Izbor i priprema: C. Durdic
Na danasnji dan 1373. Durad I Balsic izdao je prilikom posjete Dubrovniku povelju kojom je potvrdio povlastice dubrovackim trgovcima u Zeti. Durad Balsic je poveljom potvrdio prava koja su Dubrovcani imali za vrijeme ranijih vladara, garantovao im slobodno kretanje i trgovinu i obecao da ce one koji dubrovackim trgovcima nanesu stetu predati, a ukoliko to ne bude moguce sam ce stetu nadoknaditi. Zauzvrat, Dubrovcani su obecali da ce mu placati svetodimitarski dohodak.
1715 – Uoci mletacko-turskog rata, Mletacka republika povela je siroku agitaciju medu crnogorskim plemenima nudeci im pokroviteljstvo. Pregovori s vladikom Danilom o saveznistvu nijesu dali rezultate, a Veneciji je jedino uspjelo da pridobije Grbljane koji su prihvatili pokroviteljstvo Republike na temelju autonomnih prava i povlastica, dobijenih jos u Kandijskom ratu 1647.
1835 – Roden je americki pisac Semjuel Lenghorn Klemens, poznat kao Mark Tven, jedan od najvecih humorista svjetske knjizevnosti. Bio je oficir rjecne plovidbe na Misisipiju, novinar i predavac. Izpod povrsine humoristickih prica u poznijim djelima odslikana je teznja za jednakoscu i drustvenom pravdom, vjera u ljudske vrijednosti i osuda tiranije mocnih. Svjetsku slavu stekao je romanima “Pustolovine Toma Sojera”, “Zivot na Misisipiju”, “Pustolovine Haklberi Fina”, “Zivot na dvoru kralja Artura”.
1874 – Roden je engleski drzavnik Vinston Lenard Spenser Cercil, premijer Velike Britanije 1940-45. i od 1951-55, voda Konzervativne stranke od 1940. Kao jedan od velikih protagonista pobjede nad fasistickim silama, ucestvovao je na svim vaznim saveznickim konferencijama (Moskva, Teheran, Jalta, Potsdam). Autor je i zapazenih knjizevno-publicistickih djela, a za “Memoare iz Drugog svjetskog rata” dobio je 1953. Nobelovu nagradu za knjizevnost.
1900 – Umro je engleski pisac irskog porijekla Oskar Vajld, pravo ime Fingal O’ Flaerti Fils. Pisao je pjesme, pripovjetke, komedije i romane. Njegovo demonstrativno krsenje viktorijanskih drustvenih konvencija zavrsilo se dvogodisnjom kaznom zatvora (1895) zbog homoseksualizma. Umro je u egzilu u Parizu u bijedi i nemilosti, a stogodisnjica njegove smrti svecano je obiljezena u Londonu u Vestminsterskoj opatiji, u Parizu, Dablinu i Njujorku. Poznata djela: “Slika Dorijana Greja”, “Vazno je zvati se Ernest”, “Lepeza ledi Vindermer”, “Srecni princ i druge price”.
1918 – Nakon zavrsetka Podgoricke skupstine, pristalice bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije, srusile su i bacile u Moracu spomenik-obelisk koji je bio podignut u slavu Velikog vojvode Mirka i crnogorskih junaka palih u oslobodilackim ratovima.
1955 – Umro je jugoslovenski kompozitor Josip Slavenski, profesor Muzicke akademije u Beogradu (1945-55). U teznji ka oblikovanju nacionalnog izraza, spojio je u svom djelu elemente muzickog folklora pojedinih balkanskih naroda s modernom evropskom muzickom tehnikom. Poznata djela: “Balkanofonija”, “Simfonija Orijenta”, “Simfonijski ep”, “Pesme moje majke”, scenska muzika.
1956 – U Pragu je umro Ludvik Kuba, ceski folklorist i slikar. Putujuci po slovenskim zemljama napravio je niz dragocjenih zapisa iz muzicke etnografije, ali i o ljudima i krajevima koje je posjecivao. U Crnoj Gori je boravio tokom 1890. i 1891. U namjeri da sakuplja narodne pjesme, napravio je brojne crteze, akvarele i ulja, i napisao tekstove objavljene u knjizi <>, korisne za etnologe i etnomuzikologe.
1977 – U Beogradu je umro srpski i jugoslovenski pisac Milos Crnjanski, jedan od prvaka moderne srpske proze poslije Prvog svjetskog rata, urednik prvog modernistickog casopisa “Dan” (1919), autor poetskog romana “Seobe”. Njegovo djelo “Roman o Londonu” smatra se prvim velikim kosmopolitskim romanom u srpskoj knjizevnosti. Pisao je i poeziju, pripovjetke i drame. Bavio se i novinarstvom i politikom, a Drugi svjetski rat zatekao ga je u diplomatskoj sluzbi u Rimu. Do 1965, kada se vratio u Beograd, zivio je kao emigrant u Londonu.
2006 – Haski tribunal osudio je bivseg generala Vojske Republike Srpske Stanislava Galica na dozivotnu kaznu zatvora za opsadu Sarajeva 1992-1994. Dozivotna kazna Galicu prva je takva pravosnazna presuda u istoriji Tribunala.
2007 – Ruski predsjednik Vladimir Putin potpisao je zakon kojim je suspendovao ucesce Rusije u kljucnom posthladnoratovskom sporazumu o naoruzanju u Evropi. Takav potez omogucio je Rusiji da svoje vojne snage moze rasporedivati blize zapadnoj Evropi.
2008 – U Rumuniji su odrzani prvi parlamentarni izbori od ulaska u EU 2007, na kojima su uz jednak broj glasova pobijedile Socijaldemokratska partija i Demokratska liberalna partija.
2009 – Savjet Evropske unije donio je odluku kojom su ukinute vize gradanima Crne Gore, Srbije i Makedonije za put u zemlje Sengen zone. Odluka se odnosi na slobodan ulazak s pasosem u sve zemlje Evropske unije osim Velike Britanije i Irske.
2009 – U 81. godini, u Beogradu je umro srpski pisac Milorad Pavic. Proslavio se romanom “Hazarski recnik” (1984), a medu njegovim poznatim djelima su i “Istorija srpske knjizevnosti baroknog doba” i roman “Predeo slikan cajem”.
2011 – Sest najvecih svjetskih centralnih banaka – Federalne rezerve SAD, Evropska centralna banka, Banka Engleske, te centralne banke Kanade, Japana i Svajcarske objavile su program zajednicke akcije u cilju pruzanja podrske globalnom finansijskom sistemu. Banke su se udruzile radi omogucavanja jeftinije kupovine americkih dolara i ostalih vaznih valuta bankama, domacinstvima i kompanijama.
2011 – U Velikoj Britaniji odrzan je najveci strajk radnika javnog sektora u posljednjih nekoliko decenija. Protesti su organizovani sirom zemlje zbog zahtjeva Vlade da se podigne starosna granica za odlazak u penziju i poveca mjesecni penzioni doprinos, sto je bio dio mjera za smanjenje britanskog javnog duga koji je iznosio 967 milijardi funti. U strajku je ucestvovalo dva milona ljudi, medu kojima i sluzbenici iz premijerovog kabineta.
Na danasnji dan dogodilo se i sljedece:
1903 – U Hagu je potpisan sporazum o razmjeni paketa putem postanskih uputnica izmedu Crne Gore i Holandije.
2005 – Francuski hirurzi saopstili su da su izvrsili prvu djelimicnu transplataciju lica u svijetu. Oni su napravili novi nos, bradu i usne 38-godisnjoj zeni koju je unakazio pas.
2010 – Obilna kisa izazvala je poplave u vecini crnogorskih opstina. U najugrozenijim podrucjima poplavljene su brojne kuce i imanja, a nabujale rijeke ostetile su drzavne i lokalne puteve i porusile mostove.
2012 – Katolicka crkva u svojoj najvecoj biskupiji u Milanu otvorila je posebnu telefonsku liniju za uslugu istjerivanja davola, kako bi odgovorila na veliki broj zahtjeva gradana. Svestenik biskupije Andelo Maskeroni, glavni istjerivac davola od 1995, izjavio je tim povodom da je Rimska kurija imenovala duplo vise egzorcista kako bi odgovorila na udvostruceni broj zahtjeva za pomoc. Maskeroni je ocijenio da je broj zahtjeva za istjerivanje davola porastao zbog roditelja koji imaju probleme sa svojom neposlusnom djecom, jer obicno oni zovu, zabrinuti zasto dijete ne ide u skolu, zasto uziva drogu, ili im se suprotstavlja.
Serbian
Albanian
English
French
German
Russian
Turkish
