Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1544. rođen je italijanski pjesnik Torkvato Taso, autor čuvenog epa «Oslobođeni Jerusalim» koji se smatra jednim od najreprezentativnijih djela italijanske književnosti. Bio je uzor romantičarima, a njegova poezija inspirisala je Getea i Bajrona. Svoje sonete posvetio je Dubrovčanki Cvijeti Zuzorić.

1788 – Vladika Petar I i guvernadur Jovan Radonjić primili su u manastiru Stanjevići austrijsku delegaciju koja je, noseći carsko pismo i novac, došla s namjerom da hrišćansko stanovništvo na Balkanu, ugroženo od Otomanske imperije, pobuni protiv Turaka za interese bečkog dvora. Dolazak austrijske delegacije produbio je jaz između Petra I, zastupnika proruske politike, i proaustrijski orjentisanog guvernadura Radonjića.

1878 – Na Cetinju je rođen Pero Poček, prvi crnogorski slikar moderne orijentacije. Zahvaljujući crnogorskom dvoru 1898. upisao je studije slikarstva na akademiji u Napulju. Poslije završenih studija i boravka u Italiji vratio se u Crnu Goru. Toplina mediteranskog podneblja i romantičarska tradicija crnogorske epike, odredili su Počekov umjetnički prosede. Slikao je pejzaže, portrete, figuralne kompozicije i mrtvu prirodu. Na izložbi balkanskih zemalja u Rimu i Londonu 1907. dobio je nagradu “Gran pri”. Nakon te izložbe nastanjuje se u blizini Rima, gdje je i umro 1936. godine.

1947 – U Kotoru je otvorena škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje. Bila je to prva državna muzička škola u Crnoj Gori. Dala je veliki broj istaknutih muzičara: solista, dirigenata, članova orkestara  u našoj zemlji i inostranstvu.

1955 – Umro je engleski mikrobiolog Aleksander Fleming koji je 1928. iz gljive Penicilium notatum izlovao prvi antibiotik  penicilin. Nobelovu nagradu za medicinu podijelio je 1945. s engleskim biohemičarem Čejnijem i australijskim ljekarom Florijem, koji su njegov izum prvi put primijenili.

1981 – Pod parolom «Kosovo – republika« u Prištini su izbile studentske demonstracije kosovskih Albanaca, koje su u narednim nedjeljama zahvatile cijelo Kosovo. Prvi put su tada kosovski Albanci masovno podržali ideju o nezavisnoj kosovskoj republici.

2006 – U dogovoru predstavnika unionističkog i suverenističkog bloka sa izaslanikom visokog predstavnika Evropske unije za referendum  o državnom statusu Crne Gore Miroslavom Lajčakom, odlučeno je da predsjednik Republičke referendumske komisije  bude slovački diplomata František Lipka.

2006 – U zatvorskoj ćeliji Međunarodnog suda za ratne zločine u Hagu nađen je mrtav srpski lider Slobodan Milošević, osumnjičen za zločine protiv čovječnosti na Kosovu i u Hrvatskoj i genocid u Bosni i Hercegovini. Rođen je 20. avgusta 1941. u Požarevcu, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju, a Pravni fakultet 1964. u Beogradu.  Bio je predsjednik CKSK Srbije, Predsjednik Srbije i Predsjednik Savezne Republike Jugoslavije. Međunarodni sud u Hagu optužio ga je za zločine protiv čovječnosti počinjene na Kosovu 1999,  a kasnije i za zločine počinjene u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Uhapšen je u Beogradu 1. aprila 2001, a Haškom sudu izručen 28. juna iste godine. Milošević je sahranjen u Požarevcu, u dvorištu porodične kuće svoje supruge Mirjane Marković. Autor je knjige “Godine raspleta”.

2008 – Pred sudom za ratne zločine u Hagu počelo je suđenje trojici hrvatskih generala optuženih za zločine nad Srbima tokom operacije „Oluja“ – Antu Gotovini, Mladenu Markaču i Ivanu Čermaku.

2009 – U Podgorici je, u 61. godini, umro poznati crnogorski slikar Dobroslav-Miško Mrdak, član Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore. Pored slikanja bavio se i pedagoškim radom, grafičkim dizajnom, skulpturom, scenografijom, likovnom kritikom. Imao je više samostalnih izložbi i učestvovao je na preko 120 kolektivnih. Radio je kao profesor crtanja na Likovnoj akademiji u Trebinju. Mrdak je dobitnik nagrade  „Petar Lubarda“ i brojnih drugih značajnih priznanja za slikarstvo.

2009 – Francuski predsjednik Nikola Sarkozi objelodanio je da je Francuska ponovo ušla u vojnu komandu NATO-a i kazao da razlozi zbog kojih je general De Gol izašao iz tog kruga četiri decenije ranije više nijesu relevantni.

2011 – Šef kancelarije u Vladi Srbije  za odnose s medijima Milivoje Mihajlović  izjavio je za podgorički dnevni list „Vijesti“ da je Vlada Srbije na sjednici 3.marta izmijenila spornu odrednicu iz  Strategije za jačanje odnosa sa Srbima u regionu, usvojene na sjednici Vlade 21. januara, kojom je, između ostalog, traženo da Srbi budu konstitutivan narod u Crnoj Gori

2011 – Japan je pogodio najrazorniji zemljotres u posljednjih 140 godina i izazvao cunami visok deset metara duž sjeveroistočne obale te zemlje. U zemljotresu i cunamiju poginulo je ili nestalo više od 27.000 ljudi.  Jačina zemljotresa u epicentru, oko trista kilometara sjeveroistočno od Tokija, iznosila je 8,9 stepeni Rihterove skale. Nakon katastrofalnog zemljotresa eksplozija je teško oštetila glavnu zgradu nuklearne centrale u Fukušimi, što je izazvalo curenje radioaktivnog materijala iz postrojenja, 240 kilometara sjeverno od Tokija. Japanska agencija za nuklearnu bezbjednost saopštila je da je incident svrstan na nivo IV Međunarodne skale za procjenu nuklearnih i radioloških nesreća. Prva ispitivanja pokazala su da je zemljotres pomjerio Zemljinu osu za gotovo deset santimetara i da je veći uticaj u tom smislu imao samo zemljotres u Čileu 1960. Cunami je oslobodio energiju jednaku energiji 23 hiljade atomskih bombi bačenih na Hirošimu 1945, a njegovi talasi poplavili su čak Kurilska ostrva, plaže na Havajima i oštetili luke u Kaliforniji.

2014 – Načelnik Generalštaba Vojske Crne Gore, viceadmiral Dragan Samardžić susreo se u Centralnoj američkoj komandi u Tampi na Floridi s komandantom generalom Lojdom Ostinom III, koji je pohvalio učešće Vojske Crne Gore u mirovnoj misiji ISAF u Avganistanu. Samardžić je posjetio i Komandu za specijalne operacije Oružanih snaga Sjedinjenih Američkih Država, gdje se susreo sa zamjenikom komandanta, generalom Džonom Mulholandom. Tokom posjete susreo se i s načelnikom Združenog štaba Oružanih snaga SAD-a, generalom Martinom Dempsijem, koji je iskazao snažnu podršku politici „otvorenih vrata“ i prijemu Crne Gore u punopravno članstvo u NATO. Samardžić je imao sastanke i sa zvaničnicima u Pentagonu; susreo se sa šefom Biroa Nacionalne garde, generalom Frankom Grasom i  posjetio Agenciju za odbrambenu i bezbjednosnu saradnju. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1885 – Rođen je engleski vozač brzih automobila i čamaca Malkolm Kempbel, koji je između 1924. i 1935. devet puta obarao svjetski rekord u brzoj vožnji automobilom. Postao je 1935. prvi čovjek koji je automobilom «Plava ptica» vozio brže od 300 milja na sat, odnosno 483 km.

1990 – Parlament Litvanije proglasio je nezavisnost  te zemlje od Sovjetskog Saveza. Bila je to prva sovjetska republika koja se izdvojila iz SSSR-a.

2004 – U seriji od deset eksplozija koje su u jutarnjim satima odjeknule na tri željezničke stanice u četiri voza u Madridu stradalo je preko dvjesta osoba, a više od od hiljadu i četiri stotine je povrijeđeno. Napadi na željezničke stanice u Madridu povezani su s terorističkom mrežom Al Kaida Osame Bin Ladena i prvi su na Zapadu poslije napada na Njujork i Vašington 11. septembra 2001.

2007 – Francuski predsjednik Žak Širak saopštio je uoči predsjedničkih izbora u toj zemlji da se neće kandidovati za predsjednika i da se nakon 45-godišnje karijere povlači s prvih političkih linija. Širak je tri puta bio biran za gradonačelnika Pariza, a za šefa države bio je izabran 1995. a zatim i 2002.

2011 – Ispred zgrade Vlade Crne Gore održan je prvi javni protest crnogorskih Roma i Egipćana.

U KIC-U

KIC “Budo Tomović” u saradnji sa časopisom KOMUN@ organizuje promociju knjige “Ne daju mi oči da šutim” Šemsudina Gegića, poznatog spisatelja, dramaturga, pozorišnog, televizijskog i filmskog reditelja.

Promocija će biti održana u četvrtak, 12.marta, u sali Dodest, sa početkom u 19 sati.

Na promociji će pored autora govoriti: mr Željko Rutović, direktor Direktorata za medije, recezent knjige i publicista, Hadžem Hajdarević, predsjednik Udruženja pisaca Bosne i Hercegovine, dr Draško Došljak, univertizetski profesor i književnik, i mr Amer Ramusović, direktor časopisa KOMUN@ koja je izdavač ove knjige.

U okviru muzičkog programa nastupiće violinistkinja Amila Ašimović, učenica Srednje muzičke škole “Andre Navara”. Moderator večeri je publicista i doajen crnogorskog žurnalizma Dragan Mitov Đurović.

“Dvadeset i šest priča ove knjige stoje same za sebe. Svaka je „uramljena“ i zaokružena. Kad pročitate jednu – druga može da čeka. Ali, taman onoliko da proživimo sadržaj prve. I sve tako redom. Do kraja. Kada sklopite posljednju stranicu dvadeset i šeste priče shvatite da su one ukupnost Gegićeva smještena u jedan veliki ram koji sve ove priče čvrsto drži i tematski i sadržinski.” prof. dr Draško Došljak

Šemsudin Gegić rođen je 1951. godine u Dolina Zavidovići, diplomirao je na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu. Autor je više od deset pozorišnih drama koje su izvođene širom našeg regiona.

Svoje kratke priče i poeziju objavljuje u časopisima, novinama, a najčitaniji je autor prestižnog bosanskohercegovačko-američkog portala Kliker.info.

Najduži period svoga života proveo je u Sarajevu, a nakon 2018. godine živi i stvara u Milanu.

ZETSKI DOM

Predstava “Ljubavno doba” premijerno će biti izvedena 11. marta u Kraljevskom pozorištu Zetski dom na Cetinju. Glumci su polaznici Studija Kraljevskog pozorišta, a predstavu režira Marija Backović.

Kako je saopšteno iz Zetskog doma, tekst je nastajao u procesu sa srednjoškolcima koji pohađaju Studio i potpisuje ga kolektiv predstave koji ga priprema već godinu.

Saradnik na dramaturgiji je Mirko Radonjić,a organizator Dubravka Matičić.

“Proces je bio temeljan i buran. Mi smo prešli značajan put sazrijevanja, sagledavanja sebe i okruženja, prepoznavanja stereotipa i traženja ljubavi među nama, ali i u svakome od nas. Ovo je bio jedan bujan, šarmantan, turbulentan, zavodljiv i plemenit proces, kakvi su i sami glumci. Stvorili smo važnu i uzbudljivu predstavu. Tinejdžeri su ciljna grupa, ali i svi odrasli koji su gledali probe pronalaze temu i sadržaj podjednako zanimljivim. Svakako da smo gradili priču iz ugla života na Cetinju, ali priče su univerzalne. Dominantan je utisak male sredine, ali rekla bih da je to karakteristika svih gradova u našoj zemlji”, kazala je rediteljka Backović.

Naglasila je da ova predstava može “na kratko pružiti utočište”.

“Tako što ćeš se kao gledalac osjetiti manje usamljeno, prepoznavši episode iz svog života i uvidjevši da se i drugi osjećaju isto ili slično. Mi pričamo priču o ljubavi u djelićima koje smo brižljivo skupljali iz iskustava svih nas, a Mirko Radonjić je uspio da ih posloži na način da uspijemo vidjeti svoj odraz u toj apstraktnoj cjelini. Na kraju smo naučili da jedino što možemo, jeste da odbacimo sve što nam drugi govore, stanemo jedno spram drugog i pokušamo da se volimo, valjda nas ljubav oplemeni“, rekla je o radu na predstavi rediteljka Marija Backović.

Ansambl čine: Milica Andrić, Dorotea Roganović, Milica Radović, Valentina Ivanović, Marija Jovićević, Aleksandra Šovran, Maja Marković, Andrej Lipovina, Itana Samardžić, Marija Andrić, Maša Tomić, Doroteja Bušković, David Vuković, Nemanja Mijović/Đorđije Proroković. Oni su dio najstarije grupe Studija Kraljevskog pozorišta i imaju između 15 i 18 godina.

ROMAN NIKOLE NIKOLIĆA

Roman “Sirene za uzbunu”, Nikole Nikolića, promovisan je sinoć na Zimskom salonu knjige. Riječ je o djelu koje opisuje 1999. godinu koju su obilježili bombardovanje, vanredno stanje i mnoge lične i kolektivne drame.

Posljednja godina prošlog vijeka, koju pamtimo po burnim dešavanjima u našoj zemlji i regionu, inspirisala je Nikolu Nikolića da napiše roman. Dvije decenije kasnije, oživljava situacije i likove koji su mu se kao desetogodišnjaku urezali u pamćenje.

“Meni je prosto bio potreban ovaj roman da na neki način shvatim i dio vlastite prošlosti, ne samo dio prošlosti vlastite zemlje, kako bih na kraju krajeva stekao i neki odbrambeni mehanizam prema budućnosti jer ja smatram da oslanjanje na pamćenje može biti dobra alatka da u budućnosti preventivno djelujete za neke loše situacije”, kazao je Nikolić.

Autor kaže da ga često inspirišu vanredne situacije u kojima ličnosti pokazuju svoj pravi karakter. Takva je bila i 1999. godina o kojoj, prema riječima profesorice književnosti Jelene Krsmanović, treba da znaju i generacije koje su rođene kasnije.

“Naše generacije svakako mogu da osjete jednu emociju koju su imale dok se sve to dešavalo, za mlađe generacije, pogotovo ove srednjoškolce naše, baš preporučujem da pročitaju ovu knjigu, da se upoznaju sa svim tim vremenom, ali isto tako da vide kako se stvaraju, ma fantastični književni likovi”, kazala je Krsmanović.

Mladi pisac se prihvatio teškog zadatka da piše o osjetljivim temama našeg društva, ističe književnica i lingvistkinja Slavica Perović.

“To je uradio na visokom spisateljskom i umjetničkom nivou i nadasve pošteno, što je često zlatni presjek za ocjenu pisca. Licemjerje, vaganje, nećkanje, ostale su među koricama romana kao fikcionalni junaci. Autor ih je morao tamo ostaviti, jer jedino tako može ponovo pisati o ljubavi”.

Roman “Sirene za uzbunu” objavila je izdavačka kuća “Nova knjiga”. Nikolić je napisao i romane “Čvor” i “Meandar”, kao i zbirku priča “Atakama”.

VUKAŠIN IZ “SREĆNIH LJUDI”

Glumac Desimir Stanojević preminuo je jutros u Beogradu u 69. godini.

Stanojević počeo je da igra u Narodnom pozorištu u Nišu 1970. Za dvije decenije u tom pozorištu odigrao je više od 80 uloga.

Devedesetih godina se seli za Beograd i karijeru nastavlja u Pozorištu na Terazijama. Igra u mjuziklima “Ivkova slava”, “Cigani lete u nebo”, “Maratonci trče počasni krug”.

Stanojević je osnivač omladinskog pozorišta “Treća polovina” u Nišu.

Najviše će ostati upamćen po ulozi Vukašina Golubovića u seriji “Srećni ljudi”.

Stanojević je ostvario i nekoliko uloga na filmu.

Bio je dio ostvarenja “Lager Niš”, “Policajac sa Petlovog brda”, “Novogodišnja priča”, “Bićemo prvaci svijeta”…

Dobitnik je više glumačkih nagrada i priznanja.

Stanojević je iza sebe ostavio dvije ćerke Ninu i Sonju.

CETINJE I KOLAŠIN

Koncerti Duvačkog i Gudačkog ansambla Crnogorskog simfonijskog orkestra biće održani na Cetinju i u Kolašinu.

Koncert u Kraljevskom pozorištu “Zetski dom” na Cetinju niće priređen u četvrtak, 12. marta u 20 sati, dok će u Kolašinu, u Centru za kulturu Duvački i gudački ansambl Crnogorskog simfonijskog orkestra nastupiti u srijedu, 18. marta u 19 sati.

Duvački ansambl Crnogorskog simfonijskog orkestra će interpretirati „Uvertiru” iz operete „Slijepi miš“ Johana Štrausa II (u aranžmanu Andreasa N. Tarkmana) i „Persijsku svitu“ francuskog kompozitora Andrea Kaplea. Nakon ovih kompozicija, djelo čuvenog argentinskog kompozitora Astora Pjacole „Četiri godišnja doba u Buenos Ajresu“ će izvesti Gudački ansambl Crnogorskog simfonijskog orkestra, a solističku dionicu će tumačiti Mirka Šćepanović, violinistkinja i umjetnička direktorka Muzičkog centra Crne Gore.

Pored interpretacije navedenih kompozicija publika će biti u prilici da se upozna sa načinima primjene citatnosti u Pjacolinom djelu „Četiri godišnja doba u Buenos Ajresu“ koje je za solo violinu i gudački ansambl aranžirao Leonid Desjatnikov.

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1628. rođen je italijanski ljekar i botaničar Marčelo Malpigi, koji se smatra tvorcem mikroskopske anatomije. Pronašao je jako konveksno sočivo,  jednostavan mikroskop koji uveličava do 180 puta.

1772 – Rođen je njemački pisac Fridrih fon Šlegel, jedan od začetnika njemačkog romantizma i jedan od prvih evropskih modernista. U «Istoriji stare i nove književnosti» dao je jedan od prvih pregleda cjelokupne svjetske književnosti.

1776 – Umro je u Petrogradu crnogorski vladika i gospodar Vasilije Petrović. Rođen je u Njegušima 1709. Već od 1740.  javlja se kao aktivna politička ličnost. Zamjenjujući vladiku Savu tokom njegovog boravka u Rusiji od 1742 do 1744. vodio je samostalno politiku.  Na zahtjev crnogorskih glavara, vladika Sava  ustupio je vladičanski i državni tron energičnijem Vasiliju koji je rukopložen za mitropolita 1750. u Beogradu i koji je kao vladika djelovao potpuno samostalno. Jačajući crnogorski oslobodilački pokret, angažovao se na pripajanju matici Crnoj Gori njenih od tuđina zaposjednutih krajeva, i objedinjavanju slobodnih područja. Vodio je teške borbe protiv Otomanske imperije i sklapao mir s njom, a na drugoj strani učvršćivao veze s Rusijom. Napisao je i u Moskvi štampao 1754. poznato djelo «Istorija o Crnoj Gori», koja je imala ogroman značaj za formiranje svijesti Crnogoraca o viševjekovnoj  nezavisnosti. Vladika Vasilije utemeljio je posebnu književnu vrstu – poslanice, koje je kasnije do žanra razvio vladika Petar I Petrović. Vasilije  Petrović je sahranjen u Blagovješćenskoj crkvi u Petrogradu, u kojoj počivaju brojne znamenite ruske ličnosti. Na nadgrobnoj ploči, koja je i danas dobro očuvana, nalazi se, uklesan, grb Crne Gore. Vladika Vasilije Petrović jedini je od sedam vladara Petrovića, čiji se zemni ostaci nalaze van domovine.

1811 – U Risnu je rođen poznati sakupljač crnogorskih narodnih umotvorina Vuk Vrčević. Bio je trgovac, opštinski   pisar i učitelj u Budvi, Grblju, Risnu i Kotoru, sekretar i nastavnik knjaza Danila na Cetinju, austrijski konzul u Trebinju. Penzionisan je u Dubrovniku, gdje je i umro 1882. Sarađivao je u mnogim listovima i časopisima. Njegovi radovi, kao i narodne umotvorine koje je prikupio objavljeni su u petnaestak posebnih knjiga.

1856 – Umro je Jovan Sterija Popović, prvi srpski komediograf, «otac» srpske drame. Sterijine drame «Laža i paralaža», «Pokondirena tikva», «Kir Janja» i «Rodoljupci»,  više su od 100 godina na pozorišnim repertoarima.

1905 – Simboličnim potapanjem kamena temeljca u more s inicijalima Nikole I Petrovića, označena je gradnja Pristana u Baru, prve crnogorske luke. Polaganju kamena temeljca prisustvovali su pored kralja Nikole i njegove pratnje i predstavnici „Barskog društva“ (Compagnia di Antivari), investitora izgradnje barskog pristaništa, grof Foskari, kapetan Koleti, Volpi i drugi. Radovi su počeli 23. marta, iako ugovor između crnogorske vlade i „Barskog društva“ nije bio potpisan zbog protivljenja Rusije i Austrougarske italijanskim ulaganjima u Crnoj Gori. Tek godinu poslije, 27. juna 1906, ugovor su na Cetinju potpisali – u ime crnogorske vlade ministar finansija i građevina Andrija Radović, a u ime „Barskog društva“ predsjednik Roberto Paganini i savjetnik Josip Volpi. Na obali mora, ispod Volujice, ubrzo je počelo da se formira naselje, koje je prema odluci Ministarskog savjeta Kraljevine Crne Gore 24. aprila 1908. dobilo ime Novi Bar. Time je zvanično ukinuto ime Pristan, mada je u upotrebi ostalo sve do 1976. kada su zbog širenja Luke Bar njegovi žitelji iseljeni, a naselje do temelja porušeno. O nekadašnjem Pristanu, odnosno Novom Baru, danas svjedoči samo monografija, koju je 2006. objavila grupa građana, nekadašnjih Pristanjana.

1976 – Osnovana je u Titogradu Crnogorska akademija nauka i umjetnosti. Preuzimajući pozitivne rezultate, ideje i akcije Društva za nauku i umjetnost Crne Gore koje je njenim osnivanjem prestalo da postoji, CANU je proširila program djelatnosti  kroz tri odjeljenja: društvenih nauka, prirodnih nauka i umjetnosti. Prvi predsjednik CANU  bio je doktor Branko Pavićević, potpredsjednici Mihailo Lalić i doktor Milorad Mijušković, a sekretar Dragutin Vukotić.

2009 – Nagrada „Miroslavljevo jevanđelje“ pripala je crnogorskom pjesniku i publicisti Miloradu Popoviću za knjigu poezije „Raskršća“, objavljenu 2008. u izdanju cetinjskog „Otvorenog kulturnog foruma“.

2010 – Američki potpredsjednik Džo Bajden javno je osudio Izrael i plan izgradnje jevrejskih naselja u istočnom Jerusalimu zbog, kako je rekao, podrivanja mirovnih napora nakon pristanka Palestinaca na pregovore pod pokroviteljstvom Sjedinjenih Američkih Država.

2011 – Vlada Crne Gore uputila je oštar protest Vladi Srbije povodom Strategije za saradnju sa Srbima u regionu, koju je Vlada u Beogradu usvojila 21. januara, i u kojoj je između ostalog traženo da se Srbima prizna status konstitutivnog naroda u Crnoj Gori. Na sjednici crnogorske vlade konstatovano je da bilo koji oblik političkog djelovanja sa strane, koji ima za cilj promjenu ustavnog poretka Crne Gore, kao što je to slučaj sa Strategijom Vlade Srbije, predstavlja direktno miješanje u unutrašnje stvari suverene države Crne Gore i u potpunoj je suprotnosti s temeljnim principima dobrosusjedskih odnosa.

2014 – U Podgorici je, u 75. godini, umro pjesnik i bivši poslanik u Skupštini Crne Gore i Skupštini Savezne Republike Jugoslavije Momir Vojvodić. Radio je kao profesor srpskog  jezika i književnosti u podgoričkim srednjim školama. Objavio je knjige poezije „Miris mrtvih trava“,“Groboslovi“, „Nasamo s kamenom“ i druge.

2014 – U centru Podgorice, na obali Morače, otvorena je eko zgrada Ujedinjenih nacija, za koju je kamen temeljac postavljen u septembru 2010. Inicijator izgradnje te ekološki i energetski jedinstvene zgrade u regionu, i uz još dva primjera u svijetu, koja je projektovana na bazi korišćenja sunčeve energije, bio je bivši šef UNDP-a u Podgorici Garet Tankosić Keli, a projektant austrijski arhitekta Danijel Figenšu u saradnji s kompanijom za inženjering King Šo iz Velike Britanije. Izgradnja koju je finansirala crnogorska Vlada koštala je tri i po miliona eura. Eko zgradu UN, u kojoj su smještene agencije  te svjetske organizacije u Podgorici, otvorili su predsjednik Crne Gore Filip Vujanović i zamjenik generalnog sekretara UN Jan Elijason.

2014 – Ministrica odbrane u Vladi Crne Gore Milica Pejanović Đurišić sastala se u Atini s ministrom odbrane Grčke Dimitrosom Avramapoulosom. Ministri su razgovarali o intenziviranju saradnje, posebno u oblasti školovanja i obuke crnogorskih kadeta i pripadnika Vojske Crne Gore u Grčkoj. Ministarica Đurišić sastala se u Atini i s crnogorskim kadetima, polaznicima vojnih akademija u Grčkoj, kojih je u 2014. bilo osam, uz četiri oficira specijalizanta. 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1872 – Umro je italijanski revolucionar Đuzepe Macini, glavni ideolog nacionalnog pokreta Italijana u 19. vijeku i jedan od tvoraca moderne italijanske države.

1945 – Tokio je u Drugom svjetskom ratu razoren napadom 300 američkih bombardera B-29. Poginulo je oko 100.000 stanovnika japanske prijestonice, a bez domova je ostalo oko milion.

2005 – U Argentini je uhapšen bivši nacistički kaplar Paul Šefer, osnivač nacističke zajednice Dignidad na jugu Čilea, osumnjičen za pedofiliju i mučenje zatvorenika u doba režima Augusta Pinočea.

2005 – Bivši svjetski šampion u šahu, Rus Gari Kasparov trijumfom na turniru u Linaresu završio je bogatu igračku karijeru. Kasparov je trijumf u Linaresu obezbijedio kolo prije kraja, a u posljednjoj partiji u karijeri izgubio je od Bugarina Veselina Topalova.

2008 – Koaliciona Vlada srpskog premijera Vojislava Koštunice podnijela je ostavku, što je otvorilo put za nove parlamentarne izbore u Srbiji.

2014 – U Kolašinu je održana svečana akademija povodom obilježavanja 95. godišnjice osnivanja Rovačke republike i osam i po decenija od pogibije crnogorskih komita Draga i Radoša Bulatovića. Rovačka republika je nastavak Božićne pobune protiv nelegalnog i nelegitimnog prisajedinjenja Crne Gore Srbiji 1918, i po riječima publiciste Sretena Zekovića „potonja adresa ostataka crnogorske države na koju su srbijanski đenerali pokrenuli trupe iz pravca Kolašina, Podgorice i Nikšića da se ustanak (božićni) ne bi proširio“. Istoričar Novak Adžić podsjetio je na jedan broj kolašinskih komita: Miloša Rakočevića, Jovana Bulatovića, Vučića Rakočevića, Stanka i Rista Pekovića, Vasa Janketića, Nikolu Bulatovića, Mirka Šćepanovića, Vukosava Vlahovića, Miliju i Miloša Rakočevića, Stanoja Bulatovića, Milovana Matijinog Bulatovića, Mika Vlahovića, Radoša i Draga Bulatovića.

U 91. GODINI

Švedski glumac Maks fon Sidov koji je igrao u brojnim američkim i evropskim filmovima umro je u 91. godini.

Fon Sidov, koji je 2002. postao francuski državljanin, umro je juče, rekao je njegov agent, prenosi Asošiejted pres.

Pažnju na sebe skrenuo je ulogom kontroverznog sveštenika u čuvenom hororu “Istjerivač đavola” (The Exorcist) Vilijama Fridkina iz 1973.

Često je sarađivao sa švedskim režiserom Ingmarom Bergmanom, a zapaženu ulogu ostvario je u njegovom filmu “Sedmi pečat” (The Seventh seal) iz 1957.

Glumio je i u filmovima “Dina” (Dune) Dejvida Linča iz 1984. godine, “Hana i njene sestre” (Hannah and her sisters) Vudija Alena iz 1986. godine, “Suvišni izvještaj” (Minority report) Stivena Spilberga iz 2002. godine i “Zatvoreno ostrvo” (Shutter island) Martina Skorsezea iz 2009.

Od debija 1949. glumio je u skoro 200 filmova i televizijskih produkcija.

U SRIJEDU

Premijera predstave “Ljubavno doba”, koja će biti odigrana u srijedu, 11. marta, nastala je u okviru obrazovnog segmenta – Studija Kraljevskog pozorišta, režira je Marija Backović, a namijenjena je mladima, starijim od 13 godina. Djeca sa Cetinja koja glume učestvovala su u nastanku teksta, koji potpisuje kolektiv predstave.

“Ljubavno doba“ nova je produkcija Kraljevskog pozorišta Zetski dom, a premijeru će imati u srijedu, 11. marta sa početkom u 20h.

Predstavu režira Marija Backović, a tekst nastajao u procesu sa djecom koja učestvuju u Studiju Kraljevskog pozorišta i njega potpisuje kolektiv predstave. Saradnik na dramaturgiji je Mirko Radonjić, dok je organizator Dubravka Matičić.

Ansambl čine: Milica Andrić, Dorotea Roganović, Milica Radović, Valentina Ivanović, Marija Jovićević, Aleksandra Šovran, Maja Marković, Andrej Lipovina, Itana Samardžić, Marija Andrić, Maša Tomović, Doroteja Bušković, David Vuković, Nemanja Mijović/Đorđije Proroković. Oni su dio najstarije grupe Studija Kraljevskog pozorišta i imaju između 15 i 18 godina. Predstava je namijenjena djeci starijoj od 13 godina.

U KOLAŠINU

U Kolašinu je proteklog vikenda otvorena izložba slika pod nazivom “Sjećanje na Veljka Vlahovića narodnog heroja” koja je organizovana povodom 45 godina od njegove smrti. O Veljku Vlahoviću, o pokretu kom je pripadao i političkom djelovanju su govorili predsjednik Opštine Kolašin Milosav Bato Bulatović, autorka izložbe i istoričarka umjetnosti Draginja Kujović i član Odbora za obilježavanje lika i djela Veljka Vlahovića Milija Šćepanović. Izložba će biti otvorena narednih pet mjeseci.

Veljko Vlahović istaknuti revolucionar, partijski radnik, marksista, španski borac i narodni heroj, uivijek se vraćao korijenima svom rodnom Kolašinu i Crnoj Gori o kojoj je ovako govorio. 

“Crna Gora je morska pjena sniježna prašina, igra kamenitih litica i sunovrat potoka, grohot bitaka i pijanstvo ratova. Crna Gora nikada nije molila da je ne kažnjavaju zbog ljubavi prema slobodi, ali nikada nije shvatila zašto je ta ljubav grijeh.“ 

Bulatović je otvarajući izložbu posvećenu narodnom heroju Veljku Vlahoviću kazao da mlađe generacije nijesu bile dovoljno upućene u djelovanje i rad ovog heroja. 

“Mi zaista shvatamo sada da je Veljko Vlahović bio veliki čovjek i mi moramo biti ponosni što je takav čovjek potekao u našoj srednini. Ja shvatam našu odgovornost, odgovornost lokalne uprave jer znam da koliko god uradili da sačuvamo lik i djelo Veljka Vlahovića da sačuvamo tu uspomenu to nikada neće biti dovoljno,”, naveo je on.

Autorka izložbe kaže da je iz velikog broja izvora sakupljene 45 fotografija i literatura koja svjedoči o Veljkovom liku i djelu. 

„Veljko Vlahović nakon Drugog svjetskog rarta zastupljen je u sredstvima informisanja SFRJ u Borbi, Komunistu, Pobjedi, Radio Beogradu, Radio Titogradu, Televiziji Tograd i Televiziji Titograd putem kojih se objavljuju njegovi govori, izvodi i saopštenja dati razlličitim povodima ali i raznovrsni intervjui.“

Nakon 7. mata 1975. kada je premino Veljko Vlahović koji je sahranjen u aleji velikana u Beogradu brojne institucije u našoj zemlji ali i u regionu su dobile ime po njemu.

Crna Gora je dala ime univerzitetu u tadašnjem titogradu, a prema riječima Milije Šćepanovića to mu je i pripadalo jer je Veljko bio miljenik omladine i studenata. Po Veljku je nazvano i Brodogradilište u Bijeloj.

“Umro je Veljko a sa njim i ideja za koju se borio cijelog svoh života. O toj ideji danas sudimo na razne načine. No kada to kažem moramo se sjetiti onih Veljkovih riječi “Lako je hodati po prošlosti, ali je hrabrost zaviriti u budućnost.“ Ove Veljkove riječi danas posebno dobijaju na značaju, moramo ih češće imati na umu zato zavirimo u budućnost”, kaže Milija Šćepanović, član Odbora za obilježavanje lika i djela Veljka Vlahovića. 

A oni koji žele da se upoznaju sa bogatim likom i djelom Veljka Vlahovića u narednih pet mjeseci mogu posjetiti zavičajni muzej u Kolašinu i vidjeti izložbu pod nazivom ” Sjećanje na Veljka Vlahovića narodnog heroja,“ koja je organizovana povodom 45 godina od njegove smrti.