CRNOGORSKA UMJETNICA

Crnogorska umjetnica Tijana Dujović Liščević preminula je sinoć u 56. godini.

Dujović Liščević je 1990. godine diplomirala na Fakultetu primijenjenih umjetnosti i dizajna u Beogradu.

Usavršavala se na Akademiji lijepih umjetnosti u Atini.

Izlagala je na više od 50 grupnih i samostalnih izložbi u zemlji i inostranstvu, Italiji Portugalu, Grčkoj , Kini, Australiji.

Dobitnica je mnogih nagrada.

Djela joj se nalaze u muzejima i galerijama u Crnoj Gori, Srbiji, Italiji i Portugaliji.

PRIVREMENE MJERE

U skladu sa naredbom Ministarstva zdravlja o preduzimanju privremenih mjera za sprečavanje prenošenja korona virusa, u Kulturnom centru Bar od danas je za posjetioce privremeno zatvorena i biblioteka.

“Od ranije su za posjetioce privremeno zatvoreni svi objekti Kulturnog centra Bar-Stari grad Bar,  Zavičajni muzej u Dvorcu kralja Nikole, galerija “Velimir A. Leković”, tvrđava Besac na Virpazaru i Stara maslina na Mirovici,  te čitaonica u Domu revolucije”, navodi se u saopštenju.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1813. rođen je škotski misionar i istraživač Afrike Dejvid Livingston, koji je 1855. otkrio Viktorijine vodopade. Prvi je istraživao pustinju Kalahari, basen rijeke Zambezi i izvorište rijeke Kongo. Kao najveći britanski istraživač Afrike, sahranjen je u Vestminsterskoj katedrali u Londonu.

1897 – Na relaciji Cetinje – Rijeka Crnojevića počeli su redovno da saobraćaju omnibusi. Pravilima za putnike omnibusa bilo je predviđeno da vozilo saobraća svaki dan, a zainteresovanima dva puta nedjeljno obezbjeđuje vezu s parobrodom «Danica» na Skadarskom jezeru.

1903 – U Skadru je potpisan ugovor između kapetana Đura Gvozdenovića, izaslanika knjaževskog crnogorskog Ministarstva finansija s jedne, i Nuš Kolje iz Skadra s druge strane, oko prevoza 12 hiljada kvintala državnog žita iz luke San Đovani u Medovi, do magacina Blata, Plavnice, Vira i Rijeke.

1916 – Premijer crnogorske vlade Lazar Mijušković predao je u Bordou ruskom poslaniku na crnogorskom dvoru memorandum kojim je tražena obnova nezavisnosti i političke individualnosti Crne Gore, uz garancije njenog teritorijalnog integriteta od strane velikih sila.

1917 – Andrija Radović, bivši premijer crnogorske vlade u egzilu, koji je tu funkciju obavljao nakon ostavke Lazara Mijuškovića,  u ulozi predsjednika takozvanog Crnogorskog odbora  za narodno ujedinjenje, organizovao je  i finansijski opskrbio grupu, srpskom dvoru odanih ljudi, da u ime Crne Gore potpišu Krfsku deklaraciju kojom je bilo predviđeno pripajanje Crne Gore Srbiji.

1920 – Sjedinjene Američke Države odbile su da potpišu Versajski ugovor poslije Prvog svjetskog rata i da se priključe Društvu naroda, zbog bojazni od uvlačenja u rat, u slučaju napada na neku članicu Društva.

1945 – Velika Britanija priznala je vladu Demokratske federativne Republike Jugoslavije na čelu s Josipom Brozom Titom. Nakon Velike Britanije, Jugoslaviju su priznale i Sjedinjene Američke Države i Sovjetski Savez.

1999 – Nakon neuspjelih pregovora između  Srba i kosovskih Albanaca u Parizu, predsjednik SAD Bil Klinton izjavio je da je  «prag prekoračen» i da problem Kosova ugrožava američke  nacionalne interese. Diplomate zapadnih zemalja počeli su da napuštaju  Beograd, a međunarodni verifikatori Kosovo. Pet dana kasnije snage NATO-a počele su bombardovanje SR Jugoslavije.

2008 – U Skupštini Crne Gore usvojen je prostorni Plan Crne Gore do 2020. godine. Uz poslanike DPS-a i SDP-a za taj dokument glasali su i poslanici Bošnjačke stranke i Demokratske unije Albanaca. Protiv su bili poslanici Srpske liste, dok usvajanju nijesu prisustvovali predstavnici Pokreta za promjene, Demokratske srpske stranke i Narodne stranke. Istoga dana, u Skupštini je usvojena i odluka o osnivanju Nacionalnog savjeta za evropske integracije – savjetodavnog tijela za bolju koordinaciju i nadgledanje primjene Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) i praćenje pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji.

2008 – U 79. godini umro je belgijski književnik Hugo Klaus, prozaista, pjesnik i autor brojnih pozorišnih komada i scenarija. Nakon Drugog svjetskog rata napisao je oko 200 djela od kojih je najpoznatije „Het verdriet van Belgie“ iz 1983. u kojem kritikuje buržoaziju i hipokriziju crkve u rodnoj Flandriji.

2009 – U bečićkom hotelu “Splendid” održana je regionalna konferencija o energetskoj sigurnosti i efikasnosti, koju su organizovali Ministarstvo za ekonomski razvoj Crne Gore i njemačka organizacija za tehničku saradnju GTZ, uz podršku njemačkog Federalnog ministarstva za ekonomsku saradnju i razvoj. Na konferenciji je učestvovalo više od 350 predstavnika. “Crna Gora treba da se okrene obnovljivim izvorima energije i održivom razvoju energetike, te da u potpunosti primijeni načela i mjere energetske efikasnosti” – poručeno je sa konferencije.

2009 – U bjelopoljskom Višem sudu počeo je glavni pretres protiv osam bivših pripadnika Prvog podgoričkog korpusa, optuženih za ratni zločin protiv civila počinjen u Kaluđerskom lazu u proljeće 1999.

2011 – Zapadne sile pokrenule su vojnu akciju protiv snaga libijske vlade, nakon što je 17. marta u Savjetu bezbjednosti usvojena Rezolucija kojom je libijskom lideru Moameru Gadafiju naloženo da obustavi akcije vojnih snaga protiv civila. U napadima iz vazduha i sa mora, snage zapadnih sila gađale su mete duž libijske obale kako bi primorale Gadafijeve snage da obustave vatru. Francuski borbeni avioni izveli su prve napade u najvećoj međunarodnoj vojnoj akciji u arapskom svijetu od invazije na Irak 2003. kako bi pružili podršku libijskim pobunjenicima koji su bili na ivici poraza.

2013 – Ispred bazilike Svetog Petra u Rimu, u prisustvu 200.000 ljudi, održana je svečana ceremonija ustoličenja pape Franja, novog poglavara Rimokatoličke crkve. Obraćajući se prisutnima, argentinski papa ponovio je riječi iz prve mise od 14. marta, da je misija crkve da brani najsiromašnije i najranjivije. Papino ustoličenje, kome su prisustvovali i crnogorski premijer Milo Đukanović, Mitropolit Crnogorske pravoslavne crkve Mihailo i Mitropolit Srpke pravoslavne crkve u Crnoj Gori Amfilohije, ocijenjeno je kao daleko skromnije i sat kraće od raskošne inauguracije njegovog prethodnika Benedikta XVI 2005. Nakon mise, papa Franjo susreo se sa stranim delegacijama, kao i s vaseljenskim patrijarhom Vartolomejem, što je prvi put da je duhovni predstavnik pravoslavnih hrišćana prisustvovao ustoličenju rimskog pape od Velike šizme između zapadnog i istočnog hrišćanstva 1054. godine. Papa Franjo, prvi jezuita na čelu Vatikana, naslijedio je crkvu opterećenu skandalima zbog seksualnog zlostavljanja djece od strane sveštenika i curenja povjerljivih dokumenata koji ukazuju na korupciju i rivalstvo između kardinala unutar Kurije (crkvene vlade).

2013 – U vazduhoplovnoj bazi u Golubovcima priređen je doček pripadnicima šestog kontingenta Vojske Crne Gore, koji je pola godine proveo u Avganistanu pod komandom potpukovnika Hajrudina Đerekarca. Pozdravljajući pripadnike kontingenta, ministarka odbrane Milica Pejanović Đurišić izrazila je uvjerenje da će iskustva koja su crnogorski vojnici stekli u toj, kako je kazala, veoma zahtjevnoj i kompleksnoj međunarodnoj operaciji, biti dragocjena tokom procesa izgradnje kapaciteta i povećanja interoperabilnosti Vojske Crne Gore.

2014 – Ambasador Crne Gore u Argentini Gordan Stojović predao je akreditivna pisma potpredsjedniku te zemlje Amadu Bondou. Činu predaje prisustvovao je i šef Kabineta ministara Argentine Horhe Kapetanić Popović, porijeklom Crnogorac.

2014 – Proslavljeni holivudski producent i dvostruki oskarovac, čovjek koji je preživio holokaust Branko Lustig, prema istraživanjima magazina „The Daily Beast“, proglašen je jednim od pedeset najvećih producenata svih vremena. Među najvećim imenima koja stoje iza najvažnijih naslova filmske industrije, Lustig se našao na 29. mjestu. Slavni producent posjetio je Crnu Goru u novembru 2013. i na Cetinju studentima i profesorima Fakulteta dramskih umjrtnosti govorio o iskustvu iz vremena ex- jugoslovenskih koprodukcija, do učešća u stvaranju holivudskih blokbastera, poput „Šindlerove liste“, „Gladijatora“,“ Hanibala“,“ Pada Crnog jastreba“, i saradnje s najvećim svjetskim rediteljima, kao što su Stiven Spilberg i Ridli Skot.

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1796 – Republika Francuska donijela je dekret o slobodi štampe, koji je po dolasku Napoleona na vlast dvije godine kasnije, prestao da važi, a štampa je podvrgnuta strogoj cenzuri.

1950 – Umro je američki pisac Edgar Rajs Barouz, poznat po seriji poznatih pustolovnih romana o Tarzanu.

1991 – Narodna skupština Srbije preuzela je ovlašćenja raspuštene skupštine Kosova i razriješila dužnosti Rizu Sapundžiju, člana Predjsedništva SFRJ s Kosova.

2006 – U Bjelorusiji su održani predsjednički izbori na kojima je autoritarni lider Aleksandar Lukašenko, koji je i prethodnih  12 godina vladao tom zemljom, ostvario ubjedljivu pobjedu i time osigurao i treći petogodišnji mandat.

2014 – Spoljnopolitički urednik BBC-a Džon Simpson kazao je da je ruska „aneksija Krima najmirnija invazija u modernom dobu, okončana prije nego što je spoljašnji svijet shvatio da je uopšte počela“. Operacija je veoma pametno planirana i izvedena i apsolutno nema sumnje da je to bio puč – brz i uglavnom bez krvi, kazao je Simpson.

2014 – Lider Demokratske stranke Srbije Vojislav Koštunica podnio je neopozivu ostavku na stranačku funkciju, zato što DSS na prijevremenim parlamentarnim izborima nije osvojila neophodan broj glasova za ulazak u Skupštinu Srbije, prvi put od osnivanja 1992. 

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1768. umro je engleski književnik irskog porijekla Lorens Stern, koji je romanima «Sentimentalno putovanje« i «Tristram Šendi» znatno uticao na razvoj evropske književnost. Prikazujući «tok misli» svojih junaka anticipirao je neke oblike proze XX vijeka, te se smatra i prethodnikom Džejmsa Džojsa i Virdžinije Vulf.

1842 – Rođen je francuski  pisac Stefan Malarme, uz Remboa i Verlena najznačajniji pjesnik francuskog romantizma, koji je znatno uticao na kasniju francusku poeziju. U početku je pripadao parnasovcima, ali se može smatrati za preteču simbolista. Malarmeova pjesma «Popodne jednog fauna» inspirisala je Debisija da komponuje čuveni preludij.

1845 – U cetinjskom Donjem kraju rođen je Đuro Popović, jedan od najboljih učitelja u Crnoj Gori u drugoj polovini XIX i prvih godina XX vijeka. Školovao se u Petrogradu i Moskvi. Pisao je udžbenike za osnovne škole, bio je školski nadzornik, školski zakonodavac i javni radnik.

1871 – Radnici Pariza počeli su Prvu proletersku revoluciju, poznatu kao Pariska komuna, čiji je neposredan povod bio francusko-pruski rat. Naoružani radnici, nazvani «komunari» stvorili su Nacionalnu gardu, Centralni komitet kao vrhovno tijelo, raspisali izbore i proglasili komunu. Pobuna je ugušena krajem maja.

1913 – Primorski odred crnogorske vojske izvršio je drugi  napad na Taraboš  u okviru Skadarske operacije, iako su već ranije velike sile, uz pristanak Rusije, odlučile da Skadar ostane u sastavu Albanije. U tom napadu učestvovao je pod komandom Petra Plamenca i bataljon veterana – dobrovaljaca, njih oko 400, formiran s ciljem da sačuva što više mlade vojske. Taj bataljon bio je zapamćen kao bataljon smrti ili bataljon vitezova, čiji su vojnici prvi  jurišali na žicom obezbijeđene šančeve.

1948 – Sovjetska vlada opozvala je vojne stručnjake iz Jugoslavije, a narednog dana i civilne, što je bio prvi znak razilaženja između jugoslovenskog komunističkog lidera Josipa Broza Tita i sovjetskog lidera Josifa Visarionoviča Staljina.

1980 – Umro je njemački filozof Erih From, čije se djelo zasniva na humanističkim tradicijama marksizma i koji je analizom uzroka ljudskog samootuđenja stekao široku popularnost psihoanalitičara i humaniste. Poznata djela «Bjekstvo od slobode», «Čovjek za sebe», «Zdravo društvo».

1993 – Srpske snage su u Bosanskom ratu blokirale humanitarne konvoje Ujedinjenih nacija za Srebrenicu i izvršile jedan od najtežih artiljerijskih napada na opkoljeno Sarajevo.

1994 – Bosanska vlada i Hrvatska potpisale su u Vašingtonu sporazum o Muslimansko-Hrvatskoj federaciji u Bosni i Hercegovini, koja je kasnije, Dejtonskim sporazumom postala jedan od dva entiteta u toj republici.

2008 – Rusija i Sjedinjene Američke Države nijesu uspjele da postignu dogovor o raspoređivanju djelova protivraketnog štita u istočnoj Evropi,  zbog čega su odnosi između dvije zemlje pali na najniži nivo poslije hladnog rata.

2012 – U organizaciji Unije slobodnih sindikata (USS), Mreže za afirmaciju nevladinog sektora (MANS) i Studentske unije (SU), na Trgu Republike u Podgorici protestovalo je više od deset hiljada građana iz cijele Crne Gore. Okupljeni su zahtijevali socijalnu pravdu, bolji život i raskid s organizovanim kriminalom.

2012 – Nakon ostavke Kristijana Vulfa zbog zloupotrebe položaja, Savezna skupština Njemačke izabrala je za novog predsjednika te zemlje Joahima Gauka, bivšeg evangelističkog pastora i borca za ljudska prava iz komunističke Istočne Njemačke (DDR).

2014 – Ambasadori Crne Gore i Grenade pri Ujedinjenim nacijama Milorad Šćepanović i Denis Antoin potpisali su protokol o uspostavljanju diplomatskih odnosa između dvije države. Uz poruke o jačanju saradnje između Crne Gore i Grenade, ambasadori su istakli značaj uspostavljanja i jačanja veza i uloge malih zemalja u Ujedinjenim nacijama.

2014 – Ruski predsjednik Vladimir Putin i lideri Krima potpisali su sporazum o pripajanju tog poluostrva Rusiji. U ruskom parlamentu Putin je nakon potpisivanja sporazuma kazao da je Krim „uvijek bio dio Rusije“ i da je potpisivanjem sporazuma ispravio „istorijsku nepravdu“. Publika je potpisivanje sporazuma pozdravila oduševljeno uz klicanje, dok je Putin optužio zapadne države da stalno pokušavaju da satjeraju Rusiju u ćošak i da su licemjerne, i u tom smislu naveo da su prihvatile pravo Kosova na samoopredjeljenje i nezavisnost od Srbije, a sada to uskraćuju Krimu. Putin se kasnije pojavio na moskovskom Crvenom trgu i obratio se masama riječima: „Krim i Sevastopolj se vraćaju svojim domaćim obalama, u svoju domaću luku, u Rusiju!“ Nakon toga uzviknuo je „Slava Rusiji“, dok je masa uzvikivala njegovo ime.

2014 – Nakon što se poslije četiri godine bjekstva predao srpskim agentima, Darko Šarić, državljanin Srbije porijeklom iz Pljevalja, optužen za šverc droge i druga krivična djela, doveden je avionom na podgorički aerodrom Golubovci iz, kako je nezvanično saopšteno Dominikanske republike. Nakon kratkog zadržavanja i susreta s porodicom na aerodromu Golubovci, Šarić je avionom Vlade Srbije, odveden za Beograd. Optužen za više teških krivičnih djela na trinaest optužnica, među kojima i za šverc blizu šest tona kokaina i pranje desetina miliona eura, po dolasku u Beograd saslušan je u Specijalnom sudu, nakon čega mu je određen pritvor. Po riječima ministra pravde Srbije Nikole Selakovića, u otkrivanju Šarića, osim srpskih i crnogorskih bezbjednosnih službi i agencija učestvovale su i strane službe, među kojima italijanske, španske, švajcarske, belgijske i austrijske, kao i američka CIA i slovenačka SOVA.  

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1886 – Potpisana je Poštanska konvencija između Crne Gore i Turske kojom su definisane međusobne obaveze u okviru poštanskih djelatnosti.

1962 – Potpisan je Evijanski mirovni sporazum kojim je okončan osmogodišnji rat za nezavisnost Alžira od francuske kolonijalne vlasti.

1970 – General Lon Nol izveo je državni udar u Kambodži dok je šef države princ Norodom Sihanuk boravio u Moskvi.

2006 – Stotine hiljada ljudi protestovalo je širom Francuske kako bi izvršili pritisak na konzervativnu Vladu da odustane od novog  Zakona o radu koji omogućava firmama da bez obrazloženja otpuštaju radnike, mlađe od 26 godina, tokom prve dvije godine rada.

2008 – „Atlas penzija“, prvo privredno društvo u Crnoj Gori za upravljanje penzionim fondom, dobilo je dozvolu za rad. Osnivači društva su FIN Invest i Atlas mont fond iz Atlas grupe biznismena Duška Kneževića, Savez sindikata Crne Gore i Unija poslodavaca.

2008 – U Andrijevici je otvoren Dom kulture.

2008 – NATO je u Kosovskoj Mitrovici uveo vanredno stanje nakon nereda koje su izazvali kosovski Srbi u kojima je poginuo jedan policajac Ujedinjenih nacija, a osoblje prinuđeno da se povuče.

2011 – Američki predsjednik Barak Obama upozorio je libijskog vođu Moamera Gadafija da se mora povinovati Rezoluciji Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija, usvojenoj u Savjetu dan ranije, ili će biti preduzeta vojna akcija.

GLUMAC IZLIJEČEN

Glumac Tom Henks izašao je iz australijske bolnice u koju je bio smješten u izolaciju, pošto je bio pozitivan na novi korona virus, saopštile su danas vlasti države Kvinslend.

Njegova supruga Rita Vilson i dalje je hospitalizovana.

Američki glumac pripremao se za snimanje filma o Elvisu Prisliju u Australiji, dok je Rita Vilson, pjevačica i glumica, držala koncerte u Sidneju i Brizbejnu.

Glumac je bio u kontaktu sa dvije zaražene osobe, prije nego što je potvrđeno da su i on i supruga pozitivni na Kovid-19.

Tom Henks je prva holivudska zvijezda koja je objavila da ima novi virus.

Kovidom-19 zaraženo je skoro 400 ljudi u Australiji, a umrlo je petoro.

GRADSKO POZORIŠTE

Predstava sa Dječije lutkarske scene “Mogli” (4+) biće prikazana sjutra sa početkom u 12 sati, na YouTube kanalu Gradskog pozorišta.

Gradsko pozorište nastoji da, kako poručuju, uprkos realnoj prijetnji korona virusa, a poštujući naloge Vlade Crne Gore i Instituta za zdravlje, ne liši najmlađu publiku programa na koje su navikli i koje vole.

U terminima predviđenim za igranje predstava pozorišta za djecu u KIC-u “Budo Tomović”, Gradsko pozorište će na svom YouTube kanalu emitovati neke od najznačjanijih naslova za djecu i mlade sa postojećeg repertoara.

“Ovo je način da se najmladja publika cijele Crne Gore, u danima kada zdrastvene okolnosti nalažu imperativni oprez, ne bude uskraćena za argumente civilizacijskog i kulturnog odrastanja, što je i osnovni zadatak pozorišta za djecu”, poručuju iz Gradskog pozorišta.

U SAMOIZOLACIJI

Britanski glumac Idris Elba objavio je da je pozitivan na koronavirus, čime se pridružuje sve dužem popisu međunarodnih zvijezda zaraženih Kovidom-190, piše Hina pozivajući se na Rojters.

Elba je na Tviteru objavio da nema simptome, ali je u samoizolaciji. Nije objavio na kojoj je lokaciji.

“Jutros je ustanovljeno da sam pozitivan na Kovid 19. Osjećam se ok, zasad nemam nikakvih simptoma, ali sam se izolirao. Ostanite kući i budite pragmatični. Bez panike”, napisao je četrdesetgodišnji Elba.

Objasnio je da se testirao, jer je doznao da je u petak bio izložen zaraženoj osobi koju nije identifikovao.

“Budite pozitivni. Ne paničite”, rekao je u videoporuci uz svoju suprugu Sabrinu u pozadini.

Tom Henks izašao iz bolnice 

Glumac Tom Henks izašao je iz australijske bolnice u koju je bio smješten u izolaciju, pošto je bio pozitivan na novi korona virus, saopštile su danas vlasti države Kvinslend. Njegova supruga Rita Vilson i dalje je hospitalizovana.

Američki glumac pripremao se za snimanje filma o Elvisu Prisliju u Australiji, dok je Rita Vilson, pjevačica i glumica, držala koncerte u Sidneju i Brizbejnu.

Glumac je bio u kontaktu sa dvije zaražene osobe, prije nego što je potvrđeno da su i on i supruga pozitivni na Kovid-19.

Tom Henks je prva holivudska zvijezda koja je objavila da ima novi virus.

Kovidom-19 zaraženo je skoro 400 ljudi u Australiji, a umrlo je petoro.

Filmska studija prekinula snimanja 

Studio “Warner Bros” obavijestio je da prekida snimanje četvrtog nastavka “Matrixa” u kojem glumi Keanu Rivs, te treći nastavak “Fantastic Beasts and Where to Find Them”.

“Matrix” se trebao snimati u Njemačkoj.

“Universal Pictures”, “Netflix Inc” i “Disney” takođe prekidaju snimanja.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 180. godine umro je rimski filozof i car Marko Aurelije, koji je tokom vladavine od 161. suzbio germansku invaziju na Rimsko carstvo, pojačao kontrolu nad  provincijama, sproveo reforme u građanskom pravu i osnivao škole. Po djelu «Meditacije», svrstava se među najznačajnije predstavnike poznog stoičkog eklekticizma. Njegov bronzani konjanički spomenik na Kapitolu u Rimu jedno je od najmonumentalnijih djela rimske antičke skulpture.

1753 – Boraveći u Moskvi, vladika Vasilije Petrović uputio je pismo vicekancelaru Mihailu Ilarionoviču Voroncovu zahtijevajući da ruski dvor, bez znanja vladike, ne prima u posjetu sumnjive osobe iz Crne Gore, kako bi se izbjegla zloupotreba takvih posjeta od strane varalica koje su se lažno predstavljale ruskim velikodstojnicima.

1758 – Umro je u Petrovgradu guvernadur Stanislav Radonjić. Na tu funkciju izabran je 1756. Njegovo imenovanje podržao je mitropolit Vasilije, očekujući da će Radonjića odvojiti od Mletaka i pridobiti za sebe. Smrću guvernadura Radonjića, političkog protivnika vladike Vasilija, nijesu prestala unutar-crnogorska politička trvenja.

1883 – Nikšić je, pet godina nakon oslobođenja od turske vlasti, dobio urbanistički plan. Autor tog  projekta bio je inžinjer Josip Šilović – Slade, Trogiranin koji je zaslužan za gradnju značajnih objekata u Crnoj Gori: Zetskog doma, Austrougarskog poslanstva na Cetinju, Carevog mosta u Nikšiću i mnogih drugih.

1938 – Rođen je ruski baletski igrač Rudolf Nurejev, jedna od najvećih zvijezda svjetske baletske scene XX vijeka. Na Zapad je emigrirao poslije gostovanja u Parizu u junu 1961. Upamćen je po glavnim ulogama u mnogim baletima, među kojima su «Labudovo jezero», «Žizela» i «Petruška».

1948 – Velika Britanija, Francuska i zemlje Beneluksa potpisale su Briselski ugovor o pedesetogodišnjem savezu protiv oružanih napada u Evropi i o ekonomskoj, socijalnoj i vojnoj saradnji, što se smatra zametkom Evropske unije.

1956 – Umrla je francuska naučnica, nukelarni fizičar i hemičar Irena Kiri, kćerka nobelovaca Pjera i Marije Kiri. Sa suprugom Žanom Frederikom Žolio podijelila je 1935. Nobelovu nagradu za hemiju. Sa srpskim fizičarem Pavlom Savićem 1937. i 1938. otkrila je izotope poznatih elemenata – bombardovanjem urana neutronima.

2003 – Izabran je Savjet ministara nove državne zajednice Srbija i Crna Gora, na čelu s premijerom Svetozarom Marovićem, istovremeno i predsjednikom zajednice. U Savjet je izabrano pet ministara (dva iz Crne Gore i tri iz Srbije), generalni sekretar Savjeta i zamjenici ministara spoljnih poslova i odbrane.

2006 – Ministri obrazovanja zemalja članica Evropske unije i Zapadnog Balkana, među kojima i Crne Gore, usvojili su u Beču dokument kojim se zemlje Zapadnog Balkana integrišu u jedinstveni prostor obrazovanja u Evropi.

2007 – Šef ruske diplomatije Sergej Lavrov izjavio je da bi pregovori o Kosovu trebalo da se nastave pod rukovodstvom novog posrednika UN i da Rusija neće, kako je kazao, „automatski “ uložiti veto na predlog rezolucije o Kosovu u Savjetu bezbjednosi UN, jer, istakao je, Rusi „ ne mogu biti veći Srbi od njih samih“.

2008 – Kosovski Srbi pucali su i bacali granate na policiju Ujedinjenih nacija i pripadnike NATO-a u njžešćim nemirima od proglašenja kosovske nezavisnosti 17. februara.

2009 – Žalbeno vijeće Haškog tribunala pravosnažno je osudilo bivšeg predsjednika Skupštine Republike Srpske Momčila Krajišnika na dvadeset godina zatvora zbog zločina nad Muslimanima i Hrvatima u Bosni i Hercegovini 1992.

2013 – Japanskom arhitekti Toju Itu dodijeljena je Prickerova nagrada, koja u arhitekturi ima značaj Nobelove. Ito je rođen u Seulu, Južna Koreja, 1941. i poznat je po stvaranju objekata zasnovanih na ekstremnim konceptima u kojima pokušava da sjedini fizički i virtuelni svijet. Prema obrazloženju žirija Prickerove nagrade, njegova je arhitektura “poboljšala kvalitet mnogih javnih i privatnih prostora i inspirisala mnoge arhitekte, kritičare i javnost.

2014 – Šefovi diplomatija Crne Gore i Ujedinjenih Arapskih Emirata Igor Lukšić i šeik Abdulah bin Zajed al Nahijan otvorili su ambasadu Emirata u Podgorici i potpisali sporazum o ukidanju viza za diplomatske i službene pasoše, te  protokol o saradnji. Šeik Abdulah bin Zajed sastao se i s crnogorskim predsjednikom Filipom Vujanovićem i predsjednikom parlamenta Rankom Krivokapićem.

2014 – Na parlamentarnim izborima u Srbiji, Crnogorska partija osvojila je više od šest i po hiljada glasova, što je za 70 odsto više u odnosu na broj glasova na izborima 2012. U partiji su potvrdili da su jedina učesnica izbora koja nije finansirana iz budžeta Srbije, čime je „narušena zakonitost sprovođenja izbornog procesa i uskraćena mogućnost da se izbori sprovedu pod jednakim uslovima za sve“. Crnogorska partija, koja okuplja Crnogorce u Srbiji, jedina je manjinska partija koja nije imala zvaničnu, niti podršku iz matične zemlje. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1921 – U Poljskoj je proglašen Ustav kojim je uvedena parlamentarna vladavina.

1969 – Golda Meir, blizak saradnik Ben Guriona u borbi za stvaranje izraelske države, postala je prva žena premijer Izraela. Zbog nesuglasica u koalicionoj vladi 1974. podnijela je ostavku.

1992 – Na referendumu u Južnoj Africi, bijelci su nadmoćnom većinom podržali reforme za okončanje sistema  aparthejda.

2008 – U Podgorici je potpisan ugovor o saradnji Fakulteta Političkih nauka  i Instituta za političke nauke u Beču, kojim je predviđena razmjena profesora i tehnička pomoć.

2014 – Sjedinjene Američke Države i Evropska unija uvele su sankcije ruskim i ukrajinskim zvaničnicima umiješanim, kako je kazano, u otimanje Krima od Ukrajine, dok je ruski predsjednik Vladimir Putin potpisao dekret o priznavanju tog poluostrva kao suverene države.

OMILJENA LISTA

Pred vama je vrijeme koje morate provesti u zavorenom kako biste odgovorno postupili pod sumnjom eventualne zaraženosti korona virusom ili ste jednostavno smanjili kretanje iz straha od zaraze. Ovo je lista filmova u kojima su pojednici uz nadljudske napore uspjeli da prežive ekstremne katastrofe, koji će vas provozati emocionalnim rolerkosterom i učiniti da se osjećate na trenutak bolje.

Povratnik

Utemeljen na istinitom događaju, Inarituov “Povratnik” (2015.) nagrađen s tri Oskara govori o istraživaču Hugu Glasu (Leonardo Di Kaprio) iz 18. vijeka, kojeg je za vrijeme ekspedicije brutalno napao medvjed, a pripadnici njegovog tima na čelu s Džonom Ficdžeraldom (Tom Hardi) su ga povrijeđenog ostavili da umre u divljini. Surova zima, ljuti neprijatelj i želja za osvetom su ono što prati Glasovu borbu za život. Dikaprio I Hardi su nagrađeni Oskarom, a o scena s medvjedom je izazvala puno pažnje i parafraza u popularnoj kulturi.

Pijev život

Nakon što preživi brodolom, Pi čamac dijeli s neobičnim saputnikom – bengalskim tigrom. Oskarom nagrađeni reditelj Ang Li režirao je “Pijev život” (2012.) prema bestseleru Martela, kojeg krase ideje o vjeri, nadi i borbi za opstanak. Vizuelno impresivan film još je jedan u nizu onih koji pokazuje koliko je čovjek nemoćan kada se more i vremenske neprilike okrenu protiv njega.

Apokalipsa

Skupi istorijski spektakl Mela Gipsona “Apocalypto” (2006.) snimljen s 80 miliona dolara budžeta, radnjom je smješten u sumrak civilizacije Maja i napeti je triler koji govori o krvavoj borbi za preživljavanjem mladog lovca. Srca se čupaju iz otvorenog grudnog koša i ljudska lica koja žvače jaguar, samo su neke od brutalnosti kroz koje će proći Jaguarova Šapa bježeći od krvožednih ratnika. U protivnom, oni će ga iskorisiti kao roba ili žrtvovati bogovima. Utrkujući se s vremenom, osim što mora preživjeti, mora se vratiti u selo i spasiti porodicu.

Sve je izgubljeno

Nakon sudara s kontejnerom nasred Indijskog okeana, snalažljivi mornar započinje borbu za vlastiti život. 2013. godine Robert Redford se mirno suočava s nadolazećom katastrofom u priči “All Is Lost”, nakon što u uvodu čujemo riječi iz njegovog oproštajnog pisma. Pomorske nesreće su uvijek napete i pokazuju koliko je važno držati se pravila, te imati nužne zalihe hrane i vode te pametno koristiti nautičku opremu.

Psi od slame

Filmski klasik “Psi od slame” (1971.) predstavlja adaptaciju romana “The Siedge od Trencher’s Farm” Gordona Vilijamsa. U ovom klasiku Dastin Hofman igra profesora matematike koji sa svojom suprugom Ejmi dolazi da provede odmor u zabačenom mjestu u Kornvalu, u kojem ih dio lokalnih stanovnika toliko zamrzi da iz sitnih incidenata preraste u nasilje, koje će biti jedini način da bračni par spasi svoje živote.

1917

U prošlogodišnjem hitu Sema Mendesa “1917” dva mlada britanska vojnika tokom Prvog svjetskog rata dobijaju nemogući zadatak da dostave poruku duboko u neprijateljsku teritoriju, što će spriječiti njihove ljude da upadnu u smrtonosnu zamku. Napeti ratni triler snimljen je u naoko jednom kadru, s ozbiljnim šestomjesečnom pripremom kretanja u scenografiji, a slovio je a velikog favorita za ovogodišnje Oscare. Ljepote pejzaža suprotstavljene su slikama smrti, leševima u raspadu i ratnim apsurdom razaranja bez milosti, u kojima su pronalaženje smisla, nade i volje jedini aduti u borbi za preživljavanjem pojedica.

Opasnosti iz dubine

Rekli biste da su od Spiklbergovih “Ralja” svi filmovi o ajkulama isti, međutim u “Opasnosti iz dubine” (2016.) pratimo individualnu borbu za život mlade žene koja je nasukana na grebenu, dok velika bijela ajkula kruži između nje i obale i ždere sve pred sobom. Cijeli film je snimljen u Tihom okeanu, na ostrvima udaljenim 600 kilometara od obale Australije gdje Nensi (Blejk Lajvli) odluči da surfuje zabačenom obalom, daleko od očiju javnosti. Ovo je jedan od onih filmova nakon kojih osjetite da s vašim životom ipak sve štima, nakon što prođete katastrofalne napore, koji vas uvlače u priču do te mjere da istovremeno razmišljate o tome šta biste vi napravili u nemogućim okolnostima.

Babel

Drama Injarutua iz 2006. zaokružuje njegovu “trilogiju smrti”, koja osim ovog filma uključuje filmove “Pasja ljubav” i “21 gram”. “Babel” ima nekoliko priča koje povezuje zajednička nit, a smještene u Maroko, Meksiko, Japan te Sjedinjene Američke Države. Prva počinje tragedijom koja pogađa američki bračni par na odmoru u pustinji Maroka (Bred Pit I Kejt Blanšet). Sjajna muzika, filozofija života i smrti krase ovaj film, kao i jasna slika o tome kako su dešavanja na globalnom nivou rezultirala haosom koji više niko ne može kontrolisati.

Arktik

“Arctic” je islandska drama o preživljavanju s Madsom Mikelsenom u ulozi čovjeka koji je preživio pad aviona na Arktiku. On je kokpit aviona pretvorio u sklonište, bori se s polarnim medvjedima i peca ribu kroz ledeni pokrivač. Nakon što ga bezuspješno pokušaju spasiti helikopterom, pilot koji nastrada, na to sve će njemu pasti na brigu njegu. Film je premijerno prikazan u  Kanu 2018. godine, a sniman je na Islandu dvadesetak dana, što je danski glumac Miklsen opisao kao jedno od najtežih iskustava u njegovom životu.

Potraga za srećom

Nevjerovatno inteligentan i emotivan film Vila Smita “Potraga za srećom” (2006.) nema koga nije natjerao da pusti poneku suzu. Film je baziran na istinitoj priči  o Kristoferu Gardneru iz San Franciska koji je uložio novac u sprave za skeniranje kostiju. Dok Gardner pokušava da ih proda, njegova žena ga ostavlja, on gubi kuću i bankovni račun, te je prinuđen sa svojim sinom živi na ulici. Preživljavanje postaje posebno komplikovano kada vam na tom putu društvo pravi vlastito dijete, a Vil Smit je odigrao maestralnu ulogu u društvu vlastitog sina.

Captain Phillips

Film Paula Grigrasa nastaje na osnovu istinitog događaja iz 2009. godine o američkom teretnom brodu Mersk Alabama koga su oteli somalijski pirati. Napeti triler o kapetanu Phillipsu snimljen 2013. godine su kvalifikovali kao kompleksni portret bezbrojnih posljedica svjetske globalizacije. Radnja filma fokusirana je na odnos između kapetana broda Alabama, Ričarda Filipsa (Tom Hanks) i somalijskog vođe gusara Musea (Barkhad Abdi), koji će shvatiti da su samo pijuni ekonomskih sila koje su van njihove kontrole. Spektakularne scene borbi na pučini i lekcije o liderstvu su ono što krasi ovaj film.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1419. gospodar Zete Balša III počeo je rat protiv Mletačke Republike napadima na posjede u okolini Skadra i opsadom Drivasta. Rat po strategijskoj zamisli sličan prethodnom, Balša III finansirao je novcem zaplijenjenim od Dubrovčana, uz obećanje da će im vratiti oteto, ukoliko uspješno okonča pohod.

1521 – Portugalski moreplovac Fernando  Magelan stigao je na Filipine, gdje je  krajem aprila poginuo u sukobu s domorocima. Poslije tri godine plovidbe oko svijeta, u Španiju se 1522. od pet brodova njegove ekspedicije vratila samo «Viktorija» s 18 članova posade. Tim putovanjem prvi put je oplovljena Zemlja.

1751 – Rođen je Džejms Medison, predsjednik SAD od 1809-1817. Kao  član ustavotvorne skupštine u Filadelfiji 1787. značajno je doprinio formulaciji nacrta Ustava SAD. Smatra se jednim od najvećih državnika Sjedinjenih Američkih Država.

1811 – Rođen je Blažo Radović, crnogorski serdar i senator. Na početku vladavine knjaza Danila 1852. postao je kapetan Martinića i Vražegrmaca. Istakao se u borbama oko Spuža u Crnogorsko-turskom ratu 1852–53. tokom prvog pohoda Omer paše Latasa. Umro je 24. marta 1892.

1923 – U Kap Antibu u Francuskoj umrla je kraljica Milena, kćerka vojvode Petra Vukotića. Rođena je 22. aprila 1847, a s crnogorskim knjazom Nikolom vjenčala se 27. oktobra 1860. Rodila je dvanaestoro djece: devet kćeri i tri sina. Posmrtni ostaci kraljice Milene i kralja Nikole preneseni su iz San Rema u Crnu Goru 1. oktobra 1989. i sahranjeni na Cetinju  u dvorskoj crkvi na Ćipuru.

1935 – Hitler je izdao dekret kojim je Njemačkoj armiji osigurao 500.000 naoružanih vojnika. Time je potpuno odbacio Versajski ugovor, sklopljen poslije Prvog svjetskog rata, kojim je Njemačkoj dozvoljeno samo  100.000 ljudi pod oružjem.

1998 – Vatikan je izrazio žaljenje zbog toga što pojedini pripadnici Rimokatoličke crkve nijesu učinili dovoljno da tokom Drugog svjetskog rata pomognu Jevrejima izloženim nacističkom progonu, ali je odbacio zahtjeve da osudi ponašanje tadašnjeg Pape Pija XII.

1999 –  Svih 20 članova Evropske komisije, najvišeg  izvršnog tijela Evropske unije, podnijelo je ostavke zbog optužbi za prevare, korupciju i loše upravljanje finansijama. To su bile prve ostavke od osnivanja tog tijela 1958.

2004 – Na Kosovu je došlo do najtežih sukoba Srba i Albanaca od 1999, otkad su Nato i Ujedinjene nacije preuzele kontrolu nad tim područjem. U sukobima su život izgubile 24 osobe, oko 850 je teže i lakše povrijeđeno; spaljene su brojne srpske kuće, manastiri i crkve. U znak odmazde demonstranti u Beogradu i Nišu spalili su džamije u tim gradovima.

2006 – Crnogorski Predsjednik Filip Vujanović preuzeo je vrhovnu komandu nad svim rodovima vojske na teritoriji Crne Gore umjesto Vrhovnog savjeta odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora, dok je  Vlada preuzela organizaciju i finansiranje.

2009 – Italijanski premijer Silvio Berluskoni boravio je u prvoj zvaničnoj posjeti Crnoj Gori. Tokom posjete našoj državi, Berluskoni se sastao s crnogorskim premijerom Milom Đukanovićem s kojim je razgovarao o zainteresovanosti italijanskih investitora za dokapitalizaciju i djelimičnu privatizaciju Elektroprivrede, o gradnji novih hidroelektrana na Morači, i instaliranju podvodnog kabla za prenos električne energije između Crne Gore i Italije.

2011 – Predsjednik Srbije Boris Tadić otvorio je u Herceg Novom konzulat te zemlje. Tom prilikom Tadić je izjavio da se Srbija Strategijom o jačanju odnosa sa Srbima u regionu ne miješa u ustavno uređenje Crne Gore, dok je predsjednik Crne Gore Filip Vujanović ocijenio da će se sve, kako je kazao,  u jednoj finoj i prijateljskoj atmosferi rješavati. Strategiju Srbije o jačanju odnosa sa Srbima u regionu, Vlada te zemlje usvojila je 21. januara i u njoj je između ostalog traženo da Srbi budu konstitutivan narod u Crnoj Gori, kao i da Crna Gora bude u fokusu pažnje Srbije i u tom smislu u obavezi da finasira sveštenike Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori i medije koji promovišu srpski osjećaj. Odredbu kojom je za Srbe tražen status konstitutivnog naroda u Crnoj Gori, Vlada Srbije je nakon reakcija iz Crne Gore izbacila iz Strategije na sjednici 3. marta.

2013 – Crnogorski premijer Milo Đukanović učestvovao je na dvodnevnom Briselskom forumu, godišnjem sastanku koji okuplja najznačajnije svjetske eksperte, predstavnike država i vlada i predstavnike medija. Kao jedini visoki govornik iz regiona, Đukanović je svoje izlaganje posvetio evropskim i evroatlantskim integracijama Crne Gore, kao i značaju proširenja NATO-a na region u kontekstu globalnih bezbjednosnih izazova. Pozivajući EU i NATO da se u odnosu prema regionu odnose više partnerski, a manje s distancom i strogošću, Đukanović je kazao da je “jako važno nastaviti s politikom stimulansa proevropskih vlada u regionu”. Pri tom je napomenuo da zna da u tom cilju nema prečica i da standardi moraju da se ispune. Zamjenik šefa NATO-a Aleksandar Vešbou pohvalio je napredak Crne Gore na putu prema Alijansi, ali i ukazao na prenisku javnu podršku NATO-u. Vešbou je izrazio očekivanje da Đukanović svojim angažmanom približi građanima prednosti takvog članstva.

2014 – Na parlamentarnim izborima u Srbiji, Srpska napredna stranka osvojila je apsolutnu većinu, dok su se na drugom i trećem mjestu, po broju osvojenih glasova, našle Socijalistička partija, Demokratska i Nova demokratska stranka.

2014 – Na Krimu je održan referendum o nezavisnosti tog poluostrva, otcjepljenju od Ukrajine i pripajanju Rusiji. Glasanju se odazvalo 83 odsto birača, od kojih je za pripajanje Krima Rusiji glasalo 97 odsto. Građanima su bile ponuđene dvije opcije, pri čemu su i jedna i druga podrazumijevale kontrolu Rusije nad poluostrvom, na kome većinu stanovništva čine Rusi. Sudbina Krima time je nakon šezdeset godina, od 1954, otkad ga je sovjetski lider Nikita Hruščov poklonio Ukrajini, dobila novi obrt. Evropska unija i Sjedinjene Američke Države referendum su proglasile nelegalnim, dok je ruski predsjednik Vladimir Putin izjavio da će poštovati volju krimskog naroda i odbacio optužbe Zapada. Referendum, koji su Kijev i zapadne vlade ocijenili nezakonitim, izazvao je najgoru krizu između Istoka i Zapada nakon hladnog rata i rasplamsao tenzije ne samo na Krimu, nego i na istoku Ukrajine. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1792 – Švedski kralj Gustav III smrtno je ranjen tokom maskenbala u «Rojal operi» u Stokholmu. Preminuo je 29. marta. Taj atentat bio je inspiracija Verdiju za operu «Bal pod maskama».

1851– Španija je zaključila konkordat s Vatikanom, prema kojem je rimokatolicizam postao jedina vjera u Španiji, a obrazovanje i štampa stavljeni su pod kontrolu crkve.

2007 – Županijski sud u Vukovaru izdao je nalog za raspisivanje međunarodne potjernice za generalom bivše JNA Veljkom Kadijevićem.

2009 –  Kulturno umjetničko društvo „Sloga“ iz Đenovića primljeno je u Međunarodnu organizaciju amaterskim folklornih ansambla (CIOF).

2009 – u Zagrebu je, u 70. godini,  umro poznati sportski komentator Boris Mutić. Bio je izvještač sa 16 Olimpijskih igara, sa 42 svjetska prvenstva, te s dvadesetak evropskih šampionata u različitim sportovima.