PREMIJER MALTE

Premijer Malte Dzozef Muskat izjavio je da ce podnijeti ostavku u januaru poslije pritisaka gradana koji traze istinu oko ubistva istrazivacke novinarke Dafne Karuane Galisije.

U televizijskom obracanju Muskat je sinoc rekao da je obavijestio predsjednika Malte da ce dati ostavku sa mjesta predsjednika vladajuce Laburisticke partije 12. januara i da ce u danima koji slijede podnijeti ostavku na premijersko mjesto.

Ovog vikenda su izvori bliski Laburistickoj stranci najavili da ce Muskat napustiti funkciju u januaru, cim stranka izabere novog lidera.

Nekoliko sati prije Muskatovog obracanja hiljade Maltezana protestovalo je ispred zgrade suda u glavnom gradu Valeti trazeci da on ode.

“Kao premijer prije dvije godine sam obecao da ce pravda biti zadovoljena u slucaju ubistva Dafne Karuane Galicije. Danas sam tu da vam kazem da sam odrzao rijec”, izjavo je Muskat na pocetku sinocnjeg obracanja.

On je rekao da pored toga sto je troje ljudi uhapseno odmah poslije ubistva Karuana Galicija kao neposredni pocinioci, sada je neko optuzen kao glavna osoba koja stoji iza tog ubistva.

Mislio je na istaknutog malteskog biznismena Jorgena Feneca protiv koga je u subotu uvece podignuta optuznica za navodno saucesce u ubistvu i organizovanje i finansiranje napada na novinarku. Fenec se izjasnio da nije kriv.

Muskatov bivsi sef kabineta Kit Sembri povezan je sa ubistvom. Sembri je bio medu clanovima vlade koji su “pogodeni” istrazivackim novinarskim radom Karuane Galicije. Sembri koji je podnio ostavku prosle sedmice bio je priveden i saslusan u policiji, ali je kasnije pusten na slobodu. On demantuje da je pocinio bilo sta protivzakonito.

Laburisti imaju komotnu vecinu u parlamentu i ukazuju da bi novi partijski voda mogao da postane premijer bez potrebe odrzavanja izbora.

Dafne Karuana Galicija, istrazivacka novinarka opisivana kao “Vikiliks u jednoj osobi”, ubijena je bombom postavljenom pod njen automobil 2017.

Zahvaljujuci njoj, svjetlost dana su ugledali dokumenti iz tzv. “Panamskih papira” koji su se odnosili na Maltu, a otkrila je i dokumenta koja su pokazivala da su panamske kompanije u vlasnistvu tadasnjeg ministra energetike, a sada ministra turizma Konrada Micija i Kita Sembrija primale vise hiljada eura na dan od firme iz Dubaija za nepoznate usluge.

ODLUKA VLADE JAPANA

Vlada Japana predstavila je danas revidirani plan za uklanjanje rastopljenog otpada od nuklearnog goriva iz nuklearne elektrane Fukusima Daici, cija ce realizacija poceti 2021. godine.

Kako se navodi, to je proces za koji se navodi da je najveca prepreka u ciscenju devastiranog objekta, prenosi Kjodo.

Nuklearna elektrana Fukusima pretrpjela je znatna ostecenja u zemljotresu i cunamiju koji je pogodio Japan 2011. godine, a tada su se istopila tri reaktora.

Prema srednjorocnom i dugorocnom planu koje je objavila vlada, radovi na uklanjanju otpada trebalo bi da pocnu u reaktoru broj dva, a u njemu se navodi da bi do 2031. godine trebalo da se dovrsi uklanjanje 4.741 sipki za gorivo koje su ostale unutar bazena.

“Dok se sve vise ljudi vraca i obnavlja zivot u oblastima oko postrojenja u Daici, mi cemo preduzeti mjere zasnovane na principu uravnotezenja obnove i razgradnje”, izjavio je ministar industrije Hirosi Kadzijama.

Reaktor broj 2 bio je u funkciji kada je pocela kriza, a izvjesna kolicina goriva se rastopila kroz posudu pod pritiskom reaktora koji drzi gorivo i sakupljalo se na dnu spoljne primarne posude.

Ipak, zgrada gdje je bio reaktor broj 2, nije pretrpjela eksploziju vodonika i procijenjeno je da je nivo zracenja nizi od ostalih.

OLUJA U FRANCUSKOJ

U jakom nevremenu koje je sinoc pogodilo jugoistok Francuske pet ljudi je izgubilo zivot, dvoje je odnijela bujica, a troje su spasioci koji su stradali u helikopteru kad su krenuli u pomoc ugrozenim, javljaju francuski zvanicnici.

Tri putnika u helikopteru Civilne bezbjednosti koji su krenuli u pomoc stanovnicima pogodenim nevremenom u departmanu Var pronadeni su sinoc mrtvi kod Marseja, u zoni koja nije pod crvenom metoroloskom uzbunom, saopstilo je Ministarstvo unutrasnjih poslova.

U jakim kisama koje su padale sinoc na Azurnoj obali dvoje ljudi je stradalo u oblasti Var, javila je policija tog departmana. Radi se o vlasniku pansiona za konje koji je izasao da pazi na njih i jednom cobaninu koji je sinoc krenuo da uvede svoje zivotinje unutra.

Nocas su takode spasioci bili angazovani u Fredisu, gdje je cio jedan kvart prekrila voda, a takode i u mjestima Pige-sir-Arzan i Rokbrin-sir-Arzan, koja su bila poplavljena i prosle nedjelje.

Nevremenom je pogoden i departmanu Primorski Alpi koji se granici sa Italijom, gdje je poplavljeno vise cetvrti.

Sinoc je upravnik prefekture Primorskih Alpi potvrdio da se padavine smiruju, ali je, ipak, najavljeno da ce danas biti zatvorene sve skole u Kanu i Mandeljeu, kao i opstini Pegomas.

Iz predostroznosti zbog nevremena juce su otkazani brojni kulturni i sportski dogadaji, utakmice, zatvoreni su bioskopi i trzni centri.

Saobracanje vozova potpuno je prekinuto izmedu Tulona u departmanu Var i Vintimilja, na italijanskoj granici, kao i izmedu Kana i Grasa. Ukoliko se uzbuna ukine moguce je da ce saobracaj danas biti normalizovan.

Francuska Meteoroloska sluzba je izdala crveno meteorolosko upozorenje za departmane Var i Primorski Alpi koje je trebalo da istekne jutros.

BIJELA KUCA

Predsjednik Sjedinjenih Americkih Drzava Donald Tramp, a ni njegov advokat, nece ucestvovati na saslusanju o opozivu pred Odborom za pravosude Zastupnickog doma SAD-a.

Ovu informaciju danas je potvrdila Bijela kuca navodeci kako predsjednik SAD-a i njegov predstavnik ne zele ucestvovati na saslusanju zbog kako su naveli “nedostatka temeljne postenosti”.

Trumpov savjetnik Pet Cipolone u pismu koje je uputio demokrati Dzeroldu Nadleru naveo je kako se od tima americkog predsjednika “ne moze ocekivati da sudjeluje u raspravi dok svjedoci jos nijesu imenovani i dok je nejasno hoce li Odbor za pravosude omoguciti predsjedniku posten postupak kroz dodatna saslusanja”.

Clanovi Odbora za pravosude iz redova demokrata jos uvijek se nijesu oglasili u vezi sa saoptenjem Bijele kuce, odnosno Trumpovim odbijem da ucestvuje na saslusanju o opozivu.

Podsjecamo, americki zakonodavci ispituju da li je predsjednik SAD-a zloupotrijebio svoju poziciju kada je trazio od Ukrajine da pokrene istragu protiv bivseg potpredsjednika SAD-a Dzoa Bajdena u zamjenu za vojnu pomoc SAD-a.

Inace, Bajden je jedan od potencijalnih protivkandidata Trampu na predsjednickim izborima 2020. godine.

EVROPSKA KOMISIJA UTVRDILA

Evropska komisija ustanovila – ceski premijer Andrej Babis je u sukobu interesa zbog bivseg poslovnog carstva koje je ostavio u nadleznost povjerenickih fondova.

Prema pisanju ceskog nedjeljnika “Respekt”, koji se poziva na neimenovane izvore, Evropska komisija je saopstila da je rezultate istrage dostavila ceskim vlastima, prenosi Rojters, koji navodi da za sada nije mogao da potvrdi autenticnost dokumenta.

Ceski list kaze da informacije o dokumentu poticu iz dva izvor upoznata sa njegovom sadrzinom, prenosi dalje britanska agencija.

Rojters dodaje da informacije o dokumentu nema ni portparol Agrofert grupe, u kojoj se nalazi najveci dio Babisovih sredstava, ciju je vrijednost magazin Forbs procijenio na oko 3,5 milijardi americkih dolara.

Kompanije u sklopu Agrofert grupe su bile primaoci najvecih subvencija EU za sprovodenje poljoprivrednih i investicionih fondova u Ceskoj, javlja Rojters.

Te kompanije od 2017. vode povjerenicki fondovi u sklopu dogovora koji je Babis postigao sa ceskim vlastima kako bi poslovanje bilo u skladu sa ceskim zakonom o sukobu interesa.

U preliminarnoj istrazi, ciji su djelovi, kako navodi Rojters, isplivali u junu ove godine, navedeno je da postoji mogucnost da se od Ceske zatrazi da EU vrati milione eura koje je Unija u sklopu pomoci uplatila na racune kompanija Agrofert grupe.

UKRAJINA

U centru Kijeva, glavnog grada Ukrajine, za sada nepoznati napadaci pucali su na automobil lokalnog poslanika, a tom prilikom ubijen je njegov trogodisnji sin.

Za volanom je u trenutku napada bio Vjaceslav Sobolev, biznismen i poslanik regionalnog savjeta, javio je Rojters, pozivajuci se na policijske izvore.

Ukrajinsko Ministarstvo unutrasnjih poslova nije objavilo ko je vlasnik automobila, kao ni identitet zrtve, navodi britanska agencija.

“Poslije ranjavanja, dijete je umrlo u vozilu hitne pomoci na putu ka bolnici”, navelo je ukrajinsko ministarstvo na Fejsbuku.

Sobolev je biznismen iz Donjecka, a u periodu od 2010. do 2011. bio je izvrsni direktor ukrajinskog “Naftogasa”.

SAD

Stotine letova otkazano je danas u SAD zbog snezne oluje, sto otezava ljudima da se vrate kuci nakon Dana zahvalnosti.

Sajt za pracenje letova FlightAware pise da je danas u SAD bilo 506 otkazanih letova, a juce 407.

Najvise otkazanih letova bilo je u San Francisku i Nju Dzersiju.

Glavni auto-putevi u Vajomingu i Koloradu ponovo su prohodni nakon sto su bili blokirani snijeznim nanosima.

Snazna oluja je za vikend blokirala mnoge drzave u SAD.

Nacionalna meteoroloska sluzba izdala je danas upozorenje za oluju zbog ocekivanih obilnih padavina snijega i hladnoce u Novoj Engleskoj i Njujorku.

NOVI CELNICI EU

Novi sefovi Evropske komisije i Evropskog savjeta Ursula fon der Lajen i Sarl Misel danas su svoj prvi dan na tim duznostima obiljezili svecanoscu povodom deset godisnjice stupanja na snagu “Lisabonskog ugovora”, temeljnog akta EU.

Domacin svecanosti u Briselu bio je predsjednik Evropskog parlamenta David Sasoli, a dosla je i nova predsjednica Centralne evropske banke Kristin Lagard.

U Kuci evropske istorije je tako obiljezeno 10 godina od stupanja na snagu “Lisabonskog ugovora” koji je izmijenio institucionalnu arhitekturu Unije, posebno formiranjem mjesta predsjednika Evropskog savjeta.

“Ovo je dobro mjesto da se ponovo pokrenu evropska gradilista… cinjenica da su ove cetiri institucije danas zajedno simbolizuju ovu novu sezonu”, rekao je predsjednik Evropskog parlamenta David Sasoli.

Ursula fon der Lajen obecala je da ce se suociti sa izazovom klimatskih promjena.

“Nasa je odgovornost da ostavimo Uniju jacu od one koju smo naslijedili”, rekla je Fon der Lajen u prisustvu Davida Sasolija, Kristin Lagard i Sarl Misela.

Nova Evropska komisija predstavice 11. decembra predloge za borbu protiv klimatskih promjena na vanrednoj sjednici Evropskog parlamenta, uoci sastanka Evropskog savjeta, rekao je Sasoli.

Fon der Lajen je kao jedan od glavnih prioriteta svog narednog petogodisnjeg mandata navela usvajanje “novog zelenog dogovora”.

Nova predsjednica Evropske centralne banke Kristin Lagard je rekla da je proteklih deset godina evropski kontinent prosao kroz obnove i duboke promjene, navodeci duznicke krize i klimatske promjene.

Svecanost je zavrsena zvanicnom himnom EU, Betovenovom “Odom radosti”.

Medudrzavni sporazum “Lisabonski ugovor”, nazvan i “Reformski”, potpisan je 13. decembra 2007. u Lisabonu. Njime su izmijenjeni i dopunjeni temeljni sporazumi: “Ugovor o stvaranju Evropske ekonomske zajednice” (EEZ) (“Rimski ugovor” iz 1957. godine) i “Ugovor o stvaranju Evropske unije” (“Sporazum iz Mastrihta”, iz 1992. godine).

Poslije ratifikacije koja se otegla zbog protivljenja Irske, Poljske i Ceske uvedenih promjena koje su smatrale nepovoljnim za sebe, “Lisabonski ugovor” je stupio na snagu 1. decembra 2009. godine.

Taj dokument je donijet umjesto najavljivanog znatno ambicioznijeg i perspektivnijeg “Evropskog ustava” koji je odbacen posto je odbijen na referendumima u Francuskoj i Holandiji 2005. godine, iako je bio prihvacen u vecini ostalih zemalja.

VISOKI PREDSTAVNIK EU

Visoki predstavnik Evropske unije (EU) za spoljnu politiku i bezbjednost Zozep Borel rekao je da bi sve drzave Zapadnog Balkana trebalo da imaju evropsku perspektivu, ali da ne zna koliko ce vremena trebati za to.

Borel je u intervjuu za El Pais ocijenio da bi EU trebalo da prilagodi svoje metode, kako bi bile efikasnije, a manje retoricke, i da ne dopustaju gubljenje vremena.

“Promjena metoda ne znaci promjenu krajnjeg cilja, koji ostaje isti”, rekao je Borel.

Kako je objasnio, mora se u obzir uzeti cinjenica da je dosadasnja metoda pokazala da nije dovoljno efikasna, zbog cega razumije da neki zele da je preispitaju.

“Licno cu raditi zajedno sa komesarom za prosirenje kako bih dao odgovor na to. Tada drzave clanice moraju da donesu odluku o tome. Ali ne cini se eticki moguce reci zemljama bivse Jugoslavije da su izgubile perspektivu Evrope”, rekao je Borel.

DAN ZA NOVO POGLAVLJE

Evropska unija (EU) od danas ima novu Evropsku komisiju (EK), novog sefa diplomatije i novog predsjednika Evropskog savjeta.

U Briselu se obiljezava i 10 godina od stupanja na snagu Lisabonskog ugovora kao ustavne osnove EU.

Petogodisnji mandat nove Evropske komisije na celu sa prvom zenom predsjednikom Ursulom fon der Lajen pocinje mjesec dana kasnije nego sto je to bilo planirano.

Zbog problema oko sastava novog tima komesara, odnosno zbog promjena kandidata za komesare iz Francuske, Madarske i Rumunije, novi saziv Evropske komisije dobio je “zeleno svjetlo” Evropskog parlamenta za pocetak 27. novembra.

Zvanicno, 25 komesara na celu sa predsjednicom Ursulom fon der Lajen danas postaju novi tim koji ce do 31. oktobra 2024. godine predstavljati izvrsnu vlast EU.

U novom sazivu Evropske komisije nalaze nova lica kao i komesari koji koji iza sebe vec imaju staz u Komisiji, ali ovoga puta dobijaju nove resore.

Treci petogodisnji mandat na mjestu EU komesara, ovoga puta zaduzenog za budzet i administraciju EU, ima dosadasnji komesar za pristupne pregovore Johanes Han.

Medu povratnicima tu su i Frans Timermans (zelena agenda), Margaret Vestager (digitalno doba), Marija Gabrijel (inovacije, kultura, obrazovanje, mladi), Vera Jurova (vrijednosti i transparentnost), Maros Sefcovic (institucionalni odnosi) i Fil Hogan (trgovina).

Medu poznatim licima iz prethodne Evropske komisije naci ce se i Margaritis Shinas, bivsi glavni portparol predsjednika Junkera, a sada komesar za promociju evropskog nacina zivota.

Nova lica Komisije bice Oliver Varheji (susjedstvo i prosirenje), Didije Rejnders (pravda), Kadri Simons (energetika), Juta Urpilainen (medunarodno partnerstva), Tieri Breton (unutrasnje trziste), Paolo Dentiloni (ekonomija), Vladis Dombrovskis (ekonomija za dobrobit ljudi), Virginius Sinkevicius (priorodna sredina, ribarstvo i okeani), Dubravka Suica (demokratija i demografija).

Tu su i Stela Kirijakides (zdravstvo), Nikolas Smit (radna mjesta i socijalna prava), Helena Dali (jednakost), Janus Vojcekovski (poljoprivreda) Elisa Fereira (kohezia i reforme), Adina Valean (transport), Janez Lenarcic (krizni menadzment), Ilva Johanson (unutrasnji poslovi).

Kao potpredsjednik Komisije i novi sef diplomatije EU Zozep Borel dolazi na poziciju koju je u prethodnih pet godina imala Federika Mogerini.

Borel ce od Mogerini naslijediti i ulogu glavnog posrednika u dijalogu Beograda i Pristine.

Zbog promjena u imenovanju komesara, pocetak mandata nove Evropske komisije poklopio se i sa promjenom na celu Evropskog savjeta.

Zvanicno, od danas pocinje i mandat novog predsjednika Evropskog savjeta.

U naredne dvije i po godine, sa mogucnoscu jednog obnavljanja mandata, sastancima EU lidera predsjedavace bivsi belgijski premijer Sarl Misel.

Misel je treci po redu predsjednik Evropskog savjeta, a na ovu poziciju dosao nakon petogodisnjeg mandata Donalda Tuska, kojem je prethodio prvi izabrani predsjednik Evropskog savjeta Herman van Rompej.