TRAMP

Sjedinjene Američke Države su ubile glavnog iranskog generala, odgovornog za upravljanje regionalnim operacijama Teherana, radi “zaustavljanja rata”, a ne kako bi ga započeli, izjavio je u američki predsjednik Donald Tramp.

“Ono što su Sjedinjene Američke Države uradile juče, trebalo je uraditi već odavno”, kazao je Tramp, aludirajući na ubistvo Kasema Solejmanija, koji je ubijen rano jutros u američkom vazdušnom napadu u Bagdadu.

“Nijesmo to uradili da započnemo, nego da zaustavimo rat”, rekao je američki predsjednik, prenosi Anadolija.

U prvom obraćanju novinarima od ubistva Solejmanija u napadu bespilotnom letjelicom na aerodrom kod Bagdada, Tramp je kazao da ne traži promjenu režima u Iranu, ali da Teheran “odmah mora da prestane” s korišćenjem iranskih savezničkih boraca za destabilizaciju susjednih država.

Naveo je da su utvrđene mete moguće odmazde Irana i da je “spreman da preduzme bilo koju neophodnu akciju”.

“Tramp nema ovlašćenja da uđe u rat sa Iranom bez odobrenja Kongresa”

Lider opozicionih demokrata u američkom Senatu Čak Šumer izjavio je da predsjednik SAD Donald Tramp nema ovlašćenja da uđe u rat sa Iranom bez odobrenja Kongresa.

Šumer je rekao da je Tramp trebalo da konsultuje čelnike Kongresa oko akcije američkih snaga u kojoj je ubijen iranski general , izvedene u Bagdadu u noći četvrtak na petak, objavika je Radio Slobodna Evropa, prenosi Beta.

“Operacija protiv Solejmanija u Iraku izvedena je bez posebnog odobrenja i prethodnog obavještenja ili konsultacije sa Kongresom. Ja sam član Grupe 8 koja se uobičajeno obavještava o operacijama ovog značaja, ali nijesam bio obaviješten”, kazao je Šumer.

Komandant Solejmani, koji je predvodio elitnu jedinicu Iranske revolucionarne garde, ubijen je u napadu u Bagdadu, a Ministarstvo odbrane SAD-a je saopštilo da su napad izvele američke snage po direktivi predsjednika te zemlje Donalda Trampa.

Pentagon je optužio Solejmanija da je planirao da izvede napade na američke diplomate i službenike u Iraku i regiji, istakavši da je ubijeni vođa odgovoran za smrt stotina Amerikanaca i koalicionih partnera.

Iranski vjerski lider Ali Hamenei najavio je oštar odgovor na američki napad, a u Iranu je proglašena trodnevna žalost.

VOJNI KAPACITETI

Iran je najavio osvetu nakon ubistva generala Kasema Sulejmanija u američkom napadu. BBC analizira kolika je zapravo prijetnja Irana sudeći po vojnim kapacitetima.

Veličina vojske

Procijenjeno je da je u iranskoj vojsci 523.000 aktivnog osoblja u različitim funkcijama, prema Međunarodom institutu za strateške studije. To uključuje 350.000 njih u redovnoj vojsci i 150.000 članova Islamske revolucionarne garde. Njih 20.000 je u mornarici, a iz ove grupe patroliraju u Ormuskom moreuzu, mjestu više sukoba, uključujući i one u kojima su zaplijenjeni strani tankeri. Islamska revolcionarna garda takođe kontroliše jedinicu Badidž, volontersku snagu koja pomaže da se suzbiju unutrašnji sukobi. Ova jedinica potencijalno može da mobiliše više stotina hiljada osoblja, piše BBC, prenosi B92.

Islamska revolucionarna garda (IRCG) ustanovljena je prije 40 godina da brani islamski sistem u Iranu i osamostalila se kao velika vojna, politička i ekonomska sila.

Uprkos tome što ima manje trupa u regularnoj vojsci, smatrana je za jednu od najautoritativnijih u Iranu.

Operacije van zemlje

Elitna jedinica Kuds, koju je vodio general Sulejmani, sprovodi tajne operacije na međunarodnom planu za IRCG i izvještaje podnosi vrhovnom vođi Irana, ajatolahu Aliju Hamneiju. Vjeruje se da ima 5.000 članova.

Jedinica je poslata u Siriju, gdje su savjetovali snage lojalne Bašaru el-Asadu i šiite.

U Iraku su podržavali dominantno šiitske paramilatarne snage koje su pomagale u pobjedi nad grupom Islamske države.

Ipak, SAD tvrdi da je Kudska jedinica imala veću ulogu u finansiranju, treniranju i obezbjeđivanju oružja i opreme organizacijama koje je Vašington označio kao terorističke na Bliskom istoku, poput Hezbolaha u Libiji i palestinskom Džihadu.

Ekonomski problemi i sankcije naškodili su uvozu oružja u Iran, koje je relativno malo u odnosu da druge zemlje u regionu. Vrijednost uvoza u oblasti odbrane između 2009. i 2018. godine je jednaka 3,5 odsto uvoza Saudijske Arabije u istom periodu, prema podacima Međunarodnog insituta za mirovne studije u Stokholmu.

Većina uvoza Irana je iz Rusije, a ostatak je iz Kine.

Da li Iran ima rakete?

Da, rakete su glavna dika vojske, s obzirom na manjak vazdušnih snaga u poređenju sa rivalima poput Izraela i Saudijske Arabije.

Ministarstvo odbrane SAD u izvještajima navodi da je Iran po pitanju raketa najveća snaga Srednjeg istoka, obuhvatajući rakete pretežno kratkog i srednjeg dometa. Takođe, navodi se da Iran testira svemirsku tehnologiju koja bi omogućila razvoj interkontinentalnih raketa.

Razvoj posljednjih zakočio je nukelarni sporazum iz 2015. godine, navodi kraljevski analitički centar Rusi. Ali, dodaje se da je to možda i prekinuto s obzirom na nepouzdanost tog dogovora.

U svakom slučaju mnoge mete u Saudijskoj Arabiji i Zalivu mogle bi da budu u dometu trenutnih iranskih raketa, potencijalno i u Izraelu.

U maju prošle godine, SAD je poslao Patriot, antiraketni odbrambeni sistem na Srednji istok usljed povećanja tenzija sa Iranom.

Nekonvencionalno oružje

Uprkos godinama pod sankcijama, Iran je razvijao dronove.

U Iraku, iranski dronovi su korišćeni od 2016. godine u borbi protiv Islamske države.

Iran je, takođe, ulazio dronovima sa naoružanjem u vazdušni prostor Izraela iz baza u Siriji, prema centru Rusi.

U junu 2019. Iran je oborio nadzorni dron SAD, tvrdeći da je narušio njihov vazdušni prostor u Ormuskom zalivu.

Drugi aspekt iranskog programa dronova je to što ih rado prodaju i šalju svojim saveznicima i zastupnicima u regionu, smatra Džonatan Markus, Bi-Bi-Sijev dopisnik za odbrambena i diplomatska pitanja.

U 2019. dronovima i raketnim napadima oštećena su dva ključna saudijska naftna postrojenja. I SAD i Saudijska Arabija to su povezale sa Iranom, iako Teheran demantuje.

Sajbernapadi

Nakon velikog sajbernapada 2010. godine na iranska nuklearna postrojenjam zemlja je počela da razvija sopstvene kapacitete u sajberprostoru.

Prema vojnom izvještaju SAD, meta Irana bile su vazduhoplovne kompanije, kompanije koje se bave energetikom i prirodnim resursima i firme za sajberšpijunaže širom svijeta.

Takođe, u protekloj godini Majkrosoft je saopštio da je hakerska grupa iz Irana povezana s tamošnjom vlašću, ciljala američku predsjedničku kampanju i pokušavala da provali u račune zvaničnika vlade SAD.

POTREBNA SUZDRŽANOST

Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš duboko je zabrinut nedavnim porastom tenzija na Bliskom istoku.

Generalni sekretar se založio za smanjenje tenzija u Persijskom zalivu, naveo je u saopštenju njegov portparol Farhan Hak i dodao da je Gutereš duboko zabrinut zbog nedavne eskalacije, preneo je Rojters.

Ovo je trenutak u kojem lideri moraju da ispolje maksimalnu suzdržanost, stoji u saopštenju, u kome se ističe da svet ne može sebi da priušti još jedan rat u Persijskom zalivu.