ali i pod uticajem Šopena i Lista. Emigracijom u Sjedinjene Američke Države 1918. započeo je novi period njegovog života i stvaranja, mada mnogo manje plodan nego u Rusiji. Kako su godine prolazile bio je sve melanholičniji i svjesniji nemogućnosti povratka u otadžbinu. Rahmanjinova djela čine sintezu evropskog duha i ruske narodne osjećajnosti.

1973 – Savjet Tehničkog fakulteta u Titogradu donio je odluku o otvaranju Metalurškog odsjeka tog fakulteta. Iz tog odsjeka razvio se Metalurško-tehnološki fakultet, članica Univerziteta Crne Gore.

1985 – Umro je francuski slikar rusko-jevrejskog porijekla Mark Šagal, koji je, mimo svih likovnih formi i eksperimenata, koji su obilježili 20. vijek, uspio da izgradi originalan individualni likovni izraz. Ilustrovao je  La Fontenove «Basne», Gogoljeve «Mrtve duše», «Bibliju», oslikao svod Pariske opere, Sinagogu u Jerusalimu, zgradu Ujedinjenih nacija i uradio vitraže za katedralu u Mecu.

1989 – U Beogradu su proglašeni amandmani na Ustav Srbije, kojim je pokrajinama oduzeta mogućnost veta na ustavne promjene u Srbiji i dio zakonodavne, upravne i sudske funkcije. Revizija republičkog ustava, na Kosovu je propraćena masovnim demonstracijama Albanaca. U sukobima s policijom poginula su 22 demonstranta i dva policajca.

1994 – Umro je francuski pisac rumunskog porijekla Ežen Jonesko, tvorac «antiteatra» i jedan od najznačajnijih autora «Teatra apsurda». Poznata Joneskova djela: «Ćelava pjevačica» i «Žak ili pokornost».

2004 – Litvanija, Letonija i Estonija, zajedno sa Bugarskom, Slovačkom, Slovenijom i Rumunijom zvanično su postale članice Zapadne alijanse. Time je NATO sa dotadašnjih 19 postao organizacija sa 26 članica.

2005 – U okviru primarne zdravstvene zaštite u Crnoj Gori, u Podgorici je počela realizacija pilot projekta Ministarstva zdravlja “Izabrani doktor”. Prema tom projektu pravo na izbor ličnog ljekara imaju svi osiguranici na teritoriji Podgorice.

2006 – U jednom od najvećih protesta u Francuskoj u posljednjih nekoliko decenija, stotine hiljada ljudi marširalo je u francuskim gradovima, a sindikati su organizovali jednodnevni nacionalni štrajk, pozivajući Vladu da povuče sporni zakon o zapošljavanju mladih,

2007 – Na Cetinju je otvoren konzulat Gvineje, prvo diplomatsko predstavništvo jedne afričke zemlje u Crnoj Gori.

2008 – Crnogorski premijer Milo Đukanović ispitan je na lični zahtjev pred nadležnim italijanskim organima u Bariju, povodom dugogodišnje istrage i optužbi za organizovani šverc cigareta iz Crne Gore u italijansku provinciju Pulja od 1994. do 2002. godine. U saslušanju, koje je trajalo šest sati, Đukanović je odgovarao na 80 pitanja.

2008 – U 20 sati i 30 minuta, avion Montenegro Airlinesa prvi put je pod crnogorskom oznakom  i grbom poletio s podgoričkog aerodroma  za Beograd. Od sticanja nezavisnosti Crne Gore 2006, fokeri crnogorske avio-kompanije letjeli su pod srpskom oznakom zbog nedostatka potrebnih dozvola za rad crnogorske Uprave za civilno vazduhoplovsto.

2010 – Na sjednici Crnogorske pravoslavne crkve konstituisan je Mitropolijski savjet, za čijeg je predsjednika izabran mitropolit Mihailo.

2011 – U Podgorici je održana prva nacionalna konferencija o pravima i položaju LGBT populacije, pod nazivom „Crna Gora – svijetla tačka na LGBT mapi“. Šef operativnog sektora Delegacije EU u Podgorici Nikola Bertolini kazao je na konferenciji da je Crna Gora napravila značajan pomak usvajanjem zakona o zabrani diskriminacije, ali da su pripadnici LGBT populacije i dalje nevidljivi u društvu.

2012 – Na kraju trodnevne posjete Kubi, u cilju jačanja saradnje Rimokatoličke crkve s komunističkim liderima te zemlje, papa Benedikt XVI sastao se s Fidelom Kastrom, ikonom kubanske revolucije. Nakon mise, kojoj je prisustvovalo pola miliona ljudi u centru Havane, Benedikt je u vatikanskoj ambasadi razgovarao s Kastrom o crkvenoj liturgiji, nauci i situaciji u svijetu.

2013 – Na tradicionalnoj ceremoniji obilježavanja Isusovog gesta poniznosti prema apostolima noć prije raspeća, papa Franjo posjetio je kazneni dom za maloljetnike na periferiji Rima i u obred među 12 osoba uključio i dvije mlade žene. Bilo je to prvo papsko obilježavanje Svetog četvrtka u istoriji uz učešće žena.

2014 – U Podgorici je otvorena Prva konferencija za počasne konzule. Na otvaranju su govorili predsjednik Crne Gre  Filip Vujanović i ministar vanjskih poslova i evropskih integracija Igor Lukšić. Crna Gora ima 30 počasnih konzula u svijetu, od čega su u radu konferencije učestvovala 23 iz 19 zemalja.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1776 – U Moskvi je osnovan Boljšoj teatar, veliki teatar opere i baleta, po ugledu na Sankt Peterburg, u kojem su od 40-ih godina 18. vijeka izvođene operske predstave.

1930 – Dva najveća turska grada Konstantinopolj i Angora dobili su nova imena – Istanbul i Ankara.

2005 – Razorni zemljotres, jačine 8,7 stepeni Rihterove skale pogodio je indonežansko ostrvo Nias, poznato kao raj za surfere; 60 kilometara udaljeno od mjesta na kojem je potres jačine devet stepeni Rihterove skale 26. decembra 2004. izazvao cunami u kojem je poginulo gotovo 300 hiljada ljudi. Novi zemljotres u glavnom gradu Niasa usmrtio je oko 1.000 ljudi i razrušio grad.

2010 – Predsjednik SAD Barak Obama stigao je u nenajavljenu posjetu Avganistanu, prvu od izbora za predsjednika i vrhovnog komandanta američke vojske.

2014 – Kineski predsjednik Si Đin Ping rekao je da Kina neće birati strane po pitanju Ukrajine, čime je razočarao Zapad, koji se nadao da će Peking doprinijeti međunarodnom pritisku na Rusiju zbog pripajanja Krima.