PODACI COTEE

Povlašćenim proizvođačima je, na ime podsticaja za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora, u prošloj godini isplaćeno 12,02 miliona eura, što je 9,36 odsto, odnosno 1,24 miliona eura manje u odnosu na 2018. godinu, pokazuju podaci Crnogorskog operatera tržišta električne energije (COTEE).

Povlašćeni proizvođači su lani proizveli 269,16 miliona kilovat-sati, što je deset odsto više nego u 2018. godini. Podsticaji su isplaćeni za 19 malih, vjetro i solarnih elektrana, koje su u vlasništvu 11 preduzeća.

Podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora počelo je 1. maja 2014. godine i zaključno sa prošlom godinom povlašćenim proizvođačima je na ime podsticaja isplaćeno 32,8 miliona eura. Povlašćeni prozvođači su u tom periodu proizveli 653,6 miliona kWh kazali su Pobjedi iz COTEE-a.

Prema podacima COTEE-a, po osnovu podsticaja u prošloj godini, najviše je 9,1 milion eura za vjetroelektranu (VE) Kmovo dobila kompanija Krnovo Green Energy.

Projekat na Krnovu realizovale su austrijska firma Ivicom Consulting i francuska kompanija Akuo energy. Kompanija Masdar iz Abu Dabija je početkom 2018. godine kupila 49 odsto akcija vjetroelektrane Krnovo.

Kompanija Krnovo Green Energy je u prethodne tri godine po osnovu podsticaja za VE Krnovo dobila ukupno 20,5 miliona eura. Gradnja VE na Krnovu, čija vrijednost jeoko 120 miliona eura, počela je u maju 2016. godine, a ima instalisanu snagu 72 megavata (MW) i planiranu godišnju proizvodnju od 200 do 230 gigavat sati (GWh). Ugovorom je državno zemljište na Krnovu dato u zakup na 20 godina, sa mogućnošću produženja do maksimalno pet godina.

Od vlasnika malih hidroelektrana (mHE) po osnovu podsticaja za proizvodnju električne energije, najviše je lani dobila beranska kompanija Hidroenergija Montenegoro 1,08 miliona eura, čijih sedam mHE imaju status povlašćenog proizvođača.

Radi se o mHE Jezerštica, Bistrica, Orah, Rmuš, Spalevići, Sekular i mHE Jelovica2.

OBUSTAVLJEN POSTUPAK

Regulatorna agencija za energetiku (RAE) obustavila je postupak za sticanje statusa povlašćenog proizvođača električne energije za vjetroelektranu Možura.

Zahtjev za obustavu je podnijela podgorička kompanija Možura Wind Park, u čijem je vlasništvu vjetroelektrana.

“Obustavlja se postupak po zahtjevu Možura Wind Parka za sticanje statusa povlašćenog proizvođača električne energije od 12. decembra prošle godine”, navodi se u rješenju RAE koja je u novembru prošle godine, nakon što je Možura počela komercijalnu proizvodnju struje, utvrdila status povlašćenog proizvođača elektrane na 12 godina.

Utvrđivanje povlašćenog statusa značilo je sticanje prava na podsticajne mjere po osnovu proizvodnje struje iz obnovljivih izvora.

Prema prošlogodišnjoj odluci Vlade, domaćinstva koja potroše do 300 kilovati ne plaćaju naknadu za obnovljive izvore energije, dok će oni koji budu trošili više od toga plaćati podsticaje po osnovu stavke na računima za struju OIE 2.

Možura, koja se nalazi između Bara i Ulcinja, počela je komercijalnu proizvodnju struje sredinom novembra prošle godine. Predstavnici Ministarstva ekonomije ranije su saopštili Dnevnim novinama da puštanje vjetroelektrane u rad neće uticati na povećanje računa za struju domaćinstvima u dijelu obnovljivih izvora.

Oni su objasnili da je jedinična naknada za krajnje kupce, u dijelu podsticanja proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora, fiksna i iznosi 0,9439 centi po kilovatsatu.

RAE je na nedavno održanoj sjednici usvojila i odluku o izdavanju licence za proizvodnju električne energije kompaniji Možura Wind Park.

“Imalac licence je dužan da licenciranu djelatnost obavlja u skladu sa odredbama licence koja se izdaje na period od deset godina i važi od 26. decembra 2019. do 26. decembra 2029. godine. Ako imalac namjerava da nastavi sa obavljanjem djelatnosti i nakon isteka licence, dužan je da podnese zahtjev za izdavanje nove 60 dana prije isteka važenja”, navodi se u odluci Agencije.

RAE je utvrdila i privremeni status povlašćenog proizvođača električne energije iz solarne elektrane, za barsku firmu Barsolar. Kompaniji Uniprom Energy iz Podgorice dodijeljena je licenca za snabdijevanja krajnjih kupaca tečnim prirodnim gasom, skladištenje, transport i upravljanje postrojenjem za tečni prirodni gas. Licence za skladištenje i trgovine na malo tečnim naftnim gasom, kao i trgovine na malo i skladištenje naftnim derivatima, dodijeljene su nikšićkom VNCommercu.

STEČAJNA UPRAVA ATLAS BANKE

Stečajna uprava Atlas banke objavila je javni poziv za učešće na nadmetanju za prodaju nepokretnosti u Podgorici, čija je ukupna vrijednost 1,79 miliona eura.

Predmet prodaje je zemljište sa poslovnom zgradom u vanprivredi.

Prodaja nepokretnosti obaviće se javnim usmenim nadmetanjem u prostorijama Atlas banke, 26. februara. Pravo učešća imaju domaća i strana preduzeća i pojedinci koji do 25. februara uplate depozit za učešće u vrijednosti od deset odsto od početne cijene za predmetnu nepokretnost.

Građani zainteresovani za učešće u nadmetanju treba da navedu ime i prezime, adresu stanovanja, matični i broj lične karte. Zainteresovana preduzeća, osim naziva i sjedišta, treba da dostave registarski broj, originalni izvod iz registra ili ovjerenu fotokopiju ne stariju od 15 dana, ovjerenu prijavu, kao i ovlašćenje za zastupanje ukoliko se prijava podnosi preko punomoćnika.

Postupak nadmetanja završava se, kako je objašnjeno, ukoliko niko od učesnika ni na treći poziv ne ponudi veću cijenu od do tad ponuđene najveće. U tom slučaju, kupcem se proglašava učesnik koji je prvi ponudio najveću postignutu cijenu.

Uslovi za održavanje javnog nadmetanja smatraće se ispunjenim ukoliko u naznačeno vrijeme pristupi makar jedan učesnik, koji ponudi iznos početne cijene za predmetne nepokretnosti. Učesnik koji ponudi najveću cijenu proglašava se kupcem.

Kupac je dužan da u roku od 15 dana zaključi sa stečajnim upravnikom Atlas banke ugovor o kupoprodaji predmetne nepokretnosti.

Ukoliko kupac u navedenom roku ne zaključi ugovor o kupoprodaji ili ne isplati kupoprodajnu cijenu, gubi pravo na povraćaj depozita, a prodavac ima pravo da ugovor zaključi sa ponuđačem koji je ponudio drugu najveću cijenu.

Pravo na povraćaj depozita gubi potencijalni kupac koji podnese prijavu, a ne učestvuje u javnom nadmetanju. Uplaćeni depozit će se vratiti ostalim učesnicima najkasnije sedam dana od javnog nadmetanja.

Depozit izabranog ponuđača će se uračunati u kupoprodajnu cijenu.

SAVJET

Savjet za privatizaciju nije prihvatio izvještaj Tenderske komisije za privatizaciju o rezultatima pregovora za zaključenje ugovora za prodaju 56,5% akcijskog kapitala Instituta “Dr Simo Milošević”.

“Savjet je zadužio Tendersku komisiju da donese odluku o proglašenju tendera neuspjelim, što je bio plod duge i konstruktivne diskusije na sjednici”, saopšteno je iz Vlade.

Pregovori o prodaji Instituta Igalo vođeni su sa konzorcijumom Phillibert i Ville Oliva u vlasništvu biznismena Žarka Rakčevića.

Kako je saopšteno iz Vlade konstatovano je da jedna dospjela ponuda za kupovinu akcija, nije obezbijedila konkurenciju, te da je došlo do značajnih promjena kako na globalnom tržištu tako i u ekonomskom, finansijskom i pravnom sistemu Crne Gore koje otvaraju nove mogućnosti za valorizaciju nespornog resursa Instituta “Dr Simo Milošević”.

“U narednom periodu nadležni resori će razotriti mogućnosti i budući proces vlaorizacije Instituta s obzirom na izuzetan razvojni potencijal koji zdravstveni turizam ima u Crnoj Gori”, saopšteno je iz Vlade.

U planu privatizacije “Budvanska rivijera”,  “Institut za crnu metalurgiju”… 

Savjet za privatizaciju i kapitalne projekte usvojio je Odluku o planu privatizacije za 2020. godinu.

“Ovogodišnji Plan privatizacije uključuje samo metode klasične privatizacije, ali ne i valorizaciju turističkih lokaliteta i privrednih društava zbog novih mogućnosti koje daje nedavno usvojeni Zakon o privatno javnom partnerstvu”, saopšteno je iz Vlade.

Savjet je predložio Vladi da se ove godine započene priprema i sprovođenje javnih tendera za privatizaciju: hotelske grupe “Budvanska rivijera” AD Budva i to kroz prodaju akcija nakon restrukturiranja.

Predložena je i privatizacija “Castello Montenegro” AD – Pljevlja, kroz prodaju akcija, kao i “Instituta za crnu metalurgiju” AD – Nikšić.
Savjet Vladi predlaže i da nastavi sa pripremom i sprovođenje javnog tendera za prodaju lokacija bivše vojne kasarne “Radoje Dakić” na Žabljaku.

Putem berze biće ponuđene se akcije sljedećih društava AD „Agrotransport“ – Podgorica; AD „Metal produkt”,AD „Montenegroturist”, “Crnagoracoop”, “Novi duvanski kombinat” i “Kotor projekt” AD – Kotor.

KOTOR-LOVĆEN

Ministarstvo održivog razvoja i turizma pozvalo je zainteresovane da do 28. februara dostave ponude za dodjelu koncesije za projektovanje, finansiranje, izgradnju, upravljanje, održavanje i prenos sistema žičare od Kotora do Lovćena.

Iz Ministarstva su objasnili da se koncesija izdaje na 30 godina i uključuje period potreban za izgradnju žičare, koji se procjenjuje na godinu, kao i operativni od 29 godina.

„Od koncesionara se očekuje da predloži investicioni program kojim se u prvoj godini predviđa izgradnja i puštanje u rad žičare, a u periodu od tri godine gradnja i stavljanje u funkciju svih pratećih objekata“, saopštili su iz Ministarstva.

Oni su dodali da minimalno investiciono ulaganje u žičaru i prateće sadržaje iznosi 18 miliona eura, a minimalni iznos koncesione naknade 15 odsto ostvarenog profita na godišnjem nivou.

Svi objekti i oprema nakon isteka koncesije prelaze u vlasništvo koncedenta, odnosno Vlade.

Pravo učešća na tenderu imaju svi zainteresovani, uključujući i konzorcijume, koji potpišu izjavu o povjerljivosti i podnesu zahtjev i plate naknadu za dobijanje tenderske dokumentacije.

Učesnici na tenderu mogu biti konzorcijumi ili preduzeća u drugom obliku poslovnog povezivanja, uz obavezu da prilože ugovor o konzorcijumu.

Preduzeća ili građani mogu dostaviti samo jednu ponudu, samostalno, u konzorcijumu ili drugom obliku poslovnog povezivanja.

„Pravo učešća na tenderu za realizaciju projekta žičare Kotor-Lovćen imaju domaća i strana preduzeća i preduzetnici, građani, konzorcijumi ili drugi oblici poslovnog povezivanja koji posjeduju kvalifikacije kojima se dokazuje njihova podobnost za učešće“, kazali su iz Ministarstva.

Na tenderu ne mogu učestvovati preduzeća i pojedinci nad kojima je pokrenut postupak stečaja ili likvidacije, koji su pravosnažnom presudom osuđena za krivično djelo izvršeno u obavljanju profesionalne djelatnosti, koji imaju neizmirene poreske i obaveze po osnovu kazni izrečenih u krivičnom ili prekršajnom postupku, u periodu od najmanje tri godine prije objavljivanja javnog poziva.

„Učesnici na tenderu će se kvalifikovati kao ponuđači ukoliko im je prosječna dobit za posljednje tri fiskalne godine pozitivna, prosječna vrijednost kapitala najmanje pet miliona EUR, a prosječni promet u trogodišnjem periodu najmanje 50 miliona eura“, objašnjeno je u pozivu.

Ponuđač ili član konzorcijuma treba da ima zaključen predugovor o učešću u realizaciji projekta sa onim ko ima iskustvo u izgradnji i opremanju najmanje jednog operativnog sistema žičare koji je izgrađen u posljednjih pet godina.

Ponuđač ili član konzorcijuma treba da ima iskustvo u upravljanju žičarama putem koncesije ili javno-privatnog partnerstva u posljednjih pet godina, u svojstvu upravljača ili koncesionara, gdje su minimalni troškovi izgradnje infrastrukturnih objekata najmanje 20 miliona eura.

Učesnici tendera su obavezni da uplate depozit ili dostave i bankarsku garanciju u korist Ministarstva u iznosu od 50 hiljada eura, izdatu od banke koja ima kreditni rejting najmanje BBB prema Standard and Poor’s agenciji.

Rok za dostavljanje zahtjeva za otkup tenderske dokumentacije je 10. februar, nakon čega zainteresovani treba da dostave potpisanu izjavu o povjerljivosti i dokaz o uplati naknade od pet hiljada eura.

Rok za dostavljanje ponuda na tender je 28. februar, kada će one biti i otvorene. Tenderska komisija ima obavezu da u roku od 30 dana ocijeni dostavljene ponude.

MONSTAT SAOPŠTIO

Prosječna zarada bez poreza i doprinosa u decembru prošle godine je, prema podacima Monstata, iznosila 520 eura, što je 0,4 odsto više u odnosu na novembar.

Prosječna neto zarada u decembru prošle godine je u odnosu na isti mjesec 2018. godine porasla 1,4 odsto.

Prosječna bruto zarada u decembru je iznosila 781 euro. 

Na nivou prošle godine prosječna bruto zarada iznosila je 773 eura, dok je prosječna neto zarada iznosila 515 eura. 

“Ako se ima u vidu da su potrošačke cijene u prošloj godini u odnosu na 2018. porasle 0,4 odsto proizilazi da su realne neto zarade u istom periodu rasle 0,4 odsto”, navodi se u saopštenju.

Prosječne zarade bez poreza i doprinosa u decembru prošle godine u odnosu na novembar rasle su u sektorima usluge smještaja i ishrane četiri odsto, ostale uslužne djelatnosti tri odsto, umjetnost, zabava i rekreacija 1,6 odsto, finansijske i djelatnosti osiguranja 1,5 odsto, administrativne i pomoćne uslužne djelatnosti 0,9 odsto, informisanje i komunikacije 0,8 odsto, snabdijevanje električnom energijom 0,4 odsto, saobraćaj i skladištenje 0,4 odsto, državna uprava i odbrana 0,3 odsto i obrazovanje 0,2 odsto.

Pad je zabilježen u sektorima poslovanje sa nekretninama 1,5 odsto, građevinarstvo, prerađivačka industrija, stručne, naučne i tehničke djelatnosti, zdravstena i socijalna zaštita po 0,7 odsto, poljoprivreda, šumarstvo i ribarstvo, vađenje ruda i kamena i snabdijevanje vodom, upravljanje otpadom po 0,4 odsto. 

PRAVILA JASNA

Dobijanje crnogorskog pasoša, uz investiranje, složena je procedura, koja uključuje i proceduru provjere o međunarodnoj podobnosti, kao i one koje rade MUP i ANB, kažu iz Agencije za investicije. Ukoliko se utvrdi da je aplikant dao netačne podatke iniciraće se oduzimanje ekonomskog državljanstva. U tom slučaju, gubi se pravo na vraćanje uloženog novca.

U okviru programa ekonomskog državljanstva svi nerezidenti koji se prijavljuju za crnogorsko državljanstvo moraju proći složenu poroceduru provjere uključujući i porijeklo kapitala.

Direktor Agencije za investicije Dejan Medojević kaže da se prvo obavlja provjera samog agenta za posredovanje, ali i veoma bitna provjera koju rade agenti za ocjenu međunarodne podobnost Nju Dilidžens Agenti.

“Na kraju MUP u saradnji sa našim ANB-om i ostalim bezbjednosnim službama rade zadnju bezbjednosnu provjeru tako da smo sigurni da se ne može desiti da neko lice koje je povezano sa terorizmom, koje dolazi sa prljavim novcem, može steći ekonomsko državljanstvo”, rekao je Medojević.

Poslanik Aleksandar Damjanović smatra da Crna Gora ima male kapacitete da kvalitetno uradi neophodne provjere aplikanata i kapitala koji dolazi u Crnu Goru.

“Biće problem, naravno, Crna Gora ima male kapacitete, a ovdje će se javljati i oni koji imaju ozbiljne namjere, a i oni sa nekim sumnjivim namjerama. Zato je bitno da je projekat do kraja transparentan, da je zakonit, da svako može da dobije informaciju o tome na koji način se odabiraju potencijalni investitori”, rekao je Damjanović.

Iz MUP-a kažu da osim međunarodnih, MUP i ANB rade dodatne provjere.

“MUP postupajući po predlogu predsjednika Vlade Crne Gore za prijem lica po osnovu posebnog programa ulaganja u crnogorsko državljanstvo vrši posebne provjere i pribavlja saglasnost od ANB-a”, rekao je Miroslav Zeković iz MUP-a.

Damjanović ističe da je problematična odredba koja onemogućava osobama pravosnažno osuđenim na kaznu dužu od godinu da apliciraju za državljanstvo.

“Imate investitore koji vode dugotrajne sudske sporove, koji su osuđeni nepravosnažno, iako su djela ozbiljna, a mogu pošto su nepravosnažno osuđeni da konkurišu da dobiju državljanstvo. Šta ako nakon dobijanja državljanstva budu pravosnažno osuđeni u zemlji iz koje su došli”, rekao je Damjanović.

Zeković ističe da se, ako se za lice koje je steklo ekonomskog državljanstvo naknadno utvrdi da je dalo netačne podatke ili prikrilo činjenice, nadležni organ objavještava MUP o pokretanju postupka za gubitak crnogorskog državljanstva po sili zakona.

Ukoliko aplikantu bude oduzeto ekonomsko državljanstvo, gubi pravo da mu se vrati uloženi novac, kažu iz MUP-a.

Kristina Pavićević, RTCG

MINISTARSTVO FINANSIJA

Kompletna tekuća potrošnja, u protekle tri godine mandata Vlade, finansira se iz izvornih prihoda budžeta (uključujući plate, penzije, socijalna davanja…). To je moguće s obzirom na to su da su u ovom periodu ostvarivani visoki nivoi suficita tekuće potrošnje, odnosno zahvaljujući činjenici da je politika Vlade na ovom polju uspješna, saopštili su danas iz Ministarstva finansija.

Iz Ministarstva finansija tako su demantovali tvrdnju da se “zaduživanje kojim se finansira tekuća potrošnja nastavlja i to u još većem obimu”.

“Ovaj podatak potvrđuje da su sve javne funkcije pravovremeno finansirane iz tekućih prihoda, a da se zaduživanje vršilo isključivo za otplatu duga i finansiranje infrastrukturnih projekata čijom se realizacijom podstiče ekonomski rast i sveukupan razvoj zemlje. Na ovaj način, fiskalna politika je vođenja rukovodeći se tzv. Zlatnim fiskalnim pravilom javnih finansija, ostvarujući suficit tekuće potrošnje u svim godinama prethodnog trogodišnjeg perioda”, navode u Ministarstvu.

Pored navedenog, dodaju da je u prethodnom periodu povoljnijim kreditnim aranžmanima i izdavanjem crnogorskih obveznica na međunarodnom tržištu kapitala obezbijeđeno je refinansiranje i otplata duga iz prethodnog perioda i to pod znatno povoljnijim uslovima, što je značajno poboljšalo kreditnu strukturu javnog duga i distribuciju ročnosti obaveza.

“Osnovno pravilo koje ukazuje na stepen održivosti javnog duga jedne zemlje, jeste odnos stope realnog rasta ekonomske aktivnosti i prosječne kamatne stope po kojoj se zemlja zadužuje. Prethodne tri godine, nedvosmisleno pokazuju da stope realnog rasta u Crnoj Gori kontinuirano rastu dok nasuprot tome kamatne stope pod kojima se država zadužuje opadaju, što je potvrda odgovornog vođenja ekonomske politike koju Vlada Crne Gore sprovodi”, ukazuju u Ministarstvu finansija.

Ističu da se pozitivni trendovi nastavljaju, budući da se već u 2020. godini očekuje balansiranost javnih finansija, kao i ulazak u zonu soficita u narednom periodu, odnosno izvornim prihodima će biti pokrivena i tekuća i kapitalna potrošnja države.

“Shodno navedenom, u periodu 2020 – 2022 očekivan je pad javnog duga već u 2020. godini (kako kao procenat učešća u Bruto domaćem proizvodu, tako i u nominalnom iznosu) i očekivano je dostizanja nivoa od 62,5 odsto BDP-a u 2022. godini. Navedenim trendom ostvaruje se pad nivoa javnog duga od preko 15 p.p BDP-a u peirodu koji je predmet posmatranja Programa Ekonomskih Reformi Crne Gore za 2020-2022”, kažu u Ministarstvu.

Govoreći o nominalnim iznosima, potrebe finansiranja javnih finansija, koje je planirano da bude obezbijeđeno iz domaćih i inostranih izvora kroz pozajmice i kredite u periodu 2020-2022, ukupno iznose cca 735 miliona eura, dok iznos duga koji je planiran da bude otplaćen u istom periodu iznosi 1,363 miliona.

“Navedene trendove potvrđuju posljednji izvještaji rejtnig agencija koje su potvrdile kreditni rejting i stabilne, odnosno pozivitne ekonomske izglede naše zemlje”, naglasili su.

Bez ikakvog utemeljenja je, navode u Ministarstvu, i tvrdnja da “potencijalni investitori očekuju drastičan rast poreza”, da bi se navodno vraćao enormni javni dug.

“Istina je upravo suprotna: Vlada ne da ne razmišlja o povećanju poreza već naprotiv-smanjuje poreze. Vlada kontinuirano radi na stvaranju uslova za smanjenje poreskog opterećenja rada, čemu svjedoči smanjenje stope doprinosa za zdravstveno osiguranje na teret poslodavca i ukidanje tzv. “kriznog poreza“ dok je stopa poreza na dobit na najnižem nivou u Evropi, što stvara povoljan investicioni ambijent, a što rezultira time da Crna Gora ima jednu od najviših stopa stranih direktnih investicija u Evropi”, ukazuju u Ministarstvu.

Ističud da se to može pronaći u dokumentu Program ekonomskih reformi Crne Gore za periodu 2020-2022. koji je Vlada usvojila 16. januara.

“Emisijom crnogorskih euroobveznica u septembru 2019. godine ostvarena je najniža do sada kamatna stopa od 2.55 odsto i najduža ročnost obveznice od 10 godina. To je najuspješnija emisija euroobveznica Crne Gore”, dodaju u resoru finansija.

Time je, poručuju, stvorena fiskalna rezerva koja će se koristiti za otplatu javnog duga koji dospijeva u 2020. godini.

“Na ovaj način su iskorišćene povoljne okolnosti na međunarodnom tržištu kapitala i smanjena izloženost zemlje mogućim nepovoljnim makro-ekonomskim kretanjima u međunarodnom okruženju u narednom periodu sa ovog aspekta. Dodatno, tokom navedene emisije obveznica, akumuliralirana je potražnja od strane renomiranih svjetskih investitora na tržištu kapitala tri puta veća od vrijednosti izdatih obveznica, što je dodatna indikacija stabilnosti i rasta povjerenja investitora u crnogorsku ekonomiju, makro-ekonomsku i fiskalnu politiku i očekivanja u narednom periodu”, zaključuju u Ministarstvu.

PROŠLE GODINE

Prema podacima Centralne banke (CBCG), do novembra je u odnosu na isti period 2018. godine odobreno 3,5 odsto više kredita.

“Kada se zbog uporedivosti iz podataka za novembar 2018. godine isključe Atlas i Invest banka Montenegro (IBM), koje nijesu dio statistike za novembar prošle godine, odobreni krediti su na godišnjem nivou porasli 10,7 odsto“, navodi se u Biltenu.

Iz CBCG su podsjetili da je IBM iz monetarne statistike isključen od januara prošle godine, a Atlas banka od aprila.

Odnos između kredita i depozita na kraju novembra nije promijenjen u odnosu na isti period 2018. godine i iznosio je 0,87.

Banke su po osnovu kredita najviše potraživale od nefinansijskog sektora i stanovništva, 77,6 odsto.

Ukupni depoziti su u novembru u odnosu na oktobar prošle godine porasli 1,8 odsto i iznosili su 3,55 milijardi eura.

Oročeni depoziti činili su 28 odsto ukupnih, a oni po viđenju 71,9 odsto. Preostalih 0,1 odsto odnosilo se na sredstva na escrow računu.

U strukturi oročenih depozita najveće učešće imali su oni ročnosti od jedne do tri godine, 48,6 odsto. Depoziti ročnosti od tri mjeseca do jedne godine činili su 36,7 odsto.

Ukupni depoziti stanovništva na kraju novembra iznosili su 1,31 milijardu eura, što je 0,7 odsto više nego u oktobru.

U ročnoj strukturi depozita stanovništva, oročeni su činili 39,6 odsto, a oni po viđenju 60,4 odsto.

RADUNOVIĆ

Ministar finansija Darko Radunović kaže da jedini kompetentan odgovor Crne Gore na usporavanje svjetske ekonomije mora biti povećana konkurentnost u privlačenju investicija i kvalitetu turističke ponude.

“To je način da i u uslovima ograničenja obezbijedimo svoj dio „kolača“, kazao je ministar u razgovoru za Pobjedu, komentarišući najave da ove godine možemo očekivat ili krizu ili u najboljem slučaju usporavanje ekonomskog rasta.

On kaže da ne dijeli kataklizmična predviđanja, koja stižu i sa nekih ozbiljnih svjetskih adresa da ulazimo u novu globalnu krizu i da nije sklon takvoj vrsti defetizma.

“Činjenica je da su aktivnosti globalne ekonomije usporene. To je posljedica niza faktora i procesa koji, u manjoj ili većoj mjeri, imaju ekonomske implikacije. Primjera radi, turbulencija u trgovinskim odnosima SAD i Kine svakako utiče na ekonomsku dinamiku i van ovih država, jer se radi o dvije najveće ekonomije u svijetu. Slično je i sa odnosima EU i Rusije, zatim sa posljedicama izlaska Velike Britanije iz EU i slično. Postoji i niz posrednih globalnih frustracija iz sfere geostrateških odnosa koji, ako i nemaju očiglednu ekonomsku „boju“, jesu faktori rizika. A svi rizici, čak i kada su neekonomski, vidljivo se reflektuje na ekonomiju”, objašnjava ministar.

Jasno je, kaže, da Crna Gora ne može uticati na globalna dešavanja.

“Ali ih svakako moramo pratiti i analizirati njihove uticaje na domaću ekonomiju, kako bismo, gdje god je to moguće, definisali i primijenili amortizujuće mjere”, kazao je ministar.

Relevantne međunarodne institucije, podsjeća, zaista prognoziraju nastavak usporenja svjetske ekonomije, ali nikako do recesionog nivoa.

“Primjera radi, Evropska komisija očekuje da će rast svjetske ekonomije u 2020. godini biti tri odsto, a da će ta stopa u Evropskoj uniji biti 1,4 odsto. To svakako mora negativno uticati na trgovinske tokove, investicije, pa i na turističku potrošnju, a to jesu vitalni domeni na koje se oslanja naša ekonomija. Naš jedini kompetentan odgovor mora biti povećana konkurentnost u privlačenju investicija i u kvalitetu turističke ponude”, objašnjava Radunović.

Podsjeća da je Crna Gora 2012. godine, kada je EU bila u recesiji, poštujući pomenuto načelo povećanja konkurentnosti, uspjela da ostvari rast obima stranih direktin investicija i rast prihoda od turizma.

“Iako smo kao mala i otvorena ekonomija i dalje jako izloženi neizvjesnosti koju donose eksterna kretanja, ipak uspjevamo da, koliko je to moguće, povećamo otpornost. U prilog ovoj tezi govori i činjenica da smo, u trećem kvatralu prošle godine, imali realan rast BDP od 4,7 odsto, sa oko 100 miliona eura dodate vrijednosti, u odnosu na isti period 2018. Dakle, ako ne bude nepovoljnih okolnosti koje se sada ne mogu sagledati, iskreno vjerujem da ćemo i sljedeće godine ostvariti planiranu realnu stopu rasta od 3,4 odsto”, kaže Radunović.